فردا روز کشف شهر سوخته است
چشمی که به یادگار ماند
سعید برآبادی
«برایت چشمی به یادگار میگذارم/ تا دیدههای مرا و پدرانم را به تو بگوید/ و دیدههای تو را/ به کودکانت.» انگار که نزار قبانی این شعر را برای شهر سوخته سروده باشد؛ شهری که هرچه پیرتر و کهنسالتر شده، بیشتر و بیشتر برای مردم دنیا مهم میشود. فردا روز خاصی برای میراث ایران است؛ یادبودی بر کشف باستانشناسان از شهری که بهخاطر آتشسوزی ماقبل تاریخیاش، بعدها بهنام شهر سوخته معروف شد. بهگفته دکتر بهرام ساسانی، باستانشناس، پایتخت دوره مفرغ ایران در نزدیکی زابل قرار دارد؛ اگرچه امروز دیگر اثری از هامون نیست اما در آن روزگار اسطورهای، شهر سوخته روی برآمدگی مابین این دریاچه و رودخانه هیرمند بنا شد تا یکی از شگفتیهای جهان در روزگار خودش و آیینهای از پیشرفت ایرانیهای باستان در روزگار ما باشد. ششهزارسال از بنای این شهر مدرن و پیشرفته میگذرد، شهری باستانی در جنوبشرق ایران که در آن روزگار، بزرگترین شهر باستانی خاورمیانه بوده و پر از اعجابهای بزرگ معماری، صنعت و البته پزشکی. بهگفته ساسانی که سالها در شهر سوخته به کاوش پرداخته، یافتههای باستانشناسان از خرابههای این شهر تاریخی گواه آن است که ایرانیها در این
شهر، اولین جراحی مغز را بهنام خود ثبت کردهاند و اولین چشم مصنوعی را پدران ما در چشمدان جنگجویی به یادگار گذاشتهاند. در دوره پیشین سازمان میراث فرهنگی، وقتی که رییس وقت موزه ملی، در انبارها را باز کرد، نیمی از جهان در بهتی شگرف فرو رفت، بهتی که از بیتوجهی ایرانیها به میراثشان گلهمند بود. یافتههای بیبدیل، شهر سوخته که حاصل سالها کاوش در این شهر تاریخی بود در کارتنهایی به انبار برده شده بودند تا جهان از دیدنشان محروم بماند. آنطور که محسن میرجانی ارجنان دانشجو دکترای باستانشناسی میگوید، کشفیات این شهر تا سال 91 (یعنی سهسال) بهخاطر پرداختنشدن بودجهها متوقف ماند و هنوز هم معلوم نیست که آیا دور تازهای از کشف در این شهر تاریخی شروع میشود یا خیر. آن چشم مصنوعی که امروز در موزه ملی نگهداری میشود، ششهزارسال قبل را به ما نشان داده اما آیا میتواند ما را و امروز ما را به فرزندانی که ششهزارسال بعد به این چشم خیره میشوند، معرفی کند؟
«برایت چشمی به یادگار میگذارم/ تا دیدههای مرا و پدرانم را به تو بگوید/ و دیدههای تو را/ به کودکانت.» انگار که نزار قبانی این شعر را برای شهر سوخته سروده باشد؛ شهری که هرچه پیرتر و کهنسالتر شده، بیشتر و بیشتر برای مردم دنیا مهم میشود. فردا روز خاصی برای میراث ایران است؛ یادبودی بر کشف باستانشناسان از شهری که بهخاطر آتشسوزی ماقبل تاریخیاش، بعدها بهنام شهر سوخته معروف شد. بهگفته دکتر بهرام ساسانی، باستانشناس، پایتخت دوره مفرغ ایران در نزدیکی زابل قرار دارد؛ اگرچه امروز دیگر اثری از هامون نیست اما در آن روزگار اسطورهای، شهر سوخته روی برآمدگی مابین این دریاچه و رودخانه هیرمند بنا شد تا یکی از شگفتیهای جهان در روزگار خودش و آیینهای از پیشرفت ایرانیهای باستان در روزگار ما باشد. ششهزارسال از بنای این شهر مدرن و پیشرفته میگذرد، شهری باستانی در جنوبشرق ایران که در آن روزگار، بزرگترین شهر باستانی خاورمیانه بوده و پر از اعجابهای بزرگ معماری، صنعت و البته پزشکی. بهگفته ساسانی که سالها در شهر سوخته به کاوش پرداخته، یافتههای باستانشناسان از خرابههای این شهر تاریخی گواه آن است که ایرانیها در این
شهر، اولین جراحی مغز را بهنام خود ثبت کردهاند و اولین چشم مصنوعی را پدران ما در چشمدان جنگجویی به یادگار گذاشتهاند. در دوره پیشین سازمان میراث فرهنگی، وقتی که رییس وقت موزه ملی، در انبارها را باز کرد، نیمی از جهان در بهتی شگرف فرو رفت، بهتی که از بیتوجهی ایرانیها به میراثشان گلهمند بود. یافتههای بیبدیل، شهر سوخته که حاصل سالها کاوش در این شهر تاریخی بود در کارتنهایی به انبار برده شده بودند تا جهان از دیدنشان محروم بماند. آنطور که محسن میرجانی ارجنان دانشجو دکترای باستانشناسی میگوید، کشفیات این شهر تا سال 91 (یعنی سهسال) بهخاطر پرداختنشدن بودجهها متوقف ماند و هنوز هم معلوم نیست که آیا دور تازهای از کشف در این شهر تاریخی شروع میشود یا خیر. آن چشم مصنوعی که امروز در موزه ملی نگهداری میشود، ششهزارسال قبل را به ما نشان داده اما آیا میتواند ما را و امروز ما را به فرزندانی که ششهزارسال بعد به این چشم خیره میشوند، معرفی کند؟
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.