|

آدم‌ها، فرشته‌ها کلمات و مرگ

به‌تازگی گزیده‌ای از عکس‌های ابوالفضل شاهی در کتابی با عنوان «به یادگار نوشتم خطی ز دلتنگی» توسط نشر نظر منتشر شده است. ابوالفضل شاهی پیش از این در مدیوم‌های مختلف هنری، از عکاسی و ویدیو‌آرت گرفته تا مجسمه‌سازی و بازسازی خانه‌های قدیمی، فعالیت کرده و حالا گزیده‌ای از عکس‌های او در این مجموعه عرضه شده‌اند. عکس‌های این مجموعه در چند بخش تقسیم‌بندی شده‌اند و عناوین این بخش‌ها عبارتند از: آدم‌ها، عکاسی از نقاشی، کلمات، مرگ و مرد، و فرشته.
ابراهیم حقیقی در بخشی از یادداشت کوتاهی که درباره این مجموعه نوشته، آورده: «این کتاب بخش کوچکی از عکس‌های اوست از مسابقه‌ای که به قول خودش با خود داشته، که تا می‌تواند از میراث نقاشی‌های دیواری در حال نابودی ایران عکاسی کند. و اکنون با نگاهی به حاصل کار عکاسی شوریده‌وار او؛ معنی و سخنی نهفته نیز بر ما رخ می‌گشاید. من قومی و ملتی را می‌بینم که کمر به نابودی میراث خود بسته. من دیوارهایی را می‌بینم که اگر روزی بیانگر زیبایی‌های دست‌کارِ گذشتگان ما بوده، امروز، فرتوت و خسته و کمرشکسته در مرگ ناگزیر و محتوم خود در بهت و حیرت و حسرت است. فرشته‌های آسمانی نقاشی‌های خودمانی را سیاه می‌کنند و صورت‌های شابلونی اسپری‌شده آدم‌های دوروزه زمینی را به وفور در کوچه‌ها نقش می‌زنند. گل‌ها و بوته‌ها و شمایل‌های آیینی‌مان را پاک می‌کنند و به جای آن‌ها در بازارها و بر معابر بر سر عروسک‌های فرنگی پارچه‌های بنجل وارداتی را حراج می‌کنند و کیسه‌های گشاد خود را می‌انبارند. قصه فیروزه خراسان و خرمهره است و عیاری که دیگر نیست و سنگ محکی که کاردانش در صندوق هفت‌قفل پنهانش کرده.» حقیقی در ادامه یادداشتش با نقل قولی از شاهی، مبنی بر انتقال سریع و درست اندیشه با هر مدیومی که امکان‌پذیر باشد، «انتقال سریع» را نفی می‌کند و می‌گوید: «همین سرعت و جایگزینی تازه به دوران رسیده‌هاست که کمر به نابودی میراث‌مان بسته. کدام سرعت؟ نادانان سرعت بیشتری از دانایان دارند. به صبوری باید کار کرد و به پختگی.» و البته تاکید می‌کند که این عکس‌ها حاصل سال‌ها گشت‌وگذار است و فرسودگی. همچنین مجتبی ذوقی نیز یادداشتی درباره این مجموعه نوشته و به قابلیت دوگانه این مجموعه عکس اشاره کرده؛ و آن اینکه «این عکس‌ها هنر و این مجموعه، هنری است. به دلیل ترکیب‌بندی‌ها، خطوط و بیانی که در تصاویر هست این ادعا ممکن است خریدار پیدا کند. از طرف دیگر می‌شود ادعا کرد که این مجموعه، آلبومی از عکس‌های مستند است. دلیل این مدعا می‌تواند سبک ساده و بی‌رتوش، نگاه مستقیم، مکان‌های محدود و مشخص، جزیی‌نگری، اطلاع‌رسانی، و مجموعه‌بودن عکس‌ها باشد. عکسی که در ظاهر سوژه‌اش ویژگی‌های زیباشناسانه و بیان هنری هست یا ترکیب صحنه‌اش از قضا امکان ده‌ها جور کادربندی هنرپسند پیش می‌آورد، لزوما اثر هنری نیست. از آن طرف، دوربین مستقیم و ارتفاع هم‌قدوقواره آدمیزاد و دست‌نبردن در ترکیب و آب و رنگ صحنه، لزوما به مستندنگاری نمی‌انجامد. فرض کنید ما نمی‌دانیم مکان عکس‌ها کجاست و نمی‌دانیم عکاس اهل همان‌جاست؛ چه بیانی در این عکس‌ها خواهیم یافت که مربوط به وجود خود عکاس و فکر و فلسفه و جهان بینی‌اش باشد؟ چه ترکیبی خواهیم یافت که مخصوص خود عکاس باشد و بعید باشد که دیگری بتواند یا تمایل داشته باشد آن را ایجاد کند؟»
به‌تازگی گزیده‌ای از عکس‌های ابوالفضل شاهی در کتابی با عنوان «به یادگار نوشتم خطی ز دلتنگی» توسط نشر نظر منتشر شده است. ابوالفضل شاهی پیش از این در مدیوم‌های مختلف هنری، از عکاسی و ویدیو‌آرت گرفته تا مجسمه‌سازی و بازسازی خانه‌های قدیمی، فعالیت کرده و حالا گزیده‌ای از عکس‌های او در این مجموعه عرضه شده‌اند. عکس‌های این مجموعه در چند بخش تقسیم‌بندی شده‌اند و عناوین این بخش‌ها عبارتند از: آدم‌ها، عکاسی از نقاشی، کلمات، مرگ و مرد، و فرشته.
ابراهیم حقیقی در بخشی از یادداشت کوتاهی که درباره این مجموعه نوشته، آورده: «این کتاب بخش کوچکی از عکس‌های اوست از مسابقه‌ای که به قول خودش با خود داشته، که تا می‌تواند از میراث نقاشی‌های دیواری در حال نابودی ایران عکاسی کند. و اکنون با نگاهی به حاصل کار عکاسی شوریده‌وار او؛ معنی و سخنی نهفته نیز بر ما رخ می‌گشاید. من قومی و ملتی را می‌بینم که کمر به نابودی میراث خود بسته. من دیوارهایی را می‌بینم که اگر روزی بیانگر زیبایی‌های دست‌کارِ گذشتگان ما بوده، امروز، فرتوت و خسته و کمرشکسته در مرگ ناگزیر و محتوم خود در بهت و حیرت و حسرت است. فرشته‌های آسمانی نقاشی‌های خودمانی را سیاه می‌کنند و صورت‌های شابلونی اسپری‌شده آدم‌های دوروزه زمینی را به وفور در کوچه‌ها نقش می‌زنند. گل‌ها و بوته‌ها و شمایل‌های آیینی‌مان را پاک می‌کنند و به جای آن‌ها در بازارها و بر معابر بر سر عروسک‌های فرنگی پارچه‌های بنجل وارداتی را حراج می‌کنند و کیسه‌های گشاد خود را می‌انبارند. قصه فیروزه خراسان و خرمهره است و عیاری که دیگر نیست و سنگ محکی که کاردانش در صندوق هفت‌قفل پنهانش کرده.» حقیقی در ادامه یادداشتش با نقل قولی از شاهی، مبنی بر انتقال سریع و درست اندیشه با هر مدیومی که امکان‌پذیر باشد، «انتقال سریع» را نفی می‌کند و می‌گوید: «همین سرعت و جایگزینی تازه به دوران رسیده‌هاست که کمر به نابودی میراث‌مان بسته. کدام سرعت؟ نادانان سرعت بیشتری از دانایان دارند. به صبوری باید کار کرد و به پختگی.» و البته تاکید می‌کند که این عکس‌ها حاصل سال‌ها گشت‌وگذار است و فرسودگی. همچنین مجتبی ذوقی نیز یادداشتی درباره این مجموعه نوشته و به قابلیت دوگانه این مجموعه عکس اشاره کرده؛ و آن اینکه «این عکس‌ها هنر و این مجموعه، هنری است. به دلیل ترکیب‌بندی‌ها، خطوط و بیانی که در تصاویر هست این ادعا ممکن است خریدار پیدا کند. از طرف دیگر می‌شود ادعا کرد که این مجموعه، آلبومی از عکس‌های مستند است. دلیل این مدعا می‌تواند سبک ساده و بی‌رتوش، نگاه مستقیم، مکان‌های محدود و مشخص، جزیی‌نگری، اطلاع‌رسانی، و مجموعه‌بودن عکس‌ها باشد. عکسی که در ظاهر سوژه‌اش ویژگی‌های زیباشناسانه و بیان هنری هست یا ترکیب صحنه‌اش از قضا امکان ده‌ها جور کادربندی هنرپسند پیش می‌آورد، لزوما اثر هنری نیست. از آن طرف، دوربین مستقیم و ارتفاع هم‌قدوقواره آدمیزاد و دست‌نبردن در ترکیب و آب و رنگ صحنه، لزوما به مستندنگاری نمی‌انجامد. فرض کنید ما نمی‌دانیم مکان عکس‌ها کجاست و نمی‌دانیم عکاس اهل همان‌جاست؛ چه بیانی در این عکس‌ها خواهیم یافت که مربوط به وجود خود عکاس و فکر و فلسفه و جهان بینی‌اش باشد؟ چه ترکیبی خواهیم یافت که مخصوص خود عکاس باشد و بعید باشد که دیگری بتواند یا تمایل داشته باشد آن را ایجاد کند؟»

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.