نوشتن در خرابهها
شرق: رمان «همۀ رؤیاهایتان را به یاد میآورم» نوشته رنه فرنی، نویسنده معاصر فرانسوی چنان تأثیرگذار است که برخی منتقدان معتقدند او مخاطب را وامیدارد تا نگاهش را به زندگی یکسر تغییر بدهد. رنه فرنی در ایران چندان شناختهشده نیست و انتشار رمان «همه رؤیاهایتان را به یاد میآورم» با ترجمه منصور انصاری در نشر نگاه، امکان مواجهه با این نویسنده که در زندگیاش تجربیات عجیبی را از سر گذرانده فراهم میکند. «همۀ رؤیاهایتان را به یاد میآورم» صرفنظر از حضور پررنگ خود نویسنده در داستان و استفاده از تجربیات زندگی پرفرازونشیب خود در کتاب، خردهداستانهایی دارد که حول محور شخصیتهای مطرود و گمشده و سرگشته در زندگی روزمره معاصر روایت میشود؛ مطرودین جامعه همچون زندانیها، بیخانمانها، مردها و زنهای تنها که از حاشیه به مرکز پر زرق و برق کشیده میشوند، دستمایه خردهداستانهای فرنی است که رمان را میسازد. چنانکه در شرح کتاب آمده است «رنه فرنی در این رمان، ما را وارد دنیایی میکند که دیگر دلمان نمیخواهد از آن بیرون بزنیم؛ میخواهیم همانجا بمانیم و بخشی از داستان شویم. به قول مفسر ادبی فیگارو، این کتاب بیش از هر چیزی
رمانی فلسفی است که نگاه خاصی به جهان دارد و ما را، خواسته یا ناخواسته، وامیدارد نگاهمان به جهان را تغییر دهیم؛ «چشمها را باید شست، جور دیگر باید دید».
رنه فرنی، در 8 ژوئیه سال 1947 در یکی از محلات فقیرنشین مارسی فرانسه به دنیا آمد. او پس از فرار از ارتش از کشور خارج شد و ناگزیر به مدت پنج سال در خارج از وطن با هویتی جعلی گذراند. خودش این تجربه را چنین روایت میکند که یک صبح خوب از این سیاهچالِ ارتش فرار کرد و با اوراق جعلی از مرز گذشت، دور اروپا گشت و مشاغل عجیبوغریب را تجربه کرد و خود را به جادههای ناآشنا سپرد، و مدتی هم در استانبول ماند. سرانجام به وطن برگشت و مدت هفت سال در فرانسه بهعنوان پرستار در یک بیمارستان روانی کار کرد و بهروایت خودش تمام این مدت جنون آدمها را از نزدیک تماشا کرد. او بعد از آن تجربه عجیب به کارهای دیگری پرداخت، از جمله در کافهتئاترها کار میکرد و مینوشت تا اینکه نوشتن را بهعنوان کاری تماموقت انتخاب کرد. فرنی بعد از نوشتن چند نمایشنامه و اجرای آنها در جنوب فرانسه بهقول خودش بدون اینکه متوجه شود بهسمت رماننویسی کشانده شد و همه مصالح را هم در اختیار داشت: از تجربیاتش در زندانهای نظامی و جادهها و سفرها تا آنچه در آسایشگاه رخ داده و او شاهدش بود. پس نوشتن را آغاز کرد و چنانکه رمبو گفته بود تنها کاری که باید میکرد این
بود که خودنویسش را دوباره پر کند. فرنی مدتی نیز در در زندان اکس آن پروونس، کارگاههای نویسندگی خلاق برگزار کرد. فرنی جوایز متعدد معتبر ادبی دریافت کرده است از جمله رمانهای مطرح او «جادههای سیاه» و «ما هرگز نمیخوابیم» جوایزی را برای او به ارمغان آوردند. در بخشی از کتاب «همۀ رؤیاهایتان را به یاد میآورم» میخوانیم: «هر سال ماه سپتامبر که از راه میرسد، ترس از مرگ بیشتر از همیشه به دلم چنگ میزند؛ همین میشود که میروم و دفترچه یادداشتی میخرم. از پنجسالگی، هر روز و هر ساعتم با ترس از مرگ گذشته... در سپتامبر، این ترس جانکاهتر هم میشود. سپتامبر ماه فریبایی است، با آن آسمان صاف و آبیاش. اینجایی که ما زندگی میکنیم، سپتامبر زیباترین ماه سال است، سپتامبر که فقط یک ماه نیست، ثمره و میوۀ سال است. دمدمهای غروب که میروم کنار رودخانه تا از لای خاربنهای غیرقابل نفوذ تمشک وحشی بچینم، از آن طرف صدای جیغ و فریادهای شادمانۀ کودکانی را میشنوم که سوار بر تیوب سیاه خرمنکوب روی رودخانه شناورند؛ همانند آب سبزفام میان نیزارها، آزاد و رها. رنگ و رخسارهشان به سیاهی همان تیوبی است که از ترس افتادن
در آب با همۀ وجود بدان چنگ زدهاند... سپتامبر ماه بادام است و فندق و گردو. همین که روی دیوارۀ سنگلاخیِ گذرگاهی بنشینی، میتوانی تا دلت میخواهد با سنگ از آنها بشکنی یا جیبهایت را پر کنی و مثل سنجاب ببری خانه. اما قضیۀ درخت انجیر کاملاً فرق دارد؛ اهل جلب توجه نیست، خرابهها و جاهای پرت را ترجیح میدهد، آنجا را مأمنش میداند و همانجا پا میگیرد. من همۀ این تپهها، خرابهها، آغلهای واگذاشته و کپهسنگهای بهجامانده از کبوترخانههای قدیمی را مثل کف دست میشناسم. در هُرم بعدازظهرهای داغِ آخرِ تابستان، از این خرابه به آن خرابه سَرک میکشم، این میوههای سوزان را لای دو انگشت شست میشکافم... الان که مشغول نوشتنم، درست در چنین وضعیتی هستم؛ ساعت سه بعدازظهر است و من، مردی میانسال و تنها، در سکوت سنگین یکی از همین خرابهها، مشغول نوشتنم».
شرق: رمان «همۀ رؤیاهایتان را به یاد میآورم» نوشته رنه فرنی، نویسنده معاصر فرانسوی چنان تأثیرگذار است که برخی منتقدان معتقدند او مخاطب را وامیدارد تا نگاهش را به زندگی یکسر تغییر بدهد. رنه فرنی در ایران چندان شناختهشده نیست و انتشار رمان «همه رؤیاهایتان را به یاد میآورم» با ترجمه منصور انصاری در نشر نگاه، امکان مواجهه با این نویسنده که در زندگیاش تجربیات عجیبی را از سر گذرانده فراهم میکند. «همۀ رؤیاهایتان را به یاد میآورم» صرفنظر از حضور پررنگ خود نویسنده در داستان و استفاده از تجربیات زندگی پرفرازونشیب خود در کتاب، خردهداستانهایی دارد که حول محور شخصیتهای مطرود و گمشده و سرگشته در زندگی روزمره معاصر روایت میشود؛ مطرودین جامعه همچون زندانیها، بیخانمانها، مردها و زنهای تنها که از حاشیه به مرکز پر زرق و برق کشیده میشوند، دستمایه خردهداستانهای فرنی است که رمان را میسازد. چنانکه در شرح کتاب آمده است «رنه فرنی در این رمان، ما را وارد دنیایی میکند که دیگر دلمان نمیخواهد از آن بیرون بزنیم؛ میخواهیم همانجا بمانیم و بخشی از داستان شویم. به قول مفسر ادبی فیگارو، این کتاب بیش از هر چیزی
رمانی فلسفی است که نگاه خاصی به جهان دارد و ما را، خواسته یا ناخواسته، وامیدارد نگاهمان به جهان را تغییر دهیم؛ «چشمها را باید شست، جور دیگر باید دید».
رنه فرنی، در 8 ژوئیه سال 1947 در یکی از محلات فقیرنشین مارسی فرانسه به دنیا آمد. او پس از فرار از ارتش از کشور خارج شد و ناگزیر به مدت پنج سال در خارج از وطن با هویتی جعلی گذراند. خودش این تجربه را چنین روایت میکند که یک صبح خوب از این سیاهچالِ ارتش فرار کرد و با اوراق جعلی از مرز گذشت، دور اروپا گشت و مشاغل عجیبوغریب را تجربه کرد و خود را به جادههای ناآشنا سپرد، و مدتی هم در استانبول ماند. سرانجام به وطن برگشت و مدت هفت سال در فرانسه بهعنوان پرستار در یک بیمارستان روانی کار کرد و بهروایت خودش تمام این مدت جنون آدمها را از نزدیک تماشا کرد. او بعد از آن تجربه عجیب به کارهای دیگری پرداخت، از جمله در کافهتئاترها کار میکرد و مینوشت تا اینکه نوشتن را بهعنوان کاری تماموقت انتخاب کرد. فرنی بعد از نوشتن چند نمایشنامه و اجرای آنها در جنوب فرانسه بهقول خودش بدون اینکه متوجه شود بهسمت رماننویسی کشانده شد و همه مصالح را هم در اختیار داشت: از تجربیاتش در زندانهای نظامی و جادهها و سفرها تا آنچه در آسایشگاه رخ داده و او شاهدش بود. پس نوشتن را آغاز کرد و چنانکه رمبو گفته بود تنها کاری که باید میکرد این
بود که خودنویسش را دوباره پر کند. فرنی مدتی نیز در در زندان اکس آن پروونس، کارگاههای نویسندگی خلاق برگزار کرد. فرنی جوایز متعدد معتبر ادبی دریافت کرده است از جمله رمانهای مطرح او «جادههای سیاه» و «ما هرگز نمیخوابیم» جوایزی را برای او به ارمغان آوردند. در بخشی از کتاب «همۀ رؤیاهایتان را به یاد میآورم» میخوانیم: «هر سال ماه سپتامبر که از راه میرسد، ترس از مرگ بیشتر از همیشه به دلم چنگ میزند؛ همین میشود که میروم و دفترچه یادداشتی میخرم. از پنجسالگی، هر روز و هر ساعتم با ترس از مرگ گذشته... در سپتامبر، این ترس جانکاهتر هم میشود. سپتامبر ماه فریبایی است، با آن آسمان صاف و آبیاش. اینجایی که ما زندگی میکنیم، سپتامبر زیباترین ماه سال است، سپتامبر که فقط یک ماه نیست، ثمره و میوۀ سال است. دمدمهای غروب که میروم کنار رودخانه تا از لای خاربنهای غیرقابل نفوذ تمشک وحشی بچینم، از آن طرف صدای جیغ و فریادهای شادمانۀ کودکانی را میشنوم که سوار بر تیوب سیاه خرمنکوب روی رودخانه شناورند؛ همانند آب سبزفام میان نیزارها، آزاد و رها. رنگ و رخسارهشان به سیاهی همان تیوبی است که از ترس افتادن
در آب با همۀ وجود بدان چنگ زدهاند... سپتامبر ماه بادام است و فندق و گردو. همین که روی دیوارۀ سنگلاخیِ گذرگاهی بنشینی، میتوانی تا دلت میخواهد با سنگ از آنها بشکنی یا جیبهایت را پر کنی و مثل سنجاب ببری خانه. اما قضیۀ درخت انجیر کاملاً فرق دارد؛ اهل جلب توجه نیست، خرابهها و جاهای پرت را ترجیح میدهد، آنجا را مأمنش میداند و همانجا پا میگیرد. من همۀ این تپهها، خرابهها، آغلهای واگذاشته و کپهسنگهای بهجامانده از کبوترخانههای قدیمی را مثل کف دست میشناسم. در هُرم بعدازظهرهای داغِ آخرِ تابستان، از این خرابه به آن خرابه سَرک میکشم، این میوههای سوزان را لای دو انگشت شست میشکافم... الان که مشغول نوشتنم، درست در چنین وضعیتی هستم؛ ساعت سه بعدازظهر است و من، مردی میانسال و تنها، در سکوت سنگین یکی از همین خرابهها، مشغول نوشتنم».
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.