|

چرا چرخ بندر چابهار نمی‌چرخد

محمد عبدالهی

رویدادهای اقتصادی اخیر و سیر آمد‌و‌رفت برخی از مقامات کشورهای مختلف از‌جمله بازدید سفیر فنلاند، سفیر پاکستان، هیئت اقتصادی ازبکستان، رئیس دفتر سازمان ملل و همچنین برگزاری اجلاس «آسیای مرکزی و هند» در سه‌ماهه گذشته و از‌جمله بازدید مدیران هندی شرکت IPGL از بندر چابهار این گمانه را تقویت کرده است که در صورت توافق نهایی ایران در وین، این امر محتمل است که بخش عمده‌ای از رونق حمل‌ونقل دریایی، جدا از پتانسیل بنادر اصلی کشور، این بار بندر چابهار هم با توجه به ظرفیت‌های منحصربه‌فرد آن بتواند برای نخستین بار در جایگاه اصلی خود نقش ایفا کند.

این امر زمانی قوت پیدا می‌کند که در سال‌های گذشته، دولت زیرساخت‌ها و تجهیزات بسیار مناسبی فراهم کرده و در کنار مزیت‌های خاص این بندر می‌تواند جایگاه اصلی خود را در بازارهای منطقه شکوفا کند.
با این‌همه بندر چابهار در پنج سال اخیر، با وجود تلاش‌ها و کوشش‌های متولیان امر در سال‌های آغازین آن، در دو سال اخیر، نه‌تنها رشد و توسعه‌ نیافته؛ بلکه در بخشی از عملکرد خود نسبت به مزیت‌ها و جایگاه خاص جغرافیایی آن متأسفانه از سیر قهقرایی برخوردار بوده است. با توجه به این امر، ضرورت دارد که متولیان و سیاست‌گذاران حمل‌ونقل دریایی کشور نسبت به این عارضه با حساسیت و دغدغه بیشتری این ناتوانی و ناکارآمدی را دنبال کنند و راه‌حل ثمربخشی را برای آن بیابند. چه بسا، گذر زمان و غفلت از مأموریت اصلی آن، در آینده برای بسیاری از دست‌اندرکاران و متولیان امر خسران جبران‌ناپذیری را رقم بزند و حجم درخور‌توجهی از سرمایه‌گذاری را در این بندر به اتلاف منابع سهمگینی تبدیل کند. ازاین‌رو بایسته است که جهت شفاف‌سازی و تمایز قراردادن این فرصت‌ها و تهدیدها، متولیان امر برای این پرسش‌ها پاسخ مناسبی بیابند. شاید از مسیر شفاف‌سازی و غبارزدایی از ابهامات موجود در این بندر بتوان راهی برای رونق و ارتقای جایگاه واقعی آن پیدا کرد؛ والا اگر با همین سازوکار معیوب و ناکارآمد پیش برود، شاید هرگز این بندر جایگاه خود را نیابد؛ بنابراین پاسخ به پرسش‌های ذیل مانند چراغ راهی برای آیندگان خواهد بود:
1ـ تاکنون سرمایه‌گذاران هندی از مجموع تعهدات خود در بندر چابهار، چه مقدار سرمایه‌گذاری کرده‌اند و این سرمایه‌گذاری‌ها تا چه حد در بهره‌برداری و کیفیت عملکرد این بندر مؤثر بوده است؟ و دلیل این‌همه تأخیر و تعلل حقیقتا چه بوده است؟
2ـ با وجود اینکه این بندر، از فهرست تحریم‌های اخیر آمریکا معاف شده است، تاکنون از این مزیت چه نوع استفاده‌هایی شده است؟
3ـ کشور هند به‌عنوان یکی از اقتصادهای برتر جهان و نوع روابط اقتصادی که با کشورهای توسعه‌یافته جهان دارد، چه سهمی از بازار جهان و البته منطقه را جذب بندر چابهار کرده است؟
4ـ چرا با وجود پنج سال بهره‌برداری از بندر شهید بهشتی چابهار و استقرار تجهیزات مدرن، این بندر نتوانسته حتی ظرفیت‌های موجود کانتینری منطقه را حفظ و به نقطه قابل قبولی برساند؟
5ـ با وجود پتانسیل موجود و ظرفیت‌های بخش خصوصی در بنادر استراتژیک کشور، چنانچه اپراتور هندی به هر دلیلی از ادامه همکاری منع شود، این بندر از کدام مزیت و امتیاز محروم می‌شود و کدام بازار منطقه را از دست می‌دهد؟
6ـ مسامحه و خویشتن‌داری وزارت راه و شهرسازی و نیز سازمان بنادر و دریانوردی نسبت به این حجم از ناتوانی اپراتور هندی و عدم ایفای نقش این اپراتور نسبت به تعهدات خود اگر بستر قانونی و توجیه اقتصادی ندارد، چه لزومی به استمرار این نوع همکاری‌های اقتصادی است که زیان آن به مراتب از صرفه آن بیشتر است.

رویدادهای اقتصادی اخیر و سیر آمد‌و‌رفت برخی از مقامات کشورهای مختلف از‌جمله بازدید سفیر فنلاند، سفیر پاکستان، هیئت اقتصادی ازبکستان، رئیس دفتر سازمان ملل و همچنین برگزاری اجلاس «آسیای مرکزی و هند» در سه‌ماهه گذشته و از‌جمله بازدید مدیران هندی شرکت IPGL از بندر چابهار این گمانه را تقویت کرده است که در صورت توافق نهایی ایران در وین، این امر محتمل است که بخش عمده‌ای از رونق حمل‌ونقل دریایی، جدا از پتانسیل بنادر اصلی کشور، این بار بندر چابهار هم با توجه به ظرفیت‌های منحصربه‌فرد آن بتواند برای نخستین بار در جایگاه اصلی خود نقش ایفا کند.

این امر زمانی قوت پیدا می‌کند که در سال‌های گذشته، دولت زیرساخت‌ها و تجهیزات بسیار مناسبی فراهم کرده و در کنار مزیت‌های خاص این بندر می‌تواند جایگاه اصلی خود را در بازارهای منطقه شکوفا کند.
با این‌همه بندر چابهار در پنج سال اخیر، با وجود تلاش‌ها و کوشش‌های متولیان امر در سال‌های آغازین آن، در دو سال اخیر، نه‌تنها رشد و توسعه‌ نیافته؛ بلکه در بخشی از عملکرد خود نسبت به مزیت‌ها و جایگاه خاص جغرافیایی آن متأسفانه از سیر قهقرایی برخوردار بوده است. با توجه به این امر، ضرورت دارد که متولیان و سیاست‌گذاران حمل‌ونقل دریایی کشور نسبت به این عارضه با حساسیت و دغدغه بیشتری این ناتوانی و ناکارآمدی را دنبال کنند و راه‌حل ثمربخشی را برای آن بیابند. چه بسا، گذر زمان و غفلت از مأموریت اصلی آن، در آینده برای بسیاری از دست‌اندرکاران و متولیان امر خسران جبران‌ناپذیری را رقم بزند و حجم درخور‌توجهی از سرمایه‌گذاری را در این بندر به اتلاف منابع سهمگینی تبدیل کند. ازاین‌رو بایسته است که جهت شفاف‌سازی و تمایز قراردادن این فرصت‌ها و تهدیدها، متولیان امر برای این پرسش‌ها پاسخ مناسبی بیابند. شاید از مسیر شفاف‌سازی و غبارزدایی از ابهامات موجود در این بندر بتوان راهی برای رونق و ارتقای جایگاه واقعی آن پیدا کرد؛ والا اگر با همین سازوکار معیوب و ناکارآمد پیش برود، شاید هرگز این بندر جایگاه خود را نیابد؛ بنابراین پاسخ به پرسش‌های ذیل مانند چراغ راهی برای آیندگان خواهد بود:
1ـ تاکنون سرمایه‌گذاران هندی از مجموع تعهدات خود در بندر چابهار، چه مقدار سرمایه‌گذاری کرده‌اند و این سرمایه‌گذاری‌ها تا چه حد در بهره‌برداری و کیفیت عملکرد این بندر مؤثر بوده است؟ و دلیل این‌همه تأخیر و تعلل حقیقتا چه بوده است؟
2ـ با وجود اینکه این بندر، از فهرست تحریم‌های اخیر آمریکا معاف شده است، تاکنون از این مزیت چه نوع استفاده‌هایی شده است؟
3ـ کشور هند به‌عنوان یکی از اقتصادهای برتر جهان و نوع روابط اقتصادی که با کشورهای توسعه‌یافته جهان دارد، چه سهمی از بازار جهان و البته منطقه را جذب بندر چابهار کرده است؟
4ـ چرا با وجود پنج سال بهره‌برداری از بندر شهید بهشتی چابهار و استقرار تجهیزات مدرن، این بندر نتوانسته حتی ظرفیت‌های موجود کانتینری منطقه را حفظ و به نقطه قابل قبولی برساند؟
5ـ با وجود پتانسیل موجود و ظرفیت‌های بخش خصوصی در بنادر استراتژیک کشور، چنانچه اپراتور هندی به هر دلیلی از ادامه همکاری منع شود، این بندر از کدام مزیت و امتیاز محروم می‌شود و کدام بازار منطقه را از دست می‌دهد؟
6ـ مسامحه و خویشتن‌داری وزارت راه و شهرسازی و نیز سازمان بنادر و دریانوردی نسبت به این حجم از ناتوانی اپراتور هندی و عدم ایفای نقش این اپراتور نسبت به تعهدات خود اگر بستر قانونی و توجیه اقتصادی ندارد، چه لزومی به استمرار این نوع همکاری‌های اقتصادی است که زیان آن به مراتب از صرفه آن بیشتر است.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.