تکرار سناریوی «شیمیایی»
محمد ایرانی . سفیر پیشین در لبنان و اردن
سخن از بهکارگیری گازهای شیمیایی در نقاط مختلف سوریه توسط دولت یا گروههای مخالف علیه اهداف نظامی یا غیرنظامی، چندینبار به میان آمده است. طی سال گذشته ابتدا در اطراف شهر «حلب» در شمال این کشور آثاری از بهکارگیری گاز خردل و سپس در مرکز شهر «حمص» و پس از آن در منطقه «غوطهشرقی» در حومه دمشق، صحبت از استفاده از گاز «سارین» شده بود. روسها با ارایه مدارکی، قویا معتقد بودند نیروهای مخالف برای بهچالشکشیدن دولت سوریه در محافل بینالمللی از این گاز بهره بردهاند. دقیقا به استناد بهکارگیری سلاح شیمیایی در 20 آگوست 2013 و در جریان درگیری ارتش سوریه با مخالفان مسلح بود که دولت این کشور تحت فشارهای سنگین بینالمللی از سوی جبهه غرب، از سوی ایالات متحده تهدید به حمله هوایی شد. در شرایطی که حمله آمریکا به مراکز مهم نظامی سوریه قطعی به نظر میرسید، تحرکات سیاسی پشتپرده روسها با آمریکا طی چند دور مذاکره فشرده میان «لاوروف» و «جان کری» در ژنو، نهایتا به توافقی منجر شد که ماحصل آن پذیرش نابودی سلاحهای شیمیایی سوریه در مقابل عدم حمله آمریکاییها به خاک این کشور بود.
نتیجه این اقدام، قطعنامه 2118 شورای امنیت در تاریخ 27 سپتامبر 2013 با رای اجماعی بود. بر اساس این قطعنامه، راهکارهای نابودی این سلاحها یا خروج آنها از سوریه با حضور بازرسان سازمانملل تعیین شده بود. اینبار بحث بهکار رفتن گاز شیمیایی در سوریه در اطراف «حماه» و در شرایطی که بارزسان ویژه سازمانملل در سوریه حضور دارند، میتواند تحقیق در اینباره را سرعت بخشد. در دوره گذشته توافق روسیه و آمریکا حاصل بازی «برد- برد» بود که موجب شد حاکمیت در سوریه از تهدیدی جدی بگریزد. در عین حال جمعشدن مخازن و مراکز ذخیره این سلاحها و انتقال آن به بیرون از سوریه، دستاورد مهمی برای جبهه غرب و مخالفان بشار به شمار میآمد. اینبار نیز بدون تردید انگشت اتهام متوجه دولت و ارتش سوریه گرفته خواهد شد. بهرهگیری از تجربه گذشته و تکرار سناریوی سابق، احتمال فشار مجدد بر دولت سوریه و به تبع آن دخالت روسها در صحنه بینالملل برای حمایت از حاکمیت سوریه را در ذهن متبادر میسازد. اما دو نکته را نباید از نظر دور داشت؛ نخست اینکه تفاوت مرحله فعلی با آنچه در سپتامبر 2013 گذشت، این است که اولا فشار دولتهای عربی بهویژه عربستانسعودی بر ایالاتمتحده برای انجام «اقدام جدی» علیه بشار اسد و حکومت وی پس از دیدار اخیر پادشاه این کشور با باراک اوباما، دوچندان شده است و بنا بر اخبار منتشره، میزان آموزش و در اختیارگذاشتن سلاحهای پیشرفتهتر غربی به مخالفان نیز ارتقا یافته است. ثانیا روسها نیز در جبهه دیگری در شمالشرقی اروپا یعنی در اوکراین و بحران «کریمه» درگیر هستند. این امر امکان مانور آنها بهگونه سابق را کاهش خواهد داد. از سال گذشته پس از توافق دوطرف روسی و آمریکایی بر سر خلع سلاح شیمیایی سوریه این ابهام مطرح بود که چنانچه غرب از تعامل مذکور اینطور تلقی کند که تهدید جدی کارساز است وسوریه تحت فشار عقبنشینی میکند، آیا همین شیوه را در آینده بهکار نخواهد گرفت؟ پاسخ این سوال با رویکرد اخیر غرب در قبال طرح اتهام استفاده دولت بشار از سلاح شیمیایی مشخص خواهد شد.
نتیجه این اقدام، قطعنامه 2118 شورای امنیت در تاریخ 27 سپتامبر 2013 با رای اجماعی بود. بر اساس این قطعنامه، راهکارهای نابودی این سلاحها یا خروج آنها از سوریه با حضور بازرسان سازمانملل تعیین شده بود. اینبار بحث بهکار رفتن گاز شیمیایی در سوریه در اطراف «حماه» و در شرایطی که بارزسان ویژه سازمانملل در سوریه حضور دارند، میتواند تحقیق در اینباره را سرعت بخشد. در دوره گذشته توافق روسیه و آمریکا حاصل بازی «برد- برد» بود که موجب شد حاکمیت در سوریه از تهدیدی جدی بگریزد. در عین حال جمعشدن مخازن و مراکز ذخیره این سلاحها و انتقال آن به بیرون از سوریه، دستاورد مهمی برای جبهه غرب و مخالفان بشار به شمار میآمد. اینبار نیز بدون تردید انگشت اتهام متوجه دولت و ارتش سوریه گرفته خواهد شد. بهرهگیری از تجربه گذشته و تکرار سناریوی سابق، احتمال فشار مجدد بر دولت سوریه و به تبع آن دخالت روسها در صحنه بینالملل برای حمایت از حاکمیت سوریه را در ذهن متبادر میسازد. اما دو نکته را نباید از نظر دور داشت؛ نخست اینکه تفاوت مرحله فعلی با آنچه در سپتامبر 2013 گذشت، این است که اولا فشار دولتهای عربی بهویژه عربستانسعودی بر ایالاتمتحده برای انجام «اقدام جدی» علیه بشار اسد و حکومت وی پس از دیدار اخیر پادشاه این کشور با باراک اوباما، دوچندان شده است و بنا بر اخبار منتشره، میزان آموزش و در اختیارگذاشتن سلاحهای پیشرفتهتر غربی به مخالفان نیز ارتقا یافته است. ثانیا روسها نیز در جبهه دیگری در شمالشرقی اروپا یعنی در اوکراین و بحران «کریمه» درگیر هستند. این امر امکان مانور آنها بهگونه سابق را کاهش خواهد داد. از سال گذشته پس از توافق دوطرف روسی و آمریکایی بر سر خلع سلاح شیمیایی سوریه این ابهام مطرح بود که چنانچه غرب از تعامل مذکور اینطور تلقی کند که تهدید جدی کارساز است وسوریه تحت فشار عقبنشینی میکند، آیا همین شیوه را در آینده بهکار نخواهد گرفت؟ پاسخ این سوال با رویکرد اخیر غرب در قبال طرح اتهام استفاده دولت بشار از سلاح شیمیایی مشخص خواهد شد.
سخن از بهکارگیری گازهای شیمیایی در نقاط مختلف سوریه توسط دولت یا گروههای مخالف علیه اهداف نظامی یا غیرنظامی، چندینبار به میان آمده است. طی سال گذشته ابتدا در اطراف شهر «حلب» در شمال این کشور آثاری از بهکارگیری گاز خردل و سپس در مرکز شهر «حمص» و پس از آن در منطقه «غوطهشرقی» در حومه دمشق، صحبت از استفاده از گاز «سارین» شده بود. روسها با ارایه مدارکی، قویا معتقد بودند نیروهای مخالف برای بهچالشکشیدن دولت سوریه در محافل بینالمللی از این گاز بهره بردهاند. دقیقا به استناد بهکارگیری سلاح شیمیایی در 20 آگوست 2013 و در جریان درگیری ارتش سوریه با مخالفان مسلح بود که دولت این کشور تحت فشارهای سنگین بینالمللی از سوی جبهه غرب، از سوی ایالات متحده تهدید به حمله هوایی شد. در شرایطی که حمله آمریکا به مراکز مهم نظامی سوریه قطعی به نظر میرسید، تحرکات سیاسی پشتپرده روسها با آمریکا طی چند دور مذاکره فشرده میان «لاوروف» و «جان کری» در ژنو، نهایتا به توافقی منجر شد که ماحصل آن پذیرش نابودی سلاحهای شیمیایی سوریه در مقابل عدم حمله آمریکاییها به خاک این کشور بود.
نتیجه این اقدام، قطعنامه 2118 شورای امنیت در تاریخ 27 سپتامبر 2013 با رای اجماعی بود. بر اساس این قطعنامه، راهکارهای نابودی این سلاحها یا خروج آنها از سوریه با حضور بازرسان سازمانملل تعیین شده بود. اینبار بحث بهکار رفتن گاز شیمیایی در سوریه در اطراف «حماه» و در شرایطی که بارزسان ویژه سازمانملل در سوریه حضور دارند، میتواند تحقیق در اینباره را سرعت بخشد. در دوره گذشته توافق روسیه و آمریکا حاصل بازی «برد- برد» بود که موجب شد حاکمیت در سوریه از تهدیدی جدی بگریزد. در عین حال جمعشدن مخازن و مراکز ذخیره این سلاحها و انتقال آن به بیرون از سوریه، دستاورد مهمی برای جبهه غرب و مخالفان بشار به شمار میآمد. اینبار نیز بدون تردید انگشت اتهام متوجه دولت و ارتش سوریه گرفته خواهد شد. بهرهگیری از تجربه گذشته و تکرار سناریوی سابق، احتمال فشار مجدد بر دولت سوریه و به تبع آن دخالت روسها در صحنه بینالملل برای حمایت از حاکمیت سوریه را در ذهن متبادر میسازد. اما دو نکته را نباید از نظر دور داشت؛ نخست اینکه تفاوت مرحله فعلی با آنچه در سپتامبر 2013 گذشت، این است که اولا فشار دولتهای عربی بهویژه عربستانسعودی بر ایالاتمتحده برای انجام «اقدام جدی» علیه بشار اسد و حکومت وی پس از دیدار اخیر پادشاه این کشور با باراک اوباما، دوچندان شده است و بنا بر اخبار منتشره، میزان آموزش و در اختیارگذاشتن سلاحهای پیشرفتهتر غربی به مخالفان نیز ارتقا یافته است. ثانیا روسها نیز در جبهه دیگری در شمالشرقی اروپا یعنی در اوکراین و بحران «کریمه» درگیر هستند. این امر امکان مانور آنها بهگونه سابق را کاهش خواهد داد. از سال گذشته پس از توافق دوطرف روسی و آمریکایی بر سر خلع سلاح شیمیایی سوریه این ابهام مطرح بود که چنانچه غرب از تعامل مذکور اینطور تلقی کند که تهدید جدی کارساز است وسوریه تحت فشار عقبنشینی میکند، آیا همین شیوه را در آینده بهکار نخواهد گرفت؟ پاسخ این سوال با رویکرد اخیر غرب در قبال طرح اتهام استفاده دولت بشار از سلاح شیمیایی مشخص خواهد شد.
نتیجه این اقدام، قطعنامه 2118 شورای امنیت در تاریخ 27 سپتامبر 2013 با رای اجماعی بود. بر اساس این قطعنامه، راهکارهای نابودی این سلاحها یا خروج آنها از سوریه با حضور بازرسان سازمانملل تعیین شده بود. اینبار بحث بهکار رفتن گاز شیمیایی در سوریه در اطراف «حماه» و در شرایطی که بارزسان ویژه سازمانملل در سوریه حضور دارند، میتواند تحقیق در اینباره را سرعت بخشد. در دوره گذشته توافق روسیه و آمریکا حاصل بازی «برد- برد» بود که موجب شد حاکمیت در سوریه از تهدیدی جدی بگریزد. در عین حال جمعشدن مخازن و مراکز ذخیره این سلاحها و انتقال آن به بیرون از سوریه، دستاورد مهمی برای جبهه غرب و مخالفان بشار به شمار میآمد. اینبار نیز بدون تردید انگشت اتهام متوجه دولت و ارتش سوریه گرفته خواهد شد. بهرهگیری از تجربه گذشته و تکرار سناریوی سابق، احتمال فشار مجدد بر دولت سوریه و به تبع آن دخالت روسها در صحنه بینالملل برای حمایت از حاکمیت سوریه را در ذهن متبادر میسازد. اما دو نکته را نباید از نظر دور داشت؛ نخست اینکه تفاوت مرحله فعلی با آنچه در سپتامبر 2013 گذشت، این است که اولا فشار دولتهای عربی بهویژه عربستانسعودی بر ایالاتمتحده برای انجام «اقدام جدی» علیه بشار اسد و حکومت وی پس از دیدار اخیر پادشاه این کشور با باراک اوباما، دوچندان شده است و بنا بر اخبار منتشره، میزان آموزش و در اختیارگذاشتن سلاحهای پیشرفتهتر غربی به مخالفان نیز ارتقا یافته است. ثانیا روسها نیز در جبهه دیگری در شمالشرقی اروپا یعنی در اوکراین و بحران «کریمه» درگیر هستند. این امر امکان مانور آنها بهگونه سابق را کاهش خواهد داد. از سال گذشته پس از توافق دوطرف روسی و آمریکایی بر سر خلع سلاح شیمیایی سوریه این ابهام مطرح بود که چنانچه غرب از تعامل مذکور اینطور تلقی کند که تهدید جدی کارساز است وسوریه تحت فشار عقبنشینی میکند، آیا همین شیوه را در آینده بهکار نخواهد گرفت؟ پاسخ این سوال با رویکرد اخیر غرب در قبال طرح اتهام استفاده دولت بشار از سلاح شیمیایی مشخص خواهد شد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.