|

ماجرای شهرت «مام‌جلال»

ترجمه: سامان سلیمانی

اینجا دکتر فواد معصوم توضیح می‌دهد و می‌گوید: «از زمانی که جلال طالبانی در مدرسه ابتدایی دانش‌آموز بود شهرت مام‌جلال به او نسبت داده شد، چون کلمه مام معنای عمو را بر اساس سن نمی‌دهد، بلکه معنای انسان دانا را می‌رساند، به شکلی دیگر، چون مام لازم است دانا و فهمیده باشد، همچنین او ریاست هیات‌های دانش‌آموزی را در مراسم‌های سیاسی و اجتماعی برعهده داشت.»
جناب طالبانی در ادامه صحبت‌هایش می‌گوید: «به این دلیل دبیرکل جمعیت ترقی دانش‌آموزی شدم چون در صف اول دانش‌آموزان بودم برای برنامه‌های سیاسی و اجتماعی همچون عروسی و ختم، وجود ما تبدیل به پدیده‌ای شناخته‌شده در کویسنجق شده بود»، آن زمان سنش از ١٣سال کمتر بود که دبیرکل جمعیت دانش‌آموزی و تشکیلاتی سیاسی را برعهده گرفت.
قبل از اینکه جناب طالبانی از لحاظ سازمانی عضو پارت دموکرات کرد عراق شود که عنوان آن زمان پارت دموکرات کردستان بود، همچنان که خودشان توضیح می‌دهند وارد تشکیلات حزب شیوعی عراق شدند: «در تابستان ١٩٤٦ در سمیناری فرهنگی بودم که از طرف حزب شیوعی عراق برگزار می‌شد، فاتح رسول که از ما بزرگ‌تر بود مرا به این سمینار برد، ایشان در دبیرستان فعال بودند، با تعدادی دیگر از دانش‌آموزان در این سمینارها که هفتگی برگزار می‌شد ما را جمع کرد، رسما عضو حزب شیوعی نبود، اما به این شناخته‌شده بود که از طرفداران حلقه حزب شیوعی عراق است.»
آن‌زمان در کویسنجق دو کتابخانه وجود داشت، اولی کتابخانه کویسنجق که وابسته به حزب شیوعی عراق بود همچنین کتابخانه حاج‌قادر کویی، که وابسته به پارت دموکرات کردستان بود، براساس راهنمایی‌های جلسات فکریمان و همچنین تشویق‌های رسول، اسم خودمان را در کتابخانه کویسنجق برای گرفتن کتاب ثبت‌نام کردیم، آن زمان عربی نمی‌دانستم، اما اولین کتاب را به یاد دارم که از ما خواستند آن را مطالعه کنیم، و آن نیز «اتحاد شوروی هم‌پیمانمان» بود که به زبان عربی نوشته شده بود.
عضویتم در این انجمن فرهنگی تا تابستان ١٩٤٦ ادامه داشت که در مورد مساله‌ای مرتبط با قضیه کرد دچار اختلاف شدیم، در اثنای بحثی که آیا کرد ملت است یا نه، دچار تعجب شدم. زمانی که دیدم مسوول و اعضای انجمن براساس تفکر کمونیستی آن زمان، مخالف ملت یا قوم‌بودن کرد شدند، این نیز به آن معنا بود که کرد حق تعیین سرنوشت ندارد، اما من مصر بودم که کرد قوم و ملت است گرچه تقسیم شده است، حتی اگر تمام شرایط استالین را نیز برای ملت‌شدن دارا نباشد، کرد ملت است و مساله و مبارزه ملی مداومی دارد و سند این مطلب نیز جمهوری مهاباد است و شوروی نیز از این جمهوری حمایت کرده است، این نیز به‌آن معناست که استقبال سوسیالیستی از جنبش کرد وجود دارد، در نتیجه با این انجمن و تفکراتشان مخالف بودم و از آن دور شدم.»
این اتفاق طالبانی را به سمتی برد که از لحاظ فکری نظرات پارت دموکرات کرد را بپذیرد که آن زمان جدیدا تاسیس شده بود، همچنان که خود ایشان تاکید می‌کند: «ارتباط فکری من با پارت دموکرات کرد عراق به سال ١٩٤٦ برمی‌گردد.» همچنان ادامه و توضیح می‌دهد: «در کویسنجق قهوه‌خانه‌ای وجود داشت که روشنفکران به ویژه دانشجویانی که در بغداد تحصیل می‌کردند هنگام بازگشت در تابستان برای دیدار با خانواده‌هایشان، آنجا جمع می‌شدند، من نیز دوست داشتم در آن قهوه‌خانه بنشینم، روزی عمر مصطفی که به عمردبابه مشهور است، صدایم کرد، آن زمان در بغداد درس می‌خواند و برای دیدار اقوامش برگشته بود، به من گفت تو ‌دانش‌آموز زرنگ و فهمیده‌ای هستی، نباید دنباله‌رو تبلیغات سیاسی باشد، (منظورش انجمن حزب شیوعی بود)، و از پارت دموکرات کرد عراق برایم صحبت کرد که تازه تاسیس شده بود، گفت که حزب توسط ملامصطفی بارزانی تاسیس شده است و اتحاد شوروی نیز از این حزب حمایت می‌کند، و بیانیه تاسیس پارت دموکرات کرد عراق را با امضای ملامصطفی بارزانی به من داد که به زبان عربی بود، از آن زمان به بعد با فکر و روحم علاقه‌مند به پارت دموکرات کرد شدم، همچنین نصیحتم کرد که اسم خودم را در کتابخانه حاج‌قادر کویی ثبت‌نام کنم، چنین نیز شد، رفتم و عضو این کتابخانه شدم و از کتابخانه کویسنجق انصراف دادم.»
اینجا همه به اسم مام‌جلال، با رییس‌جمهور عراق سخن می‌گویند، حتی زمانی نیز که از او صحبت می‌کنند، چون او میان کردها نشانه‌ و سمبل مردمی و سیاسی آنهاست. این رمز و نماد نیز از عنوان «جناب رییس‌جمهور» بالاتر است. پیشمرگ‌‌ های قدیمی در جواب این سوال که «چرا جناب رییس صدایش نمی‌کنید؟» می‌گوید: «هر عراقی می‌تواند رییس‌جمهور شود، اگر شرایط برایش فراهم شود و اگر احزاب میان خودشان به توافق برسند، اما هیچ عراقی -چه عرب چه کرد- نمی‌تواند مام‌جلال شود، ما در کوهستان‌ها به این اسم، ایشان را شناخته‌ایم و همانگونه نیز می‌شناسیم، اگر در منزل با همسرم به‌عنوان رییس‌جمهور از ایشان صحبت کنم، همسرم که در روستای پای کوه با من زندگی می‌کند، نمی‌داند از چه کسی حرف می‌زنم، اما برای مثال زمانی که می‌گویم با مام‌جلال بودیم، فورا می‌فهمد منظورم چه کسی است.»
ادامه دارد
اینجا دکتر فواد معصوم توضیح می‌دهد و می‌گوید: «از زمانی که جلال طالبانی در مدرسه ابتدایی دانش‌آموز بود شهرت مام‌جلال به او نسبت داده شد، چون کلمه مام معنای عمو را بر اساس سن نمی‌دهد، بلکه معنای انسان دانا را می‌رساند، به شکلی دیگر، چون مام لازم است دانا و فهمیده باشد، همچنین او ریاست هیات‌های دانش‌آموزی را در مراسم‌های سیاسی و اجتماعی برعهده داشت.»
جناب طالبانی در ادامه صحبت‌هایش می‌گوید: «به این دلیل دبیرکل جمعیت ترقی دانش‌آموزی شدم چون در صف اول دانش‌آموزان بودم برای برنامه‌های سیاسی و اجتماعی همچون عروسی و ختم، وجود ما تبدیل به پدیده‌ای شناخته‌شده در کویسنجق شده بود»، آن زمان سنش از ١٣سال کمتر بود که دبیرکل جمعیت دانش‌آموزی و تشکیلاتی سیاسی را برعهده گرفت.
قبل از اینکه جناب طالبانی از لحاظ سازمانی عضو پارت دموکرات کرد عراق شود که عنوان آن زمان پارت دموکرات کردستان بود، همچنان که خودشان توضیح می‌دهند وارد تشکیلات حزب شیوعی عراق شدند: «در تابستان ١٩٤٦ در سمیناری فرهنگی بودم که از طرف حزب شیوعی عراق برگزار می‌شد، فاتح رسول که از ما بزرگ‌تر بود مرا به این سمینار برد، ایشان در دبیرستان فعال بودند، با تعدادی دیگر از دانش‌آموزان در این سمینارها که هفتگی برگزار می‌شد ما را جمع کرد، رسما عضو حزب شیوعی نبود، اما به این شناخته‌شده بود که از طرفداران حلقه حزب شیوعی عراق است.»
آن‌زمان در کویسنجق دو کتابخانه وجود داشت، اولی کتابخانه کویسنجق که وابسته به حزب شیوعی عراق بود همچنین کتابخانه حاج‌قادر کویی، که وابسته به پارت دموکرات کردستان بود، براساس راهنمایی‌های جلسات فکریمان و همچنین تشویق‌های رسول، اسم خودمان را در کتابخانه کویسنجق برای گرفتن کتاب ثبت‌نام کردیم، آن زمان عربی نمی‌دانستم، اما اولین کتاب را به یاد دارم که از ما خواستند آن را مطالعه کنیم، و آن نیز «اتحاد شوروی هم‌پیمانمان» بود که به زبان عربی نوشته شده بود.
عضویتم در این انجمن فرهنگی تا تابستان ١٩٤٦ ادامه داشت که در مورد مساله‌ای مرتبط با قضیه کرد دچار اختلاف شدیم، در اثنای بحثی که آیا کرد ملت است یا نه، دچار تعجب شدم. زمانی که دیدم مسوول و اعضای انجمن براساس تفکر کمونیستی آن زمان، مخالف ملت یا قوم‌بودن کرد شدند، این نیز به آن معنا بود که کرد حق تعیین سرنوشت ندارد، اما من مصر بودم که کرد قوم و ملت است گرچه تقسیم شده است، حتی اگر تمام شرایط استالین را نیز برای ملت‌شدن دارا نباشد، کرد ملت است و مساله و مبارزه ملی مداومی دارد و سند این مطلب نیز جمهوری مهاباد است و شوروی نیز از این جمهوری حمایت کرده است، این نیز به‌آن معناست که استقبال سوسیالیستی از جنبش کرد وجود دارد، در نتیجه با این انجمن و تفکراتشان مخالف بودم و از آن دور شدم.»
این اتفاق طالبانی را به سمتی برد که از لحاظ فکری نظرات پارت دموکرات کرد را بپذیرد که آن زمان جدیدا تاسیس شده بود، همچنان که خود ایشان تاکید می‌کند: «ارتباط فکری من با پارت دموکرات کرد عراق به سال ١٩٤٦ برمی‌گردد.» همچنان ادامه و توضیح می‌دهد: «در کویسنجق قهوه‌خانه‌ای وجود داشت که روشنفکران به ویژه دانشجویانی که در بغداد تحصیل می‌کردند هنگام بازگشت در تابستان برای دیدار با خانواده‌هایشان، آنجا جمع می‌شدند، من نیز دوست داشتم در آن قهوه‌خانه بنشینم، روزی عمر مصطفی که به عمردبابه مشهور است، صدایم کرد، آن زمان در بغداد درس می‌خواند و برای دیدار اقوامش برگشته بود، به من گفت تو ‌دانش‌آموز زرنگ و فهمیده‌ای هستی، نباید دنباله‌رو تبلیغات سیاسی باشد، (منظورش انجمن حزب شیوعی بود)، و از پارت دموکرات کرد عراق برایم صحبت کرد که تازه تاسیس شده بود، گفت که حزب توسط ملامصطفی بارزانی تاسیس شده است و اتحاد شوروی نیز از این حزب حمایت می‌کند، و بیانیه تاسیس پارت دموکرات کرد عراق را با امضای ملامصطفی بارزانی به من داد که به زبان عربی بود، از آن زمان به بعد با فکر و روحم علاقه‌مند به پارت دموکرات کرد شدم، همچنین نصیحتم کرد که اسم خودم را در کتابخانه حاج‌قادر کویی ثبت‌نام کنم، چنین نیز شد، رفتم و عضو این کتابخانه شدم و از کتابخانه کویسنجق انصراف دادم.»
اینجا همه به اسم مام‌جلال، با رییس‌جمهور عراق سخن می‌گویند، حتی زمانی نیز که از او صحبت می‌کنند، چون او میان کردها نشانه‌ و سمبل مردمی و سیاسی آنهاست. این رمز و نماد نیز از عنوان «جناب رییس‌جمهور» بالاتر است. پیشمرگ‌‌ های قدیمی در جواب این سوال که «چرا جناب رییس صدایش نمی‌کنید؟» می‌گوید: «هر عراقی می‌تواند رییس‌جمهور شود، اگر شرایط برایش فراهم شود و اگر احزاب میان خودشان به توافق برسند، اما هیچ عراقی -چه عرب چه کرد- نمی‌تواند مام‌جلال شود، ما در کوهستان‌ها به این اسم، ایشان را شناخته‌ایم و همانگونه نیز می‌شناسیم، اگر در منزل با همسرم به‌عنوان رییس‌جمهور از ایشان صحبت کنم، همسرم که در روستای پای کوه با من زندگی می‌کند، نمی‌داند از چه کسی حرف می‌زنم، اما برای مثال زمانی که می‌گویم با مام‌جلال بودیم، فورا می‌فهمد منظورم چه کسی است.»
ادامه دارد

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.