|

مذاکره با رژیم صدام

ترجمه: سامان سلیمانی

یکی از روزها طالبانی مداوم ریاست بیشتر از پنج یا شش جلسه را در دوکان بر عهده داشت، جلسه اول ساعت 9صبح آغاز شد و جلسه ششم ساعت ١١شب پایان یافت، بعد از این همه جلسه و گرفتاری کاری با لبخندی بیرون می‌آید. در این قسمت جناب طالبانی از جلسات و تاریخ مذاکراتش با رژیم قبلی صدام‌حسین سخن می‌گوید. در بسیاری از مناسبت‌ها و حتی بدون مناسبت نیز، مام‌جلال عمق تعهدشان را به‌عنوان یک کرد نسبت به عراق تکرار می‌کند که بخشی جدانشدنی از مردم عراق هستند و تاکید می‌کند روحیه میهن‌پرستی آنها از هر عراقی وطن‌پرستی کمتر نیست، حتی اولین هدف قیام کرد «دموکراسی برای همه عراق و خودمختاری برای کردستان» بوده است، این در زمانی بود که صدام‌حسین جنگ را علیه روستاهای کردستان آغاز کرده بود، به همین دلیل زمانی که در سال ١٩٨٣ ارتش عراق سرگرم جنگ عراق- ایران بود، اتحادیه میهنی کردستان یکطرفه اعلام آتش‌بس کرد. طالبانی می‌گوید: «در سال ١٩٨٣ ما یکطرفه جنگ را علیه نیروهای حکومت متوقف کردیم زیرا آن زمان جنگ ایران- عراق شعله‌ور شده بود، به این امر توجه کردیم که ایران خاک خود را از کنترل نیروهای عراقی آزاد کرده است و سازمان‌ملل نیز خواستار توقف جنگ و خونریزی شد، خواستیم ارتش عراق مطمئن باشد که از پشت به او حمله نمی‌کنیم یا او را مشغول نمی‌سازیم، چراکه در دفاع از وطن به وظایف خود عمل می‌کرد، به‌ویژه که با تعدادی از افسران آزادیخواه در ارتش عراق ارتباط و با آنها در راستای تغییر رژیم هماهنگی داشتیم، به عقیده ما اگر ایران جنگ را متوقف می‌کرد و از رژیم صدام‌حسین غرامت می‌خواست، مطمئنا ارتش عراق رژیم را مجازات می‌کرد که آنان را وارد جنگی بیهوده کرده بود و مایه شکست آنها شده بود و بدون کسب هیچ‌گونه دستاوردی به آنها زیان رسانده بود.» همچنین اضافه کرد: «من از دیدگاه شخصی و تخیلی حرف نمی‌زنم، بلکه با افسران بلندپایه ارتش عراق و چندین افسر که وابسته به جناح چپ حزب بعث بودند، ارتباط داشتیم و آماده بودند برای تغییر رژیم فعالیت کنند و ما نیز بخشی از پروسه تغییر ‌بودیم.» در اولین دیدار میان طالبانی و عزت الدوری جانشین رییس شورای رهبری انقلاب، الدوری از طالبانی راجع‌به سابقه تلاش‌های کردها برای کودتا علیه رژیم می‌پرسد، طالبانی نیز با اطمینانی کامل جوابش را می‌دهد: «زیادند». همچنین طالبانی می‌گوید: «مرتب در تلاش بودیم رژیم را تغییر دهیم، حتی قبل از انجام مذاکرات با حکومت بعث، عزت ‌الدوری از من سوال کرد و گفت: «به شرفت سوگند می‌دهم یک تلاش کودتا بوده است که شما کردها در آن مشارکت نکرده باشید؟» من نیز جواب دادم: «به خدا نه، ما در تمام اقدامات انقلابی علیه شما مشارکت کرده‌ایم.» همچنین گفتند: «از کودتایشان در ١٧جولای ١٩٦٨ و به فاصله چند روز بعد از آن، شروع به فعالیت برای تغییر رژیم کردیم، چون مطمئن بودیم که قدرت را به سمت دیکتاتوری برده‌اند، به همین دلیل ما و بعثی‌های چپ نزدیک به سوریه و جنبش سوسیالیستی عربی، شروع به فعالیت برای انجام کودتا علیه آنها کردیم، چون رژیم و حزب بعث ضعیف بودند و در راستای اجرای کودتا با تعدادی از افسران ارتش عراق صحبت کردیم، اما جوابی ندادند و تلاش‌هایمان عقب افتاد، اما قطع نشد. موفق نشدیم چون امکانات اجرایی‌کردن این اقدام فراهم نبود، برای مثال من با فرمانده لشکر مهمی برای انجام کودتا صحبت کردم، اما عذر خواست و گفت باید نظر عبدالرزاق عارف را جویا شوم، (دو نفر هستند: یکی عارف عبدالرزاق که خواست علیه عبدالسلام عارف کودتا کند و دومی عبدالرزاق نایف است که بعد از کودتای ١٧جولای نخست‌وزیر و روز ٣٠جولای دستگیر شد و صدام‌حسین خودش او را روانه خارج از کشور کرد. اما عبدالرزاق عارف؛ ممکن است در بازگویی اسم اشتباه کرده باشد) و زمانی که برای گرفتن تاییدیه رفت عارف از طرف بعثی‌ها دستگیر شده بود.» همچنین در ادامه صحبت‌هایش گفت: «آخرین تلاش، مدت کوتاهی قبل از سقوط رژیم بود که تعدادی از افسران ارتش با ما بودند از جمله عبدالکریم حمدانی و قبل از ما یکی از دوستان همراهش بود و با هماهنگی با یکی از نیروهای نظامی در بغداد، اما این تلاش کشف شد و حمدانی و یکی از دوستانش نیز که همراه او بود اعدام شدند، این تلاش موفقیت‌آمیز می‌بود اگر دوستانی که قرار بود نقشه را اجرا کنند در مکالمات تلفنی‌شان که تحت کنترل بود با رمز صحبت می‌کردند، برای همین عوامل رژیم صدام به مساله شک کردند و این گروه که می‌خواستند کودتا را انجام دهند دستگیر شدند.»
اما موضع اتحادیه میهنی کردستان در آتش‌بس یکطرفه جنگ در سال ١٩٨٣ هر چند تاثیر و توجیه نظامی خاص خود را داشت، درهای گفت‌وگو و مذاکره با رژیم صدام حسین را نیز گشود. طالبانی راجع به این موضوع صحبت می‌کند و می‌گوید: «از طرف ما مرحله نوینی از مذاکره با رژیم آغاز شد که از طرف ما دکتر فواد معصوم، مذاکرات را اداره می‌کرد و از طرف رژیم، علی‌حسن مجید؛ ریاست هیات مذاکره‌کننده را بر عهده داشت. در جلسه اول که صدام حسین نیز حضور داشت، به من گفت: چیزی به شما می‌دهم که در مقابل کرد ترکیه و ایران سرافراز باشید، من نیز گفتم: ببینیم و تعریف کنیم.»
ادامه دارد
یکی از روزها طالبانی مداوم ریاست بیشتر از پنج یا شش جلسه را در دوکان بر عهده داشت، جلسه اول ساعت 9صبح آغاز شد و جلسه ششم ساعت ١١شب پایان یافت، بعد از این همه جلسه و گرفتاری کاری با لبخندی بیرون می‌آید. در این قسمت جناب طالبانی از جلسات و تاریخ مذاکراتش با رژیم قبلی صدام‌حسین سخن می‌گوید. در بسیاری از مناسبت‌ها و حتی بدون مناسبت نیز، مام‌جلال عمق تعهدشان را به‌عنوان یک کرد نسبت به عراق تکرار می‌کند که بخشی جدانشدنی از مردم عراق هستند و تاکید می‌کند روحیه میهن‌پرستی آنها از هر عراقی وطن‌پرستی کمتر نیست، حتی اولین هدف قیام کرد «دموکراسی برای همه عراق و خودمختاری برای کردستان» بوده است، این در زمانی بود که صدام‌حسین جنگ را علیه روستاهای کردستان آغاز کرده بود، به همین دلیل زمانی که در سال ١٩٨٣ ارتش عراق سرگرم جنگ عراق- ایران بود، اتحادیه میهنی کردستان یکطرفه اعلام آتش‌بس کرد. طالبانی می‌گوید: «در سال ١٩٨٣ ما یکطرفه جنگ را علیه نیروهای حکومت متوقف کردیم زیرا آن زمان جنگ ایران- عراق شعله‌ور شده بود، به این امر توجه کردیم که ایران خاک خود را از کنترل نیروهای عراقی آزاد کرده است و سازمان‌ملل نیز خواستار توقف جنگ و خونریزی شد، خواستیم ارتش عراق مطمئن باشد که از پشت به او حمله نمی‌کنیم یا او را مشغول نمی‌سازیم، چراکه در دفاع از وطن به وظایف خود عمل می‌کرد، به‌ویژه که با تعدادی از افسران آزادیخواه در ارتش عراق ارتباط و با آنها در راستای تغییر رژیم هماهنگی داشتیم، به عقیده ما اگر ایران جنگ را متوقف می‌کرد و از رژیم صدام‌حسین غرامت می‌خواست، مطمئنا ارتش عراق رژیم را مجازات می‌کرد که آنان را وارد جنگی بیهوده کرده بود و مایه شکست آنها شده بود و بدون کسب هیچ‌گونه دستاوردی به آنها زیان رسانده بود.» همچنین اضافه کرد: «من از دیدگاه شخصی و تخیلی حرف نمی‌زنم، بلکه با افسران بلندپایه ارتش عراق و چندین افسر که وابسته به جناح چپ حزب بعث بودند، ارتباط داشتیم و آماده بودند برای تغییر رژیم فعالیت کنند و ما نیز بخشی از پروسه تغییر ‌بودیم.» در اولین دیدار میان طالبانی و عزت الدوری جانشین رییس شورای رهبری انقلاب، الدوری از طالبانی راجع‌به سابقه تلاش‌های کردها برای کودتا علیه رژیم می‌پرسد، طالبانی نیز با اطمینانی کامل جوابش را می‌دهد: «زیادند». همچنین طالبانی می‌گوید: «مرتب در تلاش بودیم رژیم را تغییر دهیم، حتی قبل از انجام مذاکرات با حکومت بعث، عزت ‌الدوری از من سوال کرد و گفت: «به شرفت سوگند می‌دهم یک تلاش کودتا بوده است که شما کردها در آن مشارکت نکرده باشید؟» من نیز جواب دادم: «به خدا نه، ما در تمام اقدامات انقلابی علیه شما مشارکت کرده‌ایم.» همچنین گفتند: «از کودتایشان در ١٧جولای ١٩٦٨ و به فاصله چند روز بعد از آن، شروع به فعالیت برای تغییر رژیم کردیم، چون مطمئن بودیم که قدرت را به سمت دیکتاتوری برده‌اند، به همین دلیل ما و بعثی‌های چپ نزدیک به سوریه و جنبش سوسیالیستی عربی، شروع به فعالیت برای انجام کودتا علیه آنها کردیم، چون رژیم و حزب بعث ضعیف بودند و در راستای اجرای کودتا با تعدادی از افسران ارتش عراق صحبت کردیم، اما جوابی ندادند و تلاش‌هایمان عقب افتاد، اما قطع نشد. موفق نشدیم چون امکانات اجرایی‌کردن این اقدام فراهم نبود، برای مثال من با فرمانده لشکر مهمی برای انجام کودتا صحبت کردم، اما عذر خواست و گفت باید نظر عبدالرزاق عارف را جویا شوم، (دو نفر هستند: یکی عارف عبدالرزاق که خواست علیه عبدالسلام عارف کودتا کند و دومی عبدالرزاق نایف است که بعد از کودتای ١٧جولای نخست‌وزیر و روز ٣٠جولای دستگیر شد و صدام‌حسین خودش او را روانه خارج از کشور کرد. اما عبدالرزاق عارف؛ ممکن است در بازگویی اسم اشتباه کرده باشد) و زمانی که برای گرفتن تاییدیه رفت عارف از طرف بعثی‌ها دستگیر شده بود.» همچنین در ادامه صحبت‌هایش گفت: «آخرین تلاش، مدت کوتاهی قبل از سقوط رژیم بود که تعدادی از افسران ارتش با ما بودند از جمله عبدالکریم حمدانی و قبل از ما یکی از دوستان همراهش بود و با هماهنگی با یکی از نیروهای نظامی در بغداد، اما این تلاش کشف شد و حمدانی و یکی از دوستانش نیز که همراه او بود اعدام شدند، این تلاش موفقیت‌آمیز می‌بود اگر دوستانی که قرار بود نقشه را اجرا کنند در مکالمات تلفنی‌شان که تحت کنترل بود با رمز صحبت می‌کردند، برای همین عوامل رژیم صدام به مساله شک کردند و این گروه که می‌خواستند کودتا را انجام دهند دستگیر شدند.»
اما موضع اتحادیه میهنی کردستان در آتش‌بس یکطرفه جنگ در سال ١٩٨٣ هر چند تاثیر و توجیه نظامی خاص خود را داشت، درهای گفت‌وگو و مذاکره با رژیم صدام حسین را نیز گشود. طالبانی راجع به این موضوع صحبت می‌کند و می‌گوید: «از طرف ما مرحله نوینی از مذاکره با رژیم آغاز شد که از طرف ما دکتر فواد معصوم، مذاکرات را اداره می‌کرد و از طرف رژیم، علی‌حسن مجید؛ ریاست هیات مذاکره‌کننده را بر عهده داشت. در جلسه اول که صدام حسین نیز حضور داشت، به من گفت: چیزی به شما می‌دهم که در مقابل کرد ترکیه و ایران سرافراز باشید، من نیز گفتم: ببینیم و تعریف کنیم.»
ادامه دارد

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.