|

شبان بزرگ امید

داریوش معمار

«شبان بزرگ امید» نام مستعار اوست. سراینده نخستین منظومه حماسی نیمایی، سیاوش کسرایی؛ شاعری‌است که با سرودن «آرش کمانگیر» جاودانه شد، در هشت بهشت اصفهان تولد یافت و در تنگنایی دوردست، بهمن‌ماه سرد، او را به دامن خاک سپرد. پیرامون تلاش‌های ادبی‌اش و تاثیر آنها، قضاوت‌های متفاوتی شده است، اما انسانگرای بزرگ، شاعر آرزوها، اندیشه‌ها و آرمان‌هایی که 60 سال (به قول خود او) قدمت روحی در رفتار و زندگی وی داشت، احتمالا عنوان‌هایی مناسب برای معرفی جنبه‌های مختلف شخصیت شعری‌اش باشد. هرچند کسرایی را نمی‌توان در رده پنج شاعر نامدار نوپرداز دانست، اما شرافت و پایمردی در بروز رنج و محرومیت‌ها در آثار و نظراتش و دوندگی و افسردگی و پاکدامنی برای خدمت به وطنی که عاشقانه دوستش می‌داشت، از وی انسانگرایی بزرگ ساخت، از این نظر نمونه‌های کمی را می‌توان در شعر معاصر کنار او قرار داد. کسرایی از دوستان شبانه‌روزی سایه و کیوان بود، این همنشینی و شهرت اجتماعی شعر او هیچ عجیب نیست، وقتی مطلع شویم شکل‌گیری روحیات هنری‌اش تحت تاثیر اصالت خانوادگی از یک سو به پدری هنرمند با شغل مختصر در شهرداری می‌رسد و از سوی دیگر به پدربزرگی آهنگر در بازار اصفهان. آشنایان سیاوش کسرایی از روحیاتش؛ خوش‌زبانی و بذله‌گویی را در خاطر دارند، همچنین مردمی بودن، مهربانی، باوفایی او را، شاعری پرتوقع و پراحساس با قدی متوسط، رخساره‌ای سبزه، اندامی میانه، با سبیل مشکی پرپشت که به چهره‌اش جذابیت می‌داد. او در اوج آرمان‌ها و آرزوهایش به دره هولناک غربت افتاد، سیاوش شیک‌پوش و آلامد از بهشت ایده‌آل‌اش رانده شد و این تنهایی بر وی بسیار‌ گران آمد، تا آنجا که در دهه 80 میلادی طی نامه‌ای به یکی از آشنایانش نوشت: دلم برایت تنگ شده، دلم برای همه چیز‌های ایرانی تنگ شده. سرانجام این دلتنگی که اشک را جایگزین لبخند و اندوه را مسلط بر امیدواری کرد، پایان راه را پشت لبخندی مه‌آلود در قطعه هنرمندان شهر وین (پایتخت اتریش) دریافت. در این سال‌ها انتشار کتابی در شرح احوال و نقد آثار سیاوش کسرایی به همت «کامیار عابدی» با نام شبان بزرگ امید، انتشار مجموعه اشعار او توسط «نشر نگاه» همه آن چیزی بوده که به صورت چشمگیر در میان مخاطبان به یادگار و پاسداشت وی پدید آمده، هرچند گه‌گاه تیغ تیز زبان منتقدان نیز بر تن بی‌رمق سواری که از اسب بر زمین افتاد، البته نه از روی حق و حقیقت تاخته است.
«شبان بزرگ امید» نام مستعار اوست. سراینده نخستین منظومه حماسی نیمایی، سیاوش کسرایی؛ شاعری‌است که با سرودن «آرش کمانگیر» جاودانه شد، در هشت بهشت اصفهان تولد یافت و در تنگنایی دوردست، بهمن‌ماه سرد، او را به دامن خاک سپرد. پیرامون تلاش‌های ادبی‌اش و تاثیر آنها، قضاوت‌های متفاوتی شده است، اما انسانگرای بزرگ، شاعر آرزوها، اندیشه‌ها و آرمان‌هایی که 60 سال (به قول خود او) قدمت روحی در رفتار و زندگی وی داشت، احتمالا عنوان‌هایی مناسب برای معرفی جنبه‌های مختلف شخصیت شعری‌اش باشد. هرچند کسرایی را نمی‌توان در رده پنج شاعر نامدار نوپرداز دانست، اما شرافت و پایمردی در بروز رنج و محرومیت‌ها در آثار و نظراتش و دوندگی و افسردگی و پاکدامنی برای خدمت به وطنی که عاشقانه دوستش می‌داشت، از وی انسانگرایی بزرگ ساخت، از این نظر نمونه‌های کمی را می‌توان در شعر معاصر کنار او قرار داد. کسرایی از دوستان شبانه‌روزی سایه و کیوان بود، این همنشینی و شهرت اجتماعی شعر او هیچ عجیب نیست، وقتی مطلع شویم شکل‌گیری روحیات هنری‌اش تحت تاثیر اصالت خانوادگی از یک سو به پدری هنرمند با شغل مختصر در شهرداری می‌رسد و از سوی دیگر به پدربزرگی آهنگر در بازار اصفهان. آشنایان سیاوش کسرایی از روحیاتش؛ خوش‌زبانی و بذله‌گویی را در خاطر دارند، همچنین مردمی بودن، مهربانی، باوفایی او را، شاعری پرتوقع و پراحساس با قدی متوسط، رخساره‌ای سبزه، اندامی میانه، با سبیل مشکی پرپشت که به چهره‌اش جذابیت می‌داد. او در اوج آرمان‌ها و آرزوهایش به دره هولناک غربت افتاد، سیاوش شیک‌پوش و آلامد از بهشت ایده‌آل‌اش رانده شد و این تنهایی بر وی بسیار‌ گران آمد، تا آنجا که در دهه 80 میلادی طی نامه‌ای به یکی از آشنایانش نوشت: دلم برایت تنگ شده، دلم برای همه چیز‌های ایرانی تنگ شده. سرانجام این دلتنگی که اشک را جایگزین لبخند و اندوه را مسلط بر امیدواری کرد، پایان راه را پشت لبخندی مه‌آلود در قطعه هنرمندان شهر وین (پایتخت اتریش) دریافت. در این سال‌ها انتشار کتابی در شرح احوال و نقد آثار سیاوش کسرایی به همت «کامیار عابدی» با نام شبان بزرگ امید، انتشار مجموعه اشعار او توسط «نشر نگاه» همه آن چیزی بوده که به صورت چشمگیر در میان مخاطبان به یادگار و پاسداشت وی پدید آمده، هرچند گه‌گاه تیغ تیز زبان منتقدان نیز بر تن بی‌رمق سواری که از اسب بر زمین افتاد، البته نه از روی حق و حقیقت تاخته است.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.