|

فصل اول: یک ماه با «مام جلال»

ترجمه: سامان سلیمانی

چگونه می‌توانیم تمامی برجستگی‌های زندگی مردی را که از کودکی و از ١٠سالگی شروع به ساختن تاریخ اجتماعی، فرهنگی و سیاسی خود کرده‌ است، بشناسیم؟
تاریخی که از چنان فراوانی و پیچیدگی روابط، سرشار است که حتی خود سازنده‌اش نیز سرنخ آن را گم کرده است! او از نوادگان خانواده‌ای مذهبی و متدین است، پدر و اجداد ایشان از شیوخی بوده‌اند که زعامت تکیه طالبانی در کرکوک و کویسنجق را به میراث برده بودند، اما زندگی او جهت دیگری یافت و از همان ابتدای کودکی به سیاست روی آورد و به تفکرات چپ گرایش پیدا کرد و حتی آن را آموخت، در تحصیل، آموزش عمومی را در مدرسه ابتدایی یکم کویسنجق با موفقیت به پایان ‌رسانید و آینده‌اش را تا پایان بر اساس این آموزش علمی ادامه داد و هم‌زمان نزد شیوخ تکیه کویسنجق با اصول دین اسلام و فقه آشنا شد و قرآن مجید و احادیث پیامبر را از حفظ بود و در کنار زبان مادری یعنی زبان کردی به آموختن زبان عربی پرداخت تا از این راه با معانی اشعار جواهری آشنا شود و بتواند روزنامه‌های چاپ بغداد را مطالعه کند. او از لحاظ جغرافیایی فاصله زیادی با پایتخت کشور داشت، فرصت خود برای تحصیل را از دست نداد و تحصیل دینی را نیز به علت حضور در تکیه، فدای چیز دیگری نکرد، با این اقدام نیز هر دو امکان را هم‌زمان کسب کرد.
تاریخ هرچقدر به پیش برود، پراکنده‌تر، پیچیده‌تر و سخت‌تر خود را نمایان می‌سازد، ساختن آن نیز هر چند فراوان‌تر شود، از لحاظ گستردگی و تنوع، شیوه و عمق فکری نیز عمیق‌تر و باارزش‌تر می‌شود، فراتر از این، ساخته نیز همه لایه‌هایش را با تمام فراوانی‌ آن در بر می‌گیرد، سازنده آن نیز خشت روی خشت تاریخ زندگی خویش می‌گذارد، تا به این سرنوشت برسد، این تاریخ نیز کوهی است که به جمع کوهستان‌های کردستان عراق که مورد اشاره و توجه قرار می‌گیرد اضافه می‌شود، همانطور که خودشان به این مساله اذعان دارند.
این سرنوشت و خاطرات و تاریخ زندگی جلال طالبانی رییس‌جمهور عراق است که باید همراه با خود ایشان به سرآغاز آن بازگردیم، منبع اولیه آن، خاطراتی است که تعریف می‌کند و مکان‌هایی است که به آنها سر می‌زنیم، زندگی ای‌که از نزدیک شاهد آن بودیم و به مدت یک ماه فرصتی بود که جناب طالبانی با تلاش جناب دکتر فواد معصوم در اختیار شرق‌الاوسط قرار داد، دکتر فواد معصوم فرزند شهر کویسنجق که به‌طور خلاصه کویه گفته می‌شود و از زمان تحصیلات ابتدایی با طالبانی در تمام مراحل زندگی تاکنون، همراه و یاور بوده است. اندیشه انجام این کار در بهار گذشته (٢٠٠٨) به ذهنم خطور کرد، زمانی که مستقیما با دکتر فواد معصوم عضو کادر رهبری اتحادیه میهنی کردستان و رییس فراکسیون کردستان در پارلمان عراق و شخص بسیار نزدیک به رییس‌جمهور طالبانی، صحبت کردم، اندیشه‌ام این بود که بخشی از تاریخ یا خاطرات رییس‌جمهور را بنویسیم که در چند شماره روزنامه شرق‌الاوسط منتشر شود، ایشان از این ایده من استقبال کردند و به فکر انجام آن بود، اما این اندیشه، به تنهایی برای اجرایی‌کردن چنین پروژه‌ای کافی نبود، به این دلیل که جناب طالبانی مدام مشغول کار هستند، زیرا علاوه بر مسوولیت ریاست‌جمهوری، دبیرکل یکی از بزرگ‌ترین احزاب کردی و عراقی یعنی اتحادیه میهنی کردستان نیز هستند، در کنار پارت دموکرات کردستان که اولین حزب کردی عراق است و رهبر کرد؛ ملامصطفی بارزانی آن را تاسیس کرد و اکنون نیز توسط پسرش مسعود بارزانی رهبری می‌شود.
فواد معصوم پرسید: «چگونه این ایده را اجرا می‌کنید؟ آیا سوالات را مکتوب ارایه می‌دهید و در اوقات فراغت که امکان آن فراهم شود از طرف ایشان پاسخ داده می‌شوند؟ یا از طریق گفت‌وگوی مستقیم؟» پاسخ دادم که بهترین شیوه، گفت‌وگوی مستقیم و همراهی با زندگی روزانه ایشان است. اینجا بود که مساله سخت‌تر و پیچیده‌تر شد، گفتند: «این پروژه زمان زیادی لازم دارد و لازم است میان بغداد و سلیمانیه همراه ایشان باشید.»میان بغداد، لندن، سلیمانیه، کویسنجق و دوکان؛ ارتباط از طریق تلفن و ایمیل، میان من و دکتر فواد معصوم در جریان بود، اولین خبر خوب نیز این بود که رییس‌جمهور طالبانی با ایده کار موافقت کرده‌اند و حتی گفته‌اند که باید این گفت‌وگو تنها برای شرق‌الاوسط باشد و ما نیز ملاقات‌ها را انجام دهیم و برای انجام گفت‌وگوها کاملا صبور باشیم تا زمان لازم فراهم آید. در بهار امسال (٢٠٠٩) نیز موافقت لازم را برای شروع کارمان دریافت کردیم، به شرطی که با دفتر ریاست‌جمهوری هماهنگی لازم به عمل آید، آنها نیز برای تعیین جدول زمانی انجام دیدارها و مصاحبه‌ها، همکاری کامل و خوبی با ما داشتند. زمانی نیز که به بغداد رسیدیم، بهار گردبادهای غبارآلود فرا رسیده بود، گردبادهایی که زندگی را از حرکت باز می‌داشتند و قبل از هر چیز نیز، پروازهای فرودگاه‌ها را رو به تعطیلی می‌کشاند، اما عراقی‌ها همچنان که با سختی‌های زیادی روبه‌رو شده‌اند؛ سختی جنگ و بمباران هوایی و زمینی و دریایی و انفجارهای زنجیره‌ای و بمب‌های مغناطیسی و آدم‌ربایی‌ها و قتل‌عام‌های فراوان، شاهد بودیم که پایتخت عراق را سرشار از جنب‌وجوش کرده‌اند، حتی زمانی نیز که گردوخاک قرمز را استشمام می‌کردند، گویی بخواهند با زمان رقابت کنند و فرصت‌های از دست‌رفته را جبران نمایند و این جنب‌وجوش در رفتار سیاستمداران نیز مشاهده می‌شد.
ادامه دارد...
چگونه می‌توانیم تمامی برجستگی‌های زندگی مردی را که از کودکی و از ١٠سالگی شروع به ساختن تاریخ اجتماعی، فرهنگی و سیاسی خود کرده‌ است، بشناسیم؟
تاریخی که از چنان فراوانی و پیچیدگی روابط، سرشار است که حتی خود سازنده‌اش نیز سرنخ آن را گم کرده است! او از نوادگان خانواده‌ای مذهبی و متدین است، پدر و اجداد ایشان از شیوخی بوده‌اند که زعامت تکیه طالبانی در کرکوک و کویسنجق را به میراث برده بودند، اما زندگی او جهت دیگری یافت و از همان ابتدای کودکی به سیاست روی آورد و به تفکرات چپ گرایش پیدا کرد و حتی آن را آموخت، در تحصیل، آموزش عمومی را در مدرسه ابتدایی یکم کویسنجق با موفقیت به پایان ‌رسانید و آینده‌اش را تا پایان بر اساس این آموزش علمی ادامه داد و هم‌زمان نزد شیوخ تکیه کویسنجق با اصول دین اسلام و فقه آشنا شد و قرآن مجید و احادیث پیامبر را از حفظ بود و در کنار زبان مادری یعنی زبان کردی به آموختن زبان عربی پرداخت تا از این راه با معانی اشعار جواهری آشنا شود و بتواند روزنامه‌های چاپ بغداد را مطالعه کند. او از لحاظ جغرافیایی فاصله زیادی با پایتخت کشور داشت، فرصت خود برای تحصیل را از دست نداد و تحصیل دینی را نیز به علت حضور در تکیه، فدای چیز دیگری نکرد، با این اقدام نیز هر دو امکان را هم‌زمان کسب کرد.
تاریخ هرچقدر به پیش برود، پراکنده‌تر، پیچیده‌تر و سخت‌تر خود را نمایان می‌سازد، ساختن آن نیز هر چند فراوان‌تر شود، از لحاظ گستردگی و تنوع، شیوه و عمق فکری نیز عمیق‌تر و باارزش‌تر می‌شود، فراتر از این، ساخته نیز همه لایه‌هایش را با تمام فراوانی‌ آن در بر می‌گیرد، سازنده آن نیز خشت روی خشت تاریخ زندگی خویش می‌گذارد، تا به این سرنوشت برسد، این تاریخ نیز کوهی است که به جمع کوهستان‌های کردستان عراق که مورد اشاره و توجه قرار می‌گیرد اضافه می‌شود، همانطور که خودشان به این مساله اذعان دارند.
این سرنوشت و خاطرات و تاریخ زندگی جلال طالبانی رییس‌جمهور عراق است که باید همراه با خود ایشان به سرآغاز آن بازگردیم، منبع اولیه آن، خاطراتی است که تعریف می‌کند و مکان‌هایی است که به آنها سر می‌زنیم، زندگی ای‌که از نزدیک شاهد آن بودیم و به مدت یک ماه فرصتی بود که جناب طالبانی با تلاش جناب دکتر فواد معصوم در اختیار شرق‌الاوسط قرار داد، دکتر فواد معصوم فرزند شهر کویسنجق که به‌طور خلاصه کویه گفته می‌شود و از زمان تحصیلات ابتدایی با طالبانی در تمام مراحل زندگی تاکنون، همراه و یاور بوده است. اندیشه انجام این کار در بهار گذشته (٢٠٠٨) به ذهنم خطور کرد، زمانی که مستقیما با دکتر فواد معصوم عضو کادر رهبری اتحادیه میهنی کردستان و رییس فراکسیون کردستان در پارلمان عراق و شخص بسیار نزدیک به رییس‌جمهور طالبانی، صحبت کردم، اندیشه‌ام این بود که بخشی از تاریخ یا خاطرات رییس‌جمهور را بنویسیم که در چند شماره روزنامه شرق‌الاوسط منتشر شود، ایشان از این ایده من استقبال کردند و به فکر انجام آن بود، اما این اندیشه، به تنهایی برای اجرایی‌کردن چنین پروژه‌ای کافی نبود، به این دلیل که جناب طالبانی مدام مشغول کار هستند، زیرا علاوه بر مسوولیت ریاست‌جمهوری، دبیرکل یکی از بزرگ‌ترین احزاب کردی و عراقی یعنی اتحادیه میهنی کردستان نیز هستند، در کنار پارت دموکرات کردستان که اولین حزب کردی عراق است و رهبر کرد؛ ملامصطفی بارزانی آن را تاسیس کرد و اکنون نیز توسط پسرش مسعود بارزانی رهبری می‌شود.
فواد معصوم پرسید: «چگونه این ایده را اجرا می‌کنید؟ آیا سوالات را مکتوب ارایه می‌دهید و در اوقات فراغت که امکان آن فراهم شود از طرف ایشان پاسخ داده می‌شوند؟ یا از طریق گفت‌وگوی مستقیم؟» پاسخ دادم که بهترین شیوه، گفت‌وگوی مستقیم و همراهی با زندگی روزانه ایشان است. اینجا بود که مساله سخت‌تر و پیچیده‌تر شد، گفتند: «این پروژه زمان زیادی لازم دارد و لازم است میان بغداد و سلیمانیه همراه ایشان باشید.»میان بغداد، لندن، سلیمانیه، کویسنجق و دوکان؛ ارتباط از طریق تلفن و ایمیل، میان من و دکتر فواد معصوم در جریان بود، اولین خبر خوب نیز این بود که رییس‌جمهور طالبانی با ایده کار موافقت کرده‌اند و حتی گفته‌اند که باید این گفت‌وگو تنها برای شرق‌الاوسط باشد و ما نیز ملاقات‌ها را انجام دهیم و برای انجام گفت‌وگوها کاملا صبور باشیم تا زمان لازم فراهم آید. در بهار امسال (٢٠٠٩) نیز موافقت لازم را برای شروع کارمان دریافت کردیم، به شرطی که با دفتر ریاست‌جمهوری هماهنگی لازم به عمل آید، آنها نیز برای تعیین جدول زمانی انجام دیدارها و مصاحبه‌ها، همکاری کامل و خوبی با ما داشتند. زمانی نیز که به بغداد رسیدیم، بهار گردبادهای غبارآلود فرا رسیده بود، گردبادهایی که زندگی را از حرکت باز می‌داشتند و قبل از هر چیز نیز، پروازهای فرودگاه‌ها را رو به تعطیلی می‌کشاند، اما عراقی‌ها همچنان که با سختی‌های زیادی روبه‌رو شده‌اند؛ سختی جنگ و بمباران هوایی و زمینی و دریایی و انفجارهای زنجیره‌ای و بمب‌های مغناطیسی و آدم‌ربایی‌ها و قتل‌عام‌های فراوان، شاهد بودیم که پایتخت عراق را سرشار از جنب‌وجوش کرده‌اند، حتی زمانی نیز که گردوخاک قرمز را استشمام می‌کردند، گویی بخواهند با زمان رقابت کنند و فرصت‌های از دست‌رفته را جبران نمایند و این جنب‌وجوش در رفتار سیاستمداران نیز مشاهده می‌شد.
ادامه دارد...

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.