|

در جشن 50‌سالگی «شرق»

جواد مجابی . نویسنده

بیایید فرض کنیم که «شرق» حالا نه صدساله، دست‌کم 50ساله بود- مثل «لوموند» یا «گاردین»- رسانه‌ای واقعا مستقل و منتقد اوضاع، ناوابسته به دولت‌ها، با تعهد حرفه‌ای -به گسترش اخبار، اطلاعات و آگاهی‌های درست از وضعیت موجود کشور و دنیا- بدون تعطیل یا توقیف، با بهره‌جستن از شایسته‌ترین نویسندگان که طی پنج‌دهه می‌توانستند آزادانه و آگاهانه در راه مصالح ملی و منافع مردم و توسعه هماهنگ کشور قلم بزنند. این‌طوری یک روزنامه خاستگاه پرورش نوذهنی و آزاداندیشی و عدالت‌جویی می‌شد که تلاش ذهنی چندین نسل روزنامه‌نگار آزاداندیش مستقل مردمگرا، آن را تبدیل به سرمایه‌ای ملی می‌کرد. فرض کنیم که در این 50ساله، روزنامه «شرق» با بهره‌گیری هوشمندانه از فضای فعال فرهنگی و محیط سالم رسانه‌ای می‌توانست علاوه‌بر اینکه صدای مردم و خواست‌های روبه‌رشد آنان را بازتاب دهد، با تکیه بر مطالبات انسانی و حقوق شهروندی مصرح در قانون اساسی، چشم‌اندازهای جدیدی از جامعه آینده را ترسیم کند که روشنفکران عرصه عمومی بتوانند به نقد خردورزانه و دایمی وضعیت موجود برای رسیدن به گستره صلح‌اندیشی و رونق محیط‌زیست و زدودن زنگار خشونت و جهل از چهره جوامع بشری بکوشند و این را وظیفه‌ای مبرم بشناسند. فرض محال نیست که مصالح کشور و منافع مردم، فراتر از دسته‌بندی‌های سیاست‌بازانه شمرده شود.
گروه‌ها و افراد دور از تکفیر و انکار یکدیگر، کنار هم برای پیشرفت کشور کار کنند، حمایت بی‌دریغ از دوستان و طرد همیشگی دیگران در کار نباشد، تمامی مردم یک کشور از این حق اولیه برخوردار باشند که نظر خود را با صراحت و بی‌دغدغه بیان کنند، هیچ‌کس خود را ایرانی‌تر از دیگری نداند. فرض محال چیست؟ این واقعیتی است که دولتمردان مدعی تحقق آن هستند. دوام‌آوردن و استمرار کار فرهنگی برای روزنامه خیلی مهم است البته نه به هر قیمتی و شعبده‌ای. 50سال تلاش فرهنگی و اجتماعی، موجب انباشت تجربه‌های درخشان مادی و معنوی در یک رسانه می‌شود که نویسندگانش بی‌ترس و طمع، آزادانه از حقایق جاری و خواست عمومی سخن بگویند. روزنامه‌نگاری خدمتی بزرگ به فرهنگ و توسعه اقتصادی و سیاسی کشور تلقی می‌شود، از درون این میراث 50ساله، این رسانه فراگستر در کشور و جهان، روزنامه‌نگاران و نویسندگانی با مردم از مردم می‌گویند و مورد اعتماد ملت و مورد احترام دولت‌اند. این رسانه، نه مجیزگوی دولت‌ها می‌شود نه برانداز زیرجلکی آنها، چون کار رسانه اشتغال به این عبث نیست. روزنامه؛ سند واقعیت یک‌روز از کشور درهم‌بافته با اسناد تاریخ آن کشور و جهان است، واقعی‌ترین گزارشی است که مردم یک عصر به آینده می‌دهند و فرهنگ گذشته را به آینده گره می‌زنند. در همین «شرق» هنوز 50ساله نشده، چه فرازوفرودها بوده که آینه واقع‌نمای جامعه شده است. وقتی مدارای قانونی و رواداری ناظران بوده، توانسته بیشتر و بهتر به آگاهی مردم از وضع خودشان و رساندن پیام به دولت و نیازهای دولت به مردم بپردازد. گزارش درست‌تری از ایران به جهان بدهد و تصویر روشن‌تری از ارتباطات جهانی در این کشور ترسیم و تحلیل کند. بیانگر خواست روشنفکران، هنرمندان تا کارمندان و کشاورزان و بازاریان باشد. انگشت بر مفاسد اجتماعی از اختلاس و اعتیاد و بیکاری و تورم و طلاق و ناهنجاری‌ها بگذارد، از آرمان‌ فرهنگ شریف این ملت دفاع کند، از استقلال و آزادی و سرافرازی‌اش. بیشتر از همه به وظیفه اصلی‌اش که گزارش آگاهانه و آزادانه اخبار و تفاسیر رویدادهای اینجا و هرجا به مردم است عمل کند. این مملکت چیزی از اسباب توسعه کم ندارد آنچه زیادی دارد مدعیانی است که خود را محق‌ترین آدم در تشخیص اوضاع می‌شمارند و در عین حال برای دیگران حقی در بیان حقایق قایل نیستند. بس است، دیگر فرض نمی‌کنم، آرزو دارم که دست‌کم شرقیان 50سالگی‌شان را جشن بگیرند.
بیایید فرض کنیم که «شرق» حالا نه صدساله، دست‌کم 50ساله بود- مثل «لوموند» یا «گاردین»- رسانه‌ای واقعا مستقل و منتقد اوضاع، ناوابسته به دولت‌ها، با تعهد حرفه‌ای -به گسترش اخبار، اطلاعات و آگاهی‌های درست از وضعیت موجود کشور و دنیا- بدون تعطیل یا توقیف، با بهره‌جستن از شایسته‌ترین نویسندگان که طی پنج‌دهه می‌توانستند آزادانه و آگاهانه در راه مصالح ملی و منافع مردم و توسعه هماهنگ کشور قلم بزنند. این‌طوری یک روزنامه خاستگاه پرورش نوذهنی و آزاداندیشی و عدالت‌جویی می‌شد که تلاش ذهنی چندین نسل روزنامه‌نگار آزاداندیش مستقل مردمگرا، آن را تبدیل به سرمایه‌ای ملی می‌کرد. فرض کنیم که در این 50ساله، روزنامه «شرق» با بهره‌گیری هوشمندانه از فضای فعال فرهنگی و محیط سالم رسانه‌ای می‌توانست علاوه‌بر اینکه صدای مردم و خواست‌های روبه‌رشد آنان را بازتاب دهد، با تکیه بر مطالبات انسانی و حقوق شهروندی مصرح در قانون اساسی، چشم‌اندازهای جدیدی از جامعه آینده را ترسیم کند که روشنفکران عرصه عمومی بتوانند به نقد خردورزانه و دایمی وضعیت موجود برای رسیدن به گستره صلح‌اندیشی و رونق محیط‌زیست و زدودن زنگار خشونت و جهل از چهره جوامع بشری بکوشند و این را وظیفه‌ای مبرم بشناسند. فرض محال نیست که مصالح کشور و منافع مردم، فراتر از دسته‌بندی‌های سیاست‌بازانه شمرده شود.
گروه‌ها و افراد دور از تکفیر و انکار یکدیگر، کنار هم برای پیشرفت کشور کار کنند، حمایت بی‌دریغ از دوستان و طرد همیشگی دیگران در کار نباشد، تمامی مردم یک کشور از این حق اولیه برخوردار باشند که نظر خود را با صراحت و بی‌دغدغه بیان کنند، هیچ‌کس خود را ایرانی‌تر از دیگری نداند. فرض محال چیست؟ این واقعیتی است که دولتمردان مدعی تحقق آن هستند. دوام‌آوردن و استمرار کار فرهنگی برای روزنامه خیلی مهم است البته نه به هر قیمتی و شعبده‌ای. 50سال تلاش فرهنگی و اجتماعی، موجب انباشت تجربه‌های درخشان مادی و معنوی در یک رسانه می‌شود که نویسندگانش بی‌ترس و طمع، آزادانه از حقایق جاری و خواست عمومی سخن بگویند. روزنامه‌نگاری خدمتی بزرگ به فرهنگ و توسعه اقتصادی و سیاسی کشور تلقی می‌شود، از درون این میراث 50ساله، این رسانه فراگستر در کشور و جهان، روزنامه‌نگاران و نویسندگانی با مردم از مردم می‌گویند و مورد اعتماد ملت و مورد احترام دولت‌اند. این رسانه، نه مجیزگوی دولت‌ها می‌شود نه برانداز زیرجلکی آنها، چون کار رسانه اشتغال به این عبث نیست. روزنامه؛ سند واقعیت یک‌روز از کشور درهم‌بافته با اسناد تاریخ آن کشور و جهان است، واقعی‌ترین گزارشی است که مردم یک عصر به آینده می‌دهند و فرهنگ گذشته را به آینده گره می‌زنند. در همین «شرق» هنوز 50ساله نشده، چه فرازوفرودها بوده که آینه واقع‌نمای جامعه شده است. وقتی مدارای قانونی و رواداری ناظران بوده، توانسته بیشتر و بهتر به آگاهی مردم از وضع خودشان و رساندن پیام به دولت و نیازهای دولت به مردم بپردازد. گزارش درست‌تری از ایران به جهان بدهد و تصویر روشن‌تری از ارتباطات جهانی در این کشور ترسیم و تحلیل کند. بیانگر خواست روشنفکران، هنرمندان تا کارمندان و کشاورزان و بازاریان باشد. انگشت بر مفاسد اجتماعی از اختلاس و اعتیاد و بیکاری و تورم و طلاق و ناهنجاری‌ها بگذارد، از آرمان‌ فرهنگ شریف این ملت دفاع کند، از استقلال و آزادی و سرافرازی‌اش. بیشتر از همه به وظیفه اصلی‌اش که گزارش آگاهانه و آزادانه اخبار و تفاسیر رویدادهای اینجا و هرجا به مردم است عمل کند. این مملکت چیزی از اسباب توسعه کم ندارد آنچه زیادی دارد مدعیانی است که خود را محق‌ترین آدم در تشخیص اوضاع می‌شمارند و در عین حال برای دیگران حقی در بیان حقایق قایل نیستند. بس است، دیگر فرض نمی‌کنم، آرزو دارم که دست‌کم شرقیان 50سالگی‌شان را جشن بگیرند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.