|

وداع غمگین نوروز با باستانی‌پاریزی و «فرای»

مرگ از «پاریز» تا «بوستون»

فرزانه ابراهیم‌زاده : سال‌هاست فرهنگ و هنر ایران به عزاداربودن در ایام تعطیلات نوروزی عادت کرده است و هرساله جمعی از اهالی فرهنگ و هنر در تعطیلات رخت سفر ابدی می‌پوشند و به دیار باقی می‌شتابند. نوروز 93 نیز از این قاعده مستثنا نبود و رخت سیاه برتن فرهنگ و هنر ایران نشاند. عزایی که از پاریز تا بوستون ادامه داشت و چهره‌هایی چون دکتر محمدابراهیم باستانی‌پاریزی و حمید مهرآرا و ریچارد نلسون فرای را با خود برد. دکتر محمدابراهیم باستانی‌پاریزی نخستین چهره فرهنگی بود که در پنجمین روز از سال 93 در 89 سالگی در اثر بیماری کبد درگذشت و جامعه فرهنگی ایران را در سوگ خود فرو برد. باستانی‌پاریزی تنها مورخ و استاد دانشگاه نبود و دستی در موسیقی و ادبیات و شعر نیز داشت و بی‌تردید شناسنامه فرهنگ معاصر و یکی از نخستین ساکنان کوی دانشگاه تهران بود. باستانی‌پاریزی سوم دی‌ماه ۱۳۰۴ در پاریز، از توابع شهرستان سیرجان در استان کرمان، متولد شد. باستانی‌پاریزی در سال ۱۳۲۶ در دانشگاه تهران تحصیلات خود را در رشته تاریخ پی گرفت و در سال ۱۳۳۰ از دانشگاه تهران فارغ‌التحصیل شد. اولین کتاب باستانی‌پاریزی «پیغمبر دزدان» نام دارد که شرح نامه‌های طنزگونه شیخ محمدحسن زیدآبادی است و برای اولین‌بار در سال ۱۳۲۴ در کرمان چاپ شده‌ است. او بیش از 60 عنوان کتاب تالیف یا ترجمه کرده‌ است. پیکر این استاد تاریخ ایران روز هفتم فروردین از مقابل دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهران که بیش از نیم قرن در آن تدریس می‌کرد تشییع و در قطعه 250 بهشت‌‌زهرا(س) به خاک سپرده شد. هشتم فروردین بود که خبر درگذشت هنرمند دیگری منتشر شد. حمید مهرآرا هنرمند سینما، تلویزیون و تئاتر چند سالی بود با بیماری دست و پنجه نرم می‌کرد؛ بیماری‌ای که دو پای مهرآرا را در سال 92 از او گرفته بود و سرانجام نیز او را به کام مرگ کشید. انتشار خبر درگذشت او همه را به یاد نقش همراه امیرکبیر در مجموعه امیرکبیر انداخت. مهرآرا که همیشه در نقش‌های دوم و سوم بازی می‌کرد در شماری از فیلم‌ها و مجموعه‌های تلویزیونی چون «تاراج»، «امیرکبیر»، «پهلوانان نمی‌میرند»، «آرایشگاه زیبا»، «روزگار جوانی» و تئاتر «پیروزی در شیکاگو» به کارگردانی داوود رشیدی بازی کرده بود. مهدی رفعتی آهنگساز و رهبر ارکستر جوان قطعه «همیشه جاودان» هنرمند دیگری بود که در نوروز 93 از جمع هنرمندان رفت. رفعتی که بر اثر خونریزی شدید معده دار فانی را وداع گفت، از شاگردان ارشد انوشیروان روحانی بود این هنرمند فقید تاکنون آلبوم‌های «همیشه جاویدان»، «خاطره تا خیال» (اجراهای جدیدی از آثار انوشیروان روحانی) و همچنین آلبوم‌های «همرنگ رویا»، «نوایی دیگر» را منتشر کرده است.
یازدهم فروردین نیز با انتشار خبر درگذشت ساسان تبسمی مترجم ادبی در سن 67سالگی با ایست قلبی آغاز شد. تبسمی آثار متعددی را از نویسندگان مطرحی مانند آندره مکین، پل الوار، ژان لویی فوریه، کریستین بوبن، پاتریک مودیانو، ژرژ سیمنون، فرانسوا موریاک، روژه فورمن و آنتونیا فریزر ترجمه کرده است. نوشین گنجی، شاعر و نویسنده، هنرمند دیگری بود که در فروردین 93 درگذشت. این غزل‌سرای نیشابوری و نویسنده رمان «خانم کوچیک» در سال 1319 در مشهد به دنیا آمد و بیشتر زندگی خود را در نیشابور و مدتی را نیز در مشهد گذراند. او چند روزی را در حالت کما به سر می‌برد. شیرین شازده‌احمدی، طراح صحنه و لباس سینمای ایران نیز که روز پنجشنبه (7 فروردین) به دلیل آتش‌سوزی در منزلش دچار 97‌درصد سوختگی شد، به بیمارستان انتقال داده شد و بعد از شش روز بستری در بیمارستان، سرانجام ظهر روز 13 فروردین درگذشت. اما مرگ در نوروز 93 تنها در خانه اهالی فرهنگ و هنر را در داخل کشور نزد. در هفتمین روز از فروردین خبر درگذشت ریچارد نلسون فرای مستشرق و ایران‌شناس سرشناس آمریکایی نیز بعد از یک دوره بیماری منتشر شد. نلسون فرای یکی از آخرین مستشرقان شناخته‌شده ایران بود که به زبان‌های فارسی، عربی، روسی، آلمانی، فرانسوی، پشتو، ازبک و ترکی مسلط بود و با زبان‌های اوستایی، پهلوی و سغدی آشنایی کامل داشت. میراث باستانی یکی از مشهورترین کتاب‌های فرای بود. همچنین او تاریخ بخارای نرشخی را ترجمه کرده است. او در زمان دولت پیشین به ایران آمد ، وصیت کرده بود همچون آرتور پوپ در کنار زاینده‌رود به خاک سپرده شود. به گفته نزدیکان فرای این خواسته قرار است جامه عمل بپوشد اما مسوولان ایرانی هنوز هیچ عکس العملی برای اختصاص قطعه ای از کناره
زاینده رود به فرای ندادند.
فرزانه ابراهیم‌زاده : سال‌هاست فرهنگ و هنر ایران به عزاداربودن در ایام تعطیلات نوروزی عادت کرده است و هرساله جمعی از اهالی فرهنگ و هنر در تعطیلات رخت سفر ابدی می‌پوشند و به دیار باقی می‌شتابند. نوروز 93 نیز از این قاعده مستثنا نبود و رخت سیاه برتن فرهنگ و هنر ایران نشاند. عزایی که از پاریز تا بوستون ادامه داشت و چهره‌هایی چون دکتر محمدابراهیم باستانی‌پاریزی و حمید مهرآرا و ریچارد نلسون فرای را با خود برد. دکتر محمدابراهیم باستانی‌پاریزی نخستین چهره فرهنگی بود که در پنجمین روز از سال 93 در 89 سالگی در اثر بیماری کبد درگذشت و جامعه فرهنگی ایران را در سوگ خود فرو برد. باستانی‌پاریزی تنها مورخ و استاد دانشگاه نبود و دستی در موسیقی و ادبیات و شعر نیز داشت و بی‌تردید شناسنامه فرهنگ معاصر و یکی از نخستین ساکنان کوی دانشگاه تهران بود. باستانی‌پاریزی سوم دی‌ماه ۱۳۰۴ در پاریز، از توابع شهرستان سیرجان در استان کرمان، متولد شد. باستانی‌پاریزی در سال ۱۳۲۶ در دانشگاه تهران تحصیلات خود را در رشته تاریخ پی گرفت و در سال ۱۳۳۰ از دانشگاه تهران فارغ‌التحصیل شد. اولین کتاب باستانی‌پاریزی «پیغمبر دزدان» نام دارد که شرح نامه‌های طنزگونه شیخ محمدحسن زیدآبادی است و برای اولین‌بار در سال ۱۳۲۴ در کرمان چاپ شده‌ است. او بیش از 60 عنوان کتاب تالیف یا ترجمه کرده‌ است. پیکر این استاد تاریخ ایران روز هفتم فروردین از مقابل دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهران که بیش از نیم قرن در آن تدریس می‌کرد تشییع و در قطعه 250 بهشت‌‌زهرا(س) به خاک سپرده شد. هشتم فروردین بود که خبر درگذشت هنرمند دیگری منتشر شد. حمید مهرآرا هنرمند سینما، تلویزیون و تئاتر چند سالی بود با بیماری دست و پنجه نرم می‌کرد؛ بیماری‌ای که دو پای مهرآرا را در سال 92 از او گرفته بود و سرانجام نیز او را به کام مرگ کشید. انتشار خبر درگذشت او همه را به یاد نقش همراه امیرکبیر در مجموعه امیرکبیر انداخت. مهرآرا که همیشه در نقش‌های دوم و سوم بازی می‌کرد در شماری از فیلم‌ها و مجموعه‌های تلویزیونی چون «تاراج»، «امیرکبیر»، «پهلوانان نمی‌میرند»، «آرایشگاه زیبا»، «روزگار جوانی» و تئاتر «پیروزی در شیکاگو» به کارگردانی داوود رشیدی بازی کرده بود. مهدی رفعتی آهنگساز و رهبر ارکستر جوان قطعه «همیشه جاودان» هنرمند دیگری بود که در نوروز 93 از جمع هنرمندان رفت. رفعتی که بر اثر خونریزی شدید معده دار فانی را وداع گفت، از شاگردان ارشد انوشیروان روحانی بود این هنرمند فقید تاکنون آلبوم‌های «همیشه جاویدان»، «خاطره تا خیال» (اجراهای جدیدی از آثار انوشیروان روحانی) و همچنین آلبوم‌های «همرنگ رویا»، «نوایی دیگر» را منتشر کرده است.
یازدهم فروردین نیز با انتشار خبر درگذشت ساسان تبسمی مترجم ادبی در سن 67سالگی با ایست قلبی آغاز شد. تبسمی آثار متعددی را از نویسندگان مطرحی مانند آندره مکین، پل الوار، ژان لویی فوریه، کریستین بوبن، پاتریک مودیانو، ژرژ سیمنون، فرانسوا موریاک، روژه فورمن و آنتونیا فریزر ترجمه کرده است. نوشین گنجی، شاعر و نویسنده، هنرمند دیگری بود که در فروردین 93 درگذشت. این غزل‌سرای نیشابوری و نویسنده رمان «خانم کوچیک» در سال 1319 در مشهد به دنیا آمد و بیشتر زندگی خود را در نیشابور و مدتی را نیز در مشهد گذراند. او چند روزی را در حالت کما به سر می‌برد. شیرین شازده‌احمدی، طراح صحنه و لباس سینمای ایران نیز که روز پنجشنبه (7 فروردین) به دلیل آتش‌سوزی در منزلش دچار 97‌درصد سوختگی شد، به بیمارستان انتقال داده شد و بعد از شش روز بستری در بیمارستان، سرانجام ظهر روز 13 فروردین درگذشت. اما مرگ در نوروز 93 تنها در خانه اهالی فرهنگ و هنر را در داخل کشور نزد. در هفتمین روز از فروردین خبر درگذشت ریچارد نلسون فرای مستشرق و ایران‌شناس سرشناس آمریکایی نیز بعد از یک دوره بیماری منتشر شد. نلسون فرای یکی از آخرین مستشرقان شناخته‌شده ایران بود که به زبان‌های فارسی، عربی، روسی، آلمانی، فرانسوی، پشتو، ازبک و ترکی مسلط بود و با زبان‌های اوستایی، پهلوی و سغدی آشنایی کامل داشت. میراث باستانی یکی از مشهورترین کتاب‌های فرای بود. همچنین او تاریخ بخارای نرشخی را ترجمه کرده است. او در زمان دولت پیشین به ایران آمد ، وصیت کرده بود همچون آرتور پوپ در کنار زاینده‌رود به خاک سپرده شود. به گفته نزدیکان فرای این خواسته قرار است جامه عمل بپوشد اما مسوولان ایرانی هنوز هیچ عکس العملی برای اختصاص قطعه ای از کناره
زاینده رود به فرای ندادند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.