|

چین نفت عراق را قبضه خواهد کرد؟

راه ابریشم جدید انرژی: بغداد-پکن

راه ابریشم جدید انرژی: بغداد-پکن


محمد آزاد: مناقشه بغداد و کردستان بر سر میادین نفتی کردستان تمامی ندارد. اصرار کردستان بر عقد مستقل قرارداد و فشار بغداد برای کنترل همه قراردادها، صنعت نفت عراق را دچار تلاطم کرده است. هر دو طرف تمام ابزارهای خود را به‌کار گرفته‌اند تا شرکت‌های بزرگ نفتی را به خود جلب کنند. دست هیچ‌کدام هم خالی نیست. کردستان، در شمال عراق، آب‌وهوایی مناسب دارد، در عقد قراردادها ساده‌گیر است؛ دولت مرکزی پشتوانه سیاسی-نظامی قوی دارد، ارتباط‌های بین‌المللی را با دست بازتر پی‌ می‌گیرد.
تازه‌ترین این جنجال‌ها بر سر قراردادی بزرگ در کردستان است که این روزها نقل محافل خبری عراق و حتی جهان است. قراردادی ۵۰‌میلیارد‌دلاری، در میدان بزرگ قرنای غربی که اهمیتش فقط به قیمتش نیست. این قرارداد را کردستان با یکی از غول‌های نفتی جهان، اگزون آمریکا، امضا کرده است و باز شدن پای شرکت‌های بزرگ، حساسیت دولت مرکزی را برانگیخته و جنگ کردستان و بغداد را شعله‌ورتر از همیشه کرده است.
در روزهای گذشته، دولت مرکزی برای شرکت‌های خارجی خط‌ونشان کشید که یا کل عراق یا کردستان. سپس شایعاتی منتشر شد که دولت مرکزی مستقیما با اگزون وارد مذاکره شده و سعی کرده به جذابیت پیشنهادهایش بیفزاید؛ یعنی فشار بوروکراسی دولتی را سبک‌تر کند و قرارداد را برای اگزون کمی پرسودتر کند. اگزون وسط ماجرا ایستاده است، بغداد از یک طرف می‌کشد کردستان از طرف دیگر.
حالا شایعات یکی دو هفته پیش ماجرا را پیچیده‌تر هم کرده است: چین. شایعاتی هست که می‌گوید شرکت ملی نفت چین می‌خواهد سهام اگزون در میدان قرنای غربی را خریداری کند. دولت مرکزی نباید از این طرح ناراضی باشد. چین، خلاف شرکت‌های بزرگ آمریکایی و اروپایی با دولت عراق همراهی بیشتری می‌کند. با قراردادهایی که شرکت ملی چین با دولت مرکزی بسته است روزانه ۱/۴‌میلیون بشکه نفت در سه میدان نفتی جنوب عراق تولید می‌کند. چین اکنون بزرگ‌ترین شریک نفتی عراق است و چندی پیش، رییس بخش قراردادهای وزارت نفت عراق، عبدالمهدی العمیدی گفت که بغداد از کار کردن با شرکت‌های چینی «بسیار راضی است.»
البته نه دولت عراق و نه مقام‌های اگزون هیچ‌کدام درباره این مساله اظهار نظر نکرده‌اند. حالا صنعت نفت عراق مملو از شایعاتی است که می‌گوید پیروزی پتروچاینا، از شرکت‌های اقماری CNPC شرکت ملی نفت چین در خریداری سهام اگزون از همه محتمل‌تر است. به‌ گفته خبرنگار بلومبرگ، سخنگوی پتروچاینا، در روزها و هفته‌های اخیر نه به تلفن پاسخ می‌دهد و نه به ایمیل‌هایش. عراق اکنون سه‌میلیون بشکه نفت تولید می‌کند و قصد دارد این رقم را به هشت‌میلیون بشکه در روز برساند. بنا به پیش‌بینی‌ها تا آن زمان ۸۰‌درصد نفت عراق به چین خواهد رفت. فاتح بیرول، اقتصاددان ارشد آژانس بین‌المللی انرژی می‌گوید: «بغداد-پکن جاده ابریشم جدید تجارت جهانی نفت است؛ نفت از بغداد، سرمایه از چین.» پیشنهاد بغداد برای شرکت‌های خارجی خیلی جذاب نیست؛ فقط چند‌دلاری برای تولید هر بشکه، و دولت عراق از عقد قراردادهای‌درصدی با شرکت‌های خارجی امتناع می‌کند. اما چین در عراق هم از امتیاز همیشگی خود استفاده می‌کند: نیروی کار ارزان. مدیران و مهندسان چینی تنها یک‌چهارم نیروهای غربی حقوق می‌گیرند. نفت وارداتی اکنون ۶۰‌درصد نیاز نفت چین را تامین می‌کند و این رقم تا سال ۲۰۳۵ به ۸۰‌درصد خواهد رسید. لین بوکیانگ مدیر مرکز پژوهش‌های انرژی چین می‌گوید: «رفتن به عراق دلخواه چین نیست، جای دیگری باقی نمانده است.» چین، گرسنه‌ترین کشور جهان برای انرژی به هرکجای دنیا که شده برای تامین انرژی خود سرکشیده است: از کانادا تا نیجریه. اما هیچ‌کجا خاورمیانه نمی‌شود. کشورهای دیگر، مثلا کانادا، حداقل در کوتاه‌مدت ظرفیت آنچنانی ندارند. کشورهایی مثل نیجریه ثبات ندارند. گرچه همین‌حالا هم، چین آفریقا را قبضه کرده است. عربستان و کویت این‌قدر مشتری دارند که چین نتواند آنها را حیاط خلوت خود کند (با این تذکر که امروز حتی عربستان هم بیشتر به آسیا نفت می‌فرستد تا آمریکا). می‌ماند عراق و ایران. ایران نیز که حالا مغضوب ایالات‌متحده و شورای امنیت است و چین با اینکه در نظر، خیلی تحریم‌ها را جدی نگرفته، اما نمی‌تواند ایران را منبعی باثبات برای انرژی خود بداند. می‌ماند عراق. عراق سرشار از انرژی است و راهش برای چین هموار است. چین از ابتدای حمله آمریکا به عراق محتاطانه خود را کنار کشید تا آب‌ها از آسیاب بیفتد. سپس جنوب عراق را که برای غربی‌ها چنان جذابیتی نداشت قبضه کرد و اعتماد دولت عراق را جلب کرد. با ورود اگزون به شمال عراق و برافروختگی دولت عراق از این مساله، چین باز دارد محتاطانه از کنار و با استفاده از اعتماد دولت عراق و قیمت‌های پیشنهادی پایین و تن‌دادن به شرایط سخت دولت عراق، به شمال وارد می‌شود. اگر چین قرارداد قرنای غربی۱ را نیز از چنگ اگزون درآورد، دیگر عراق را از آن خود کرده است. برنده و بازنده این ماجرا کیست؟ باید نشست و دید.


محمد آزاد: مناقشه بغداد و کردستان بر سر میادین نفتی کردستان تمامی ندارد. اصرار کردستان بر عقد مستقل قرارداد و فشار بغداد برای کنترل همه قراردادها، صنعت نفت عراق را دچار تلاطم کرده است. هر دو طرف تمام ابزارهای خود را به‌کار گرفته‌اند تا شرکت‌های بزرگ نفتی را به خود جلب کنند. دست هیچ‌کدام هم خالی نیست. کردستان، در شمال عراق، آب‌وهوایی مناسب دارد، در عقد قراردادها ساده‌گیر است؛ دولت مرکزی پشتوانه سیاسی-نظامی قوی دارد، ارتباط‌های بین‌المللی را با دست بازتر پی‌ می‌گیرد.
تازه‌ترین این جنجال‌ها بر سر قراردادی بزرگ در کردستان است که این روزها نقل محافل خبری عراق و حتی جهان است. قراردادی ۵۰‌میلیارد‌دلاری، در میدان بزرگ قرنای غربی که اهمیتش فقط به قیمتش نیست. این قرارداد را کردستان با یکی از غول‌های نفتی جهان، اگزون آمریکا، امضا کرده است و باز شدن پای شرکت‌های بزرگ، حساسیت دولت مرکزی را برانگیخته و جنگ کردستان و بغداد را شعله‌ورتر از همیشه کرده است.
در روزهای گذشته، دولت مرکزی برای شرکت‌های خارجی خط‌ونشان کشید که یا کل عراق یا کردستان. سپس شایعاتی منتشر شد که دولت مرکزی مستقیما با اگزون وارد مذاکره شده و سعی کرده به جذابیت پیشنهادهایش بیفزاید؛ یعنی فشار بوروکراسی دولتی را سبک‌تر کند و قرارداد را برای اگزون کمی پرسودتر کند. اگزون وسط ماجرا ایستاده است، بغداد از یک طرف می‌کشد کردستان از طرف دیگر.
حالا شایعات یکی دو هفته پیش ماجرا را پیچیده‌تر هم کرده است: چین. شایعاتی هست که می‌گوید شرکت ملی نفت چین می‌خواهد سهام اگزون در میدان قرنای غربی را خریداری کند. دولت مرکزی نباید از این طرح ناراضی باشد. چین، خلاف شرکت‌های بزرگ آمریکایی و اروپایی با دولت عراق همراهی بیشتری می‌کند. با قراردادهایی که شرکت ملی چین با دولت مرکزی بسته است روزانه ۱/۴‌میلیون بشکه نفت در سه میدان نفتی جنوب عراق تولید می‌کند. چین اکنون بزرگ‌ترین شریک نفتی عراق است و چندی پیش، رییس بخش قراردادهای وزارت نفت عراق، عبدالمهدی العمیدی گفت که بغداد از کار کردن با شرکت‌های چینی «بسیار راضی است.»
البته نه دولت عراق و نه مقام‌های اگزون هیچ‌کدام درباره این مساله اظهار نظر نکرده‌اند. حالا صنعت نفت عراق مملو از شایعاتی است که می‌گوید پیروزی پتروچاینا، از شرکت‌های اقماری CNPC شرکت ملی نفت چین در خریداری سهام اگزون از همه محتمل‌تر است. به‌ گفته خبرنگار بلومبرگ، سخنگوی پتروچاینا، در روزها و هفته‌های اخیر نه به تلفن پاسخ می‌دهد و نه به ایمیل‌هایش. عراق اکنون سه‌میلیون بشکه نفت تولید می‌کند و قصد دارد این رقم را به هشت‌میلیون بشکه در روز برساند. بنا به پیش‌بینی‌ها تا آن زمان ۸۰‌درصد نفت عراق به چین خواهد رفت. فاتح بیرول، اقتصاددان ارشد آژانس بین‌المللی انرژی می‌گوید: «بغداد-پکن جاده ابریشم جدید تجارت جهانی نفت است؛ نفت از بغداد، سرمایه از چین.» پیشنهاد بغداد برای شرکت‌های خارجی خیلی جذاب نیست؛ فقط چند‌دلاری برای تولید هر بشکه، و دولت عراق از عقد قراردادهای‌درصدی با شرکت‌های خارجی امتناع می‌کند. اما چین در عراق هم از امتیاز همیشگی خود استفاده می‌کند: نیروی کار ارزان. مدیران و مهندسان چینی تنها یک‌چهارم نیروهای غربی حقوق می‌گیرند. نفت وارداتی اکنون ۶۰‌درصد نیاز نفت چین را تامین می‌کند و این رقم تا سال ۲۰۳۵ به ۸۰‌درصد خواهد رسید. لین بوکیانگ مدیر مرکز پژوهش‌های انرژی چین می‌گوید: «رفتن به عراق دلخواه چین نیست، جای دیگری باقی نمانده است.» چین، گرسنه‌ترین کشور جهان برای انرژی به هرکجای دنیا که شده برای تامین انرژی خود سرکشیده است: از کانادا تا نیجریه. اما هیچ‌کجا خاورمیانه نمی‌شود. کشورهای دیگر، مثلا کانادا، حداقل در کوتاه‌مدت ظرفیت آنچنانی ندارند. کشورهایی مثل نیجریه ثبات ندارند. گرچه همین‌حالا هم، چین آفریقا را قبضه کرده است. عربستان و کویت این‌قدر مشتری دارند که چین نتواند آنها را حیاط خلوت خود کند (با این تذکر که امروز حتی عربستان هم بیشتر به آسیا نفت می‌فرستد تا آمریکا). می‌ماند عراق و ایران. ایران نیز که حالا مغضوب ایالات‌متحده و شورای امنیت است و چین با اینکه در نظر، خیلی تحریم‌ها را جدی نگرفته، اما نمی‌تواند ایران را منبعی باثبات برای انرژی خود بداند. می‌ماند عراق. عراق سرشار از انرژی است و راهش برای چین هموار است. چین از ابتدای حمله آمریکا به عراق محتاطانه خود را کنار کشید تا آب‌ها از آسیاب بیفتد. سپس جنوب عراق را که برای غربی‌ها چنان جذابیتی نداشت قبضه کرد و اعتماد دولت عراق را جلب کرد. با ورود اگزون به شمال عراق و برافروختگی دولت عراق از این مساله، چین باز دارد محتاطانه از کنار و با استفاده از اعتماد دولت عراق و قیمت‌های پیشنهادی پایین و تن‌دادن به شرایط سخت دولت عراق، به شمال وارد می‌شود. اگر چین قرارداد قرنای غربی۱ را نیز از چنگ اگزون درآورد، دیگر عراق را از آن خود کرده است. برنده و بازنده این ماجرا کیست؟ باید نشست و دید.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.