آقا شما وکیل هستید؟
ابراهیم ایوبی-وکیل دادگستری
عنوان یادداشت ممکن است پرسشی ساده به نظر برسد اما ماجرا پیچیدهتر از این حرفهاست! وکلای دادگستری زمان زیادی را در پشت در محاکم یا پلههای عدلیه سپری میکنند و بسیار رایج است که در این اوقات فردی سؤال کند: «آقا شما وکیل هستید؟» (البته برای رعایت عدالت جنسیتی باید گفته شود از همکاران خانم میپرسند: «خانم شما وکیل هستید؟»). نکته اینجاست که پرسش زمانی طرح میشود که پرسشگر اطمینان خاطر دارد مخاطب او وکیل است! (خلاف این مصرع سعدی «چو دانی و پرسی سؤالت خطاست»). درواقع میخواهد از وکیل اقرار بگیرد که وکیل است، تا بتواند در ادامه بگوید: «میتوانم یک سؤال بپرسم؟» و اگر پاسخ منفی باشد، کنایههای غیرقابلپیشبینی بزند! البته اگر مخاطب انکار کند، چون همه شواهد و قرائن نشان میدهد که او وکیل است، در موقعیت نامناسبی قرار میگیرد! درنهایت نتیجه این صحنهآرایی هوشمندانه دو چیز خواهد بود: گرفتن اقرار از وکیل، یا وادارکردن او به انکار حرفهاش که درواقع زیرسؤالرفتن شخصیت اوست. همین نشان میدهد مردم عادی را نباید چندان دستکم گرفت. شخصا در پاسخ میگویم: وکیل هستم، و سپس بهعنوان راهنمایی او را به دفتر معاضدت قضائی کانون وکلا در مجتمع هدایت میکنم اما در کمال تعجب بیشتر اوقات حاضر به مراجعه نیستند و اصرار دارند که وکیل بدون اطلاع از کموکیف ماجرا پرسشهای تمامنشدنی را پاسخ دهد، اگر هم امتناع کند، با گفتن «نترس پولش را میدهم!» به خیال خود آخرین ضربه را وارد میکنند. از دیگر روزمرگیهای یک وکیل دادگستری میهمانیهای خانوادگی است. پس از صرف شام برای شروع دورهمی «وکیل دادگستری» سوژه مناسبی است؛ در همان آغاز مزهپراکنیها شروع میشود: «درست است که وکلا حرف مفت زیاد میزنند اما مفت حرف نمیزنند؟» یا «این ضربالمثل انگلیسی را شنیدید: وکیل خوب همسایه بد است؟» یا «بالاخره در هر پرونده یک نفر حق است و یک نفر ناحق، چرا یک وکیل قبول میکند از شخص ناحق دفاع کند؟» اگر در جواب توضیح داده شود که تشخیص حقیقت نسبی است و از زاویه دید هر کس موضوع متفاوت خواهد بود، حتی رأیی که قاضی دادگاه نخستین صادر میکند، ممکن است در مرجع بالاتر نقض شود، بلافاصله با غرور پاسخ میدهند: «شما وکلا که در حرفزدن کم نمیآورید!». مرحله بعد، شروعکردن همه افراد حاضر در جمع به گرفتن مشاوره خواهد بود. البته اگر درنهایت از اینکه نتیجه مشورت دلخواه نبوده احساس طلبکاری نکنند، بههیچعنوان خود را به فردی که دقایق و گاهی ساعتها وقت برای دادن مشاوره گذاشته بدهکار نمیدانند؛ به یک دلیل ساده: حرفزدن که مالیات ندارد!
رفتن به مجتمعهای قضائی هم حکایت خود را دارد، در ابتدای کار باید کت و کیف غوررسی شود. تصور کنید فردی برای کاملبودن کت و شلوار، کراوات هم بسته باشد، در هنگام ورود سربازی وظیفه با حوصله و دقت شروع به گشتن لباسها و جیب شلوار این وکیل خوشتیپ میکند تا مبادا گوشی تلفن همراه خود را به داخل ببرد و لازم است مانند همه افراد آن را تحویل دهد. بماند بعد که داخل میشویم، مشاهده میشود که کارکنان زحمتکش بخش خدمات تلفن همراه هوشمند خود را به همراه دارند و سرگرم سیر آفاق و انفس در اینستاگراماند. فقط میماند این ابهام که چرا اعضای مجمع تشخیص مصلحت نظام تصویب کردند: «وکیل در موضع دفاع، از احترام و تأمینات شاغلین شغل قضا برخوردار میباشد» (تبصره سوم مادهواحده «انتخاب وکیل توسط اصحاب دعوی» مصوب 11/مهرماه/1370). بعد از پایان یک روز کاری، دنبالکردن اخبار حقوقی عادت بیشتر همکاران است. هفتهای نیست که مقامات وکلا را مورد تفقد قرار ندهند: «یکی از عوامل تکثیر پروندههای قضائی خود وکلا هستند... چون سود وکلا در طولانیشدن روند رسیدگی است. مثلا وکلا دوست دارند اگر یک پروندهای بدوی شد، این پرونده برود تجدیدنظر یا برود دیوان عالی...» یا «یکی از دلایل تمایل قضات به وکیلشدن درآمد میلیاردی وکلاست». هفتم اسفند مصادف با «روز وکیل دادگستری» همچنان در تقویم رسمی جایی ندارد. به احترام کوششهای دکتر محمد مصدق و دوراندیشی نمایندگان مجلس که 67 سال قبل لایحه استقلال کانون وکلای دادگستری را از تصویب گذراندند، کلاه از سر بر میداریم. یاد استاد بهمن کشاورز به خیر که میگفتند: «اینجا سوئیس نیست، اگر لوطیگریاش را دارید، بیایید و وکیل شوید».
عنوان یادداشت ممکن است پرسشی ساده به نظر برسد اما ماجرا پیچیدهتر از این حرفهاست! وکلای دادگستری زمان زیادی را در پشت در محاکم یا پلههای عدلیه سپری میکنند و بسیار رایج است که در این اوقات فردی سؤال کند: «آقا شما وکیل هستید؟» (البته برای رعایت عدالت جنسیتی باید گفته شود از همکاران خانم میپرسند: «خانم شما وکیل هستید؟»). نکته اینجاست که پرسش زمانی طرح میشود که پرسشگر اطمینان خاطر دارد مخاطب او وکیل است! (خلاف این مصرع سعدی «چو دانی و پرسی سؤالت خطاست»). درواقع میخواهد از وکیل اقرار بگیرد که وکیل است، تا بتواند در ادامه بگوید: «میتوانم یک سؤال بپرسم؟» و اگر پاسخ منفی باشد، کنایههای غیرقابلپیشبینی بزند! البته اگر مخاطب انکار کند، چون همه شواهد و قرائن نشان میدهد که او وکیل است، در موقعیت نامناسبی قرار میگیرد! درنهایت نتیجه این صحنهآرایی هوشمندانه دو چیز خواهد بود: گرفتن اقرار از وکیل، یا وادارکردن او به انکار حرفهاش که درواقع زیرسؤالرفتن شخصیت اوست. همین نشان میدهد مردم عادی را نباید چندان دستکم گرفت. شخصا در پاسخ میگویم: وکیل هستم، و سپس بهعنوان راهنمایی او را به دفتر معاضدت قضائی کانون وکلا در مجتمع هدایت میکنم اما در کمال تعجب بیشتر اوقات حاضر به مراجعه نیستند و اصرار دارند که وکیل بدون اطلاع از کموکیف ماجرا پرسشهای تمامنشدنی را پاسخ دهد، اگر هم امتناع کند، با گفتن «نترس پولش را میدهم!» به خیال خود آخرین ضربه را وارد میکنند. از دیگر روزمرگیهای یک وکیل دادگستری میهمانیهای خانوادگی است. پس از صرف شام برای شروع دورهمی «وکیل دادگستری» سوژه مناسبی است؛ در همان آغاز مزهپراکنیها شروع میشود: «درست است که وکلا حرف مفت زیاد میزنند اما مفت حرف نمیزنند؟» یا «این ضربالمثل انگلیسی را شنیدید: وکیل خوب همسایه بد است؟» یا «بالاخره در هر پرونده یک نفر حق است و یک نفر ناحق، چرا یک وکیل قبول میکند از شخص ناحق دفاع کند؟» اگر در جواب توضیح داده شود که تشخیص حقیقت نسبی است و از زاویه دید هر کس موضوع متفاوت خواهد بود، حتی رأیی که قاضی دادگاه نخستین صادر میکند، ممکن است در مرجع بالاتر نقض شود، بلافاصله با غرور پاسخ میدهند: «شما وکلا که در حرفزدن کم نمیآورید!». مرحله بعد، شروعکردن همه افراد حاضر در جمع به گرفتن مشاوره خواهد بود. البته اگر درنهایت از اینکه نتیجه مشورت دلخواه نبوده احساس طلبکاری نکنند، بههیچعنوان خود را به فردی که دقایق و گاهی ساعتها وقت برای دادن مشاوره گذاشته بدهکار نمیدانند؛ به یک دلیل ساده: حرفزدن که مالیات ندارد!
رفتن به مجتمعهای قضائی هم حکایت خود را دارد، در ابتدای کار باید کت و کیف غوررسی شود. تصور کنید فردی برای کاملبودن کت و شلوار، کراوات هم بسته باشد، در هنگام ورود سربازی وظیفه با حوصله و دقت شروع به گشتن لباسها و جیب شلوار این وکیل خوشتیپ میکند تا مبادا گوشی تلفن همراه خود را به داخل ببرد و لازم است مانند همه افراد آن را تحویل دهد. بماند بعد که داخل میشویم، مشاهده میشود که کارکنان زحمتکش بخش خدمات تلفن همراه هوشمند خود را به همراه دارند و سرگرم سیر آفاق و انفس در اینستاگراماند. فقط میماند این ابهام که چرا اعضای مجمع تشخیص مصلحت نظام تصویب کردند: «وکیل در موضع دفاع، از احترام و تأمینات شاغلین شغل قضا برخوردار میباشد» (تبصره سوم مادهواحده «انتخاب وکیل توسط اصحاب دعوی» مصوب 11/مهرماه/1370). بعد از پایان یک روز کاری، دنبالکردن اخبار حقوقی عادت بیشتر همکاران است. هفتهای نیست که مقامات وکلا را مورد تفقد قرار ندهند: «یکی از عوامل تکثیر پروندههای قضائی خود وکلا هستند... چون سود وکلا در طولانیشدن روند رسیدگی است. مثلا وکلا دوست دارند اگر یک پروندهای بدوی شد، این پرونده برود تجدیدنظر یا برود دیوان عالی...» یا «یکی از دلایل تمایل قضات به وکیلشدن درآمد میلیاردی وکلاست». هفتم اسفند مصادف با «روز وکیل دادگستری» همچنان در تقویم رسمی جایی ندارد. به احترام کوششهای دکتر محمد مصدق و دوراندیشی نمایندگان مجلس که 67 سال قبل لایحه استقلال کانون وکلای دادگستری را از تصویب گذراندند، کلاه از سر بر میداریم. یاد استاد بهمن کشاورز به خیر که میگفتند: «اینجا سوئیس نیست، اگر لوطیگریاش را دارید، بیایید و وکیل شوید».
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.