|

تقویت روابط چین و عربستان با همکاری‌های پتروشیمی

مهساسادات حسینی . کارشناس ارشد علوم سیاسی

کشور چین به‌عنوان کشوری آسیایی از سه دهه گذشته در مسیر فرایند صنعتی‌شدن و رشد اقتصادی قرار گرفته که در راستای تداوم رشد و توسعه اقتصادی خود، به ذخایر هیدروکربنی فراوانی نیازمند است‌. به همین دلیل، چین توجه ویژه‌ای به خاورمیانه و تلاش برای برقراری رابطه با کشورهای این منطقه داشته است. عربستان سعودی به‌عنوان یکی از مهم‌ترین کشورهای خاورمیانه نیز در این چند دهه با چرخشی آشکار در سیاست خود نسبت به گذشته، توجه چین را به خود جلب کرده است. با این اوصاف، در سال 2020 قرار شد عربستان سعودی با دو شرکت چینی، یک مجتمع پالایش و پتروشیمی به نام «هواجین آرامکو» تأسیس کنند. قرار بود عربستان 70 درصد از نفت مورد نیاز این پالایشگاه با ظرفیت روزانه 300 هزار بشکه را تأمین کند که به دلیل فشار آمریکا و سقوط قیمت نفت، این طرح متوقف شد. سایت اویل‌پرایس گزارشی را منتشر کرد که چین و عربستان سعودی روابط خود را با طرح پتروشیمی 10 میلیارد دلاری تقویت کردند.
در این گزارش عنوان شده است عربستان سعودی و چین گفت‌وگوهایی مربوط به یک مجتمع پالایشی و پتروشیمی را که در سال ۲۰۲۰ به دلیل سقوط قیمت نفت کنار گذاشته شده بود، احیا کرده‌اند. این معامله نشانه دیگری از تقویت روابط بین چین و عربستان سعودی است؛ تقویت و توسعه روابطی که دولت بایدن را نگران خواهد کرد. یکی از شرکت‌های چینی علاقه‌مند به حضور در معامله با عربستان سعودی‌،‌ از پیمانکاران بزرگ دفاعی چین است؛ این موضوع عاملی نگران‌کننده برای آمریکا به شمار می‌آید. به گفته منابع نزدیک به این معامله، طرح‌هایی برای ساخت یک مجتمع مشترک پالایش و پتروشیمی عربستان سعودی و چین در شمال شرقی کشور چین که در سال 2020 متوقف شده بود، هم‌اکنون دوباره مورد توجه قرار می‌گیرد. معامله اصلی برای آرامکوی عربستان سعودی و گروه صنایع شمالی چین (نورینکو) و گروه پانجین برای در‌دست‌گرفتن ۱۰ میلیارد دلار آمریکا و 30 هزار بشکه در روز ( (bpd) تأسیسات یکپارچه پالایش و پتروشیمی در شهر پانجین در فوریه ۲۰۱۹ امضا شد.
تغییر بسیار درخور توجهی در چند سال گذشته در معاهده‌های ژئوپلیتیک عربستان سعودی دیده می‌شود که اصولا حاکی از چرخش این کشور از آمریکا و غرب، به سمت چین بوده است. در واقع پس از پایان جنگ، قیمت نفت عربستان سعودی که با هدف از‌بین‌بردن بخش نفت شیل آمریکا بود، موجب شکل‌گیری عدم اعتماد میان متحدان عربستان و غرب شد. هم‌زمان با تضعیف روابط عربستان سعودی و آمریکا، ابتدا عربستان به سمت روسیه و سپس چین حرکت کرد. با این وجود، تا به حال هیچ پیشنهادی مانند پیشنهاد خرید پنج‌درصدی چین برای خرید سهام آرامکو نبوده است. با توجه به تلاش‌های ناموفق عربستان از سال 2016 تا 2020 برای متقاعدکردن سرمایه‌گذاران غربی برای سرمایه‌گذاری در آرامکو، پیشنهاد چین موجب تقویت جایگاه بن‌سلمان شده است. یکی از مهم‌ترین دیدار‌ها میان سران چین و عربستان سعودی، حضور سرمایه‌گذاران چینی در آگوست 2017 در عربستان بود.
در این جلسات، طبق اظهارات آن زمان خالد الفالح، وزیر انرژی وقت عربستان، مقرر شد عربستان سعودی و چین یک صندوق سرمایه‌گذاری 20 میلیارد دلاری بر اساس 50-50 ایجاد کنند که در بخش‌هایی مانند زیرساخت‌ها، انرژی، معدن و مواد، در میان سایر زمینه‌ها سرمایه‌گذاری کند. نشست‌های جده در آگوست 2017 به دنبال سفر تاریخی ملک سلمان، پادشاه عربستان سعودی، به چین در مارس همان سال انجام شد که در آن حدود 65 میلیارد دلار قرارداد تجاری در بخش‌هایی از‌جمله پالایش نفت، پتروشیمی، تولید سبک و الکترونیک امضا شد. بعدها اولین بحث درباره مجتمع مشترک پالایش و پتروشیمی عربستان و چین در شمال شرق چین آغاز شد، با یک امتیاز برای عربستان سعودی؛ اینکه قرار بود آرامکو تا 70 درصد از خوراک خام مجتمعی را که قرار بود شروع به کار کند، تأمین کند. این موضوع به نوبه خود بخشی از یک‌سری معاملات چندگانه بود که شامل سه توافق اولیه برای سرمایه‌گذاری در استان ژجیانگ در شرق چین می‌شد.
با‌این‌حال، آخرین توافق آرامکو-نورینکو-پنجین‌سینسین، پیامدهای گسترده‌تری را برای جو بایدن، رئیس‌جمهوری ایالات متحده، به همراه دارد؛ از این نظر که او در کجا محدودیت‌هایی را برای متحدان فرضی ترسیم می‌کند که ملاحظات تجاری و ملاحظات امنیتی را محو می‌کند. همه شرکت‌های چینی بدون استثنا به‌عنوان بخشی از دستگاه‌های دولتی عمل می‌کنند. نورینکو یکی از پیمانکاران اصلی دفاعی چین که در طیف کاملی از تحقیق، توسعه و تولید تجهیزات نظامی، فناوری سیستم و سلاح‌ها تخصص دارد، در نهایت عنصر نگران‌کننده‌ای برای ایالات متحده محسوب می‌شود. این موضوع در کنار نگرانی‌های مداوم واشنگتن از توافق مجدد عربستان سعودی با روسیه برای خرید سامانه دفاع موشکی اس-400 و اخبار جدیدتر در دسامبر 2021 مبنی بر اینکه عربستان سعودی اکنون به‌ طور فعال موشک‌های بالستیک خود را با کمک چین تولید می‌کند، همراه است.
ترجمه و تلخیص از گزارش «اویل‌پرایس»

کشور چین به‌عنوان کشوری آسیایی از سه دهه گذشته در مسیر فرایند صنعتی‌شدن و رشد اقتصادی قرار گرفته که در راستای تداوم رشد و توسعه اقتصادی خود، به ذخایر هیدروکربنی فراوانی نیازمند است‌. به همین دلیل، چین توجه ویژه‌ای به خاورمیانه و تلاش برای برقراری رابطه با کشورهای این منطقه داشته است. عربستان سعودی به‌عنوان یکی از مهم‌ترین کشورهای خاورمیانه نیز در این چند دهه با چرخشی آشکار در سیاست خود نسبت به گذشته، توجه چین را به خود جلب کرده است. با این اوصاف، در سال 2020 قرار شد عربستان سعودی با دو شرکت چینی، یک مجتمع پالایش و پتروشیمی به نام «هواجین آرامکو» تأسیس کنند. قرار بود عربستان 70 درصد از نفت مورد نیاز این پالایشگاه با ظرفیت روزانه 300 هزار بشکه را تأمین کند که به دلیل فشار آمریکا و سقوط قیمت نفت، این طرح متوقف شد. سایت اویل‌پرایس گزارشی را منتشر کرد که چین و عربستان سعودی روابط خود را با طرح پتروشیمی 10 میلیارد دلاری تقویت کردند.
در این گزارش عنوان شده است عربستان سعودی و چین گفت‌وگوهایی مربوط به یک مجتمع پالایشی و پتروشیمی را که در سال ۲۰۲۰ به دلیل سقوط قیمت نفت کنار گذاشته شده بود، احیا کرده‌اند. این معامله نشانه دیگری از تقویت روابط بین چین و عربستان سعودی است؛ تقویت و توسعه روابطی که دولت بایدن را نگران خواهد کرد. یکی از شرکت‌های چینی علاقه‌مند به حضور در معامله با عربستان سعودی‌،‌ از پیمانکاران بزرگ دفاعی چین است؛ این موضوع عاملی نگران‌کننده برای آمریکا به شمار می‌آید. به گفته منابع نزدیک به این معامله، طرح‌هایی برای ساخت یک مجتمع مشترک پالایش و پتروشیمی عربستان سعودی و چین در شمال شرقی کشور چین که در سال 2020 متوقف شده بود، هم‌اکنون دوباره مورد توجه قرار می‌گیرد. معامله اصلی برای آرامکوی عربستان سعودی و گروه صنایع شمالی چین (نورینکو) و گروه پانجین برای در‌دست‌گرفتن ۱۰ میلیارد دلار آمریکا و 30 هزار بشکه در روز ( (bpd) تأسیسات یکپارچه پالایش و پتروشیمی در شهر پانجین در فوریه ۲۰۱۹ امضا شد.
تغییر بسیار درخور توجهی در چند سال گذشته در معاهده‌های ژئوپلیتیک عربستان سعودی دیده می‌شود که اصولا حاکی از چرخش این کشور از آمریکا و غرب، به سمت چین بوده است. در واقع پس از پایان جنگ، قیمت نفت عربستان سعودی که با هدف از‌بین‌بردن بخش نفت شیل آمریکا بود، موجب شکل‌گیری عدم اعتماد میان متحدان عربستان و غرب شد. هم‌زمان با تضعیف روابط عربستان سعودی و آمریکا، ابتدا عربستان به سمت روسیه و سپس چین حرکت کرد. با این وجود، تا به حال هیچ پیشنهادی مانند پیشنهاد خرید پنج‌درصدی چین برای خرید سهام آرامکو نبوده است. با توجه به تلاش‌های ناموفق عربستان از سال 2016 تا 2020 برای متقاعدکردن سرمایه‌گذاران غربی برای سرمایه‌گذاری در آرامکو، پیشنهاد چین موجب تقویت جایگاه بن‌سلمان شده است. یکی از مهم‌ترین دیدار‌ها میان سران چین و عربستان سعودی، حضور سرمایه‌گذاران چینی در آگوست 2017 در عربستان بود.
در این جلسات، طبق اظهارات آن زمان خالد الفالح، وزیر انرژی وقت عربستان، مقرر شد عربستان سعودی و چین یک صندوق سرمایه‌گذاری 20 میلیارد دلاری بر اساس 50-50 ایجاد کنند که در بخش‌هایی مانند زیرساخت‌ها، انرژی، معدن و مواد، در میان سایر زمینه‌ها سرمایه‌گذاری کند. نشست‌های جده در آگوست 2017 به دنبال سفر تاریخی ملک سلمان، پادشاه عربستان سعودی، به چین در مارس همان سال انجام شد که در آن حدود 65 میلیارد دلار قرارداد تجاری در بخش‌هایی از‌جمله پالایش نفت، پتروشیمی، تولید سبک و الکترونیک امضا شد. بعدها اولین بحث درباره مجتمع مشترک پالایش و پتروشیمی عربستان و چین در شمال شرق چین آغاز شد، با یک امتیاز برای عربستان سعودی؛ اینکه قرار بود آرامکو تا 70 درصد از خوراک خام مجتمعی را که قرار بود شروع به کار کند، تأمین کند. این موضوع به نوبه خود بخشی از یک‌سری معاملات چندگانه بود که شامل سه توافق اولیه برای سرمایه‌گذاری در استان ژجیانگ در شرق چین می‌شد.
با‌این‌حال، آخرین توافق آرامکو-نورینکو-پنجین‌سینسین، پیامدهای گسترده‌تری را برای جو بایدن، رئیس‌جمهوری ایالات متحده، به همراه دارد؛ از این نظر که او در کجا محدودیت‌هایی را برای متحدان فرضی ترسیم می‌کند که ملاحظات تجاری و ملاحظات امنیتی را محو می‌کند. همه شرکت‌های چینی بدون استثنا به‌عنوان بخشی از دستگاه‌های دولتی عمل می‌کنند. نورینکو یکی از پیمانکاران اصلی دفاعی چین که در طیف کاملی از تحقیق، توسعه و تولید تجهیزات نظامی، فناوری سیستم و سلاح‌ها تخصص دارد، در نهایت عنصر نگران‌کننده‌ای برای ایالات متحده محسوب می‌شود. این موضوع در کنار نگرانی‌های مداوم واشنگتن از توافق مجدد عربستان سعودی با روسیه برای خرید سامانه دفاع موشکی اس-400 و اخبار جدیدتر در دسامبر 2021 مبنی بر اینکه عربستان سعودی اکنون به‌ طور فعال موشک‌های بالستیک خود را با کمک چین تولید می‌کند، همراه است.
ترجمه و تلخیص از گزارش «اویل‌پرایس»

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.