اگر میان «جیش العدل»ها برادری داشتم
حبیب احمدزاده
چند وقتی است که مانند همه مردم ایران و دیگر انساندوستان در جهان به مرزبانان و سربازان جوانی فکر میکنم که به اسارت برده شدند و به اینکه اگر در میان این گروه جیشالعدل، دوست یا برادری داشتم به او چه میگفتم. این ماجرا قبلا هم برای همه پیش آمده. در همان اوایل انقلاب که اکثریت صادقانه راه میجستند تا شاید خدمتی کنند و عدهای با همانقدر شاید صداقت، در این میان زیر علمهای ناشناخته سینه زدند و ناگاه و کم کم در سرازیر راهی نابازگشت قرارگرفتند و انرژیها و چه بسا زندگیها که نابود کردند و نابود شدند.
و همیشه این سوال را داشتم که چرا از گذشتگانمان پند نمیگیریم و بسان جماعتی که نتیجه مرگبار اعتیاد را در کنارشان بارها و بارها دیدهاند، باز هم گرفتار توهم رهایی و آرامشبخشی این مواد خطرناک میشوند، افرادی نیز به نام عدالت و آزادگی جان افراد را در کوچه و بازار میگیرند، بیگناهانی که حتی طرف دعوای ظاهریشان نیز محسوب نمیشوند و اینگونه بود که شاید این متن را خطاب به آن برادر ناشناخته در جیشالعدل مینوشتم:
سلام برادرم
در راهی که امروزه تو در پیش گرفتهای صادقانه و شفاف تنها دو گمان برایت دارم، گمان اولم آن است که در این راه که میروی دستور از بیگانهای میگیری که او را به خود از ما نزدیکتر میدانی.
و فرض دوم آن است که گرچه رهبرانت چنیناند ولی خود صادقی و سعی در به کرسی نشاندن تفکریداری که حاضری بابت آن جانت را نیز بپردازی.
اول به فرض اولم میپردازم:
اگر کسی هستی که گمانداری که در این بازی، تو نیز برگ برندهای هستی که خودت را به مقدار فروختهای، باید بگویم که سخت در اشتباهی. زمانه از این برگهای برنده که از همان بدو روییدن، حتی نزد خریدارانشان به برگ خزان تبدیل میشوند به خود بسیار دیده.
به یکی از این افراد که همانند تو راه خطا برگزید و گمان داشت که اصوات جیرجیرکهای آن شب شوم توطئه و نیرنگ همه صداهای دیگر را تا ابد خواهد پوشاند، اشارهای از درون اسناد دولت انگلیس خواهم داشت. اسنادی که چند روزی بیشتر نیست که در کتاب «گزارشهای مستر چیک از رویدادهای فارس و بوشهر در جنگ جهانی اول» توسط «افشین پرتو» ترجمه و به دبیری دوست محققم «سیدقاسم یاحسینی» توسط حوزه هنری بوشهر در اختیار همه قرار گرفته است.
شاید بدانی که یکی از بزرگترین مراکز جمعآوری اسناد جهان، مرکز اسناد وزارت امورخارجه در کشور انگلیس است.
در میان این سندهای انباشتهشده، سندهایی در مورد ایران از روزگار پادشاهی شاه تهماسب صفوی تاکنون وجود دارد. و در میان این سندها، نوشتههای منظم هفتگی از کنسولگری انگلیس در بوشهر یافت شده که مربوط به گزارشهای محرمانه مستقیم و بدون دخل و تصرف «ویس کنسول» انگلیس در بوشهر با نام «هربرت چیک» است که در هنگامه درگیریهای جنگ اول جهانی و تصرف بوشهر و درگیری با مجاهدان وطن پرست تنگستانی و دشتستانی آن منطقه نوشته و چون این اسناد پس از حدود صدسال در اختیار عامه قرار میگیرد حاوی نکاتی است که سوالاتی ناگشوده را پس از یک قرن پاسخ میدهد و آن چگونگی و انگیزههای راستین قاتل رییسعلی دلواری و قتل او از پشت سر در هنگامه نبرد رودررو با انگلیسیها در بوشهر به دست شخصی به نام «غلامحسین تنگکی» است؛ انگیزههایی که تاکنون به رقابت شخصی و حتی عشقی این دو نسبت داده میشد.
چند سند را برایت میخوانم تا بدانی در آینده چه در انتظار اینگونه رفتارهاست و چگونه قابله تاریخ، روزی بیهیچ شرمی، اسناد واقعی دلایل اعمالمان را در انظار جهانیان، زایمان میکند.
مستر چیک، گرداننده اصلی و میداندار عمل سیاسی و درواقع نظامی دولت بریتانیا در بوشهر خود از این شهر برای روسای بالاترش در صد سال قبل چنین نوشته است:
پنجشنبه 5 ژوئن 1915
رییسعلی شخصیت شگفتانگیزی است. میگویند دشمن قسمخورده ماست. برخی هم او را آدم آرامی میدانند که کمتر از کوره در میرود ولی میگویند اگر خشمگین شود قدرت کنترل خود را ندارد. پیشتر سرش بهکار خودش بود و کدخدایی میکرد و گاهی تجارت، ولی یکسالی است که روش زندگیاش را تغییر داده و در جستوجوی راهی برای مطرحکردن خود است. قبلا فکر میکردم بهدنبال نان و نوایی است و برای خموشساختن او در این زمینه کارهایی کردم و پیغامهایی دادم، ولی گویا کارساز نبوده و او روزبهروز بر تندروی خود میافزاید. دو، سه نفری را در اطرافش برای کنترلش کاشتهام ولی آنها جرات زیادی برای برخورد جدی با او ندارند.(1)
پنجشنبه 27 اوت 1915
خبرها خوب نیست. تلاش برای همپیمانشدن خانها ادامه دارد و نیز کوشش ما برای ایجاد تفرقه میان آنها، باید یکی از آنها را از میان برداشت. یکی که از میان برداشته شود، چند روزی ادامه فعلی ماجرا به تعویق میافتد.(2)
سهشنبه یکم سپتامبر 1915
به گمانم راه را یافتم. دیشب او را یافتم. میرزا رحمت لیلکی مرا به نزد او برد. صحبتها انجام شد. غلام حسین پذیرفت. شاید هیچکس اشک نریخته مرا ندید. آن کس که باید کار را تمام کند، پذیرفت که چنین کاری را انجام دهد. نهتنها در این دیار بلکه در هر دیاری هر نوع آدمی پیدا میشود. پذیرفت و رفت. من و میرزا رحمت بازگشتیم. فهمیده بود در فکرم، اصلا صحبتی نکرد. برچنین مردمی حکومتکردن آسان است. به لقمه نانی خرسندند... .(3)
سهشنبه 8 سپتامبر 1915
در سیلاب دگرگونیها حادثهای روی داد. تمام شد. یکی رفت. رییسعلی کشته شد. میرزا رحمت لیلکی همه امروز را چشم به من دوخته بود و وقتی بعدازظهر خبر را آورد از سکوت طولانیام تعجب کرد. هرگز شانهاش را نفشرده بودم. پس از پایان دوره طولانی سکوتم، شانهاش را فشردم. باید قهقهه سر میدادم، ولی نمیخواهم. آن کس را که برگزیده بودم کار را تمام کرد. در میان درگیری تیری و فریادی و مرگی... پایانی بر یک ماجرا. آدمی افتاده بر خاک که در خاک خواهد خفت. فرداها درباره او و من و آن خاک چه خواهند گفت. من و او جنگیدیم ولی فرداها درباره آنکس که تیر را انداخت چه خواهند گفت؟
بیحوصلهام. باید بروم پرسهای بزنم. شبی شرجی و گرم است. از شهرهیچ صدایی نمیآید.(4)
و همیشه این سوال را داشتم که چرا از گذشتگانمان پند نمیگیریم و بسان جماعتی که نتیجه مرگبار اعتیاد را در کنارشان بارها و بارها دیدهاند، باز هم گرفتار توهم رهایی و آرامشبخشی این مواد خطرناک میشوند، افرادی نیز به نام عدالت و آزادگی جان افراد را در کوچه و بازار میگیرند، بیگناهانی که حتی طرف دعوای ظاهریشان نیز محسوب نمیشوند و اینگونه بود که شاید این متن را خطاب به آن برادر ناشناخته در جیشالعدل مینوشتم:
سلام برادرم
در راهی که امروزه تو در پیش گرفتهای صادقانه و شفاف تنها دو گمان برایت دارم، گمان اولم آن است که در این راه که میروی دستور از بیگانهای میگیری که او را به خود از ما نزدیکتر میدانی.
و فرض دوم آن است که گرچه رهبرانت چنیناند ولی خود صادقی و سعی در به کرسی نشاندن تفکریداری که حاضری بابت آن جانت را نیز بپردازی.
اول به فرض اولم میپردازم:
اگر کسی هستی که گمانداری که در این بازی، تو نیز برگ برندهای هستی که خودت را به مقدار فروختهای، باید بگویم که سخت در اشتباهی. زمانه از این برگهای برنده که از همان بدو روییدن، حتی نزد خریدارانشان به برگ خزان تبدیل میشوند به خود بسیار دیده.
به یکی از این افراد که همانند تو راه خطا برگزید و گمان داشت که اصوات جیرجیرکهای آن شب شوم توطئه و نیرنگ همه صداهای دیگر را تا ابد خواهد پوشاند، اشارهای از درون اسناد دولت انگلیس خواهم داشت. اسنادی که چند روزی بیشتر نیست که در کتاب «گزارشهای مستر چیک از رویدادهای فارس و بوشهر در جنگ جهانی اول» توسط «افشین پرتو» ترجمه و به دبیری دوست محققم «سیدقاسم یاحسینی» توسط حوزه هنری بوشهر در اختیار همه قرار گرفته است.
شاید بدانی که یکی از بزرگترین مراکز جمعآوری اسناد جهان، مرکز اسناد وزارت امورخارجه در کشور انگلیس است.
در میان این سندهای انباشتهشده، سندهایی در مورد ایران از روزگار پادشاهی شاه تهماسب صفوی تاکنون وجود دارد. و در میان این سندها، نوشتههای منظم هفتگی از کنسولگری انگلیس در بوشهر یافت شده که مربوط به گزارشهای محرمانه مستقیم و بدون دخل و تصرف «ویس کنسول» انگلیس در بوشهر با نام «هربرت چیک» است که در هنگامه درگیریهای جنگ اول جهانی و تصرف بوشهر و درگیری با مجاهدان وطن پرست تنگستانی و دشتستانی آن منطقه نوشته و چون این اسناد پس از حدود صدسال در اختیار عامه قرار میگیرد حاوی نکاتی است که سوالاتی ناگشوده را پس از یک قرن پاسخ میدهد و آن چگونگی و انگیزههای راستین قاتل رییسعلی دلواری و قتل او از پشت سر در هنگامه نبرد رودررو با انگلیسیها در بوشهر به دست شخصی به نام «غلامحسین تنگکی» است؛ انگیزههایی که تاکنون به رقابت شخصی و حتی عشقی این دو نسبت داده میشد.
چند سند را برایت میخوانم تا بدانی در آینده چه در انتظار اینگونه رفتارهاست و چگونه قابله تاریخ، روزی بیهیچ شرمی، اسناد واقعی دلایل اعمالمان را در انظار جهانیان، زایمان میکند.
مستر چیک، گرداننده اصلی و میداندار عمل سیاسی و درواقع نظامی دولت بریتانیا در بوشهر خود از این شهر برای روسای بالاترش در صد سال قبل چنین نوشته است:
پنجشنبه 5 ژوئن 1915
رییسعلی شخصیت شگفتانگیزی است. میگویند دشمن قسمخورده ماست. برخی هم او را آدم آرامی میدانند که کمتر از کوره در میرود ولی میگویند اگر خشمگین شود قدرت کنترل خود را ندارد. پیشتر سرش بهکار خودش بود و کدخدایی میکرد و گاهی تجارت، ولی یکسالی است که روش زندگیاش را تغییر داده و در جستوجوی راهی برای مطرحکردن خود است. قبلا فکر میکردم بهدنبال نان و نوایی است و برای خموشساختن او در این زمینه کارهایی کردم و پیغامهایی دادم، ولی گویا کارساز نبوده و او روزبهروز بر تندروی خود میافزاید. دو، سه نفری را در اطرافش برای کنترلش کاشتهام ولی آنها جرات زیادی برای برخورد جدی با او ندارند.(1)
پنجشنبه 27 اوت 1915
خبرها خوب نیست. تلاش برای همپیمانشدن خانها ادامه دارد و نیز کوشش ما برای ایجاد تفرقه میان آنها، باید یکی از آنها را از میان برداشت. یکی که از میان برداشته شود، چند روزی ادامه فعلی ماجرا به تعویق میافتد.(2)
سهشنبه یکم سپتامبر 1915
به گمانم راه را یافتم. دیشب او را یافتم. میرزا رحمت لیلکی مرا به نزد او برد. صحبتها انجام شد. غلام حسین پذیرفت. شاید هیچکس اشک نریخته مرا ندید. آن کس که باید کار را تمام کند، پذیرفت که چنین کاری را انجام دهد. نهتنها در این دیار بلکه در هر دیاری هر نوع آدمی پیدا میشود. پذیرفت و رفت. من و میرزا رحمت بازگشتیم. فهمیده بود در فکرم، اصلا صحبتی نکرد. برچنین مردمی حکومتکردن آسان است. به لقمه نانی خرسندند... .(3)
سهشنبه 8 سپتامبر 1915
در سیلاب دگرگونیها حادثهای روی داد. تمام شد. یکی رفت. رییسعلی کشته شد. میرزا رحمت لیلکی همه امروز را چشم به من دوخته بود و وقتی بعدازظهر خبر را آورد از سکوت طولانیام تعجب کرد. هرگز شانهاش را نفشرده بودم. پس از پایان دوره طولانی سکوتم، شانهاش را فشردم. باید قهقهه سر میدادم، ولی نمیخواهم. آن کس را که برگزیده بودم کار را تمام کرد. در میان درگیری تیری و فریادی و مرگی... پایانی بر یک ماجرا. آدمی افتاده بر خاک که در خاک خواهد خفت. فرداها درباره او و من و آن خاک چه خواهند گفت. من و او جنگیدیم ولی فرداها درباره آنکس که تیر را انداخت چه خواهند گفت؟
بیحوصلهام. باید بروم پرسهای بزنم. شبی شرجی و گرم است. از شهرهیچ صدایی نمیآید.(4)
***
میبینی تاریخ پس از صدسال فرضیه مبهم قتل رییسعلی دلواری به دست استعمارگران را به یک اصل تبدیل میکند. قتلی که حتی آمرش برای فاعلش پشیزی ارزش قایل نیست. بر چنین مردمی حکومتکردن آسان است. به لقمه نانی خرسندند. لقمه نانی. امروزه اسناد معاصران غلامحسین تنگکی با سرعت بسیار بیشتری به دست میآید. اسناد جاسوسی و فروختن مردم ایران توسط مسعود رجوی به صدام را از دید دوربینهای مخفی کارگذاشتهشده توسط بعثیها بهراحتی میتوان در سایتها مشاهده کرد(5) و شباهت عجیب اینقدر ندانستن ارباب را آنجا که التماسهای رجوی جهت درخواست دیدار دوباره صدام، هر انسان آزادهای را به فکر میبرد که از کجا و به چه نامی میتوان آغاز کرد و در نهایت به کجا رسید. یا سفر عبدالمالک ریگی به قرقیزستان جهت دیدار با آمران و یا همپیمانانش.
شاید بگویی سندت درباره ملعبهبودن ما در دست بیگانگان چیست؟
میتوانم به راحتی بگویم نتیجه اعمالتان که جز دشمنان دین و آیین و انسانیت را خوشحال نخواهد کرد و دومین دلیلم بیانیهای است که صادر کردهاید.
آنجا که ناچار به خلاف گویی شدهاید و پنج سرباز بیگناه ما را به دروغ پاسدار نامیدهاید تا به خیال خود نزد آمرینتان در کرانه جنوب خلیجفارس مژدگانی بیشتری بگیرید یا آنکه باز مطالبه معاوضه پیکر درجهدار شهید ما را با پیکر 50 همرزم خود کردهاید که باز هم میدانید چنین رسمی یعنی نگهداری کشتههای مقابل در نزد ملت و دولت ایران هرگز نبوده و این رسم اسراییل و آن دولت غاصب است که جسد شهدای فلسطینیان را سالها نگهداری میکند و این همانندسازی، خود بازی تبلیغی دیگری است و نیز دیگر حرفهای مربوط به سوریه که حتی خود معارضان درگیر در آن کشور چنین ادعاهایی را تاکنون مطرح نکردهاند... . راستی اگر این بیانیه برای خارجنشینان تنظیم نشده پس چرا چنین مطالب خلاف واقع مشهودی در آن نگاشته شده که همه در ایران بدان واقفاند؟ آیا نویسندگان این بیانیه دوستانی در رسانههای پاییندستی خلیجفارس ما نیستند که تنها برای دلخوشی دوستان تکفیریشان همچون القاعده و مرهمی بر دردهای آنان چنین پاکی صفحات سفید را به سیاهی دروغ میآرایند.
لحظهای بهخود بیا. من حداقل رفتار عبدالمالک ریگی را ارج مینهم که صادقانه از کشتار کودکان و زن و بچههای مسلمان بلوچ و سیستانی احساس ندامت و پشیمانی کرد و شما دوستانش را ملتمسانه از ادامه این راه اشتباه بازداشت.
و اما فرض دوم:
برای آن برادری است که گمان میبرد کشتن اسیر دستبسته و زنان و کودکان در حسینیهها و خیابانها بهشتبرین را نصیبش میکند. و هرگز نمیخواهد بداند که با این کار چگونه لبخند بر لبان شیاطین این جهان و آن جهان نقش میبندد.
عدالت، آزادی و اکنون متاسفانه «شهادت»، زیباترین و مقدسترین کلماتی است که با آن در جهان کنونی، جنایات رنگ و لعاب فریبنده به خود میگیرند. از چنگیز و هیتلر و استالین گرفته تا جرج بوش و صدام و شارون، همگی اعمال خود را در پس این دو کلمه زیبا پنهان میکردند و تو نیز با جعل معنای کلمه شهادت این مثلث را تکمیل نمودهای... .
مگر نه آنکه چنگیز به بهانه کشتهشدن فقط چند قاصدش در ایران، میلیونها نفر را در شهرهای سرراه قتل عام و از کلهها مناره ساخت؟ مگر نه آنکه هیتلر به بهانه ظلمی که در قرارداد تحمیلی ورسای و در پی آن نابودی اقتصاد بر ملت آلمان رفته بود و نیز نداشتن فضای حیاتی زندگی برای ملتش، چنان افسارگسیخته به دیگر کشورها تاخت که حیات دهها میلیون انسان بیگناه در جنگ دوم جهانی را به نابودی کشاند؟
مگر نه آنکه استالین ظلم صدها ساله توسط رژیم تزاری و اربابان به کشاورزان در کلخوزها و بردگی کارگران در کارخانههای روسیه را بهانهای برای پاکسازیهای قومی و ارسال مردمان مخالف به گولاگها و سیبری قرار داد؟
مگر بوش پسر به بهانه انهدام ساختمانهای تجارت جهانی در نیویورک و کشتهشدن دوهزارو500 انسان واقعا بیگناه، به نابودی زیرساختهای دو کشور افغانستان و عراق همت نگماشت و میلیونها شهروند بیگناه این دو کشور را به کام مرگ نفرستاد؟
و مگر صدام به بهانه عنوان یک رودخانه مرزی که با هرنوع نامگذاری، بیتفاوت به راهش ادامه داده و شیرینی آبش را به شوری دریا هدیه میدهد، صدها هزار مردمان دو کشور برادر ایران و عراق و بعدها با بهانههای واهی دیگر بیشماری از مردم کویت را به کام مرگ نفرستاد؟
و در آخر اریل شارون به بهانه برگشت یک قوم پس از ششهزارسال به وطن موعود و افسانهایاش و ظلمی که برملت یهود در تاریخ غرب رفته، عملا حق زندگی ششهزارساله ملت فلسطین را در همان سرزمین غصب نکرد و صدها برابر آن ظلم ادعایی خود را بر ملت فلسطین و بهخصوص در کشتار فجیع صبرا و شتیلا روا نداشت؟ به خود بمبی میبندی و در میان عزاداران یا محفل و بازار مردمان فقیر منفجر میکنی و فرض میگیری که به بهشت رهنمونی! آیا تو نیز عملا در بهانه پیداکردن از این اخلاف جنایتکار پیروی نمیکنی؟ آیا کمال تعجب و پرسش همگان را ندارد که گروههای تکفیری همچون القاعده، داعش و... شما در این 10، 15سالی که جهان را به خاک و خون کشیدهاید چگونه حتی تاکنون یک گلوله سمبلیک در صحنه کارزار به سوی دشمن اصلی و مورد ادعای همیشگیتان یعنی نظامیان دولت صهیونیستی اسراییل شلیک نکردهاید؟ عجب! سوال واقعی در همینجاست که پس چگونه به این باور مسلمان و بیگناهکشی اعتقاد پیدا کردهاید؟ و آیا در آیین اسلام و صحابی اعظم تکحدیثی پیدا میشود که ریختن خون بیگناه حتی غیرمسلمان در آن جایز شمرده شده باشد؟
بزرگی میفرماید که هیچ «ضدارزشی» در جهان وجود ندارد. ضدارزش درواقع ارزشی است که در جای غلط و غیرصحیح خود استفاده میشود. عملی که امروز تو برادر با نام «مرگخواهی» انجام میدهی درواقع حجابی است از ارزشی به نام شهادت که در جای خود قرار بوده با فداکاری در زمان صحیح و بجای خودش مسلمین را از تعدی دشمنان بازدارد که چون در غیرجای خود استفاده میشود کارکردی ضدارزشی پیدا کرده و بهجای کرامت و ستایش خلق خدا، نفرت و لعن ابدی خدا و خلقش را برای کننده آن بههمراه دارد. لحظهای برای درک بهتر موضوع به «آب» بهعنوان مثال بنگر. این نعمت خدادادی که مایه حیات است، در غیرجای صحیح و فراوانی بیش از اندازه خود سیل است و در کمبودش خشکسالی، که در هر دو این موارد جز نابودی چیزی به ارمغان نمیآورد. اگر کمی در دینمان تدبر کنیم متوجه میشویم که کلمه ارزشی «جهاد» در قرآن ما جهد و کوشش است برای عمل صالح در راه بهبود وضعیت فعلی همگان با نیت خداوندی که قتال و جنگ و آن هم از نوع دفاعی، تنها قسمت کوچکی از این رحمت عظیم است و کلمه ارزشی «شهادت» نیز نه مرگخواهی بلکه شاهدی است از کمال یک انسان در هر کار و در هر گوشه از تکاپوی زندگی و تنها قسمت صرفا کوچکی از این تعریف که بسیار در جای خود نیز ارزشمند است در زمان بحرانی نبرد، لقب بزرگانی است که برای به سرانجامرساندن وظیفه حاضرند جان خود را برای نجات و دفاع از مظلومان و نه نابودی مردمان بیگناه فدای حق کنند و در مثال سادهتر شهادت همچون همه ارزشهای دیگر وسیله است و هدف کرامت انسان نایل بحق است و شهادت در جایگاه ارزشی و مورد دقیق کلمه باید کار گلبول سفید خون در بدن، بههنگام مبارزه با میکروب و ویروسهای مهاجم را بکند که اگر نباشد بدن مضمحل شده و اگر همچون شما خارج از قاعده رشد و تکثیر شود به سرطان خون، این خطرناکترین سرطان شناختهشده تبدیل میشود که بهجای دفاع از تمامیت بدن، خود به نابودی آن همت میگمارد. یا حتما از بزرگان دین شنیدهای که «مداد العلما افضل دما شهدا» که آنچه عالم و دانشمند با قلمش مینگارد بسی ارزشمندتر از خون شهداست. پس چرا اگر در پی کرامت معنوی و تقرب واقعی به خدایمان هستیم به این معنا عمل نکنیم؟ فرق در عمل به این دو راه چیست؟ بهگمان عقلا و دانشمندان دین، تعریف غلط و ضدارزش شما از شهادت درواقع بهانهای برای فرار از مسوولیتهای زندگی و عدم مواجهه با مشکلات جهان مادی است و این درواقع شک به خردمندی خداوند در ذات آفرینش است که به این تلقی زندگی دنیوی را به عبث آفریده که ذات باریتعالی از این گمان جاهلانه بهدور است. رفتار شما برادر دقیقا بسان آن روشنفکر سطحی میماند که چون تعریف حقیر بعضی مدعیان مذهب از دین و خدا را نمیتواند با خرد بسنجد، بهجای پسزدن آن تعاریف ناقص، اصل و مفهوم را پس میزند و بهنوعی با عمل خود تیغه دوم همان قیچی نابخردی شده و کاملا آن تعریف غلط را با اصل و دقیقدانستن، در جامعه تکثیر، نهادینه و رسمی میکند.
و در آخر این بحث تو را از این «مرگخواهی» غلط به «مرگآگاهی» بشارت میدهم که بسیار در همان دین که ادعای ترویجش را داری سفارش شده، لختی فکر کنیم که صدسال از این امروز گذشته و از آن فراز برگشتناپذیر مرگ به امروز و اعمالمان بنگریم. به فرزندی که باید بدون لمس و سایه پدرش بزرگ شود، به زنان و بچههایی که در کوچه و خیابان کشته نادانیمان شدهاند. حتما در جهان عقبا، روحمان دیداری با این مظلومان خواهد داشت ولی جوابی به آنان به گمانم که نه! ... که اگر جوابی وجود داشت، حتما جواب را این مظلومان بهناحق کشتهشده در تاریخ پیشترها از چنگیزها، هیتلرها، استالینها و بوش و صدام و شارونها تاکنون شنیده و پذیرفته بودند. و از آن بالاتر من و تو حتی از سوی پروردگار به ماموریتی مقدستر سفارش شدهایم که حفظ سلامت همه موجودات جهان و محیطزیست و سیارهای که امانت خدا به ماست و باید در حفظ و تسلیم آن به نسلهای آینده کوشا باشیم. پس به جرات و فاش باید گفت کسی که جرات ماندن و ساختن این جهان و مبارزه با مشکلاتش را ندارد ترسویی بیش نیست حتی اگر با بمب خود را هزار تکه کند. حال شاید بگویی به من ظلمی شده و با این اعمال درصدد رفع آنم باز هم خواهم پرسید که چگونه میتوان از کسی که مدعی عدالت است، بیعدالتی فاحشش را در باب کسانی که هیچ گناهی و حتی تماسی با او نداشتهاند، پذیرفت؟
آیا همان قرآن که مدعی ارتش عدالتش شدهای به من و تو نفرموده: «با دشمنان خدا به جهاد برخیزید ولکن از حد خارج نشوید که خدا از حد خارجشوندگان را دوست ندارد.»(6)
خدای من و تو رعایت حدود را حتی در جنگ با کفار بر پایه عدالت میشمارد، آیا صدمهدیدگان از عملیاتهای گروه شما، این کودکان و زنان کشتهشده و این سربازان اسیر مسلمان، دشمنان حربی خدا محسوب میشوند؟
و یا «خدا شما را از نیکیکردن و عدالتورزیدن با آنان که با شما در دین نجنگیدهاند و شما را از دیارتان بیرون نکردهاند، باز نمیدارد که با آنها نیکی کنید و با عدل و قسط رفتار کنید زیرا خدا عدالتپیشگان را دوست دارد.»(7)
تجربه زندگی ثابت کرده که بدبختترین افراد مدعی آرمانگرایی چه دینی و چه غیردینی، کسانی هستند که برای مقابله با اعمال احتمالا غلط دیگران، تمامی زندگی خود را صرف عکسالعملی کردهاند که پس از سالها پی بردهاند که این عکسالعمل درست پنداشته خود از عمل غلط قبلی دیگری دهشتناکتر بوده و افسوس بدتر آنکه عمر خود را در بازیای که دیگران طراحی کردهاند به عبث گذرانده و هرگز استعدادهای واقعی خود را شکوفا نکردهاند.
برادر تو از کجا میتوانی ایمان مسلم داشته باشی که جزو این گروه با صداقت نابودگر خود و دیگران نیستی؟
برادر در هر دو فرض اول و دومم نتیجه و عاقبت رفتارت یکی است. جنایت و زشتی اعمالی که برای هر انسان مسلمانی صرف شنیدنش سرافکندگی بههمراه میآورد و بدبینی در جهانیان ناآگاه به اصل دینی که پیامبرش رحمتللعالمین بوده و این گناه حتی از قتل نفس انسانها نابخشودنیتر است که زحمات تمام شهدا و صالحان این دین در طول تاریخ برای زندگی بهتر مردم را بدین کجراهه آلوده و بدنام میکند. برادر، دیگر ارزشهای تاریخ جهان همچون آزادی و عدالت از کارکرد نابهجای دژخیمان بدنام شدهاند. در حداقل ادعا، سعی وافر کن که ارزش شهادت را به ضدارزشی در چشم مردمان ناآگاه جهان تبدیل نکنی. که بزرگی فرمود: «امیدوارم رشد بشر به جایی برسد که مسلسلها را به قلم تبدیل کند.»
خردمندی، بهروزی و آرامش معنوی و مادی برای خود و دیگران خواستن و هزاران خواستن دیگر برای ساختن، این نهایت سعی و رشد بشر است.
امروز دوباره به همان سند مستر چیک برمیگردم که گفته بود: «باید برای ایجاد اختلاف بین مبارزان یکی از آنان را از بین برد»، فکر نمیکنی که این سیاست دیرینه استعمارگران امروزه به دست تو و گروهت در حال اجراست تا بین اقوام و همکیشانی که با مذاهب خاص خود بیش از هزارسال با صمیمیت در کنار هم زندگی کردهاند، بذر اختلاف و کینه پاشیده شود؟!
شاید بپرسی پس راه چیست؟
شاید راه اصلی برای یک مدعی مبارزه با ظلم و تعدی در آن است که خود برای رسیدن به هدفش از استفاده از این روشها بپرهیزد چون کسی که به قدرت نرسیده چنین کند در فردای بهقدرترسیدن چه کند! به معنای دیگر بدان پایه از معرفت الهی برسیم که موقعیتها مهم نیستند، مهم آن است که آیا میتوانیم و آمادگی آن را از قبل در خود به وجود آوردهایم که در هر موقعیتی انسان باقی بمانیم یا خیر؟ اینجاست که معنای پیروزی رنگ دیگری به خود میگیرد و اینجاست که حسینها با شکست ظاهری و کشتهشدنها تا ابد میمانند و یزیدها با کشتنها و پیروزی ظاهری در تاریخ محو میشوند.
برادرم به خودمان برگردیم
بهراستی برادرم، مضامین اسناد افشاشده تو در آینده چگونه خواهد بود؟ نه، نه، به فردا هم نیازی نیست. فقط کافی است در این شب خودساخته درونت به دقت بنگری، حتما مسترچیکها را میبینی که یا شانه فرماندهانت را میفشارند یا در دلشان به تو و دوستانت پوزخند میزنند و با خود میگویند: چه خواهند گفت، فرداها، درباره آنکس که تیر را انداخت؟ ولی خدا کند که دوباره نگویند: بر چنین مردمی که به لقمهنانی خرسندند حکومتکردن آسان است... باز هم فکر میکنم، حتما اگر برادری در میان جیشالعدلها، داعشها، القاعدهها و... مییافتم چنین نامهای را برایش مینوشتم.
1- چیک هربرت- گزارشهای مسترچیک از رویدادهای فارس و بوشهر در جنگ جهانی اول- مترجم پرتو افشین- از مجموعهکتابهای دانشنامه استان بوشهر به دبیری سیدقاسم یاحسینی- نشر همسو و حوزه هنری بوشهر- 1392- ص 134.
2- ص 150 همان. 3- ص 150 همان.
4- ص 151 همان.
5- http://documentary.art.ac.ir/SevenSins.html 6- قرآن- سوره بقره- آیه 190.
7- قرآن- سوره ممتحنه- آیه 8.
شاید بگویی سندت درباره ملعبهبودن ما در دست بیگانگان چیست؟
میتوانم به راحتی بگویم نتیجه اعمالتان که جز دشمنان دین و آیین و انسانیت را خوشحال نخواهد کرد و دومین دلیلم بیانیهای است که صادر کردهاید.
آنجا که ناچار به خلاف گویی شدهاید و پنج سرباز بیگناه ما را به دروغ پاسدار نامیدهاید تا به خیال خود نزد آمرینتان در کرانه جنوب خلیجفارس مژدگانی بیشتری بگیرید یا آنکه باز مطالبه معاوضه پیکر درجهدار شهید ما را با پیکر 50 همرزم خود کردهاید که باز هم میدانید چنین رسمی یعنی نگهداری کشتههای مقابل در نزد ملت و دولت ایران هرگز نبوده و این رسم اسراییل و آن دولت غاصب است که جسد شهدای فلسطینیان را سالها نگهداری میکند و این همانندسازی، خود بازی تبلیغی دیگری است و نیز دیگر حرفهای مربوط به سوریه که حتی خود معارضان درگیر در آن کشور چنین ادعاهایی را تاکنون مطرح نکردهاند... . راستی اگر این بیانیه برای خارجنشینان تنظیم نشده پس چرا چنین مطالب خلاف واقع مشهودی در آن نگاشته شده که همه در ایران بدان واقفاند؟ آیا نویسندگان این بیانیه دوستانی در رسانههای پاییندستی خلیجفارس ما نیستند که تنها برای دلخوشی دوستان تکفیریشان همچون القاعده و مرهمی بر دردهای آنان چنین پاکی صفحات سفید را به سیاهی دروغ میآرایند.
لحظهای بهخود بیا. من حداقل رفتار عبدالمالک ریگی را ارج مینهم که صادقانه از کشتار کودکان و زن و بچههای مسلمان بلوچ و سیستانی احساس ندامت و پشیمانی کرد و شما دوستانش را ملتمسانه از ادامه این راه اشتباه بازداشت.
و اما فرض دوم:
برای آن برادری است که گمان میبرد کشتن اسیر دستبسته و زنان و کودکان در حسینیهها و خیابانها بهشتبرین را نصیبش میکند. و هرگز نمیخواهد بداند که با این کار چگونه لبخند بر لبان شیاطین این جهان و آن جهان نقش میبندد.
عدالت، آزادی و اکنون متاسفانه «شهادت»، زیباترین و مقدسترین کلماتی است که با آن در جهان کنونی، جنایات رنگ و لعاب فریبنده به خود میگیرند. از چنگیز و هیتلر و استالین گرفته تا جرج بوش و صدام و شارون، همگی اعمال خود را در پس این دو کلمه زیبا پنهان میکردند و تو نیز با جعل معنای کلمه شهادت این مثلث را تکمیل نمودهای... .
مگر نه آنکه چنگیز به بهانه کشتهشدن فقط چند قاصدش در ایران، میلیونها نفر را در شهرهای سرراه قتل عام و از کلهها مناره ساخت؟ مگر نه آنکه هیتلر به بهانه ظلمی که در قرارداد تحمیلی ورسای و در پی آن نابودی اقتصاد بر ملت آلمان رفته بود و نیز نداشتن فضای حیاتی زندگی برای ملتش، چنان افسارگسیخته به دیگر کشورها تاخت که حیات دهها میلیون انسان بیگناه در جنگ دوم جهانی را به نابودی کشاند؟
مگر نه آنکه استالین ظلم صدها ساله توسط رژیم تزاری و اربابان به کشاورزان در کلخوزها و بردگی کارگران در کارخانههای روسیه را بهانهای برای پاکسازیهای قومی و ارسال مردمان مخالف به گولاگها و سیبری قرار داد؟
مگر بوش پسر به بهانه انهدام ساختمانهای تجارت جهانی در نیویورک و کشتهشدن دوهزارو500 انسان واقعا بیگناه، به نابودی زیرساختهای دو کشور افغانستان و عراق همت نگماشت و میلیونها شهروند بیگناه این دو کشور را به کام مرگ نفرستاد؟
و مگر صدام به بهانه عنوان یک رودخانه مرزی که با هرنوع نامگذاری، بیتفاوت به راهش ادامه داده و شیرینی آبش را به شوری دریا هدیه میدهد، صدها هزار مردمان دو کشور برادر ایران و عراق و بعدها با بهانههای واهی دیگر بیشماری از مردم کویت را به کام مرگ نفرستاد؟
و در آخر اریل شارون به بهانه برگشت یک قوم پس از ششهزارسال به وطن موعود و افسانهایاش و ظلمی که برملت یهود در تاریخ غرب رفته، عملا حق زندگی ششهزارساله ملت فلسطین را در همان سرزمین غصب نکرد و صدها برابر آن ظلم ادعایی خود را بر ملت فلسطین و بهخصوص در کشتار فجیع صبرا و شتیلا روا نداشت؟ به خود بمبی میبندی و در میان عزاداران یا محفل و بازار مردمان فقیر منفجر میکنی و فرض میگیری که به بهشت رهنمونی! آیا تو نیز عملا در بهانه پیداکردن از این اخلاف جنایتکار پیروی نمیکنی؟ آیا کمال تعجب و پرسش همگان را ندارد که گروههای تکفیری همچون القاعده، داعش و... شما در این 10، 15سالی که جهان را به خاک و خون کشیدهاید چگونه حتی تاکنون یک گلوله سمبلیک در صحنه کارزار به سوی دشمن اصلی و مورد ادعای همیشگیتان یعنی نظامیان دولت صهیونیستی اسراییل شلیک نکردهاید؟ عجب! سوال واقعی در همینجاست که پس چگونه به این باور مسلمان و بیگناهکشی اعتقاد پیدا کردهاید؟ و آیا در آیین اسلام و صحابی اعظم تکحدیثی پیدا میشود که ریختن خون بیگناه حتی غیرمسلمان در آن جایز شمرده شده باشد؟
بزرگی میفرماید که هیچ «ضدارزشی» در جهان وجود ندارد. ضدارزش درواقع ارزشی است که در جای غلط و غیرصحیح خود استفاده میشود. عملی که امروز تو برادر با نام «مرگخواهی» انجام میدهی درواقع حجابی است از ارزشی به نام شهادت که در جای خود قرار بوده با فداکاری در زمان صحیح و بجای خودش مسلمین را از تعدی دشمنان بازدارد که چون در غیرجای خود استفاده میشود کارکردی ضدارزشی پیدا کرده و بهجای کرامت و ستایش خلق خدا، نفرت و لعن ابدی خدا و خلقش را برای کننده آن بههمراه دارد. لحظهای برای درک بهتر موضوع به «آب» بهعنوان مثال بنگر. این نعمت خدادادی که مایه حیات است، در غیرجای صحیح و فراوانی بیش از اندازه خود سیل است و در کمبودش خشکسالی، که در هر دو این موارد جز نابودی چیزی به ارمغان نمیآورد. اگر کمی در دینمان تدبر کنیم متوجه میشویم که کلمه ارزشی «جهاد» در قرآن ما جهد و کوشش است برای عمل صالح در راه بهبود وضعیت فعلی همگان با نیت خداوندی که قتال و جنگ و آن هم از نوع دفاعی، تنها قسمت کوچکی از این رحمت عظیم است و کلمه ارزشی «شهادت» نیز نه مرگخواهی بلکه شاهدی است از کمال یک انسان در هر کار و در هر گوشه از تکاپوی زندگی و تنها قسمت صرفا کوچکی از این تعریف که بسیار در جای خود نیز ارزشمند است در زمان بحرانی نبرد، لقب بزرگانی است که برای به سرانجامرساندن وظیفه حاضرند جان خود را برای نجات و دفاع از مظلومان و نه نابودی مردمان بیگناه فدای حق کنند و در مثال سادهتر شهادت همچون همه ارزشهای دیگر وسیله است و هدف کرامت انسان نایل بحق است و شهادت در جایگاه ارزشی و مورد دقیق کلمه باید کار گلبول سفید خون در بدن، بههنگام مبارزه با میکروب و ویروسهای مهاجم را بکند که اگر نباشد بدن مضمحل شده و اگر همچون شما خارج از قاعده رشد و تکثیر شود به سرطان خون، این خطرناکترین سرطان شناختهشده تبدیل میشود که بهجای دفاع از تمامیت بدن، خود به نابودی آن همت میگمارد. یا حتما از بزرگان دین شنیدهای که «مداد العلما افضل دما شهدا» که آنچه عالم و دانشمند با قلمش مینگارد بسی ارزشمندتر از خون شهداست. پس چرا اگر در پی کرامت معنوی و تقرب واقعی به خدایمان هستیم به این معنا عمل نکنیم؟ فرق در عمل به این دو راه چیست؟ بهگمان عقلا و دانشمندان دین، تعریف غلط و ضدارزش شما از شهادت درواقع بهانهای برای فرار از مسوولیتهای زندگی و عدم مواجهه با مشکلات جهان مادی است و این درواقع شک به خردمندی خداوند در ذات آفرینش است که به این تلقی زندگی دنیوی را به عبث آفریده که ذات باریتعالی از این گمان جاهلانه بهدور است. رفتار شما برادر دقیقا بسان آن روشنفکر سطحی میماند که چون تعریف حقیر بعضی مدعیان مذهب از دین و خدا را نمیتواند با خرد بسنجد، بهجای پسزدن آن تعاریف ناقص، اصل و مفهوم را پس میزند و بهنوعی با عمل خود تیغه دوم همان قیچی نابخردی شده و کاملا آن تعریف غلط را با اصل و دقیقدانستن، در جامعه تکثیر، نهادینه و رسمی میکند.
و در آخر این بحث تو را از این «مرگخواهی» غلط به «مرگآگاهی» بشارت میدهم که بسیار در همان دین که ادعای ترویجش را داری سفارش شده، لختی فکر کنیم که صدسال از این امروز گذشته و از آن فراز برگشتناپذیر مرگ به امروز و اعمالمان بنگریم. به فرزندی که باید بدون لمس و سایه پدرش بزرگ شود، به زنان و بچههایی که در کوچه و خیابان کشته نادانیمان شدهاند. حتما در جهان عقبا، روحمان دیداری با این مظلومان خواهد داشت ولی جوابی به آنان به گمانم که نه! ... که اگر جوابی وجود داشت، حتما جواب را این مظلومان بهناحق کشتهشده در تاریخ پیشترها از چنگیزها، هیتلرها، استالینها و بوش و صدام و شارونها تاکنون شنیده و پذیرفته بودند. و از آن بالاتر من و تو حتی از سوی پروردگار به ماموریتی مقدستر سفارش شدهایم که حفظ سلامت همه موجودات جهان و محیطزیست و سیارهای که امانت خدا به ماست و باید در حفظ و تسلیم آن به نسلهای آینده کوشا باشیم. پس به جرات و فاش باید گفت کسی که جرات ماندن و ساختن این جهان و مبارزه با مشکلاتش را ندارد ترسویی بیش نیست حتی اگر با بمب خود را هزار تکه کند. حال شاید بگویی به من ظلمی شده و با این اعمال درصدد رفع آنم باز هم خواهم پرسید که چگونه میتوان از کسی که مدعی عدالت است، بیعدالتی فاحشش را در باب کسانی که هیچ گناهی و حتی تماسی با او نداشتهاند، پذیرفت؟
آیا همان قرآن که مدعی ارتش عدالتش شدهای به من و تو نفرموده: «با دشمنان خدا به جهاد برخیزید ولکن از حد خارج نشوید که خدا از حد خارجشوندگان را دوست ندارد.»(6)
خدای من و تو رعایت حدود را حتی در جنگ با کفار بر پایه عدالت میشمارد، آیا صدمهدیدگان از عملیاتهای گروه شما، این کودکان و زنان کشتهشده و این سربازان اسیر مسلمان، دشمنان حربی خدا محسوب میشوند؟
و یا «خدا شما را از نیکیکردن و عدالتورزیدن با آنان که با شما در دین نجنگیدهاند و شما را از دیارتان بیرون نکردهاند، باز نمیدارد که با آنها نیکی کنید و با عدل و قسط رفتار کنید زیرا خدا عدالتپیشگان را دوست دارد.»(7)
تجربه زندگی ثابت کرده که بدبختترین افراد مدعی آرمانگرایی چه دینی و چه غیردینی، کسانی هستند که برای مقابله با اعمال احتمالا غلط دیگران، تمامی زندگی خود را صرف عکسالعملی کردهاند که پس از سالها پی بردهاند که این عکسالعمل درست پنداشته خود از عمل غلط قبلی دیگری دهشتناکتر بوده و افسوس بدتر آنکه عمر خود را در بازیای که دیگران طراحی کردهاند به عبث گذرانده و هرگز استعدادهای واقعی خود را شکوفا نکردهاند.
برادر تو از کجا میتوانی ایمان مسلم داشته باشی که جزو این گروه با صداقت نابودگر خود و دیگران نیستی؟
برادر در هر دو فرض اول و دومم نتیجه و عاقبت رفتارت یکی است. جنایت و زشتی اعمالی که برای هر انسان مسلمانی صرف شنیدنش سرافکندگی بههمراه میآورد و بدبینی در جهانیان ناآگاه به اصل دینی که پیامبرش رحمتللعالمین بوده و این گناه حتی از قتل نفس انسانها نابخشودنیتر است که زحمات تمام شهدا و صالحان این دین در طول تاریخ برای زندگی بهتر مردم را بدین کجراهه آلوده و بدنام میکند. برادر، دیگر ارزشهای تاریخ جهان همچون آزادی و عدالت از کارکرد نابهجای دژخیمان بدنام شدهاند. در حداقل ادعا، سعی وافر کن که ارزش شهادت را به ضدارزشی در چشم مردمان ناآگاه جهان تبدیل نکنی. که بزرگی فرمود: «امیدوارم رشد بشر به جایی برسد که مسلسلها را به قلم تبدیل کند.»
خردمندی، بهروزی و آرامش معنوی و مادی برای خود و دیگران خواستن و هزاران خواستن دیگر برای ساختن، این نهایت سعی و رشد بشر است.
امروز دوباره به همان سند مستر چیک برمیگردم که گفته بود: «باید برای ایجاد اختلاف بین مبارزان یکی از آنان را از بین برد»، فکر نمیکنی که این سیاست دیرینه استعمارگران امروزه به دست تو و گروهت در حال اجراست تا بین اقوام و همکیشانی که با مذاهب خاص خود بیش از هزارسال با صمیمیت در کنار هم زندگی کردهاند، بذر اختلاف و کینه پاشیده شود؟!
شاید بپرسی پس راه چیست؟
شاید راه اصلی برای یک مدعی مبارزه با ظلم و تعدی در آن است که خود برای رسیدن به هدفش از استفاده از این روشها بپرهیزد چون کسی که به قدرت نرسیده چنین کند در فردای بهقدرترسیدن چه کند! به معنای دیگر بدان پایه از معرفت الهی برسیم که موقعیتها مهم نیستند، مهم آن است که آیا میتوانیم و آمادگی آن را از قبل در خود به وجود آوردهایم که در هر موقعیتی انسان باقی بمانیم یا خیر؟ اینجاست که معنای پیروزی رنگ دیگری به خود میگیرد و اینجاست که حسینها با شکست ظاهری و کشتهشدنها تا ابد میمانند و یزیدها با کشتنها و پیروزی ظاهری در تاریخ محو میشوند.
برادرم به خودمان برگردیم
بهراستی برادرم، مضامین اسناد افشاشده تو در آینده چگونه خواهد بود؟ نه، نه، به فردا هم نیازی نیست. فقط کافی است در این شب خودساخته درونت به دقت بنگری، حتما مسترچیکها را میبینی که یا شانه فرماندهانت را میفشارند یا در دلشان به تو و دوستانت پوزخند میزنند و با خود میگویند: چه خواهند گفت، فرداها، درباره آنکس که تیر را انداخت؟ ولی خدا کند که دوباره نگویند: بر چنین مردمی که به لقمهنانی خرسندند حکومتکردن آسان است... باز هم فکر میکنم، حتما اگر برادری در میان جیشالعدلها، داعشها، القاعدهها و... مییافتم چنین نامهای را برایش مینوشتم.
1- چیک هربرت- گزارشهای مسترچیک از رویدادهای فارس و بوشهر در جنگ جهانی اول- مترجم پرتو افشین- از مجموعهکتابهای دانشنامه استان بوشهر به دبیری سیدقاسم یاحسینی- نشر همسو و حوزه هنری بوشهر- 1392- ص 134.
2- ص 150 همان. 3- ص 150 همان.
4- ص 151 همان.
5- http://documentary.art.ac.ir/SevenSins.html 6- قرآن- سوره بقره- آیه 190.
7- قرآن- سوره ممتحنه- آیه 8.
چند وقتی است که مانند همه مردم ایران و دیگر انساندوستان در جهان به مرزبانان و سربازان جوانی فکر میکنم که به اسارت برده شدند و به اینکه اگر در میان این گروه جیشالعدل، دوست یا برادری داشتم به او چه میگفتم. این ماجرا قبلا هم برای همه پیش آمده. در همان اوایل انقلاب که اکثریت صادقانه راه میجستند تا شاید خدمتی کنند و عدهای با همانقدر شاید صداقت، در این میان زیر علمهای ناشناخته سینه زدند و ناگاه و کم کم در سرازیر راهی نابازگشت قرارگرفتند و انرژیها و چه بسا زندگیها که نابود کردند و نابود شدند.
و همیشه این سوال را داشتم که چرا از گذشتگانمان پند نمیگیریم و بسان جماعتی که نتیجه مرگبار اعتیاد را در کنارشان بارها و بارها دیدهاند، باز هم گرفتار توهم رهایی و آرامشبخشی این مواد خطرناک میشوند، افرادی نیز به نام عدالت و آزادگی جان افراد را در کوچه و بازار میگیرند، بیگناهانی که حتی طرف دعوای ظاهریشان نیز محسوب نمیشوند و اینگونه بود که شاید این متن را خطاب به آن برادر ناشناخته در جیشالعدل مینوشتم:
سلام برادرم
در راهی که امروزه تو در پیش گرفتهای صادقانه و شفاف تنها دو گمان برایت دارم، گمان اولم آن است که در این راه که میروی دستور از بیگانهای میگیری که او را به خود از ما نزدیکتر میدانی.
و فرض دوم آن است که گرچه رهبرانت چنیناند ولی خود صادقی و سعی در به کرسی نشاندن تفکریداری که حاضری بابت آن جانت را نیز بپردازی.
اول به فرض اولم میپردازم:
اگر کسی هستی که گمانداری که در این بازی، تو نیز برگ برندهای هستی که خودت را به مقدار فروختهای، باید بگویم که سخت در اشتباهی. زمانه از این برگهای برنده که از همان بدو روییدن، حتی نزد خریدارانشان به برگ خزان تبدیل میشوند به خود بسیار دیده.
به یکی از این افراد که همانند تو راه خطا برگزید و گمان داشت که اصوات جیرجیرکهای آن شب شوم توطئه و نیرنگ همه صداهای دیگر را تا ابد خواهد پوشاند، اشارهای از درون اسناد دولت انگلیس خواهم داشت. اسنادی که چند روزی بیشتر نیست که در کتاب «گزارشهای مستر چیک از رویدادهای فارس و بوشهر در جنگ جهانی اول» توسط «افشین پرتو» ترجمه و به دبیری دوست محققم «سیدقاسم یاحسینی» توسط حوزه هنری بوشهر در اختیار همه قرار گرفته است.
شاید بدانی که یکی از بزرگترین مراکز جمعآوری اسناد جهان، مرکز اسناد وزارت امورخارجه در کشور انگلیس است.
در میان این سندهای انباشتهشده، سندهایی در مورد ایران از روزگار پادشاهی شاه تهماسب صفوی تاکنون وجود دارد. و در میان این سندها، نوشتههای منظم هفتگی از کنسولگری انگلیس در بوشهر یافت شده که مربوط به گزارشهای محرمانه مستقیم و بدون دخل و تصرف «ویس کنسول» انگلیس در بوشهر با نام «هربرت چیک» است که در هنگامه درگیریهای جنگ اول جهانی و تصرف بوشهر و درگیری با مجاهدان وطن پرست تنگستانی و دشتستانی آن منطقه نوشته و چون این اسناد پس از حدود صدسال در اختیار عامه قرار میگیرد حاوی نکاتی است که سوالاتی ناگشوده را پس از یک قرن پاسخ میدهد و آن چگونگی و انگیزههای راستین قاتل رییسعلی دلواری و قتل او از پشت سر در هنگامه نبرد رودررو با انگلیسیها در بوشهر به دست شخصی به نام «غلامحسین تنگکی» است؛ انگیزههایی که تاکنون به رقابت شخصی و حتی عشقی این دو نسبت داده میشد.
چند سند را برایت میخوانم تا بدانی در آینده چه در انتظار اینگونه رفتارهاست و چگونه قابله تاریخ، روزی بیهیچ شرمی، اسناد واقعی دلایل اعمالمان را در انظار جهانیان، زایمان میکند.
مستر چیک، گرداننده اصلی و میداندار عمل سیاسی و درواقع نظامی دولت بریتانیا در بوشهر خود از این شهر برای روسای بالاترش در صد سال قبل چنین نوشته است:
پنجشنبه 5 ژوئن 1915
رییسعلی شخصیت شگفتانگیزی است. میگویند دشمن قسمخورده ماست. برخی هم او را آدم آرامی میدانند که کمتر از کوره در میرود ولی میگویند اگر خشمگین شود قدرت کنترل خود را ندارد. پیشتر سرش بهکار خودش بود و کدخدایی میکرد و گاهی تجارت، ولی یکسالی است که روش زندگیاش را تغییر داده و در جستوجوی راهی برای مطرحکردن خود است. قبلا فکر میکردم بهدنبال نان و نوایی است و برای خموشساختن او در این زمینه کارهایی کردم و پیغامهایی دادم، ولی گویا کارساز نبوده و او روزبهروز بر تندروی خود میافزاید. دو، سه نفری را در اطرافش برای کنترلش کاشتهام ولی آنها جرات زیادی برای برخورد جدی با او ندارند.(1)
پنجشنبه 27 اوت 1915
خبرها خوب نیست. تلاش برای همپیمانشدن خانها ادامه دارد و نیز کوشش ما برای ایجاد تفرقه میان آنها، باید یکی از آنها را از میان برداشت. یکی که از میان برداشته شود، چند روزی ادامه فعلی ماجرا به تعویق میافتد.(2)
سهشنبه یکم سپتامبر 1915
به گمانم راه را یافتم. دیشب او را یافتم. میرزا رحمت لیلکی مرا به نزد او برد. صحبتها انجام شد. غلام حسین پذیرفت. شاید هیچکس اشک نریخته مرا ندید. آن کس که باید کار را تمام کند، پذیرفت که چنین کاری را انجام دهد. نهتنها در این دیار بلکه در هر دیاری هر نوع آدمی پیدا میشود. پذیرفت و رفت. من و میرزا رحمت بازگشتیم. فهمیده بود در فکرم، اصلا صحبتی نکرد. برچنین مردمی حکومتکردن آسان است. به لقمه نانی خرسندند... .(3)
سهشنبه 8 سپتامبر 1915
در سیلاب دگرگونیها حادثهای روی داد. تمام شد. یکی رفت. رییسعلی کشته شد. میرزا رحمت لیلکی همه امروز را چشم به من دوخته بود و وقتی بعدازظهر خبر را آورد از سکوت طولانیام تعجب کرد. هرگز شانهاش را نفشرده بودم. پس از پایان دوره طولانی سکوتم، شانهاش را فشردم. باید قهقهه سر میدادم، ولی نمیخواهم. آن کس را که برگزیده بودم کار را تمام کرد. در میان درگیری تیری و فریادی و مرگی... پایانی بر یک ماجرا. آدمی افتاده بر خاک که در خاک خواهد خفت. فرداها درباره او و من و آن خاک چه خواهند گفت. من و او جنگیدیم ولی فرداها درباره آنکس که تیر را انداخت چه خواهند گفت؟
بیحوصلهام. باید بروم پرسهای بزنم. شبی شرجی و گرم است. از شهرهیچ صدایی نمیآید.(4)
و همیشه این سوال را داشتم که چرا از گذشتگانمان پند نمیگیریم و بسان جماعتی که نتیجه مرگبار اعتیاد را در کنارشان بارها و بارها دیدهاند، باز هم گرفتار توهم رهایی و آرامشبخشی این مواد خطرناک میشوند، افرادی نیز به نام عدالت و آزادگی جان افراد را در کوچه و بازار میگیرند، بیگناهانی که حتی طرف دعوای ظاهریشان نیز محسوب نمیشوند و اینگونه بود که شاید این متن را خطاب به آن برادر ناشناخته در جیشالعدل مینوشتم:
سلام برادرم
در راهی که امروزه تو در پیش گرفتهای صادقانه و شفاف تنها دو گمان برایت دارم، گمان اولم آن است که در این راه که میروی دستور از بیگانهای میگیری که او را به خود از ما نزدیکتر میدانی.
و فرض دوم آن است که گرچه رهبرانت چنیناند ولی خود صادقی و سعی در به کرسی نشاندن تفکریداری که حاضری بابت آن جانت را نیز بپردازی.
اول به فرض اولم میپردازم:
اگر کسی هستی که گمانداری که در این بازی، تو نیز برگ برندهای هستی که خودت را به مقدار فروختهای، باید بگویم که سخت در اشتباهی. زمانه از این برگهای برنده که از همان بدو روییدن، حتی نزد خریدارانشان به برگ خزان تبدیل میشوند به خود بسیار دیده.
به یکی از این افراد که همانند تو راه خطا برگزید و گمان داشت که اصوات جیرجیرکهای آن شب شوم توطئه و نیرنگ همه صداهای دیگر را تا ابد خواهد پوشاند، اشارهای از درون اسناد دولت انگلیس خواهم داشت. اسنادی که چند روزی بیشتر نیست که در کتاب «گزارشهای مستر چیک از رویدادهای فارس و بوشهر در جنگ جهانی اول» توسط «افشین پرتو» ترجمه و به دبیری دوست محققم «سیدقاسم یاحسینی» توسط حوزه هنری بوشهر در اختیار همه قرار گرفته است.
شاید بدانی که یکی از بزرگترین مراکز جمعآوری اسناد جهان، مرکز اسناد وزارت امورخارجه در کشور انگلیس است.
در میان این سندهای انباشتهشده، سندهایی در مورد ایران از روزگار پادشاهی شاه تهماسب صفوی تاکنون وجود دارد. و در میان این سندها، نوشتههای منظم هفتگی از کنسولگری انگلیس در بوشهر یافت شده که مربوط به گزارشهای محرمانه مستقیم و بدون دخل و تصرف «ویس کنسول» انگلیس در بوشهر با نام «هربرت چیک» است که در هنگامه درگیریهای جنگ اول جهانی و تصرف بوشهر و درگیری با مجاهدان وطن پرست تنگستانی و دشتستانی آن منطقه نوشته و چون این اسناد پس از حدود صدسال در اختیار عامه قرار میگیرد حاوی نکاتی است که سوالاتی ناگشوده را پس از یک قرن پاسخ میدهد و آن چگونگی و انگیزههای راستین قاتل رییسعلی دلواری و قتل او از پشت سر در هنگامه نبرد رودررو با انگلیسیها در بوشهر به دست شخصی به نام «غلامحسین تنگکی» است؛ انگیزههایی که تاکنون به رقابت شخصی و حتی عشقی این دو نسبت داده میشد.
چند سند را برایت میخوانم تا بدانی در آینده چه در انتظار اینگونه رفتارهاست و چگونه قابله تاریخ، روزی بیهیچ شرمی، اسناد واقعی دلایل اعمالمان را در انظار جهانیان، زایمان میکند.
مستر چیک، گرداننده اصلی و میداندار عمل سیاسی و درواقع نظامی دولت بریتانیا در بوشهر خود از این شهر برای روسای بالاترش در صد سال قبل چنین نوشته است:
پنجشنبه 5 ژوئن 1915
رییسعلی شخصیت شگفتانگیزی است. میگویند دشمن قسمخورده ماست. برخی هم او را آدم آرامی میدانند که کمتر از کوره در میرود ولی میگویند اگر خشمگین شود قدرت کنترل خود را ندارد. پیشتر سرش بهکار خودش بود و کدخدایی میکرد و گاهی تجارت، ولی یکسالی است که روش زندگیاش را تغییر داده و در جستوجوی راهی برای مطرحکردن خود است. قبلا فکر میکردم بهدنبال نان و نوایی است و برای خموشساختن او در این زمینه کارهایی کردم و پیغامهایی دادم، ولی گویا کارساز نبوده و او روزبهروز بر تندروی خود میافزاید. دو، سه نفری را در اطرافش برای کنترلش کاشتهام ولی آنها جرات زیادی برای برخورد جدی با او ندارند.(1)
پنجشنبه 27 اوت 1915
خبرها خوب نیست. تلاش برای همپیمانشدن خانها ادامه دارد و نیز کوشش ما برای ایجاد تفرقه میان آنها، باید یکی از آنها را از میان برداشت. یکی که از میان برداشته شود، چند روزی ادامه فعلی ماجرا به تعویق میافتد.(2)
سهشنبه یکم سپتامبر 1915
به گمانم راه را یافتم. دیشب او را یافتم. میرزا رحمت لیلکی مرا به نزد او برد. صحبتها انجام شد. غلام حسین پذیرفت. شاید هیچکس اشک نریخته مرا ندید. آن کس که باید کار را تمام کند، پذیرفت که چنین کاری را انجام دهد. نهتنها در این دیار بلکه در هر دیاری هر نوع آدمی پیدا میشود. پذیرفت و رفت. من و میرزا رحمت بازگشتیم. فهمیده بود در فکرم، اصلا صحبتی نکرد. برچنین مردمی حکومتکردن آسان است. به لقمه نانی خرسندند... .(3)
سهشنبه 8 سپتامبر 1915
در سیلاب دگرگونیها حادثهای روی داد. تمام شد. یکی رفت. رییسعلی کشته شد. میرزا رحمت لیلکی همه امروز را چشم به من دوخته بود و وقتی بعدازظهر خبر را آورد از سکوت طولانیام تعجب کرد. هرگز شانهاش را نفشرده بودم. پس از پایان دوره طولانی سکوتم، شانهاش را فشردم. باید قهقهه سر میدادم، ولی نمیخواهم. آن کس را که برگزیده بودم کار را تمام کرد. در میان درگیری تیری و فریادی و مرگی... پایانی بر یک ماجرا. آدمی افتاده بر خاک که در خاک خواهد خفت. فرداها درباره او و من و آن خاک چه خواهند گفت. من و او جنگیدیم ولی فرداها درباره آنکس که تیر را انداخت چه خواهند گفت؟
بیحوصلهام. باید بروم پرسهای بزنم. شبی شرجی و گرم است. از شهرهیچ صدایی نمیآید.(4)
***
میبینی تاریخ پس از صدسال فرضیه مبهم قتل رییسعلی دلواری به دست استعمارگران را به یک اصل تبدیل میکند. قتلی که حتی آمرش برای فاعلش پشیزی ارزش قایل نیست. بر چنین مردمی حکومتکردن آسان است. به لقمه نانی خرسندند. لقمه نانی. امروزه اسناد معاصران غلامحسین تنگکی با سرعت بسیار بیشتری به دست میآید. اسناد جاسوسی و فروختن مردم ایران توسط مسعود رجوی به صدام را از دید دوربینهای مخفی کارگذاشتهشده توسط بعثیها بهراحتی میتوان در سایتها مشاهده کرد(5) و شباهت عجیب اینقدر ندانستن ارباب را آنجا که التماسهای رجوی جهت درخواست دیدار دوباره صدام، هر انسان آزادهای را به فکر میبرد که از کجا و به چه نامی میتوان آغاز کرد و در نهایت به کجا رسید. یا سفر عبدالمالک ریگی به قرقیزستان جهت دیدار با آمران و یا همپیمانانش.
شاید بگویی سندت درباره ملعبهبودن ما در دست بیگانگان چیست؟
میتوانم به راحتی بگویم نتیجه اعمالتان که جز دشمنان دین و آیین و انسانیت را خوشحال نخواهد کرد و دومین دلیلم بیانیهای است که صادر کردهاید.
آنجا که ناچار به خلاف گویی شدهاید و پنج سرباز بیگناه ما را به دروغ پاسدار نامیدهاید تا به خیال خود نزد آمرینتان در کرانه جنوب خلیجفارس مژدگانی بیشتری بگیرید یا آنکه باز مطالبه معاوضه پیکر درجهدار شهید ما را با پیکر 50 همرزم خود کردهاید که باز هم میدانید چنین رسمی یعنی نگهداری کشتههای مقابل در نزد ملت و دولت ایران هرگز نبوده و این رسم اسراییل و آن دولت غاصب است که جسد شهدای فلسطینیان را سالها نگهداری میکند و این همانندسازی، خود بازی تبلیغی دیگری است و نیز دیگر حرفهای مربوط به سوریه که حتی خود معارضان درگیر در آن کشور چنین ادعاهایی را تاکنون مطرح نکردهاند... . راستی اگر این بیانیه برای خارجنشینان تنظیم نشده پس چرا چنین مطالب خلاف واقع مشهودی در آن نگاشته شده که همه در ایران بدان واقفاند؟ آیا نویسندگان این بیانیه دوستانی در رسانههای پاییندستی خلیجفارس ما نیستند که تنها برای دلخوشی دوستان تکفیریشان همچون القاعده و مرهمی بر دردهای آنان چنین پاکی صفحات سفید را به سیاهی دروغ میآرایند.
لحظهای بهخود بیا. من حداقل رفتار عبدالمالک ریگی را ارج مینهم که صادقانه از کشتار کودکان و زن و بچههای مسلمان بلوچ و سیستانی احساس ندامت و پشیمانی کرد و شما دوستانش را ملتمسانه از ادامه این راه اشتباه بازداشت.
و اما فرض دوم:
برای آن برادری است که گمان میبرد کشتن اسیر دستبسته و زنان و کودکان در حسینیهها و خیابانها بهشتبرین را نصیبش میکند. و هرگز نمیخواهد بداند که با این کار چگونه لبخند بر لبان شیاطین این جهان و آن جهان نقش میبندد.
عدالت، آزادی و اکنون متاسفانه «شهادت»، زیباترین و مقدسترین کلماتی است که با آن در جهان کنونی، جنایات رنگ و لعاب فریبنده به خود میگیرند. از چنگیز و هیتلر و استالین گرفته تا جرج بوش و صدام و شارون، همگی اعمال خود را در پس این دو کلمه زیبا پنهان میکردند و تو نیز با جعل معنای کلمه شهادت این مثلث را تکمیل نمودهای... .
مگر نه آنکه چنگیز به بهانه کشتهشدن فقط چند قاصدش در ایران، میلیونها نفر را در شهرهای سرراه قتل عام و از کلهها مناره ساخت؟ مگر نه آنکه هیتلر به بهانه ظلمی که در قرارداد تحمیلی ورسای و در پی آن نابودی اقتصاد بر ملت آلمان رفته بود و نیز نداشتن فضای حیاتی زندگی برای ملتش، چنان افسارگسیخته به دیگر کشورها تاخت که حیات دهها میلیون انسان بیگناه در جنگ دوم جهانی را به نابودی کشاند؟
مگر نه آنکه استالین ظلم صدها ساله توسط رژیم تزاری و اربابان به کشاورزان در کلخوزها و بردگی کارگران در کارخانههای روسیه را بهانهای برای پاکسازیهای قومی و ارسال مردمان مخالف به گولاگها و سیبری قرار داد؟
مگر بوش پسر به بهانه انهدام ساختمانهای تجارت جهانی در نیویورک و کشتهشدن دوهزارو500 انسان واقعا بیگناه، به نابودی زیرساختهای دو کشور افغانستان و عراق همت نگماشت و میلیونها شهروند بیگناه این دو کشور را به کام مرگ نفرستاد؟
و مگر صدام به بهانه عنوان یک رودخانه مرزی که با هرنوع نامگذاری، بیتفاوت به راهش ادامه داده و شیرینی آبش را به شوری دریا هدیه میدهد، صدها هزار مردمان دو کشور برادر ایران و عراق و بعدها با بهانههای واهی دیگر بیشماری از مردم کویت را به کام مرگ نفرستاد؟
و در آخر اریل شارون به بهانه برگشت یک قوم پس از ششهزارسال به وطن موعود و افسانهایاش و ظلمی که برملت یهود در تاریخ غرب رفته، عملا حق زندگی ششهزارساله ملت فلسطین را در همان سرزمین غصب نکرد و صدها برابر آن ظلم ادعایی خود را بر ملت فلسطین و بهخصوص در کشتار فجیع صبرا و شتیلا روا نداشت؟ به خود بمبی میبندی و در میان عزاداران یا محفل و بازار مردمان فقیر منفجر میکنی و فرض میگیری که به بهشت رهنمونی! آیا تو نیز عملا در بهانه پیداکردن از این اخلاف جنایتکار پیروی نمیکنی؟ آیا کمال تعجب و پرسش همگان را ندارد که گروههای تکفیری همچون القاعده، داعش و... شما در این 10، 15سالی که جهان را به خاک و خون کشیدهاید چگونه حتی تاکنون یک گلوله سمبلیک در صحنه کارزار به سوی دشمن اصلی و مورد ادعای همیشگیتان یعنی نظامیان دولت صهیونیستی اسراییل شلیک نکردهاید؟ عجب! سوال واقعی در همینجاست که پس چگونه به این باور مسلمان و بیگناهکشی اعتقاد پیدا کردهاید؟ و آیا در آیین اسلام و صحابی اعظم تکحدیثی پیدا میشود که ریختن خون بیگناه حتی غیرمسلمان در آن جایز شمرده شده باشد؟
بزرگی میفرماید که هیچ «ضدارزشی» در جهان وجود ندارد. ضدارزش درواقع ارزشی است که در جای غلط و غیرصحیح خود استفاده میشود. عملی که امروز تو برادر با نام «مرگخواهی» انجام میدهی درواقع حجابی است از ارزشی به نام شهادت که در جای خود قرار بوده با فداکاری در زمان صحیح و بجای خودش مسلمین را از تعدی دشمنان بازدارد که چون در غیرجای خود استفاده میشود کارکردی ضدارزشی پیدا کرده و بهجای کرامت و ستایش خلق خدا، نفرت و لعن ابدی خدا و خلقش را برای کننده آن بههمراه دارد. لحظهای برای درک بهتر موضوع به «آب» بهعنوان مثال بنگر. این نعمت خدادادی که مایه حیات است، در غیرجای صحیح و فراوانی بیش از اندازه خود سیل است و در کمبودش خشکسالی، که در هر دو این موارد جز نابودی چیزی به ارمغان نمیآورد. اگر کمی در دینمان تدبر کنیم متوجه میشویم که کلمه ارزشی «جهاد» در قرآن ما جهد و کوشش است برای عمل صالح در راه بهبود وضعیت فعلی همگان با نیت خداوندی که قتال و جنگ و آن هم از نوع دفاعی، تنها قسمت کوچکی از این رحمت عظیم است و کلمه ارزشی «شهادت» نیز نه مرگخواهی بلکه شاهدی است از کمال یک انسان در هر کار و در هر گوشه از تکاپوی زندگی و تنها قسمت صرفا کوچکی از این تعریف که بسیار در جای خود نیز ارزشمند است در زمان بحرانی نبرد، لقب بزرگانی است که برای به سرانجامرساندن وظیفه حاضرند جان خود را برای نجات و دفاع از مظلومان و نه نابودی مردمان بیگناه فدای حق کنند و در مثال سادهتر شهادت همچون همه ارزشهای دیگر وسیله است و هدف کرامت انسان نایل بحق است و شهادت در جایگاه ارزشی و مورد دقیق کلمه باید کار گلبول سفید خون در بدن، بههنگام مبارزه با میکروب و ویروسهای مهاجم را بکند که اگر نباشد بدن مضمحل شده و اگر همچون شما خارج از قاعده رشد و تکثیر شود به سرطان خون، این خطرناکترین سرطان شناختهشده تبدیل میشود که بهجای دفاع از تمامیت بدن، خود به نابودی آن همت میگمارد. یا حتما از بزرگان دین شنیدهای که «مداد العلما افضل دما شهدا» که آنچه عالم و دانشمند با قلمش مینگارد بسی ارزشمندتر از خون شهداست. پس چرا اگر در پی کرامت معنوی و تقرب واقعی به خدایمان هستیم به این معنا عمل نکنیم؟ فرق در عمل به این دو راه چیست؟ بهگمان عقلا و دانشمندان دین، تعریف غلط و ضدارزش شما از شهادت درواقع بهانهای برای فرار از مسوولیتهای زندگی و عدم مواجهه با مشکلات جهان مادی است و این درواقع شک به خردمندی خداوند در ذات آفرینش است که به این تلقی زندگی دنیوی را به عبث آفریده که ذات باریتعالی از این گمان جاهلانه بهدور است. رفتار شما برادر دقیقا بسان آن روشنفکر سطحی میماند که چون تعریف حقیر بعضی مدعیان مذهب از دین و خدا را نمیتواند با خرد بسنجد، بهجای پسزدن آن تعاریف ناقص، اصل و مفهوم را پس میزند و بهنوعی با عمل خود تیغه دوم همان قیچی نابخردی شده و کاملا آن تعریف غلط را با اصل و دقیقدانستن، در جامعه تکثیر، نهادینه و رسمی میکند.
و در آخر این بحث تو را از این «مرگخواهی» غلط به «مرگآگاهی» بشارت میدهم که بسیار در همان دین که ادعای ترویجش را داری سفارش شده، لختی فکر کنیم که صدسال از این امروز گذشته و از آن فراز برگشتناپذیر مرگ به امروز و اعمالمان بنگریم. به فرزندی که باید بدون لمس و سایه پدرش بزرگ شود، به زنان و بچههایی که در کوچه و خیابان کشته نادانیمان شدهاند. حتما در جهان عقبا، روحمان دیداری با این مظلومان خواهد داشت ولی جوابی به آنان به گمانم که نه! ... که اگر جوابی وجود داشت، حتما جواب را این مظلومان بهناحق کشتهشده در تاریخ پیشترها از چنگیزها، هیتلرها، استالینها و بوش و صدام و شارونها تاکنون شنیده و پذیرفته بودند. و از آن بالاتر من و تو حتی از سوی پروردگار به ماموریتی مقدستر سفارش شدهایم که حفظ سلامت همه موجودات جهان و محیطزیست و سیارهای که امانت خدا به ماست و باید در حفظ و تسلیم آن به نسلهای آینده کوشا باشیم. پس به جرات و فاش باید گفت کسی که جرات ماندن و ساختن این جهان و مبارزه با مشکلاتش را ندارد ترسویی بیش نیست حتی اگر با بمب خود را هزار تکه کند. حال شاید بگویی به من ظلمی شده و با این اعمال درصدد رفع آنم باز هم خواهم پرسید که چگونه میتوان از کسی که مدعی عدالت است، بیعدالتی فاحشش را در باب کسانی که هیچ گناهی و حتی تماسی با او نداشتهاند، پذیرفت؟
آیا همان قرآن که مدعی ارتش عدالتش شدهای به من و تو نفرموده: «با دشمنان خدا به جهاد برخیزید ولکن از حد خارج نشوید که خدا از حد خارجشوندگان را دوست ندارد.»(6)
خدای من و تو رعایت حدود را حتی در جنگ با کفار بر پایه عدالت میشمارد، آیا صدمهدیدگان از عملیاتهای گروه شما، این کودکان و زنان کشتهشده و این سربازان اسیر مسلمان، دشمنان حربی خدا محسوب میشوند؟
و یا «خدا شما را از نیکیکردن و عدالتورزیدن با آنان که با شما در دین نجنگیدهاند و شما را از دیارتان بیرون نکردهاند، باز نمیدارد که با آنها نیکی کنید و با عدل و قسط رفتار کنید زیرا خدا عدالتپیشگان را دوست دارد.»(7)
تجربه زندگی ثابت کرده که بدبختترین افراد مدعی آرمانگرایی چه دینی و چه غیردینی، کسانی هستند که برای مقابله با اعمال احتمالا غلط دیگران، تمامی زندگی خود را صرف عکسالعملی کردهاند که پس از سالها پی بردهاند که این عکسالعمل درست پنداشته خود از عمل غلط قبلی دیگری دهشتناکتر بوده و افسوس بدتر آنکه عمر خود را در بازیای که دیگران طراحی کردهاند به عبث گذرانده و هرگز استعدادهای واقعی خود را شکوفا نکردهاند.
برادر تو از کجا میتوانی ایمان مسلم داشته باشی که جزو این گروه با صداقت نابودگر خود و دیگران نیستی؟
برادر در هر دو فرض اول و دومم نتیجه و عاقبت رفتارت یکی است. جنایت و زشتی اعمالی که برای هر انسان مسلمانی صرف شنیدنش سرافکندگی بههمراه میآورد و بدبینی در جهانیان ناآگاه به اصل دینی که پیامبرش رحمتللعالمین بوده و این گناه حتی از قتل نفس انسانها نابخشودنیتر است که زحمات تمام شهدا و صالحان این دین در طول تاریخ برای زندگی بهتر مردم را بدین کجراهه آلوده و بدنام میکند. برادر، دیگر ارزشهای تاریخ جهان همچون آزادی و عدالت از کارکرد نابهجای دژخیمان بدنام شدهاند. در حداقل ادعا، سعی وافر کن که ارزش شهادت را به ضدارزشی در چشم مردمان ناآگاه جهان تبدیل نکنی. که بزرگی فرمود: «امیدوارم رشد بشر به جایی برسد که مسلسلها را به قلم تبدیل کند.»
خردمندی، بهروزی و آرامش معنوی و مادی برای خود و دیگران خواستن و هزاران خواستن دیگر برای ساختن، این نهایت سعی و رشد بشر است.
امروز دوباره به همان سند مستر چیک برمیگردم که گفته بود: «باید برای ایجاد اختلاف بین مبارزان یکی از آنان را از بین برد»، فکر نمیکنی که این سیاست دیرینه استعمارگران امروزه به دست تو و گروهت در حال اجراست تا بین اقوام و همکیشانی که با مذاهب خاص خود بیش از هزارسال با صمیمیت در کنار هم زندگی کردهاند، بذر اختلاف و کینه پاشیده شود؟!
شاید بپرسی پس راه چیست؟
شاید راه اصلی برای یک مدعی مبارزه با ظلم و تعدی در آن است که خود برای رسیدن به هدفش از استفاده از این روشها بپرهیزد چون کسی که به قدرت نرسیده چنین کند در فردای بهقدرترسیدن چه کند! به معنای دیگر بدان پایه از معرفت الهی برسیم که موقعیتها مهم نیستند، مهم آن است که آیا میتوانیم و آمادگی آن را از قبل در خود به وجود آوردهایم که در هر موقعیتی انسان باقی بمانیم یا خیر؟ اینجاست که معنای پیروزی رنگ دیگری به خود میگیرد و اینجاست که حسینها با شکست ظاهری و کشتهشدنها تا ابد میمانند و یزیدها با کشتنها و پیروزی ظاهری در تاریخ محو میشوند.
برادرم به خودمان برگردیم
بهراستی برادرم، مضامین اسناد افشاشده تو در آینده چگونه خواهد بود؟ نه، نه، به فردا هم نیازی نیست. فقط کافی است در این شب خودساخته درونت به دقت بنگری، حتما مسترچیکها را میبینی که یا شانه فرماندهانت را میفشارند یا در دلشان به تو و دوستانت پوزخند میزنند و با خود میگویند: چه خواهند گفت، فرداها، درباره آنکس که تیر را انداخت؟ ولی خدا کند که دوباره نگویند: بر چنین مردمی که به لقمهنانی خرسندند حکومتکردن آسان است... باز هم فکر میکنم، حتما اگر برادری در میان جیشالعدلها، داعشها، القاعدهها و... مییافتم چنین نامهای را برایش مینوشتم.
1- چیک هربرت- گزارشهای مسترچیک از رویدادهای فارس و بوشهر در جنگ جهانی اول- مترجم پرتو افشین- از مجموعهکتابهای دانشنامه استان بوشهر به دبیری سیدقاسم یاحسینی- نشر همسو و حوزه هنری بوشهر- 1392- ص 134.
2- ص 150 همان. 3- ص 150 همان.
4- ص 151 همان.
5- http://documentary.art.ac.ir/SevenSins.html 6- قرآن- سوره بقره- آیه 190.
7- قرآن- سوره ممتحنه- آیه 8.
شاید بگویی سندت درباره ملعبهبودن ما در دست بیگانگان چیست؟
میتوانم به راحتی بگویم نتیجه اعمالتان که جز دشمنان دین و آیین و انسانیت را خوشحال نخواهد کرد و دومین دلیلم بیانیهای است که صادر کردهاید.
آنجا که ناچار به خلاف گویی شدهاید و پنج سرباز بیگناه ما را به دروغ پاسدار نامیدهاید تا به خیال خود نزد آمرینتان در کرانه جنوب خلیجفارس مژدگانی بیشتری بگیرید یا آنکه باز مطالبه معاوضه پیکر درجهدار شهید ما را با پیکر 50 همرزم خود کردهاید که باز هم میدانید چنین رسمی یعنی نگهداری کشتههای مقابل در نزد ملت و دولت ایران هرگز نبوده و این رسم اسراییل و آن دولت غاصب است که جسد شهدای فلسطینیان را سالها نگهداری میکند و این همانندسازی، خود بازی تبلیغی دیگری است و نیز دیگر حرفهای مربوط به سوریه که حتی خود معارضان درگیر در آن کشور چنین ادعاهایی را تاکنون مطرح نکردهاند... . راستی اگر این بیانیه برای خارجنشینان تنظیم نشده پس چرا چنین مطالب خلاف واقع مشهودی در آن نگاشته شده که همه در ایران بدان واقفاند؟ آیا نویسندگان این بیانیه دوستانی در رسانههای پاییندستی خلیجفارس ما نیستند که تنها برای دلخوشی دوستان تکفیریشان همچون القاعده و مرهمی بر دردهای آنان چنین پاکی صفحات سفید را به سیاهی دروغ میآرایند.
لحظهای بهخود بیا. من حداقل رفتار عبدالمالک ریگی را ارج مینهم که صادقانه از کشتار کودکان و زن و بچههای مسلمان بلوچ و سیستانی احساس ندامت و پشیمانی کرد و شما دوستانش را ملتمسانه از ادامه این راه اشتباه بازداشت.
و اما فرض دوم:
برای آن برادری است که گمان میبرد کشتن اسیر دستبسته و زنان و کودکان در حسینیهها و خیابانها بهشتبرین را نصیبش میکند. و هرگز نمیخواهد بداند که با این کار چگونه لبخند بر لبان شیاطین این جهان و آن جهان نقش میبندد.
عدالت، آزادی و اکنون متاسفانه «شهادت»، زیباترین و مقدسترین کلماتی است که با آن در جهان کنونی، جنایات رنگ و لعاب فریبنده به خود میگیرند. از چنگیز و هیتلر و استالین گرفته تا جرج بوش و صدام و شارون، همگی اعمال خود را در پس این دو کلمه زیبا پنهان میکردند و تو نیز با جعل معنای کلمه شهادت این مثلث را تکمیل نمودهای... .
مگر نه آنکه چنگیز به بهانه کشتهشدن فقط چند قاصدش در ایران، میلیونها نفر را در شهرهای سرراه قتل عام و از کلهها مناره ساخت؟ مگر نه آنکه هیتلر به بهانه ظلمی که در قرارداد تحمیلی ورسای و در پی آن نابودی اقتصاد بر ملت آلمان رفته بود و نیز نداشتن فضای حیاتی زندگی برای ملتش، چنان افسارگسیخته به دیگر کشورها تاخت که حیات دهها میلیون انسان بیگناه در جنگ دوم جهانی را به نابودی کشاند؟
مگر نه آنکه استالین ظلم صدها ساله توسط رژیم تزاری و اربابان به کشاورزان در کلخوزها و بردگی کارگران در کارخانههای روسیه را بهانهای برای پاکسازیهای قومی و ارسال مردمان مخالف به گولاگها و سیبری قرار داد؟
مگر بوش پسر به بهانه انهدام ساختمانهای تجارت جهانی در نیویورک و کشتهشدن دوهزارو500 انسان واقعا بیگناه، به نابودی زیرساختهای دو کشور افغانستان و عراق همت نگماشت و میلیونها شهروند بیگناه این دو کشور را به کام مرگ نفرستاد؟
و مگر صدام به بهانه عنوان یک رودخانه مرزی که با هرنوع نامگذاری، بیتفاوت به راهش ادامه داده و شیرینی آبش را به شوری دریا هدیه میدهد، صدها هزار مردمان دو کشور برادر ایران و عراق و بعدها با بهانههای واهی دیگر بیشماری از مردم کویت را به کام مرگ نفرستاد؟
و در آخر اریل شارون به بهانه برگشت یک قوم پس از ششهزارسال به وطن موعود و افسانهایاش و ظلمی که برملت یهود در تاریخ غرب رفته، عملا حق زندگی ششهزارساله ملت فلسطین را در همان سرزمین غصب نکرد و صدها برابر آن ظلم ادعایی خود را بر ملت فلسطین و بهخصوص در کشتار فجیع صبرا و شتیلا روا نداشت؟ به خود بمبی میبندی و در میان عزاداران یا محفل و بازار مردمان فقیر منفجر میکنی و فرض میگیری که به بهشت رهنمونی! آیا تو نیز عملا در بهانه پیداکردن از این اخلاف جنایتکار پیروی نمیکنی؟ آیا کمال تعجب و پرسش همگان را ندارد که گروههای تکفیری همچون القاعده، داعش و... شما در این 10، 15سالی که جهان را به خاک و خون کشیدهاید چگونه حتی تاکنون یک گلوله سمبلیک در صحنه کارزار به سوی دشمن اصلی و مورد ادعای همیشگیتان یعنی نظامیان دولت صهیونیستی اسراییل شلیک نکردهاید؟ عجب! سوال واقعی در همینجاست که پس چگونه به این باور مسلمان و بیگناهکشی اعتقاد پیدا کردهاید؟ و آیا در آیین اسلام و صحابی اعظم تکحدیثی پیدا میشود که ریختن خون بیگناه حتی غیرمسلمان در آن جایز شمرده شده باشد؟
بزرگی میفرماید که هیچ «ضدارزشی» در جهان وجود ندارد. ضدارزش درواقع ارزشی است که در جای غلط و غیرصحیح خود استفاده میشود. عملی که امروز تو برادر با نام «مرگخواهی» انجام میدهی درواقع حجابی است از ارزشی به نام شهادت که در جای خود قرار بوده با فداکاری در زمان صحیح و بجای خودش مسلمین را از تعدی دشمنان بازدارد که چون در غیرجای خود استفاده میشود کارکردی ضدارزشی پیدا کرده و بهجای کرامت و ستایش خلق خدا، نفرت و لعن ابدی خدا و خلقش را برای کننده آن بههمراه دارد. لحظهای برای درک بهتر موضوع به «آب» بهعنوان مثال بنگر. این نعمت خدادادی که مایه حیات است، در غیرجای صحیح و فراوانی بیش از اندازه خود سیل است و در کمبودش خشکسالی، که در هر دو این موارد جز نابودی چیزی به ارمغان نمیآورد. اگر کمی در دینمان تدبر کنیم متوجه میشویم که کلمه ارزشی «جهاد» در قرآن ما جهد و کوشش است برای عمل صالح در راه بهبود وضعیت فعلی همگان با نیت خداوندی که قتال و جنگ و آن هم از نوع دفاعی، تنها قسمت کوچکی از این رحمت عظیم است و کلمه ارزشی «شهادت» نیز نه مرگخواهی بلکه شاهدی است از کمال یک انسان در هر کار و در هر گوشه از تکاپوی زندگی و تنها قسمت صرفا کوچکی از این تعریف که بسیار در جای خود نیز ارزشمند است در زمان بحرانی نبرد، لقب بزرگانی است که برای به سرانجامرساندن وظیفه حاضرند جان خود را برای نجات و دفاع از مظلومان و نه نابودی مردمان بیگناه فدای حق کنند و در مثال سادهتر شهادت همچون همه ارزشهای دیگر وسیله است و هدف کرامت انسان نایل بحق است و شهادت در جایگاه ارزشی و مورد دقیق کلمه باید کار گلبول سفید خون در بدن، بههنگام مبارزه با میکروب و ویروسهای مهاجم را بکند که اگر نباشد بدن مضمحل شده و اگر همچون شما خارج از قاعده رشد و تکثیر شود به سرطان خون، این خطرناکترین سرطان شناختهشده تبدیل میشود که بهجای دفاع از تمامیت بدن، خود به نابودی آن همت میگمارد. یا حتما از بزرگان دین شنیدهای که «مداد العلما افضل دما شهدا» که آنچه عالم و دانشمند با قلمش مینگارد بسی ارزشمندتر از خون شهداست. پس چرا اگر در پی کرامت معنوی و تقرب واقعی به خدایمان هستیم به این معنا عمل نکنیم؟ فرق در عمل به این دو راه چیست؟ بهگمان عقلا و دانشمندان دین، تعریف غلط و ضدارزش شما از شهادت درواقع بهانهای برای فرار از مسوولیتهای زندگی و عدم مواجهه با مشکلات جهان مادی است و این درواقع شک به خردمندی خداوند در ذات آفرینش است که به این تلقی زندگی دنیوی را به عبث آفریده که ذات باریتعالی از این گمان جاهلانه بهدور است. رفتار شما برادر دقیقا بسان آن روشنفکر سطحی میماند که چون تعریف حقیر بعضی مدعیان مذهب از دین و خدا را نمیتواند با خرد بسنجد، بهجای پسزدن آن تعاریف ناقص، اصل و مفهوم را پس میزند و بهنوعی با عمل خود تیغه دوم همان قیچی نابخردی شده و کاملا آن تعریف غلط را با اصل و دقیقدانستن، در جامعه تکثیر، نهادینه و رسمی میکند.
و در آخر این بحث تو را از این «مرگخواهی» غلط به «مرگآگاهی» بشارت میدهم که بسیار در همان دین که ادعای ترویجش را داری سفارش شده، لختی فکر کنیم که صدسال از این امروز گذشته و از آن فراز برگشتناپذیر مرگ به امروز و اعمالمان بنگریم. به فرزندی که باید بدون لمس و سایه پدرش بزرگ شود، به زنان و بچههایی که در کوچه و خیابان کشته نادانیمان شدهاند. حتما در جهان عقبا، روحمان دیداری با این مظلومان خواهد داشت ولی جوابی به آنان به گمانم که نه! ... که اگر جوابی وجود داشت، حتما جواب را این مظلومان بهناحق کشتهشده در تاریخ پیشترها از چنگیزها، هیتلرها، استالینها و بوش و صدام و شارونها تاکنون شنیده و پذیرفته بودند. و از آن بالاتر من و تو حتی از سوی پروردگار به ماموریتی مقدستر سفارش شدهایم که حفظ سلامت همه موجودات جهان و محیطزیست و سیارهای که امانت خدا به ماست و باید در حفظ و تسلیم آن به نسلهای آینده کوشا باشیم. پس به جرات و فاش باید گفت کسی که جرات ماندن و ساختن این جهان و مبارزه با مشکلاتش را ندارد ترسویی بیش نیست حتی اگر با بمب خود را هزار تکه کند. حال شاید بگویی به من ظلمی شده و با این اعمال درصدد رفع آنم باز هم خواهم پرسید که چگونه میتوان از کسی که مدعی عدالت است، بیعدالتی فاحشش را در باب کسانی که هیچ گناهی و حتی تماسی با او نداشتهاند، پذیرفت؟
آیا همان قرآن که مدعی ارتش عدالتش شدهای به من و تو نفرموده: «با دشمنان خدا به جهاد برخیزید ولکن از حد خارج نشوید که خدا از حد خارجشوندگان را دوست ندارد.»(6)
خدای من و تو رعایت حدود را حتی در جنگ با کفار بر پایه عدالت میشمارد، آیا صدمهدیدگان از عملیاتهای گروه شما، این کودکان و زنان کشتهشده و این سربازان اسیر مسلمان، دشمنان حربی خدا محسوب میشوند؟
و یا «خدا شما را از نیکیکردن و عدالتورزیدن با آنان که با شما در دین نجنگیدهاند و شما را از دیارتان بیرون نکردهاند، باز نمیدارد که با آنها نیکی کنید و با عدل و قسط رفتار کنید زیرا خدا عدالتپیشگان را دوست دارد.»(7)
تجربه زندگی ثابت کرده که بدبختترین افراد مدعی آرمانگرایی چه دینی و چه غیردینی، کسانی هستند که برای مقابله با اعمال احتمالا غلط دیگران، تمامی زندگی خود را صرف عکسالعملی کردهاند که پس از سالها پی بردهاند که این عکسالعمل درست پنداشته خود از عمل غلط قبلی دیگری دهشتناکتر بوده و افسوس بدتر آنکه عمر خود را در بازیای که دیگران طراحی کردهاند به عبث گذرانده و هرگز استعدادهای واقعی خود را شکوفا نکردهاند.
برادر تو از کجا میتوانی ایمان مسلم داشته باشی که جزو این گروه با صداقت نابودگر خود و دیگران نیستی؟
برادر در هر دو فرض اول و دومم نتیجه و عاقبت رفتارت یکی است. جنایت و زشتی اعمالی که برای هر انسان مسلمانی صرف شنیدنش سرافکندگی بههمراه میآورد و بدبینی در جهانیان ناآگاه به اصل دینی که پیامبرش رحمتللعالمین بوده و این گناه حتی از قتل نفس انسانها نابخشودنیتر است که زحمات تمام شهدا و صالحان این دین در طول تاریخ برای زندگی بهتر مردم را بدین کجراهه آلوده و بدنام میکند. برادر، دیگر ارزشهای تاریخ جهان همچون آزادی و عدالت از کارکرد نابهجای دژخیمان بدنام شدهاند. در حداقل ادعا، سعی وافر کن که ارزش شهادت را به ضدارزشی در چشم مردمان ناآگاه جهان تبدیل نکنی. که بزرگی فرمود: «امیدوارم رشد بشر به جایی برسد که مسلسلها را به قلم تبدیل کند.»
خردمندی، بهروزی و آرامش معنوی و مادی برای خود و دیگران خواستن و هزاران خواستن دیگر برای ساختن، این نهایت سعی و رشد بشر است.
امروز دوباره به همان سند مستر چیک برمیگردم که گفته بود: «باید برای ایجاد اختلاف بین مبارزان یکی از آنان را از بین برد»، فکر نمیکنی که این سیاست دیرینه استعمارگران امروزه به دست تو و گروهت در حال اجراست تا بین اقوام و همکیشانی که با مذاهب خاص خود بیش از هزارسال با صمیمیت در کنار هم زندگی کردهاند، بذر اختلاف و کینه پاشیده شود؟!
شاید بپرسی پس راه چیست؟
شاید راه اصلی برای یک مدعی مبارزه با ظلم و تعدی در آن است که خود برای رسیدن به هدفش از استفاده از این روشها بپرهیزد چون کسی که به قدرت نرسیده چنین کند در فردای بهقدرترسیدن چه کند! به معنای دیگر بدان پایه از معرفت الهی برسیم که موقعیتها مهم نیستند، مهم آن است که آیا میتوانیم و آمادگی آن را از قبل در خود به وجود آوردهایم که در هر موقعیتی انسان باقی بمانیم یا خیر؟ اینجاست که معنای پیروزی رنگ دیگری به خود میگیرد و اینجاست که حسینها با شکست ظاهری و کشتهشدنها تا ابد میمانند و یزیدها با کشتنها و پیروزی ظاهری در تاریخ محو میشوند.
برادرم به خودمان برگردیم
بهراستی برادرم، مضامین اسناد افشاشده تو در آینده چگونه خواهد بود؟ نه، نه، به فردا هم نیازی نیست. فقط کافی است در این شب خودساخته درونت به دقت بنگری، حتما مسترچیکها را میبینی که یا شانه فرماندهانت را میفشارند یا در دلشان به تو و دوستانت پوزخند میزنند و با خود میگویند: چه خواهند گفت، فرداها، درباره آنکس که تیر را انداخت؟ ولی خدا کند که دوباره نگویند: بر چنین مردمی که به لقمهنانی خرسندند حکومتکردن آسان است... باز هم فکر میکنم، حتما اگر برادری در میان جیشالعدلها، داعشها، القاعدهها و... مییافتم چنین نامهای را برایش مینوشتم.
1- چیک هربرت- گزارشهای مسترچیک از رویدادهای فارس و بوشهر در جنگ جهانی اول- مترجم پرتو افشین- از مجموعهکتابهای دانشنامه استان بوشهر به دبیری سیدقاسم یاحسینی- نشر همسو و حوزه هنری بوشهر- 1392- ص 134.
2- ص 150 همان. 3- ص 150 همان.
4- ص 151 همان.
5- http://documentary.art.ac.ir/SevenSins.html 6- قرآن- سوره بقره- آیه 190.
7- قرآن- سوره ممتحنه- آیه 8.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.