|

از رنج بشری

شرق: «سال‌ها پیش در چوخنوف، مردی زندگی می‌کرد به نام مندل سینگر. پارسا و خداترس بود و عامی، یک یهودی کاملا معمولی. مکتب‌داری ساده بود. در خانه‌اش که تنها شامل آشپزخانه‌ای بزرگ بود، به کودکان تعلیم تورات می‌داد، از جان و دل و بی‌حاصلی قابل می‌کوشید. پیش از او، کرور کرور آدم چون او زیسته و کودکان را تعلیم داده‌ بودند. سیمایی پریده‌رنگ داشت به سادگی ذاتش. ریش و سبیلی تمام، به رنگ سیاه معمولی، دورتادور صورتش را گرفته و لب و دهانش را پوشانده بود. چشم‌ها درشت و سیاه و خمار بود و نیمی از آن پشت پلک‌های سنگینش پنهان شده بود». این آغاز رمان «ایوب» اثر یوزف روت است که به تازگی با ترجمه محمد همتی در نشر نو منتشر شده است.
یوزف روت از نویسندگان آلمانی‌زبانی است که در ایران شناخته شده است و پیش‌تر آثار دیگری از او از جمله توسط محمد همتی به فارسی منتشر شده بود. یوزف روت، روزنامه‌نگار و نویسنده مشهور اتریشی است که در سال 1894 متولد شد. او در جوانی در رشته‌های فلسفه و ادبیات آلمانی تحصیل کرد اما با پیوستن به ارتش ادامه تحصیل را رها کرد. تجربه جنگ در بسیاری از آثار روت دیده می‌شود. او همچنین به عنوان روزنامه‌نگار نیز شهرتی قابل توجه داشت.
«ایوب» رمانی است که در فاصله سال 1885 تا کمی پس از پایان جنگ جهانی اول می‌گذرد. جغرافیای رمان، از شهرکی یهودی‌نشین در روسیه آغاز می‌شود و به نیویورک می‌رسد. مترجم در بخشی از سخن ابتدایی کتاب، درباره این رمان نوشته: «می‌توان ایوب را اودیسه‌ای فرهنگی نامید که از شرق اروپا و از میان اقلیت حسیدی آغاز می‌شود و به دنیای آن سوی آب‌ها، به آمریکای سکولار می‌رسد. در پایان رمان، چوخنوف دیگر بخشی از روسیه نیست، همچنان که مندل گرچه ایمانش را بازمی‌یابد، دیگر همان مکتب‌دار ساده نیست که به کودکان تعلیم تورات می‌داده است و تمام زندگی خود و همسرش در آبروداری خلاصه می‌شده».
«ایوب» سال‌ها پیش هم به فارسی ترجمه شده بود و همتی نوشته که آنچه سبب شده به سراغ ترجمه اثری برود که پیش‌تر ترجمه شده بود، لغزش‌های ترجمه‌ پیشین نبوده بلکه او قصد داشته تجربه‌ای را که از ترجمه «مارش رادتسکی» به دست آورده بود در ترجمه «ایوب» به کار ببندد. «مارش رادتسکی» رمان دیگری از یوزف روت است که چند سال پیش با ترجمه همتی منتشر شد. متن اصلی این رمان نخستین‌بار در سال ۱۹۳۲ منتشر شده و چنان‌که در بخشی از مقدمه مفصل مترجم بر ترجمه فارسی آن آمده انتشار آن هم‌زمان بوده است با مجموعه‌ای از مهم‌ترین آثار ادبیات آلمانی‌زبان؛ آثاری که نقاط عطفی در تاریخ ادبیات جهان به حساب می‌آیند. آثاری نظیر «کوه جادو»ی توماس مان، ««قصر» کافکا، «مرد بدون ویژگی» روبرت موزیل و «خوابگردها»ی هرمان بروخ. مترجم ضمن اشاره به این آثار و برخی دیگر از آثار مهمی که انتشار «مارش رادتسکی» هم‌زمان با آنها بوده است و اشاره به اینکه «همه این آثار از منظر تاریخی روایتگر روند انحطاط اجتماعی‌ای هستند که به فروپاشی نظام‌های سنتی و پایگانی در جنگ جهانی اول انجامید» درباره شباهت‌ها و تفاوت‌های رمان «مارش رادتسکی» با برخی از دیگر رمان‌های آلمانی زبان هم‌عصرش می‌نویسد: «توماس مان و هرمان بروخ و موزیل در آثارشان گذشته‌ای را دستمایه کار خود قرار می‌دهند که چندان از آنان دور نیست و هنوز به مثابه دورانی که خود تجربه‌اش کرده بودند به کار نویسندگی‌شان می‌آمد. همین امر در مورد یوزف روت نیز صدق می‌کند. مارش رادتسکی را هم به لحاظ تاریخ انتشار و هم به لحاظ مضمون مشترک باید در کنار هم‌عصران خودش بررسی کرد. تفاوت در اینجاست که آن رمان‌ها وضعیت را تشریح می‌کنند و مارش رادتسکی روند این انزوا و تنهایی و فروپاشی را. و این تفاوت خود را در کارکرد ویژه زمان در رمان نشان می‌دهد که یکی از مهم‌ترین عناصر مورد توجه در رمان مدرن است». روت در رمان «مارش رادتسکی» زندگی سه نسل از خانواده فون تروتا را روایت می‌کند؛ خانواده‌ای که عمرشان در خدمت به امپراتوری اتریش مجارستان سپری شده. روت از خلال داستان این خانواده روایتی به دست می‌دهد از زوال و فروپاشی امپراتوری اتریش مجارستان. رمان با سطرهایی در معرفی خانواده تروتا آغاز می‌شود: «تروتاها خاندانی نوپا بودند. نیای آنها پس از نبرد سولفرینو به عنوان اصیل‌زادگی نائل شد. او مردی اسلوونیایی بود و از آن پس نام شیپولیه - روستای زادگاهش - بر نام خانوادگی‌اش افزوده شد. تروتا فون شیپولیه را تقدیر برای کاری نام‌بردار برگزیده بود؛ اما او بعدها چنان کرد که نامی از او در خاطر آیندگان نماند...». چنان‌که در توضیح پشت جلد ترجمه فارسی رمان «مارش رادتسکی» آمده ماریو بارگاس یوسا این رمان را از بهترین رمان‌های سیاسی خوانده و گفته است که در نگارش رمان «سور بز» از این رمان الهام گرفته است.

شرق: «سال‌ها پیش در چوخنوف، مردی زندگی می‌کرد به نام مندل سینگر. پارسا و خداترس بود و عامی، یک یهودی کاملا معمولی. مکتب‌داری ساده بود. در خانه‌اش که تنها شامل آشپزخانه‌ای بزرگ بود، به کودکان تعلیم تورات می‌داد، از جان و دل و بی‌حاصلی قابل می‌کوشید. پیش از او، کرور کرور آدم چون او زیسته و کودکان را تعلیم داده‌ بودند. سیمایی پریده‌رنگ داشت به سادگی ذاتش. ریش و سبیلی تمام، به رنگ سیاه معمولی، دورتادور صورتش را گرفته و لب و دهانش را پوشانده بود. چشم‌ها درشت و سیاه و خمار بود و نیمی از آن پشت پلک‌های سنگینش پنهان شده بود». این آغاز رمان «ایوب» اثر یوزف روت است که به تازگی با ترجمه محمد همتی در نشر نو منتشر شده است.
یوزف روت از نویسندگان آلمانی‌زبانی است که در ایران شناخته شده است و پیش‌تر آثار دیگری از او از جمله توسط محمد همتی به فارسی منتشر شده بود. یوزف روت، روزنامه‌نگار و نویسنده مشهور اتریشی است که در سال 1894 متولد شد. او در جوانی در رشته‌های فلسفه و ادبیات آلمانی تحصیل کرد اما با پیوستن به ارتش ادامه تحصیل را رها کرد. تجربه جنگ در بسیاری از آثار روت دیده می‌شود. او همچنین به عنوان روزنامه‌نگار نیز شهرتی قابل توجه داشت.
«ایوب» رمانی است که در فاصله سال 1885 تا کمی پس از پایان جنگ جهانی اول می‌گذرد. جغرافیای رمان، از شهرکی یهودی‌نشین در روسیه آغاز می‌شود و به نیویورک می‌رسد. مترجم در بخشی از سخن ابتدایی کتاب، درباره این رمان نوشته: «می‌توان ایوب را اودیسه‌ای فرهنگی نامید که از شرق اروپا و از میان اقلیت حسیدی آغاز می‌شود و به دنیای آن سوی آب‌ها، به آمریکای سکولار می‌رسد. در پایان رمان، چوخنوف دیگر بخشی از روسیه نیست، همچنان که مندل گرچه ایمانش را بازمی‌یابد، دیگر همان مکتب‌دار ساده نیست که به کودکان تعلیم تورات می‌داده است و تمام زندگی خود و همسرش در آبروداری خلاصه می‌شده».
«ایوب» سال‌ها پیش هم به فارسی ترجمه شده بود و همتی نوشته که آنچه سبب شده به سراغ ترجمه اثری برود که پیش‌تر ترجمه شده بود، لغزش‌های ترجمه‌ پیشین نبوده بلکه او قصد داشته تجربه‌ای را که از ترجمه «مارش رادتسکی» به دست آورده بود در ترجمه «ایوب» به کار ببندد. «مارش رادتسکی» رمان دیگری از یوزف روت است که چند سال پیش با ترجمه همتی منتشر شد. متن اصلی این رمان نخستین‌بار در سال ۱۹۳۲ منتشر شده و چنان‌که در بخشی از مقدمه مفصل مترجم بر ترجمه فارسی آن آمده انتشار آن هم‌زمان بوده است با مجموعه‌ای از مهم‌ترین آثار ادبیات آلمانی‌زبان؛ آثاری که نقاط عطفی در تاریخ ادبیات جهان به حساب می‌آیند. آثاری نظیر «کوه جادو»ی توماس مان، ««قصر» کافکا، «مرد بدون ویژگی» روبرت موزیل و «خوابگردها»ی هرمان بروخ. مترجم ضمن اشاره به این آثار و برخی دیگر از آثار مهمی که انتشار «مارش رادتسکی» هم‌زمان با آنها بوده است و اشاره به اینکه «همه این آثار از منظر تاریخی روایتگر روند انحطاط اجتماعی‌ای هستند که به فروپاشی نظام‌های سنتی و پایگانی در جنگ جهانی اول انجامید» درباره شباهت‌ها و تفاوت‌های رمان «مارش رادتسکی» با برخی از دیگر رمان‌های آلمانی زبان هم‌عصرش می‌نویسد: «توماس مان و هرمان بروخ و موزیل در آثارشان گذشته‌ای را دستمایه کار خود قرار می‌دهند که چندان از آنان دور نیست و هنوز به مثابه دورانی که خود تجربه‌اش کرده بودند به کار نویسندگی‌شان می‌آمد. همین امر در مورد یوزف روت نیز صدق می‌کند. مارش رادتسکی را هم به لحاظ تاریخ انتشار و هم به لحاظ مضمون مشترک باید در کنار هم‌عصران خودش بررسی کرد. تفاوت در اینجاست که آن رمان‌ها وضعیت را تشریح می‌کنند و مارش رادتسکی روند این انزوا و تنهایی و فروپاشی را. و این تفاوت خود را در کارکرد ویژه زمان در رمان نشان می‌دهد که یکی از مهم‌ترین عناصر مورد توجه در رمان مدرن است». روت در رمان «مارش رادتسکی» زندگی سه نسل از خانواده فون تروتا را روایت می‌کند؛ خانواده‌ای که عمرشان در خدمت به امپراتوری اتریش مجارستان سپری شده. روت از خلال داستان این خانواده روایتی به دست می‌دهد از زوال و فروپاشی امپراتوری اتریش مجارستان. رمان با سطرهایی در معرفی خانواده تروتا آغاز می‌شود: «تروتاها خاندانی نوپا بودند. نیای آنها پس از نبرد سولفرینو به عنوان اصیل‌زادگی نائل شد. او مردی اسلوونیایی بود و از آن پس نام شیپولیه - روستای زادگاهش - بر نام خانوادگی‌اش افزوده شد. تروتا فون شیپولیه را تقدیر برای کاری نام‌بردار برگزیده بود؛ اما او بعدها چنان کرد که نامی از او در خاطر آیندگان نماند...». چنان‌که در توضیح پشت جلد ترجمه فارسی رمان «مارش رادتسکی» آمده ماریو بارگاس یوسا این رمان را از بهترین رمان‌های سیاسی خوانده و گفته است که در نگارش رمان «سور بز» از این رمان الهام گرفته است.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.