سایه پوتین بر مونیخ
کنفرانس امنیتی مونیخ در دهههای اخیر همواره بر بحرانهایی خارج از اروپا مانند بحرانهای افغانستان یا عراق متمرکز بوده است، اما تمرکز کنفرانس امسال که از روز گذشته آغاز شد بر اروپا خواهد بود؛ زیرا یکی از بزرگترین کشورهای این قاره با خطر حملهای فاجعهبار مواجه است. «ولفگانگ ایشینگر»، رئیس کنفرانس مونیخ، پیش از آغاز مذاکرات در یادداشتی نوشت: «جهان ما در خطر است. قطعیتهای سنتی در حال فروپاشی هستند، تهدیدها و آسیبپذیریها در حال افزایش هستند و نظم موجود مبتنی بر قوانین بهطور فزایندهای مورد حمله قرار میگیرد. هیچوقت به اندازه امروز به گفتوگو و تعامل نیاز نداشتیم».
این گردهمایی که معمولا در یک شهر آرام ایالت باواریای آلمان برگزار میشود، میزبان سران کشورها، دیپلماتها و رهبران تجاری از دموکراسیهای پیشرو جهان است که به مدت سه روز در جلسات و سخنرانیهایی در این کنفرانس شرکت خواهند کرد. رویداد امسال در حالی آغاز میشود که به نظر میرسد روسیه در حال آمادهشدن برای تهاجم نظامی به اوکراین، کشوری در منتهیالیه شرق اروپاست.
رهبران غربی در آستانه این نشست هشدار دادند نشانههایی از یک عملیات بالقوه از سوی نیروهای روسی برای ایجاد بهانهای برای حمله نظامی به اوکراین مشاهده کردهاند. به این ترتیب، کنفرانس امسال میتواند تأثیرگذارتر از سالهای گذشته باشد.
کنفرانس امنیتی مونیخ در سال 1963 تأسیس و فرصتی فراهم شد تا رهبران عمدتا غربی، تهدیدها و خطرات موجود را در یک محیط غیررسمی مورد بحث قرار دهند. در دهههای ابتدایی تشکیل کنفرانس امنیتی مونیخ، بیشتر نگرانیها ناشی از جنگ سرد بود که تقریبا نیمقرن بر سیاست جهانی تسلط داشت. با گذشت زمان، کنفرانس به بستری برای بیان نارضایتیها از تحولات جهان و همچنین کارگاههای آموزشی توافقنامههای سیاسی تبدیل شد که برخی از آنها خارج از حوزه روابط شرق و غرب بود. در سالهای اخیر، این کنفرانس روال همیشگی خود را تغییر داده و اغلب از مقامات کشورهای مستبد و حتی مخالفان چنین کنفرانسی برای سخنرانی دعوت کرده است. گفته میشود در کنار بحران روسیه و اوکراین، یکی از محورهای کنفرانس امسال چالشهای امنیتی در افغانستان پس از رویکارآمدن طالبان اعلام شده است. وضعیت امنیتی و سیاسی در شمال آفریقا نیز ازجمله محورهای بحثهای کنفرانس مونیخ است.
تمرکز بر پوتین
15 سال پیش یکی از تلخترین لحظات کنفرانس مونیخ با حضور ولادیمیر پوتین، رئیسجمهوری روسیه رقم خورد. او در سال 2007 بهشدت از ایالات متحده انتقاد کرد و این کشور را به دلیل تضعیف ثبات جهانی تحت پوشش دموکراسی مورد سرزنش قرار داد. پوتین گفت نظم جهانی تحت کنترل یک کشور واحد، «هیچ شباهتی با دموکراسی ندارد» و زمان آن فرا رسیده است که «در کل ساختار امنیت جهانی تجدیدنظر کنیم». امسال، اگرچه رهبر روسیه در این گردهمایی حاضر نمیشود، اما وجود او پررنگتر از همیشه خواهد بود. از سال گذشته، زمانی که ارتش روسیه تجمعی گسترده در مرز اوکراین را آغاز کرد، رهبران غربی تلاش کردند با مطرحکردن تحریمهای بالقوه فلجکننده اقتصادی علیه روسیه و در اختیار قراردادن تسلیحات پیشرفته به اوکراین از حمله روسیه جلوگیری کنند.
این در حالی است كه موضوعات دیگری نیز در مونیخ محل بحث قرار خواهد گرفت، اما حتی مسائل بسیار بزرگ جهانی مانند تغییرات آبوهوایی، گسترش فضای مجازی و رقابت بین دو نظام دموکراسی و استبدادی، به احتمال زیاد با توجه به تهدید شدید صلح در اروپا به پسزمینه رانده خواهد شد. اوکراین مایل است به ناتو بپیوندد و روسیه قصد دارد به هر قیمتی از پیوستن کشور همسایه خود به این پیمان نظامی غربی جلوگیری کند. روسیه اخیرا اعلام کرد تعدادی از نیروهای این کشور از مرز با اوکراین در حال عقبنشینی هستند، اما کشورهای غربی میگویند هیچ نشانهای مبنی بر این صحت ادعای روسیه مشاهده نکردهاند. یک مقام ارشد آمریکایی نیز گفت روسیه هفت هزار سرباز دیگر به نیروهای خود در مرز اوکراین اضافه کرده است.
سرگئی لاوروف، وزیر خارجه روسیه که از دوستان «ولفگانگ ایشینگر»، رئیس کنفرانس مونیخ، به شمار میآید و معمولا در این کنفرانس شرکت میکرد، گفته است در اعتراض به رویکرد اخیر غرب در قبال روسیه، در کنفرانس مونیخ شرکت نمیکند. به گفته كارشناسان، با اینکه لاوروف همواره بر تمایل خود برای گفتوگو با آمریکا، ناتو و سازمان امنیت و همکاری اروپا (OSCE) درباره همزیستی مسالمتآمیز در اروپا تأکید کرده، اما تاکنون اقدامی عملی در این زمینه انجام نداده است و تبادل نظر با غرب دراینباره را کتبی انجام میدهد.
«ماریا زاخارووا»، سخنگوی وزارت خارجه روسیه، درخصوص شرکتنکردن مقامهای روس در کنفرانس مونیخ گفت: «مقامات روسیه به دلایل مختلف در نشست آتی کنفرانس امنیتی مونیخ که در ۱۸ تا ۲۰ فوریه امسال برگزار خواهد شد، شرکت نخواهند کرد. این کنفرانس بهطور فزایندهای به یک مجمع فراآتلانتیک تبدیل شده و جامعیت و عینیت خود را از دست داده و مسکو به همین دلیل علاقه خود را بهطور محسوسی به کنفرانس از دست داده است».
با غیبت مقامهای روسی، همه نگاهها به کامالا هریس، معاون رئیسجمهوری آمریکا و آنتونی بلینکن، وزیر خارجه آمریکا، خواهد بود که نماینده هیئت آمریکایی هستند و انتظار میرود از تلاشهای غرب برای جلوگیری از حمله روسیه به اوکراین بهطور جدی دفاع کنند. رهبران ارشد بریتانیا، فرانسه و آلمان نیز قرار است در این کنفرانس سخنرانی کنند. همچنین قرار است وزرای خارجه گروه 7 (G7) نیز در حاشیه کنفرانس امنیتی مونیخ با تمرکز بر بحران اوکراین دیدار کنند.
هریس روز گذشته با ینس استولتنبرگ، دبیرکل ناتو، دیدار کرد و همچنین قرار است در حاشیه کنفرانس مونیخ با رهبران کشورهای بالتیک ازجمله لتونی، لیتوانی و استونی دیداری چندجانبه داشته باشد. او همچنین قرار است امروز درباره تلاشهای دولت بایدن برای توقف تجاوز روسیه به اوکراین سخنرانی کند. پس از این سخنرانی، انتظار میرود او با ولادیمیر زلنسکی، رئیسجمهوری اوکراین و اولاف شولتس، صدراعظم آلمان دیدار کند. کنفرانس مونیخ فرصتی را برای هریس فراهم میکند تا برای نخستین بار پس از گذشت بیش از یک سال از حضور او بهعنوان معاون بایدن، در حوزه سیاست خارجی موضعگیری کند. کارنامه یکساله او شامل پرداختن به مجموعهای از مشکلات ازجمله لایحه حق رأی و علل ریشهای مهاجرت به مرزهای جنوبی ایالات متحده است که هیچ راهحل روشنی برای آنها وجود ندارد.
کنفرانس امنیتی مونیخ در دهههای اخیر همواره بر بحرانهایی خارج از اروپا مانند بحرانهای افغانستان یا عراق متمرکز بوده است، اما تمرکز کنفرانس امسال که از روز گذشته آغاز شد بر اروپا خواهد بود؛ زیرا یکی از بزرگترین کشورهای این قاره با خطر حملهای فاجعهبار مواجه است. «ولفگانگ ایشینگر»، رئیس کنفرانس مونیخ، پیش از آغاز مذاکرات در یادداشتی نوشت: «جهان ما در خطر است. قطعیتهای سنتی در حال فروپاشی هستند، تهدیدها و آسیبپذیریها در حال افزایش هستند و نظم موجود مبتنی بر قوانین بهطور فزایندهای مورد حمله قرار میگیرد. هیچوقت به اندازه امروز به گفتوگو و تعامل نیاز نداشتیم».
این گردهمایی که معمولا در یک شهر آرام ایالت باواریای آلمان برگزار میشود، میزبان سران کشورها، دیپلماتها و رهبران تجاری از دموکراسیهای پیشرو جهان است که به مدت سه روز در جلسات و سخنرانیهایی در این کنفرانس شرکت خواهند کرد. رویداد امسال در حالی آغاز میشود که به نظر میرسد روسیه در حال آمادهشدن برای تهاجم نظامی به اوکراین، کشوری در منتهیالیه شرق اروپاست.
رهبران غربی در آستانه این نشست هشدار دادند نشانههایی از یک عملیات بالقوه از سوی نیروهای روسی برای ایجاد بهانهای برای حمله نظامی به اوکراین مشاهده کردهاند. به این ترتیب، کنفرانس امسال میتواند تأثیرگذارتر از سالهای گذشته باشد.
کنفرانس امنیتی مونیخ در سال 1963 تأسیس و فرصتی فراهم شد تا رهبران عمدتا غربی، تهدیدها و خطرات موجود را در یک محیط غیررسمی مورد بحث قرار دهند. در دهههای ابتدایی تشکیل کنفرانس امنیتی مونیخ، بیشتر نگرانیها ناشی از جنگ سرد بود که تقریبا نیمقرن بر سیاست جهانی تسلط داشت. با گذشت زمان، کنفرانس به بستری برای بیان نارضایتیها از تحولات جهان و همچنین کارگاههای آموزشی توافقنامههای سیاسی تبدیل شد که برخی از آنها خارج از حوزه روابط شرق و غرب بود. در سالهای اخیر، این کنفرانس روال همیشگی خود را تغییر داده و اغلب از مقامات کشورهای مستبد و حتی مخالفان چنین کنفرانسی برای سخنرانی دعوت کرده است. گفته میشود در کنار بحران روسیه و اوکراین، یکی از محورهای کنفرانس امسال چالشهای امنیتی در افغانستان پس از رویکارآمدن طالبان اعلام شده است. وضعیت امنیتی و سیاسی در شمال آفریقا نیز ازجمله محورهای بحثهای کنفرانس مونیخ است.
تمرکز بر پوتین
15 سال پیش یکی از تلخترین لحظات کنفرانس مونیخ با حضور ولادیمیر پوتین، رئیسجمهوری روسیه رقم خورد. او در سال 2007 بهشدت از ایالات متحده انتقاد کرد و این کشور را به دلیل تضعیف ثبات جهانی تحت پوشش دموکراسی مورد سرزنش قرار داد. پوتین گفت نظم جهانی تحت کنترل یک کشور واحد، «هیچ شباهتی با دموکراسی ندارد» و زمان آن فرا رسیده است که «در کل ساختار امنیت جهانی تجدیدنظر کنیم». امسال، اگرچه رهبر روسیه در این گردهمایی حاضر نمیشود، اما وجود او پررنگتر از همیشه خواهد بود. از سال گذشته، زمانی که ارتش روسیه تجمعی گسترده در مرز اوکراین را آغاز کرد، رهبران غربی تلاش کردند با مطرحکردن تحریمهای بالقوه فلجکننده اقتصادی علیه روسیه و در اختیار قراردادن تسلیحات پیشرفته به اوکراین از حمله روسیه جلوگیری کنند.
این در حالی است كه موضوعات دیگری نیز در مونیخ محل بحث قرار خواهد گرفت، اما حتی مسائل بسیار بزرگ جهانی مانند تغییرات آبوهوایی، گسترش فضای مجازی و رقابت بین دو نظام دموکراسی و استبدادی، به احتمال زیاد با توجه به تهدید شدید صلح در اروپا به پسزمینه رانده خواهد شد. اوکراین مایل است به ناتو بپیوندد و روسیه قصد دارد به هر قیمتی از پیوستن کشور همسایه خود به این پیمان نظامی غربی جلوگیری کند. روسیه اخیرا اعلام کرد تعدادی از نیروهای این کشور از مرز با اوکراین در حال عقبنشینی هستند، اما کشورهای غربی میگویند هیچ نشانهای مبنی بر این صحت ادعای روسیه مشاهده نکردهاند. یک مقام ارشد آمریکایی نیز گفت روسیه هفت هزار سرباز دیگر به نیروهای خود در مرز اوکراین اضافه کرده است.
سرگئی لاوروف، وزیر خارجه روسیه که از دوستان «ولفگانگ ایشینگر»، رئیس کنفرانس مونیخ، به شمار میآید و معمولا در این کنفرانس شرکت میکرد، گفته است در اعتراض به رویکرد اخیر غرب در قبال روسیه، در کنفرانس مونیخ شرکت نمیکند. به گفته كارشناسان، با اینکه لاوروف همواره بر تمایل خود برای گفتوگو با آمریکا، ناتو و سازمان امنیت و همکاری اروپا (OSCE) درباره همزیستی مسالمتآمیز در اروپا تأکید کرده، اما تاکنون اقدامی عملی در این زمینه انجام نداده است و تبادل نظر با غرب دراینباره را کتبی انجام میدهد.
«ماریا زاخارووا»، سخنگوی وزارت خارجه روسیه، درخصوص شرکتنکردن مقامهای روس در کنفرانس مونیخ گفت: «مقامات روسیه به دلایل مختلف در نشست آتی کنفرانس امنیتی مونیخ که در ۱۸ تا ۲۰ فوریه امسال برگزار خواهد شد، شرکت نخواهند کرد. این کنفرانس بهطور فزایندهای به یک مجمع فراآتلانتیک تبدیل شده و جامعیت و عینیت خود را از دست داده و مسکو به همین دلیل علاقه خود را بهطور محسوسی به کنفرانس از دست داده است».
با غیبت مقامهای روسی، همه نگاهها به کامالا هریس، معاون رئیسجمهوری آمریکا و آنتونی بلینکن، وزیر خارجه آمریکا، خواهد بود که نماینده هیئت آمریکایی هستند و انتظار میرود از تلاشهای غرب برای جلوگیری از حمله روسیه به اوکراین بهطور جدی دفاع کنند. رهبران ارشد بریتانیا، فرانسه و آلمان نیز قرار است در این کنفرانس سخنرانی کنند. همچنین قرار است وزرای خارجه گروه 7 (G7) نیز در حاشیه کنفرانس امنیتی مونیخ با تمرکز بر بحران اوکراین دیدار کنند.
هریس روز گذشته با ینس استولتنبرگ، دبیرکل ناتو، دیدار کرد و همچنین قرار است در حاشیه کنفرانس مونیخ با رهبران کشورهای بالتیک ازجمله لتونی، لیتوانی و استونی دیداری چندجانبه داشته باشد. او همچنین قرار است امروز درباره تلاشهای دولت بایدن برای توقف تجاوز روسیه به اوکراین سخنرانی کند. پس از این سخنرانی، انتظار میرود او با ولادیمیر زلنسکی، رئیسجمهوری اوکراین و اولاف شولتس، صدراعظم آلمان دیدار کند. کنفرانس مونیخ فرصتی را برای هریس فراهم میکند تا برای نخستین بار پس از گذشت بیش از یک سال از حضور او بهعنوان معاون بایدن، در حوزه سیاست خارجی موضعگیری کند. کارنامه یکساله او شامل پرداختن به مجموعهای از مشکلات ازجمله لایحه حق رأی و علل ریشهای مهاجرت به مرزهای جنوبی ایالات متحده است که هیچ راهحل روشنی برای آنها وجود ندارد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.