لحاف چهلتکه عشق
کامران فریدونی
1- در تقویم ایران باستان، هر ماه 30 روز داشته و هر روز نامی. نام 12 ماه سال هم از میان نامهای 30 روز برگزیده شده است؛ با این وصف در هر ماه روزی فرامیرسیده که نامش با نام ماه یکی باشد. ایرانیان در این همنامیِ ماهانه جشنی برگزار میکردند. همنامشدن روز فروردین در ماه فروردین را جشن فروردینگان (برای بزرگداشت درگذشتگان) و به همین ترتیب، اردیبهشتگان، تیرگان و... . جشن اسفندگان در پنجم اسفندماه برگزار میشده است؛ اما در تقویم کنونی که شش ماه نخست ۳۱روزه و شش ماه دوم سال ۳۰روزه است، شش روز به جلوتر کشیده شده و در روز ۲۹ بهمنماه برگزار میشود. این جشن هم مانند دیگر جشنهای ماهانه، توجه و تمرکز ویژهای به یک آفریده آفریدگار دارد؛ جشن اسفندگان جشنی است به پیشواز نوروز، استقبال از نوشدن جهان، زایندگی، مهر و فروتنی که جزء ویژگی و ذات زمین و زنان است. این مناسبت دستاویزی است نیکو و پسندیده برای ستودن آنها. از اینرو برخی این روز را بهعنوان روز زن و روز مادر و عشق ایرانی نیز گرامی میدارند و به دیگران نیز پیشنهاد میکنند که به جای ولنتاین غربی، این روز را جایگزین کنند. البته جشن مهرگان نیز چنین تواناییای
دارد؛ اما به هر حال از چندین سال گذشته پیداست ویژگیهای موردپسند جوانان در سنت ولنتاین وجود دارد. این هشداری است تا داشتههای فرهنگیمان را متناسب با نیازهای زمانه بهروز کنیم وگرنه ولنتاین به جای اسفندگان و مهرگان خواهد نشست و چه خوشمان بیاید چه نیاید، در قلب جوانان جا خوش خواهد کرد. جوانانمان شدهاند مثل لحاف چهلتکهای که احساس تعلق خاصی به کسی و جایی و چیزی ندارند و این ازهمپاشیدگی شخصیتی، فرهنگی و هویتی است که کار دستمان داده. عشقورزیدن و جشنگرفتن که دستوری نیست. هیچکس با بکننکن عاشق دیگری نشده یا از آن دست نکشیده است. کسی عشقِ نوجوانی را انتخاب نمیکند. عشق است که سر بزنگاه افراد را انتخاب میکند. پژوهشهای نوین نیز همین را میگویند. هورمونها فرمان عاشقی را صادر میکنند. عطش و عشق و شیفتگی نوجوانی یا جوانی همانی است که در ولنتاین از آن یاد میشود. برای همین است که بیشتر جوانان هستند که شور و شوق آن را دارند. نکته مهمی است که بدانیم این نه بد است و نه خوب؛ بهتر است فقط بپذیریم چیزی است که هست و نه قضاوتش کنیم، نه نادیدهاش بگیریم و نه کتمانش کنیم وگرنه مانند چهارشنبهسوری که خواستند حذفش کنند
تنها معیوب و زیرزمینی میشود. پسندیدهترین رفتار آن است که به رنگ خودمان برگزارش کنیم.
۲- در فرهنگ لغات دهخدا در باره عشقه آمده: ... به هر درختی که پیچد خشک کند لهذا عشق مشتق از اوست... عشقه نام گیاهی است که به شکل انگلی زندگی میکند، گرداگرد گیاهی دیگر میپیچد و عصاره جانش را میمکد تا نابودش کند. در یک رابطه عشقی هم وابستگی شدید، توقع و تسلططلبی موج میزند. از سویی دیگر مهر نام دیگر خور(شید) است. این ستاره یگانه، بدون قضاوت و تبعیض، گرما و نور خود را به تمامی زمینیان بهطور یکسان میدهد. عشق مانند رنگ قرمز، آتشین است و میسوزاند، زمینی و تکبعدی است و اما مهر، مانند رنگ سفید، ترکیبی از تمامی رنگهاست، همهجانبه و مینوی است.
هرکدام از این دو، عشق و مهر کارکرد و جایگاه خود را دارند. رابطهای میتواند با عشق آغاز شود؛ اما تجربه من و بسیاری میگوید وقتی عشق آتشین نخستین فروکش کرد و عقل وارد شد، رابطه با کیفیت سابق به پایان میرسد ولی میتوان با توجه، مهربانی و گفتوگو رابطه را دگرگون کرده و ادامهاش داد.
مقایسه عشق و مهر کار درستی نیست؛ چراکه هر یک جایگاه خود را دارند، چنانچه مقایسه علم و ثروت کاملا بیمعناست. اینها قابل قیاس نیستند، مانند اینکه بپرسیم سیب بهتر است یا انار! زندگی آموختنی است.
1- در تقویم ایران باستان، هر ماه 30 روز داشته و هر روز نامی. نام 12 ماه سال هم از میان نامهای 30 روز برگزیده شده است؛ با این وصف در هر ماه روزی فرامیرسیده که نامش با نام ماه یکی باشد. ایرانیان در این همنامیِ ماهانه جشنی برگزار میکردند. همنامشدن روز فروردین در ماه فروردین را جشن فروردینگان (برای بزرگداشت درگذشتگان) و به همین ترتیب، اردیبهشتگان، تیرگان و... . جشن اسفندگان در پنجم اسفندماه برگزار میشده است؛ اما در تقویم کنونی که شش ماه نخست ۳۱روزه و شش ماه دوم سال ۳۰روزه است، شش روز به جلوتر کشیده شده و در روز ۲۹ بهمنماه برگزار میشود. این جشن هم مانند دیگر جشنهای ماهانه، توجه و تمرکز ویژهای به یک آفریده آفریدگار دارد؛ جشن اسفندگان جشنی است به پیشواز نوروز، استقبال از نوشدن جهان، زایندگی، مهر و فروتنی که جزء ویژگی و ذات زمین و زنان است. این مناسبت دستاویزی است نیکو و پسندیده برای ستودن آنها. از اینرو برخی این روز را بهعنوان روز زن و روز مادر و عشق ایرانی نیز گرامی میدارند و به دیگران نیز پیشنهاد میکنند که به جای ولنتاین غربی، این روز را جایگزین کنند. البته جشن مهرگان نیز چنین تواناییای
دارد؛ اما به هر حال از چندین سال گذشته پیداست ویژگیهای موردپسند جوانان در سنت ولنتاین وجود دارد. این هشداری است تا داشتههای فرهنگیمان را متناسب با نیازهای زمانه بهروز کنیم وگرنه ولنتاین به جای اسفندگان و مهرگان خواهد نشست و چه خوشمان بیاید چه نیاید، در قلب جوانان جا خوش خواهد کرد. جوانانمان شدهاند مثل لحاف چهلتکهای که احساس تعلق خاصی به کسی و جایی و چیزی ندارند و این ازهمپاشیدگی شخصیتی، فرهنگی و هویتی است که کار دستمان داده. عشقورزیدن و جشنگرفتن که دستوری نیست. هیچکس با بکننکن عاشق دیگری نشده یا از آن دست نکشیده است. کسی عشقِ نوجوانی را انتخاب نمیکند. عشق است که سر بزنگاه افراد را انتخاب میکند. پژوهشهای نوین نیز همین را میگویند. هورمونها فرمان عاشقی را صادر میکنند. عطش و عشق و شیفتگی نوجوانی یا جوانی همانی است که در ولنتاین از آن یاد میشود. برای همین است که بیشتر جوانان هستند که شور و شوق آن را دارند. نکته مهمی است که بدانیم این نه بد است و نه خوب؛ بهتر است فقط بپذیریم چیزی است که هست و نه قضاوتش کنیم، نه نادیدهاش بگیریم و نه کتمانش کنیم وگرنه مانند چهارشنبهسوری که خواستند حذفش کنند
تنها معیوب و زیرزمینی میشود. پسندیدهترین رفتار آن است که به رنگ خودمان برگزارش کنیم.
۲- در فرهنگ لغات دهخدا در باره عشقه آمده: ... به هر درختی که پیچد خشک کند لهذا عشق مشتق از اوست... عشقه نام گیاهی است که به شکل انگلی زندگی میکند، گرداگرد گیاهی دیگر میپیچد و عصاره جانش را میمکد تا نابودش کند. در یک رابطه عشقی هم وابستگی شدید، توقع و تسلططلبی موج میزند. از سویی دیگر مهر نام دیگر خور(شید) است. این ستاره یگانه، بدون قضاوت و تبعیض، گرما و نور خود را به تمامی زمینیان بهطور یکسان میدهد. عشق مانند رنگ قرمز، آتشین است و میسوزاند، زمینی و تکبعدی است و اما مهر، مانند رنگ سفید، ترکیبی از تمامی رنگهاست، همهجانبه و مینوی است.
هرکدام از این دو، عشق و مهر کارکرد و جایگاه خود را دارند. رابطهای میتواند با عشق آغاز شود؛ اما تجربه من و بسیاری میگوید وقتی عشق آتشین نخستین فروکش کرد و عقل وارد شد، رابطه با کیفیت سابق به پایان میرسد ولی میتوان با توجه، مهربانی و گفتوگو رابطه را دگرگون کرده و ادامهاش داد.
مقایسه عشق و مهر کار درستی نیست؛ چراکه هر یک جایگاه خود را دارند، چنانچه مقایسه علم و ثروت کاملا بیمعناست. اینها قابل قیاس نیستند، مانند اینکه بپرسیم سیب بهتر است یا انار! زندگی آموختنی است.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.