|

خردی بی‌زمان

شرق: چاپ دوم مجموعه شعر «لبه» با ترجمه رزا جمالی به تازگی توسط نشر مهر و دل منتشر شده است. لین کتاب گزینه‌ای از شعر شاعران انگلیسی‌زبان است که چند سال پیش منتشر شده بود و مترجم در چاپ دوم ویرایش تازه‌ای از آن به دست داده است. جمالی در یادداشتی کوتاه نوشته که در گزینش و ترجمه این اشعار مضامین یا دوره خاصی را مدنظر قرار نداده و دلیل انتخاب این اشعار یکی ترجمه‌پذیری‌شان بوده و دیگری ملموس‌بودن آنها برای خواننده فارسی‌زبان. در این کتاب شعرهایی از شاعران کشورهای آمریکا، انگلستان، ایرلند و هند دیده می‌شود و اغلب آنها نام‌هایی شناخته‌شده هستند: ایریون آلن گینزبرگ، استیوی اسمیت، تی‌.‌اس. الیوت، ویلیام باتلر یییتس، جوزف برادسکی، راپرت بروک، ازرا پاوند، سیلویا پلات، هیلدا دولیتل، امیلی دیکنسون، آدرین ریچ، سودیپ سن، ادیت سیتول، سولماز شریف، رابرت فراست،‌ لوئیز گلاک، اما لازاروس، هنری ودزورث لانگفلو، رجر مگاف، والت ویتمن و تد هیوز. در کتاب درباره هریک از این شاعران چند سطری توضیح داده شده و سپس شعر یا شعرهایی از آنها ترجمه شده است. ویلیا باتلر بیتس از شاعرانی است که چندین شعر از او در این کتاب دیده می‌شود. در توضیحات کتاب درباره او آمده: «ییتس شاعری ایرلندی است که عرفان سلتیک، اساطیر ایرلند، ملی‌گرایی ایرلندی و ادبیات عامه را به شعر انگلیسی آمیخت. شعر او گاه سرشار از لحن‌های متکثر نمایشی است و گاه تک‌گویی‌های ساده. نمایشی از عرفان مدرن یا حاصل از نظم طبیعی موجود در اندیشه‌ها و اساطیر سلتیک... شعر ییتس بدین جهت که بر اساطیر سلتیک بنا شده و بدین جهت که نمونه متفاوتی از ادبیات انگلیسی را عرضه می‌کند، شعری است که مورد توجه منتقدان خوانش پسااستعماری قرار گرفته است و با شعر مسلط و غالی انگلستان همسانی کمی دارد». در بخشی از شعر «دریانوردی به سمت بیزانس» از او می‌خوانیم: «اینجا سرزمینی برای مردی پیر نیست/ جوانان در کنار هم‌اند/ و پرندگانی در درختان/ نسلی رو به مرگ/ در آوازهایش/ قزل‌آلاهایی که به زمین می‌افتد، دریاهایی از گور ماهی‌ها/ گوشتی از ماهی یا ماکیان در تمام طول تابستان حمکرانی می‌کند/ آنچه به فرزندی پذیرفته شده است به دنیا می‌آید و می‌میرد/ تمام آنچه که در آن شور نهفته است، ندانستن است/ بنایی تاریخی از خردی ‌بی‌زمان».
«لاله‌ها» عنوان ترجمه دیگری از رزا جمالی است که این کتاب نیز اخیرا در نشر ایهام منتشر شده است. «لاله‌ها» گزیده‌ای از شعر ده شاعر زن است که عبارت‌اند از: لوئیز گلیک، ورونیکا گولس، سولماز شریف، آدرین ریچ، سیلویا پلات، هیلدا دولیتل، ادیت سیتول، ناتاشا ترتوی، اما لازاروس و امیلی دیکنسون. در این کتاب و به واسطه گزینش شعر این شاعران، تلاش شده به این پرسش‌ها پرداخته شود که شعر زنان چه مضامینی دارد و آنها به چه نوع سبک‌هایی از کلام علاقه‌مند بوده‌اند و از چه دایره کلماتی استفاده کرده‌اند.
شعرهای انتخاب‌شده در این کتاب نشان می‌دهند که زنان شاعر در موضوعات متنوعی شعر منتشر کرده‌اند. مترجم کتاب در دیباچه کتاب به نظریه لیکاف اشاره کرده و درباره دایره واژگانی و سبک کلامی زنان نوشته: «بر مبنای نظریه لیکاف زنان از دایره واژگانی خاصی برخوردارند و از سبک کلامی مخصوص به خود بهره می‌گیرند، آنها از دامنه وسیعی از رنگ‌واژه‌ها استفاده می‌کنند، از دشواژه‌ها کمترین استفاده را می‌کنند و به تشدیدکننده‌ها بسیار علاقه‌مندند، حروف اضافه و علائم سجاوندی را به دقت به کار می‌بندند، از زبان غیرمعیار می‌گریزند و توصیفات ظریف و دقیقی را از محیط به رشته تحریر درمی‌آورند». مترجم در این دیباچه به برخی نظریه‌هایی که درباره ادبیات زنانه مطرح شده به اجمال اشاره کرده و می‌گوید شاید زنان شاعر امروز بتوانند به زبان ویژه خود دست پیدا کنند که حاصل نوع زیست بیولوژیکی، نشانه‌شناختی زبانی و هویت فرهنگی آنهاست که از زیست‌بوم تا استعاره‌سازی در حوزه اجتماع را دربر می‌گیرد. او نوشته است: «شاعری مثل لوئیز گلیک که برنده جایزه نوبل است زیست‌بومی زنانه را برای خود تعریف می‌کند و مارگارت اتوود هم شاعری است که در این زمینه کوشیده است. شاعری مثل آدرین ریچ که به جنگ استعاره‌ها و کلیشه‌های مردانه می‌رود تا دنیایی نوین و زنانه را بازسازی کند، شعر شیرجه‌زدن در کشتی شکسته از این جمله شعرها است. و شاعری مثل کارول آن دافی اساطیر را از منظر یک زن دوباره بازسازی و روایت می‌کند. او به گلوی خاموش زنان در گستره تاریخ، صدا می‌بخشد که شعر لیدی لازاروسش را می‌توان از این ‌گونه شمرد». در این کتاب پیش از آ‌نکه شعری از هر شاعر بیاید، به‌طور مختصر به معرفی‌اش پرداخته شده و به مهم‌ترین ویژگی‌های جهان شعری‌اش اشاره شده است.

شرق: چاپ دوم مجموعه شعر «لبه» با ترجمه رزا جمالی به تازگی توسط نشر مهر و دل منتشر شده است. لین کتاب گزینه‌ای از شعر شاعران انگلیسی‌زبان است که چند سال پیش منتشر شده بود و مترجم در چاپ دوم ویرایش تازه‌ای از آن به دست داده است. جمالی در یادداشتی کوتاه نوشته که در گزینش و ترجمه این اشعار مضامین یا دوره خاصی را مدنظر قرار نداده و دلیل انتخاب این اشعار یکی ترجمه‌پذیری‌شان بوده و دیگری ملموس‌بودن آنها برای خواننده فارسی‌زبان. در این کتاب شعرهایی از شاعران کشورهای آمریکا، انگلستان، ایرلند و هند دیده می‌شود و اغلب آنها نام‌هایی شناخته‌شده هستند: ایریون آلن گینزبرگ، استیوی اسمیت، تی‌.‌اس. الیوت، ویلیام باتلر یییتس، جوزف برادسکی، راپرت بروک، ازرا پاوند، سیلویا پلات، هیلدا دولیتل، امیلی دیکنسون، آدرین ریچ، سودیپ سن، ادیت سیتول، سولماز شریف، رابرت فراست،‌ لوئیز گلاک، اما لازاروس، هنری ودزورث لانگفلو، رجر مگاف، والت ویتمن و تد هیوز. در کتاب درباره هریک از این شاعران چند سطری توضیح داده شده و سپس شعر یا شعرهایی از آنها ترجمه شده است. ویلیا باتلر بیتس از شاعرانی است که چندین شعر از او در این کتاب دیده می‌شود. در توضیحات کتاب درباره او آمده: «ییتس شاعری ایرلندی است که عرفان سلتیک، اساطیر ایرلند، ملی‌گرایی ایرلندی و ادبیات عامه را به شعر انگلیسی آمیخت. شعر او گاه سرشار از لحن‌های متکثر نمایشی است و گاه تک‌گویی‌های ساده. نمایشی از عرفان مدرن یا حاصل از نظم طبیعی موجود در اندیشه‌ها و اساطیر سلتیک... شعر ییتس بدین جهت که بر اساطیر سلتیک بنا شده و بدین جهت که نمونه متفاوتی از ادبیات انگلیسی را عرضه می‌کند، شعری است که مورد توجه منتقدان خوانش پسااستعماری قرار گرفته است و با شعر مسلط و غالی انگلستان همسانی کمی دارد». در بخشی از شعر «دریانوردی به سمت بیزانس» از او می‌خوانیم: «اینجا سرزمینی برای مردی پیر نیست/ جوانان در کنار هم‌اند/ و پرندگانی در درختان/ نسلی رو به مرگ/ در آوازهایش/ قزل‌آلاهایی که به زمین می‌افتد، دریاهایی از گور ماهی‌ها/ گوشتی از ماهی یا ماکیان در تمام طول تابستان حمکرانی می‌کند/ آنچه به فرزندی پذیرفته شده است به دنیا می‌آید و می‌میرد/ تمام آنچه که در آن شور نهفته است، ندانستن است/ بنایی تاریخی از خردی ‌بی‌زمان».
«لاله‌ها» عنوان ترجمه دیگری از رزا جمالی است که این کتاب نیز اخیرا در نشر ایهام منتشر شده است. «لاله‌ها» گزیده‌ای از شعر ده شاعر زن است که عبارت‌اند از: لوئیز گلیک، ورونیکا گولس، سولماز شریف، آدرین ریچ، سیلویا پلات، هیلدا دولیتل، ادیت سیتول، ناتاشا ترتوی، اما لازاروس و امیلی دیکنسون. در این کتاب و به واسطه گزینش شعر این شاعران، تلاش شده به این پرسش‌ها پرداخته شود که شعر زنان چه مضامینی دارد و آنها به چه نوع سبک‌هایی از کلام علاقه‌مند بوده‌اند و از چه دایره کلماتی استفاده کرده‌اند.
شعرهای انتخاب‌شده در این کتاب نشان می‌دهند که زنان شاعر در موضوعات متنوعی شعر منتشر کرده‌اند. مترجم کتاب در دیباچه کتاب به نظریه لیکاف اشاره کرده و درباره دایره واژگانی و سبک کلامی زنان نوشته: «بر مبنای نظریه لیکاف زنان از دایره واژگانی خاصی برخوردارند و از سبک کلامی مخصوص به خود بهره می‌گیرند، آنها از دامنه وسیعی از رنگ‌واژه‌ها استفاده می‌کنند، از دشواژه‌ها کمترین استفاده را می‌کنند و به تشدیدکننده‌ها بسیار علاقه‌مندند، حروف اضافه و علائم سجاوندی را به دقت به کار می‌بندند، از زبان غیرمعیار می‌گریزند و توصیفات ظریف و دقیقی را از محیط به رشته تحریر درمی‌آورند». مترجم در این دیباچه به برخی نظریه‌هایی که درباره ادبیات زنانه مطرح شده به اجمال اشاره کرده و می‌گوید شاید زنان شاعر امروز بتوانند به زبان ویژه خود دست پیدا کنند که حاصل نوع زیست بیولوژیکی، نشانه‌شناختی زبانی و هویت فرهنگی آنهاست که از زیست‌بوم تا استعاره‌سازی در حوزه اجتماع را دربر می‌گیرد. او نوشته است: «شاعری مثل لوئیز گلیک که برنده جایزه نوبل است زیست‌بومی زنانه را برای خود تعریف می‌کند و مارگارت اتوود هم شاعری است که در این زمینه کوشیده است. شاعری مثل آدرین ریچ که به جنگ استعاره‌ها و کلیشه‌های مردانه می‌رود تا دنیایی نوین و زنانه را بازسازی کند، شعر شیرجه‌زدن در کشتی شکسته از این جمله شعرها است. و شاعری مثل کارول آن دافی اساطیر را از منظر یک زن دوباره بازسازی و روایت می‌کند. او به گلوی خاموش زنان در گستره تاریخ، صدا می‌بخشد که شعر لیدی لازاروسش را می‌توان از این ‌گونه شمرد». در این کتاب پیش از آ‌نکه شعری از هر شاعر بیاید، به‌طور مختصر به معرفی‌اش پرداخته شده و به مهم‌ترین ویژگی‌های جهان شعری‌اش اشاره شده است.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.