|

«جنرال الکتریک» و «بویینگ» از آمریکا مجوز گرفتند

شکست تحریم صنعت هوایی ایران

شرق: سرانجام دومینوی شکست تحریم‌ها به صنعت هوایی کشور نیز رسید. روز گذشته خبرگزاری «رویترز» از لغو تحریم صنعت هوایی ایران در سایه توافقنامه ژنو خبر داد و همچنین به‌نقل از سخنگوی شرکت «جنرال الکتریک» از موافقت دولت آمریکا با تعمیر و فروش قطعات هواپیماهای مسافربری ایران از سوی این شرکت خبر داد. ریک کندی، سخنگوی یکی از بزرگ‌ترین تولید‌کننده موتورهای هواپیما‌های مسافربری اعلام کرد: «وزارت خزانه‌داری آمریکا با درخواست این شرکت برای سرویس‌کردن و اورهال 18 موتور هواپیما در تاسیسات متعلق به جنرال الکتریک یا تاسیسات شرکت‌ ام‌تی‌یو آئرو انجینز آلمان که برای انجام این کار مجوز گرفته‌اند، موافقت کرده است. همچنین خبرها حاکی است، شرکت بویینگ آمریکا به‌عنوان بزرگ‌ترین کارخانه هواپیماسازی جهان، موفق شده مجوز فروش قطعات یدکی هواپیما به ایران را از وزارت دارایی آمریکا دریافت کند.» بر این اساس وزارت دارایی آمریکا به بویینگ اجازه داده با توجه به توافقنامه «ژنو» بر سر برنامه هسته‌ای ایران، قطعات مشخصی از محصولات خود را که مصارف بازرگانی و تجاری دارد به ایران بفروشد. سخنگوی کارخانه «بویینگ» در این‌باره به «رویترز» گفته این مجوز هفته گذشته به این شرکت آمریکایی داده شده و اکنون «بویینگ» درصدد است با طرف ایرانی تماس برقرار کرده و از نیازمندی‌های آنها مطلع شود. در تمامی سال‌هایی که ایران تحت تحریم‌های یک‌جانبه کشورهای غربی قرار داشت، بسیاری از عرصه‌های کشور تحت‌تاثیر این تحریم‌ها قرار گرفتند و متضرر شدند. صنعت هواپیمایی یکی از مهم‌ترین این عرصه‌ها بود که بر اثر تحریم‌های شدید غرب سال‌ها با تکنولوژی روز دنیا فاصله گرفت. بر اساس این تحریم‌ها شرکت‌های بزرگ هواپیماسازی دنیا اجازه نداشتند به ایران هواپیما بفروشند. همچنین شرکت‌های هواپیمایی و کارخانه‌های قطعه‌ساز اجازه نداشتند قطعات یدکی را به‌طور آزاد به ایران بفروشند. همچنین بازرسان کارخانه‌های هواپیما‌سازی که موظف بودند در فاصله‌های زمانی مشخص به‌منظور ارتقای سطح ایمنی پروازها، هواپیماها را بازرسی و تعمیرات کنند، دیگر اجازه این کار را نیافتند. اگرچه در همه این سال‌ها شرکت‌های هواپیمایی ایران از راه‌های مختلف ناوگان هوایی را نو‌سازی و تجهیز کردند، اما همین موضوع باعث بالارفتن عمر ناوگان هوایی ایران شد. از سویی نیز پای هواپیماهای دست‌دوم به ایران باز شد و این موضوع تبعات بسیاری برای ایرانی‌ها به همراه داشت که اصلی‌ترین آن سقوط هرازچندگاه هواپیماهای مسافربری بود.
عباس آخوندی، وزیر راه‌وشهرسازی چندی پیش در گفت‌وگو با «شرق» در تشریح تبعات تحریم‌های 30ساله صنعت هوایی کشور گفت: «این تحریم‌ها ناوگان هوایی کشور را به شدت فرسوده کرده است به‌طوری که هم‌اکنون از 243 فروند هواپیمای ناوگان هوایی کشور یک‌صد هواپیما به‌دلیل نبود قطعات یدکی زمینگیر شده و توانایی پرواز ندارد.»
با این حال به نظر می‌رسد، علی محمد نوریان قائم‌مقام وزیر راه‌وشهرسازی در حوزه هوا و فضا تعداد هواپیماهای زمینگیر در سایه تحریم‌ها را چیزی بیشتر از صد هواپیما می‌داند؛ آنچنان که در روزهای پایانی سال با ابراز خوشحالی از رفع تحریم‌های هوایی به خبرنگاران گفته بود: «رفع تحریم‌ها موجب خواهد شد بخش قابل‌توجهی از 130 هواپیمای زمینگیرشده به چرخه پرواز بازگردند.»
اگرچه این مقام مسوول تاکید کرده بود که در ارتباطات مستمر با سازندگان هواپیما نزدیک به 80 فروند از هواپیماهای زمینگیر را برای ایام تعطیلات نوروز تعمیر و آماده خواهند کرد ولی اظهارنظر‌های مسوولان دو شرکت آمریکایی بویینگ و جنرال‌الکتریک در روز گذشته و انعکاس آن در خبرگزاری رویترز و تاکید آنها بر آغاز مذاکرات با طرف‌های ایرانی و دریافت و فهم نیازمندی‌های آنها شرایط دیگری برخلاف گفته‌های معاون وزیر راه‌وشهرسازی را نشان می‌دهد.
البته به نظر می‌رسد که باید به این نکته نیز توجه شود که لغو محدود تحریم‌ها نمی‌تواند به‌طور کلی مشکلات صنعت هوایی کشور را برطرف کند چه‌آنکه هم‌اکنون بسیاری از قطعات یدکی هواپیماهای ایرانی سال‌هاست که خطوط تولیدشان در شرکت‌های سازنده متوقف شده است، برای نمونه هواپیمای بویینگ مدل 100-747 نخستین‌بار در سال 1966 وارد خط تولید بویینگ شد و این شرکت از سال 1982 تولید این مدل را متوقف کرده است. تحلیلگران معتقدند، در صورت برداشته‌نشدن کل تحریم‌ها، این میزان لغو محدودیت‌ها برای ایجاد تفاوتی قابل‌توجه در سوددهی شرکت‌های هواپیماساز و قطعه‌ساز جهانی کافی نیست و نیازمندی‌های صنعت هوایی ایران را تامین نخواهد کرد.
آنچه که مسلم است لغو محدود تحریم‌ها از سوی وزارت خزانه‌داری آمریکا و تایید آن از سوی سازندگان هواپیماهای مسافربری است. شرکت‌هایی که بعد از این مجوز فروش قطعات و لوازم یدکی به شرکت‌های هوایی ایران را خواهند داشت اتفاقی که به‌گفته حمید حبیبی، رییس سازمان هواپیمایی کشوری اگرچه مهم و مبارک است ولی در شرایط کنونی با ورود قطعات یدکی تنها 30درصد از هواپیماهای خوابیده به ناوگان فعال کشور بازمی‌گردد که اگر شرکت‌های اروپایی ایرباس و فوکر نیز که وابسته به شرکت‌های آمریکایی هستند در زمینه رفع تحریم‌ها گام بردارند میزان بازگشت هواپیماهای زمینگیر شرکت‌های ایرانی افزایش خواهد یافت.
البته خبر لغو تحریم صنعت هوایی ایران، واکنش‌های منفی هم در پی داشت. از جمله خبرگزاری اصولگرای «تسنیم» به‌نقل از «سعید زیباکلام» که «استاد دانشگاه» معرفی شده بود، « لورفتن ایرانیان مقیم خارج که در زمینه دورزدن تحریم‌ها فعالیت می‌کنند و نیز افشای اطلاعات و مشکلات کشور در زمینه حمل‌ونقل هوایی را از ثمرات صدور مجوز تعمیر هواپیماهای ایران برای شرکت‌های آمریکایی» برشمرد.
شرق: سرانجام دومینوی شکست تحریم‌ها به صنعت هوایی کشور نیز رسید. روز گذشته خبرگزاری «رویترز» از لغو تحریم صنعت هوایی ایران در سایه توافقنامه ژنو خبر داد و همچنین به‌نقل از سخنگوی شرکت «جنرال الکتریک» از موافقت دولت آمریکا با تعمیر و فروش قطعات هواپیماهای مسافربری ایران از سوی این شرکت خبر داد. ریک کندی، سخنگوی یکی از بزرگ‌ترین تولید‌کننده موتورهای هواپیما‌های مسافربری اعلام کرد: «وزارت خزانه‌داری آمریکا با درخواست این شرکت برای سرویس‌کردن و اورهال 18 موتور هواپیما در تاسیسات متعلق به جنرال الکتریک یا تاسیسات شرکت‌ ام‌تی‌یو آئرو انجینز آلمان که برای انجام این کار مجوز گرفته‌اند، موافقت کرده است. همچنین خبرها حاکی است، شرکت بویینگ آمریکا به‌عنوان بزرگ‌ترین کارخانه هواپیماسازی جهان، موفق شده مجوز فروش قطعات یدکی هواپیما به ایران را از وزارت دارایی آمریکا دریافت کند.» بر این اساس وزارت دارایی آمریکا به بویینگ اجازه داده با توجه به توافقنامه «ژنو» بر سر برنامه هسته‌ای ایران، قطعات مشخصی از محصولات خود را که مصارف بازرگانی و تجاری دارد به ایران بفروشد. سخنگوی کارخانه «بویینگ» در این‌باره به «رویترز» گفته این مجوز هفته گذشته به این شرکت آمریکایی داده شده و اکنون «بویینگ» درصدد است با طرف ایرانی تماس برقرار کرده و از نیازمندی‌های آنها مطلع شود. در تمامی سال‌هایی که ایران تحت تحریم‌های یک‌جانبه کشورهای غربی قرار داشت، بسیاری از عرصه‌های کشور تحت‌تاثیر این تحریم‌ها قرار گرفتند و متضرر شدند. صنعت هواپیمایی یکی از مهم‌ترین این عرصه‌ها بود که بر اثر تحریم‌های شدید غرب سال‌ها با تکنولوژی روز دنیا فاصله گرفت. بر اساس این تحریم‌ها شرکت‌های بزرگ هواپیماسازی دنیا اجازه نداشتند به ایران هواپیما بفروشند. همچنین شرکت‌های هواپیمایی و کارخانه‌های قطعه‌ساز اجازه نداشتند قطعات یدکی را به‌طور آزاد به ایران بفروشند. همچنین بازرسان کارخانه‌های هواپیما‌سازی که موظف بودند در فاصله‌های زمانی مشخص به‌منظور ارتقای سطح ایمنی پروازها، هواپیماها را بازرسی و تعمیرات کنند، دیگر اجازه این کار را نیافتند. اگرچه در همه این سال‌ها شرکت‌های هواپیمایی ایران از راه‌های مختلف ناوگان هوایی را نو‌سازی و تجهیز کردند، اما همین موضوع باعث بالارفتن عمر ناوگان هوایی ایران شد. از سویی نیز پای هواپیماهای دست‌دوم به ایران باز شد و این موضوع تبعات بسیاری برای ایرانی‌ها به همراه داشت که اصلی‌ترین آن سقوط هرازچندگاه هواپیماهای مسافربری بود.
عباس آخوندی، وزیر راه‌وشهرسازی چندی پیش در گفت‌وگو با «شرق» در تشریح تبعات تحریم‌های 30ساله صنعت هوایی کشور گفت: «این تحریم‌ها ناوگان هوایی کشور را به شدت فرسوده کرده است به‌طوری که هم‌اکنون از 243 فروند هواپیمای ناوگان هوایی کشور یک‌صد هواپیما به‌دلیل نبود قطعات یدکی زمینگیر شده و توانایی پرواز ندارد.»
با این حال به نظر می‌رسد، علی محمد نوریان قائم‌مقام وزیر راه‌وشهرسازی در حوزه هوا و فضا تعداد هواپیماهای زمینگیر در سایه تحریم‌ها را چیزی بیشتر از صد هواپیما می‌داند؛ آنچنان که در روزهای پایانی سال با ابراز خوشحالی از رفع تحریم‌های هوایی به خبرنگاران گفته بود: «رفع تحریم‌ها موجب خواهد شد بخش قابل‌توجهی از 130 هواپیمای زمینگیرشده به چرخه پرواز بازگردند.»
اگرچه این مقام مسوول تاکید کرده بود که در ارتباطات مستمر با سازندگان هواپیما نزدیک به 80 فروند از هواپیماهای زمینگیر را برای ایام تعطیلات نوروز تعمیر و آماده خواهند کرد ولی اظهارنظر‌های مسوولان دو شرکت آمریکایی بویینگ و جنرال‌الکتریک در روز گذشته و انعکاس آن در خبرگزاری رویترز و تاکید آنها بر آغاز مذاکرات با طرف‌های ایرانی و دریافت و فهم نیازمندی‌های آنها شرایط دیگری برخلاف گفته‌های معاون وزیر راه‌وشهرسازی را نشان می‌دهد.
البته به نظر می‌رسد که باید به این نکته نیز توجه شود که لغو محدود تحریم‌ها نمی‌تواند به‌طور کلی مشکلات صنعت هوایی کشور را برطرف کند چه‌آنکه هم‌اکنون بسیاری از قطعات یدکی هواپیماهای ایرانی سال‌هاست که خطوط تولیدشان در شرکت‌های سازنده متوقف شده است، برای نمونه هواپیمای بویینگ مدل 100-747 نخستین‌بار در سال 1966 وارد خط تولید بویینگ شد و این شرکت از سال 1982 تولید این مدل را متوقف کرده است. تحلیلگران معتقدند، در صورت برداشته‌نشدن کل تحریم‌ها، این میزان لغو محدودیت‌ها برای ایجاد تفاوتی قابل‌توجه در سوددهی شرکت‌های هواپیماساز و قطعه‌ساز جهانی کافی نیست و نیازمندی‌های صنعت هوایی ایران را تامین نخواهد کرد.
آنچه که مسلم است لغو محدود تحریم‌ها از سوی وزارت خزانه‌داری آمریکا و تایید آن از سوی سازندگان هواپیماهای مسافربری است. شرکت‌هایی که بعد از این مجوز فروش قطعات و لوازم یدکی به شرکت‌های هوایی ایران را خواهند داشت اتفاقی که به‌گفته حمید حبیبی، رییس سازمان هواپیمایی کشوری اگرچه مهم و مبارک است ولی در شرایط کنونی با ورود قطعات یدکی تنها 30درصد از هواپیماهای خوابیده به ناوگان فعال کشور بازمی‌گردد که اگر شرکت‌های اروپایی ایرباس و فوکر نیز که وابسته به شرکت‌های آمریکایی هستند در زمینه رفع تحریم‌ها گام بردارند میزان بازگشت هواپیماهای زمینگیر شرکت‌های ایرانی افزایش خواهد یافت.
البته خبر لغو تحریم صنعت هوایی ایران، واکنش‌های منفی هم در پی داشت. از جمله خبرگزاری اصولگرای «تسنیم» به‌نقل از «سعید زیباکلام» که «استاد دانشگاه» معرفی شده بود، « لورفتن ایرانیان مقیم خارج که در زمینه دورزدن تحریم‌ها فعالیت می‌کنند و نیز افشای اطلاعات و مشکلات کشور در زمینه حمل‌ونقل هوایی را از ثمرات صدور مجوز تعمیر هواپیماهای ایران برای شرکت‌های آمریکایی» برشمرد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.