هدفمندی؛ شفافیت دوسویه
هادی حقشناس . اقتصاددان
فاز دوم هدفمندی متفاوت از فاز اول است. در فاز دوم انتظار آن است که نقاط قوت فاز اول، تقویت و ضعفها برطرف شود. با توجه به اینکه یکی از ضعفهای اجرایی فاز اول، دریافت یارانه توسط کل دهکها بوده، طبیعی است که ضمن ترمیم این نقطهضعف، فاز دوم بهگونهای اجرایی شود که فقط افراد نیازمند یارانه دریافت کنند. درواقع، از ابتدا، هدفگذاری قانون هدفمندی یارانهها توزیع پول نبود بلکه هدف اصلی که در برنامههای توسعهای کشور بر آن تاکید شده بود، جلوگیری از اتلاف مصرف انرژی، پیشگیری از قاچاق فرآوردههای نفتی و بهروزکردن تکنولوژیهای فرسودهای بود که عامل مصرف بالای سوخت هستند، اما متاسفانه، این اهداف در مرحله اجرا، محقق نشد و در عوض آن فقط پول بین مردم توزیع شد. بنابراین در فاز دوم نباید هدف توزیع پول باشد و باید برنامهریزیها به سمت واقعیشدن قیمت انرژی و جلوگیری از اتلاف این منابع برود. با توجه به اینکه در مرحله اول، میان تمام دهکها پول توزیع شد، حذف یکباره آن به دلیل تبعات اجتماعی که در پی دارد؛ ممکن نیست. به همین دلیل طبیعی است که دولت از راهکار انصراف داوطلبانه استفاده کند. همچنین دولت میتواند از راهکارهایی برای
شناسایی افراد پردرآمد مانند سیستم مالیاتی، دارندگان کارتهای بازرگانی، نظام مهندسی و پزشکی و صاحبان بنگاههای بزرگ تولیدی که عضو اتحادیهها هستند بهره گیرد. طبق اخباری که برخی رسانهها منتشر کردهاند دولت اکنون برای دریافت یارانه کف درآمد تعیین کرده است. در صورتی که این خبر صحت داشته باشد و دولت بهطور رسمی آن را ابلاغ کند این ابهام وجود خواهد داشت که افرادی با درآمد کمتر از کف تعیینشده از سوی دولت یعنی 600هزارتومانی بلاتکلیف خواهند بود. از اینرو، بهتر است، دولت تنها سقف درآمد را برای دریافتکنندگان مشخص کند. از سوی دیگر طبقهبندی گروهها این احتمال را قوت میبخشد که مبلغ یارانه یا تخصیص خدمات بهداشتی، درمانی و سبد کالا برای گروههای مختلف متفاوت باشد. در اینباره و نیز سایر ابهامات، باید اطلاعرسانی کاملی صورت گیرد تا مردم با آگاهی، قادر به تصمیمگیری باشند.
فاز دوم هدفمندی متفاوت از فاز اول است. در فاز دوم انتظار آن است که نقاط قوت فاز اول، تقویت و ضعفها برطرف شود. با توجه به اینکه یکی از ضعفهای اجرایی فاز اول، دریافت یارانه توسط کل دهکها بوده، طبیعی است که ضمن ترمیم این نقطهضعف، فاز دوم بهگونهای اجرایی شود که فقط افراد نیازمند یارانه دریافت کنند. درواقع، از ابتدا، هدفگذاری قانون هدفمندی یارانهها توزیع پول نبود بلکه هدف اصلی که در برنامههای توسعهای کشور بر آن تاکید شده بود، جلوگیری از اتلاف مصرف انرژی، پیشگیری از قاچاق فرآوردههای نفتی و بهروزکردن تکنولوژیهای فرسودهای بود که عامل مصرف بالای سوخت هستند، اما متاسفانه، این اهداف در مرحله اجرا، محقق نشد و در عوض آن فقط پول بین مردم توزیع شد. بنابراین در فاز دوم نباید هدف توزیع پول باشد و باید برنامهریزیها به سمت واقعیشدن قیمت انرژی و جلوگیری از اتلاف این منابع برود. با توجه به اینکه در مرحله اول، میان تمام دهکها پول توزیع شد، حذف یکباره آن به دلیل تبعات اجتماعی که در پی دارد؛ ممکن نیست. به همین دلیل طبیعی است که دولت از راهکار انصراف داوطلبانه استفاده کند. همچنین دولت میتواند از راهکارهایی برای
شناسایی افراد پردرآمد مانند سیستم مالیاتی، دارندگان کارتهای بازرگانی، نظام مهندسی و پزشکی و صاحبان بنگاههای بزرگ تولیدی که عضو اتحادیهها هستند بهره گیرد. طبق اخباری که برخی رسانهها منتشر کردهاند دولت اکنون برای دریافت یارانه کف درآمد تعیین کرده است. در صورتی که این خبر صحت داشته باشد و دولت بهطور رسمی آن را ابلاغ کند این ابهام وجود خواهد داشت که افرادی با درآمد کمتر از کف تعیینشده از سوی دولت یعنی 600هزارتومانی بلاتکلیف خواهند بود. از اینرو، بهتر است، دولت تنها سقف درآمد را برای دریافتکنندگان مشخص کند. از سوی دیگر طبقهبندی گروهها این احتمال را قوت میبخشد که مبلغ یارانه یا تخصیص خدمات بهداشتی، درمانی و سبد کالا برای گروههای مختلف متفاوت باشد. در اینباره و نیز سایر ابهامات، باید اطلاعرسانی کاملی صورت گیرد تا مردم با آگاهی، قادر به تصمیمگیری باشند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.