چرا روسها کنترل چرنوبیل را به دست گرفتند؟
گرایم مسی . کارشناس روسیه
بدترین فاجعه هستهای جهان اینجا رخ داده و اکنون مقامهای اوکراینی میگویند منطقه اطراف رآکتور هستهای چرنوبیل تحت کنترل روسیه است. به گزارش ایندیپندنت، رآکتور چرنوبیل در آوریل ۱۹۸۶ در جریان آزمایشی ذوب شد و بخش اعظم اروپا را یک ابر رادیواکتیو فرا گرفت. آن زمان اوکراین بخشی از اتحاد جماهیر شوروی بود و تا به امروز، یک منطقه ممنوعه ۲۰مایلی کاملا محافظتشده اطراف این محل وجود دارد که در آن مواد هستهای بسیار خطرناکی مدفون است. پس چرا ولادیمیر پوتین تصاحب و کنترل این منطقه با پیشروی نیروهایش را در اولویت قرار داده است؟ به احتمال زیاد بهدلیل موقعیت جغرافیایی آن است نه خود منطقه. چرنوبیل در شمال اوکراین، در چند مایلی داخل مرز بلاروس و حدود ۸۰مایلی شمال کییف، پایتخت این کشور، واقع شده است. جولیت کایم، تحلیلگر سیانان و کارشناس امنیت ملی، در توییتی نوشت: «چرنوبیل کوتاهترین مسیر از روسیه به کییف است. هدف تأسیسات چرنوبیل نیست». یک جاده اصلی وجود دارد که این منطقه را به کییف وصل میکند؛ بنابراین میتوان آن را محلی برای استقرار نیروها و تجهیزاتی در نظر گرفت که در سمت مرز بلاروس ساخته شدهاند. بهدلیل ماهیت منطقه، شاید بعید باشد که تجهیزات انبارشده در نزدیکی محل، هدف بمباران یا آتش توپخانه قرار گیرد. ناظران اوکراین به این نکته نیز اشاره کردهاند که چرنوبیل سمت غرب رودخانه پریپیات قرار دارد و درست در شمال کییف، با رودخانه دنیپر یکی میشود؛ بنابراین این محل برای جناح غربی نیروهای روس، در صورتی که در نهایت شهر را محاصره کنند، اهمیت راهبردی پیدا میکند. به گفته دیگر ناظران، روسیه قصد دارد کنترل پست برق چرنوبیل را به دست بگیرد که انرژی بلاروس و بخشهایی از غرب روسیه را تأمین میکند. شین پارتلو که پیشتر در سفارت آمریکا در کییف کار میکرد، در توییتی نوشت: «تحلیل من این است که هدف از حفظ منطقه چرنوبیل، کنترل پست برق آنجاست که برای تأمین برق منطقه ازجمله بلاروس و روسیه بسیار مهم است. من این را وقتی در سفارت دیپلمات بودم، در مصاحبه با مهندسان آنجا متوجه شدم».
ورود به منطقه ممنوعه
همچنین سیانبیسی در گزارشی مینویسد: بعدازظهر پنجشنبه، نیروهای مسلح روسیه وارد منطقه ممنوعه متروکه اطراف نیروگاه چرنوبیل شدند؛ جایی که بدترین حادثه هستهای جهان در سال ۱۹۸۶ رخ داد. به گفته دنیز شمیهال، نخستوزیر اوکراین، شبهنگام نیروهای روسیه کنترل کامل منطقه ازجمله خود نیروگاه را به دست گرفتند. درگیری شدید در داخل منطقه ممنوعه متروکه که یک زمین وسیع و خالی در اطراف نیروگاه هستهای چرنوبیل است، ازجمله شهر ارواح «پریپیات»، نگرانیهایی را ایجاد میکند که میتواند جرقه فاجعه هستهای دیگری را به وجود بیاورد. رافائل ماریانو گروسی، مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی که با نگرانی زیاد وضعیت را شاهد است، خواستار حداکثر خویشتنداری در بحبوحه درگیریها برای جلوگیری از بهخطرافتادن تأسیسات هستهای شده است. تیم موسو، استاد دانشگاه در علوم بیولوژیکی در دانگاه کارولینای جنوبی که بیش از ۲۰ سال است مسئله چرنوبیل را مطالعه میکند، میگوید: خود رآکتور تخریبشده در سال ۲۰۱۹ در زیر یک پناهگاه طاقیشکل به ارزش دو میلیارد دلار، یک سازه فلزی به اندازه استادیوم که روی آن ساخته شده بود، پنهان شده، اما سه رآکتور دستنخورده دیگر
بهطور کامل در معرض دید قرار گرفتند. اگر موشکها در نزدیکی رآکتور شماره ۴ اصابت کنند، جایی که هنوز مقادیری از مواد رادیواکتیو وجود دارد یا تأسیساتی که سوخت مصرفشده اتمی چندین دهه است در آنجا نگهداری میشود، میتواند به ایجاد یک غبار اتمی رادیواکتیو تبدیل شود که در سراسر منطقه گسترش مییابد. او میگوید: همچنین، منطقه اطراف نیروگاه پرتوزاترین مکان روی کره زمین است. این مسئله همراه با شرایط «جعبه آتشافکن» ناشی از آتشسوزیهای شدید جنگلها در سالهای اخیر، میتواند به آتشسوزیهای سریع جنگلی اجازه دهد تا ایزوتوپهای پرتوزا را به جو بازگرداند و دوباره آن در اطراف منتشر کنند. حضور نیروهای روسی در چرنوبیل یک نشانه نگرانکننده دیگر برای اوکراین است؛ چراکه آنها اکنون حدود یک ساعت با پایتخت فاصله دارند. نیروهای ویژه روسیه همچنین توانستهاند با وجود درگیریهای شدید، یک فرودگاه نظامی کلیدی را در فاصله ۲۰مایلی از مرکز شهر کییف حفظ کنند. نخستوزیر اوکراین همچنین گفت: متأسفانه، باید به اطلاع عموم برسانیم که منطقه چرنوبیل -بهاصطلاح منطقه ممنوعه- و تمامی نیروگاه برق اتمی چرنوبیل به دست گروههای مسلح روسیه افتاده
است. اوایل روز پنجشنبه و پیش از اقدام نیروهای روسی در بهدستگرفتن کنترل چرنوبیل، ولودیمیر زلنسکی، رئیسجمهوری اوکراین در توییتی نوشت، نیروهای اوکراینی در حال نبرد هستند و برای اجتناب از بهوقوعپیوستن یک فاجعه دیگر چرنوبیل جان خود را فدا میکنند. او بعد از تصرف چرنوبیل نیز نوشت: این اعلان جنگ علیه سراسر اروپاست.
بدترین فاجعه هستهای جهان اینجا رخ داده و اکنون مقامهای اوکراینی میگویند منطقه اطراف رآکتور هستهای چرنوبیل تحت کنترل روسیه است. به گزارش ایندیپندنت، رآکتور چرنوبیل در آوریل ۱۹۸۶ در جریان آزمایشی ذوب شد و بخش اعظم اروپا را یک ابر رادیواکتیو فرا گرفت. آن زمان اوکراین بخشی از اتحاد جماهیر شوروی بود و تا به امروز، یک منطقه ممنوعه ۲۰مایلی کاملا محافظتشده اطراف این محل وجود دارد که در آن مواد هستهای بسیار خطرناکی مدفون است. پس چرا ولادیمیر پوتین تصاحب و کنترل این منطقه با پیشروی نیروهایش را در اولویت قرار داده است؟ به احتمال زیاد بهدلیل موقعیت جغرافیایی آن است نه خود منطقه. چرنوبیل در شمال اوکراین، در چند مایلی داخل مرز بلاروس و حدود ۸۰مایلی شمال کییف، پایتخت این کشور، واقع شده است. جولیت کایم، تحلیلگر سیانان و کارشناس امنیت ملی، در توییتی نوشت: «چرنوبیل کوتاهترین مسیر از روسیه به کییف است. هدف تأسیسات چرنوبیل نیست». یک جاده اصلی وجود دارد که این منطقه را به کییف وصل میکند؛ بنابراین میتوان آن را محلی برای استقرار نیروها و تجهیزاتی در نظر گرفت که در سمت مرز بلاروس ساخته شدهاند. بهدلیل ماهیت منطقه، شاید بعید باشد که تجهیزات انبارشده در نزدیکی محل، هدف بمباران یا آتش توپخانه قرار گیرد. ناظران اوکراین به این نکته نیز اشاره کردهاند که چرنوبیل سمت غرب رودخانه پریپیات قرار دارد و درست در شمال کییف، با رودخانه دنیپر یکی میشود؛ بنابراین این محل برای جناح غربی نیروهای روس، در صورتی که در نهایت شهر را محاصره کنند، اهمیت راهبردی پیدا میکند. به گفته دیگر ناظران، روسیه قصد دارد کنترل پست برق چرنوبیل را به دست بگیرد که انرژی بلاروس و بخشهایی از غرب روسیه را تأمین میکند. شین پارتلو که پیشتر در سفارت آمریکا در کییف کار میکرد، در توییتی نوشت: «تحلیل من این است که هدف از حفظ منطقه چرنوبیل، کنترل پست برق آنجاست که برای تأمین برق منطقه ازجمله بلاروس و روسیه بسیار مهم است. من این را وقتی در سفارت دیپلمات بودم، در مصاحبه با مهندسان آنجا متوجه شدم».
ورود به منطقه ممنوعه
همچنین سیانبیسی در گزارشی مینویسد: بعدازظهر پنجشنبه، نیروهای مسلح روسیه وارد منطقه ممنوعه متروکه اطراف نیروگاه چرنوبیل شدند؛ جایی که بدترین حادثه هستهای جهان در سال ۱۹۸۶ رخ داد. به گفته دنیز شمیهال، نخستوزیر اوکراین، شبهنگام نیروهای روسیه کنترل کامل منطقه ازجمله خود نیروگاه را به دست گرفتند. درگیری شدید در داخل منطقه ممنوعه متروکه که یک زمین وسیع و خالی در اطراف نیروگاه هستهای چرنوبیل است، ازجمله شهر ارواح «پریپیات»، نگرانیهایی را ایجاد میکند که میتواند جرقه فاجعه هستهای دیگری را به وجود بیاورد. رافائل ماریانو گروسی، مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی که با نگرانی زیاد وضعیت را شاهد است، خواستار حداکثر خویشتنداری در بحبوحه درگیریها برای جلوگیری از بهخطرافتادن تأسیسات هستهای شده است. تیم موسو، استاد دانشگاه در علوم بیولوژیکی در دانگاه کارولینای جنوبی که بیش از ۲۰ سال است مسئله چرنوبیل را مطالعه میکند، میگوید: خود رآکتور تخریبشده در سال ۲۰۱۹ در زیر یک پناهگاه طاقیشکل به ارزش دو میلیارد دلار، یک سازه فلزی به اندازه استادیوم که روی آن ساخته شده بود، پنهان شده، اما سه رآکتور دستنخورده دیگر
بهطور کامل در معرض دید قرار گرفتند. اگر موشکها در نزدیکی رآکتور شماره ۴ اصابت کنند، جایی که هنوز مقادیری از مواد رادیواکتیو وجود دارد یا تأسیساتی که سوخت مصرفشده اتمی چندین دهه است در آنجا نگهداری میشود، میتواند به ایجاد یک غبار اتمی رادیواکتیو تبدیل شود که در سراسر منطقه گسترش مییابد. او میگوید: همچنین، منطقه اطراف نیروگاه پرتوزاترین مکان روی کره زمین است. این مسئله همراه با شرایط «جعبه آتشافکن» ناشی از آتشسوزیهای شدید جنگلها در سالهای اخیر، میتواند به آتشسوزیهای سریع جنگلی اجازه دهد تا ایزوتوپهای پرتوزا را به جو بازگرداند و دوباره آن در اطراف منتشر کنند. حضور نیروهای روسی در چرنوبیل یک نشانه نگرانکننده دیگر برای اوکراین است؛ چراکه آنها اکنون حدود یک ساعت با پایتخت فاصله دارند. نیروهای ویژه روسیه همچنین توانستهاند با وجود درگیریهای شدید، یک فرودگاه نظامی کلیدی را در فاصله ۲۰مایلی از مرکز شهر کییف حفظ کنند. نخستوزیر اوکراین همچنین گفت: متأسفانه، باید به اطلاع عموم برسانیم که منطقه چرنوبیل -بهاصطلاح منطقه ممنوعه- و تمامی نیروگاه برق اتمی چرنوبیل به دست گروههای مسلح روسیه افتاده
است. اوایل روز پنجشنبه و پیش از اقدام نیروهای روسی در بهدستگرفتن کنترل چرنوبیل، ولودیمیر زلنسکی، رئیسجمهوری اوکراین در توییتی نوشت، نیروهای اوکراینی در حال نبرد هستند و برای اجتناب از بهوقوعپیوستن یک فاجعه دیگر چرنوبیل جان خود را فدا میکنند. او بعد از تصرف چرنوبیل نیز نوشت: این اعلان جنگ علیه سراسر اروپاست.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.