|

«تبلت» در مدرسه‌های تهران

مهدی بهلولی

برابر گفته حاجی‌بابایی، وزیر آموزش و پرورش، تا دو - سه سال دیگر قرار است همه مدرسه‌های سراسر کشور، هوشمند شوند و درون مایه و روش‌های نوین تدریس، وارد آموزش و پرورش گردد. یوسف نوری، رییس مرکز آمار و فناوری وزارت آموزش و پرورش نیز به تازگی از ورود آزمایشی «تبلت» به برخی مدرسه‌های تهران خبر داده است: «چنانچه به نتیجه نهایی درباره اجرای این طرح برسیم، تبلت به صورت آزمایشی وارد برخی از مدارس شهر تهران می‌شود.» گذشته از تفاوت میان توانایی‌های تبلت از یک سو و رایانه و لپ‌تاپ از سوی دیگر و اینکه آیا تبلت توانمندی‌های رایانه و لپ‌تاپ را دارد و می‌تواند جانشین آنها گردد یا نه، آنچه درخور درنگ و پرسش می‌نماید این است که آیا تاکنون ارزیابی درستی از روند هوشمندسازی مدرسه‌ها انجام پذیرفته است؟ آیا به راستی روشن شده که مدرسه‌های «هوشمند» کنونی، تا چه اندازه به راستی هوشمندند و تا چه میزان در روند آموزش، از فناوری رایانه‌ای، بهره می‌گیرند؟ اینکه در برخی از کلاس‌های درس یک مدرسه، لپ‌تاپی بگذارند و آن را به اینترنت وصل کنند، آیا می‌توان گفت مدرسه هوشمند است و روند آموزش دگرگون شده است؟ آیا اگر در جلوی در ورودی مدرسه، دستگاهی الکترونیکی بگذارند و آمد و شد دانش‌آموز و آموزگار را، با زدن یک کارت الکترونیکی کنترل کنند، هوشمند‌سازی مدرسه انجام پذیرفته است؟ چندی پیش وزیر آموزش و پرورش گفته بود: «دریافت پول برای هوشمندسازی مدارس در صورتی که برای برنامه‌های فوق برنامه باشد بلامانع است و مدیران می‌توانند هزینه‌های لازم را از اولیا دریافت کنند... ‌گاهی در این کلاس‌های فوق برنامه، معلمان می‌خواهند از روش‌های تدریس مدرن استفاده کنند و مدیران ناچار به هوشمندسازی کلاس‌ها و دریافت پول از اولیا هستند... هر اقدامی که به ارتقای کیفیت کلاس و مدرسه کمک کند به عنوان فوق برنامه‌ها حساب شده و هوشمندسازی نیز از این قاعده مستثنی نیست.» به راستی و با این شرایط، که هزینه هوشمندسازی مدرسه‌ها، درست برخلاف رایگان بودن آموزش در قانون اساسی، بر دوش خانواده دانش‌آموز می‌افتد، آیا می‌توان انتظار داشت که این کار مهم، به درستی انجام پذیرد؟ یا اینکه هوشمندسازی، تنها ابزاری تبلیغاتی می‌شود - به ویژه برای مدرسه‌های غیرانتفاعی و هیات‌امنایی - برای گرفتن دانش‌آموز و پول از خانواده‌ها، اما در عمل آنچه رخ خواهد داد همان آموزش سنتی است با چاشنی‌ای از رایانه و اینترنت.

من خود آموزگار یکی از همین مدرسه‌های هوشمندم و از نزدیک با کمبودها و دشواری‌های گوناگون این مدرسه‌ها آشنایم. به باور من، آنچه که تاکنون به نام هوشمندسازی مدرسه‌ها انجام پذیرفته، بیش از آنکه راستین و کارآمد باشد، صوری است. آموزش و پرورش بهتر است با سنجشی علمی، میزان بهبود آموزش در مدرسه‌های هوشمند را بررسی نماید و اگر به راستی نتیجه گرفت که این کار، در بهبود وضع آموزش و بالا بردن کیفیت آن، کارگر افتاده است آنگاه در اندیشه گسترش آن و آزمودن روش‌ها و ابزارهای نوین دیگر بیفتد. اما اگر روشن شد که هوشمندسازی - آنگونه که تاکنون پیش رفته و می‌رود - چندان اثرگذار نبوده است، با یک آسیب‌شناسی دقیق و کارشناسانه، در پی رفع کمبودها و کاستی‌ها برآیند. باید پذیرفت که، تنها ورود ابزار نوین آموزش، بدون فراهم بودن زمینه‌های همبسته فرهنگی - اقتصادی، کار نتیجه‌بخشی نخواهد بود. اما نمی‌توان به این نکته هم اشاره نکرد که در شهری مانند تهران، که ساختمان نزدیک به 30 ، 40 درصد مدرسه‌های آن فرسوده و تخریبی‌اند و هر لحظه امکان دارد رخدادی تلخ ما را به سوگ شماری از دانش‌آموزان و آموزگاران بنشاند، یا در کشوری که هنوز هم، 150هزار کلاس درسش، با بخاری نفتی گرم می‌شود و کمابیش هر سال، آتش‌سوزی «سفیلان» و «شین‌آباد»ها، داغی فراموش‌نشدنی بر دل همگان می‌گذارد، بایستی ورود تبلت به فرآیند آموزش، دل نگرانی فرادستان آموزش باشد!؟

برابر گفته حاجی‌بابایی، وزیر آموزش و پرورش، تا دو - سه سال دیگر قرار است همه مدرسه‌های سراسر کشور، هوشمند شوند و درون مایه و روش‌های نوین تدریس، وارد آموزش و پرورش گردد. یوسف نوری، رییس مرکز آمار و فناوری وزارت آموزش و پرورش نیز به تازگی از ورود آزمایشی «تبلت» به برخی مدرسه‌های تهران خبر داده است: «چنانچه به نتیجه نهایی درباره اجرای این طرح برسیم، تبلت به صورت آزمایشی وارد برخی از مدارس شهر تهران می‌شود.» گذشته از تفاوت میان توانایی‌های تبلت از یک سو و رایانه و لپ‌تاپ از سوی دیگر و اینکه آیا تبلت توانمندی‌های رایانه و لپ‌تاپ را دارد و می‌تواند جانشین آنها گردد یا نه، آنچه درخور درنگ و پرسش می‌نماید این است که آیا تاکنون ارزیابی درستی از روند هوشمندسازی مدرسه‌ها انجام پذیرفته است؟ آیا به راستی روشن شده که مدرسه‌های «هوشمند» کنونی، تا چه اندازه به راستی هوشمندند و تا چه میزان در روند آموزش، از فناوری رایانه‌ای، بهره می‌گیرند؟ اینکه در برخی از کلاس‌های درس یک مدرسه، لپ‌تاپی بگذارند و آن را به اینترنت وصل کنند، آیا می‌توان گفت مدرسه هوشمند است و روند آموزش دگرگون شده است؟ آیا اگر در جلوی در ورودی مدرسه، دستگاهی الکترونیکی بگذارند و آمد و شد دانش‌آموز و آموزگار را، با زدن یک کارت الکترونیکی کنترل کنند، هوشمند‌سازی مدرسه انجام پذیرفته است؟ چندی پیش وزیر آموزش و پرورش گفته بود: «دریافت پول برای هوشمندسازی مدارس در صورتی که برای برنامه‌های فوق برنامه باشد بلامانع است و مدیران می‌توانند هزینه‌های لازم را از اولیا دریافت کنند... ‌گاهی در این کلاس‌های فوق برنامه، معلمان می‌خواهند از روش‌های تدریس مدرن استفاده کنند و مدیران ناچار به هوشمندسازی کلاس‌ها و دریافت پول از اولیا هستند... هر اقدامی که به ارتقای کیفیت کلاس و مدرسه کمک کند به عنوان فوق برنامه‌ها حساب شده و هوشمندسازی نیز از این قاعده مستثنی نیست.» به راستی و با این شرایط، که هزینه هوشمندسازی مدرسه‌ها، درست برخلاف رایگان بودن آموزش در قانون اساسی، بر دوش خانواده دانش‌آموز می‌افتد، آیا می‌توان انتظار داشت که این کار مهم، به درستی انجام پذیرد؟ یا اینکه هوشمندسازی، تنها ابزاری تبلیغاتی می‌شود - به ویژه برای مدرسه‌های غیرانتفاعی و هیات‌امنایی - برای گرفتن دانش‌آموز و پول از خانواده‌ها، اما در عمل آنچه رخ خواهد داد همان آموزش سنتی است با چاشنی‌ای از رایانه و اینترنت.

من خود آموزگار یکی از همین مدرسه‌های هوشمندم و از نزدیک با کمبودها و دشواری‌های گوناگون این مدرسه‌ها آشنایم. به باور من، آنچه که تاکنون به نام هوشمندسازی مدرسه‌ها انجام پذیرفته، بیش از آنکه راستین و کارآمد باشد، صوری است. آموزش و پرورش بهتر است با سنجشی علمی، میزان بهبود آموزش در مدرسه‌های هوشمند را بررسی نماید و اگر به راستی نتیجه گرفت که این کار، در بهبود وضع آموزش و بالا بردن کیفیت آن، کارگر افتاده است آنگاه در اندیشه گسترش آن و آزمودن روش‌ها و ابزارهای نوین دیگر بیفتد. اما اگر روشن شد که هوشمندسازی - آنگونه که تاکنون پیش رفته و می‌رود - چندان اثرگذار نبوده است، با یک آسیب‌شناسی دقیق و کارشناسانه، در پی رفع کمبودها و کاستی‌ها برآیند. باید پذیرفت که، تنها ورود ابزار نوین آموزش، بدون فراهم بودن زمینه‌های همبسته فرهنگی - اقتصادی، کار نتیجه‌بخشی نخواهد بود. اما نمی‌توان به این نکته هم اشاره نکرد که در شهری مانند تهران، که ساختمان نزدیک به 30 ، 40 درصد مدرسه‌های آن فرسوده و تخریبی‌اند و هر لحظه امکان دارد رخدادی تلخ ما را به سوگ شماری از دانش‌آموزان و آموزگاران بنشاند، یا در کشوری که هنوز هم، 150هزار کلاس درسش، با بخاری نفتی گرم می‌شود و کمابیش هر سال، آتش‌سوزی «سفیلان» و «شین‌آباد»ها، داغی فراموش‌نشدنی بر دل همگان می‌گذارد، بایستی ورود تبلت به فرآیند آموزش، دل نگرانی فرادستان آموزش باشد!؟

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.