نگاهی به مواضع گروههاي سیاسی در نخستین سالگرد انقلاب
22 بهمن 58 با چاشنی امپریالیسمستیزی
امیرحسین جعفری: زمانی كه انقلاب به پیروزی رسید، هنوز گروههای سیاسی خودشان را جمعوجور نكرده بودند و ارگان و رسانه رسمی نداشتند. در زمان پیروزی انقلاب و ماههای منتهی به آن تنها اسناد موجود از مواضع گروههای سیاسی، اطلاعیههای سیاسی آنهاست؛ اما با پیروزی انقلاب و فضای باز سیاسی همه طیفهای سیاسی بهمرور شروع به انتشار روزنامه و نشریه کردند. این نشریات عمدتا از اسفند 1357 شروع به كار كردند. یك سال بعد از انقلاب یعنی در بهمن 58 دیگر همه گروههای سیاسی دارای نشریه بودند. آنچه در حالوهوای همه این نشریات در نخستین سالگرد پیروزی انقلاب غالب است، پرداختن به مسئله سیاست خارجی است. با توجه به اینکه درست سه ماه قبلتر سفارت آمریکا به دست دانشجویان پیرو خط امام تسخیر شده بود، میشد حدس زد که چرا نخستین سالگرد انقلاب حالوهوایی کاملا ضد امپریالیستی به خود گرفته بود. نگاهی داریم به حالوهوای نشریات در روزهای قبل و بعد از 22 بهمن 58.
روزنامه مردم، ارگان حزب توده ایران: تیترهای این روزنامه شامل اینهاست: «-فرخنده باد نخستین سالگرد انقلاب بزرگ ضد امپریالیستی، ضد استبدادی و خلقی مردم ایران به رهبری امام خمینی -و خلق پیروز است... -حزب توده ایران در نخستین سالروز انقلاب- سیر و سرگذشت سازمان مخفی نوید». روزنامه مردم آن زمان هنوز خودش را با حرکت در خط امام تعریف میکرد؛ اما نكته درخورتوجه تیتری درباره سازمان مخفی نوید است كه حزب توده از آن بهعنوان یك سازمان مخفی انقلابی مربوط به سالهای قبل از انقلاب یاد میکند؛ درحالیکه این سازمان برخلاف ادعای روزنامه مردم هنوز با كادرهای سابق خود به صورت غیرعلنی در حال فعالیت بوده است. تیترهای 21 بهمن این روزنامه هم جالب است: «-كلاهسبزها: مردم به هوش باشید، به گوش باشید فرماندهان سابق هنوز رأس كارند -جنگ برادركشی در تركمن صحرا به سود امپریالیسم آمریكاست -زنگ خطری كه باید شنید (بورژوازی لیبرال)»! نكته اینجاست كه فرمانده كلاهسبزها سرهنگ كبیری، یكی از اعضای مخفی حزب توده ایران بود و این خبر در 21 بهمن 58 یعنی یك سال پس از انقلاب نشان میدهد كه حزب توده تا چه حد در ارتش نیرو داشته و تا چه حد شعارهای
این حزب در آن محیط فعال شده است. در همین شماره گزارش دیگری نیز درباره خطرات بورژوازی لیبرال و طیف نزدیك به بازرگان میبینیم كه تیتر آن را اگر در روزنامه كیهان امروز بخوانیم چندان تفاوتی با لحن روزنامه مردم نسبت به لیبرالها ندارد.
روزنامه جمهوری اسلامی: تیترهای روزنامه جمهوری اسلامی یک روز بعد از 22 بهمن 58 شامل اینهاست: «-كنگره سراسری شوراهای اسلامی كارگری تشكیل میشود. -بهشتی: خط امام نفی هرگونه سازش است -رژه نیروهای مسلح انقلاب در حضور امام خمینی -در غائلهای كه توسط چریكهای فدایی خلق به وجود آمد 12 جوان پاسدار شهید شدند -اوجگیری احساسات اسلامی در شوروی -دهها هزار نفر در نماز جمعه مسكو شركت كردند -دانشجویان خط امام: افكار مردم دادستان اصلی است». روزنامه جمهوری اسلامی نماد مسلمانان مكتبی بود و ادبیات نسبتا متفاوتتری نیز از نشریات سیاسی مرسوم داشت. بیشتر از زبان یك حاكم صحبت میكرد تا زبان یك نیروی سیاسی برابر با دیگر احزاب و گروهها. حزب جمهوری اسلامی یك سال پس از انقلاب آنچه در سر میپروراند، صدور انقلاب و دیدگاههای امتگرایانه و از سویی اسلامیكردن همه نهادها و اجزای جامعه است. عمده اظهارنظرهای موجود در این روزنامه در بهمن 58 نیز مانند دیگر رقبا در مسئله سیاست خارجی مشترك است. حزب جمهوری اسلامی نیز دنبال خط مشخصی از برخورد با خارجیهاست كه جمله آیتالله بهشتی آن را مشخص میكند: «خط امام نفی هرگونه سازش است». اما این
روزنامه صرفا هم سیاسی نیست و در صفحات دیگر خود به مسائل روز میپردازد و بهعنوان یك حزب سیاسی خود را متولی امور اجتماعی و مدنی نیز میداند. بهعنوان مثال سیل خوزستان كه تا اسفند 58 تلاشها برای رفع آن ادامه دارد و روزنامه جمهوری اسلامی همواره در حال جمعآوری كمك برای سیلزدگان است.
روزنامه انقلاب اسلامی: این روزنامه که وابسته به بنیصدر بود این تیترها را برای روز 21 بهمن انتخاب کرده بود: «-حوادث گنبد 12 شهید و 80 مجروح به جا گذاشت -به خود آیید و جهان را بر زورمداران تنگ كنید -امام: هركس در هر مقام كه خیال سازش با شرق و غرب را داشت بیمحابا او را از صحنه روزگار براندازید -آیتالله منتظری: دیگر محال است مسلمین زیر استعمار شرق و غرب بروند». «انقلاب اسلامی» بنیصدر با «جمهوری اسلامی» بهشتی رقابتی جدی را دنبال میكردند؛ اما آنچه در آن روز ایران میگذشت، در بیان هر دو حدودا مشابه است، هر دو یك سال پس از انقلاب درگیر مسئلهای هستند كه هنوز هم دچار آن هستیم؛ سیاست خارجی و خط و مرزهای مبارزه با امپریالیسم. اگرچه بحثهای داخلی نیز در بیان هر دو مطرح است؛ ازجمله مسئله تركمنصحرا اما آنچه بیشتر در نمای كلی به چشم مخاطب میخورد، مبارزه، پیكار و نبرد با تمام كسانی است كه مسلمان و ایرانی نیستند. انقلاب اسلامی تلاش میكند خود را یك روزنامه جامع و با اخبار و مصاحبههایی متفاوتتر از دیگر گروهها عرضه كند؛ اما تكمحوریبودن آن در مجموع قابل دیدن است.
روزنامه مجاهد: ارگان وقت سازمان مجاهدین آن زمان این تیترها را برگزیده بود: «-نگاهی به دلاوریهای خلق و جنایتهای ضدخلق تا پیروزی قیام -امپریالیسم میخواست با بیرونبردن شاه وحدت و یكپارچگی صفوف خلق را از هم بگسلد -پاسداری و استمرار از ارزشهایی كه در جریان قیام بهمن خلق شد تنها و تنها در گرو حركت در مسیر ضد استثماری توحیدی میباشد -پیروزی انقلاب را در شرایطی جشن میگیریم كه مچ مرتجعین و لیبرالها باز شده است و پایان عصر عوامفریبی فرارسیده است -مروری بر موضعگیریهای سیاسی و فعالیتهای یكساله مجاهدین پس از قیام 57 -در سالگرد پیروزی قیام مردم به طور یكپارچه با شعار مرگ بر آمریكا از خون شهدای خلق پاسداری كردند (23 بهمن). سال 58 مجاهدین تازه از راه رسیده با جملات و تیترهایی كه تنها و تنها خودشان را عرضه میكند به پیشواز سالگرد انقلاب رفتهاند. آنها خود را نیروی تعیینكننده پیروزی در روزهای 22 بهمن تصور میكردند و در نشریه مجاهد به نام هیچ گروه دیگری كه در انقلاب نقش داشته باشد، اشاره نمیشود. نوعی انحصارطلبی كه دیگران را انقلابی نمیداند و تنها خود را عامل پیروزی انقلاب تصور میكند. جالب اینجاست كه مجاهدین
در یك سال بعد از انقلاب دشمن خود را لیبرالها و مرتجعین معرفی میكنند؛ اما پس از آن با لیبرالترین نیروهای سیاسی ارتباط برقرار كرده و با او متحد شدند.
نشریه كار: ارگان سازمان چریکهای فدایی بیشتر متمایل به انتخاب تیترهای اقتصادی و سرککشیدن به حوزههای اقتصادی و مباحث عدالت است: «-استقبال بینظیر تودههای میلیونی میهن انقلابی از مراسم پرشكوه سالگرد قیام و حماسه سیاهكل -تورم و گرانی بیداد میكند -در اتاقهای دربسته وزارت نفت چه میگذرد؟ -با همه توان خود به یاری زحمتكشان خوزستان بشتابیم -مردم فاتحان پادگانها بودند، در سالروز قیام ارتش رژه میرود! -چمران میخواهد پرسنل مبارز ارتش را از مردم جدا كند». نشریه كار كه چندان هم منظم چاپ و توزیع نمیشد و محدودیتهای بیشتری نیز نسبت به روزنامههای انقلاب اسلامی، جمهوری اسلامی و میزان داشت، نگاه نسبتا شهریتر به وقایع موجود در ایران داشت و در سالگرد انقلاب آنچه در آن بازتاب پیدا كرده است، بیشتر حالوهوای اخبار روز جامعه را دارد؛ اما تیتری مشابه تیتر روزنامه مردم در این روزنامه هم خودنمایی میکند که مربوط به ارتش است. البته نمیتوان گفت هماهنگی کاملی میان این دو وجود داشته است؛ زیرا انشعاب سازمان فداییان و نزدیكی با حزب توده یك سال بعد از این رخ میدهد. گزارش «مردم فاتحان پادگانها بودند، در سالروز قیام ارتش رژه
میرود!» گویای تضاد این سازمان با ارتش است كه قبل و بعد از آن هم نسبت به پاكسازی در ارتش مطالبی نوشته بوده و خواهان مسلحشدن بیشتر سپاه پاسداران نسبت به ارتش بوده است.
روزنامه میزان: ارگان نهضت آزادی سراغ این تیترها رفته بود: «-سومین سالگرد انقلاب را با رأفت، وحدت و استقامت و سازندگی آغاز كنیم -یادی از طالقانی در جشن انقلاب -به دعوت روابطعمومی سپاه پاسداران، مردم در سراسر كشور با ندای الله اكبر شروع سومین سال انقلاب را اعلام مینمایند». روزنامه میزان با هشت تیتر به مسائل مربوط به سالروز پیروزی انقلاب پرداخته است. تیتر «یادی از طالقانی...» شاید فقدانی برای نیروهای ملی-مذهبی را بیان میكند؛ فقدانی كه موجب تضعیف بخشی از نیروهای انقلاب شد. البته میزان از مسائل جاری در جامعه نیز در این شماره غافل نشده و تیترهای روزمرهای نیز در آن از جمله: سرقت از بانك صادرات، خرید خرما از نخلداران جزیره مینو و آبادان، سیل در سنندج و... دیده میشود. هرچند تحریریه میزان شاید تصور نمیكرد كه كمتر از دو سال دیگر به دستور دادگاه انقلاب تعطیل خواهد شد.
نشریه اتحاد مردم: ارگان اتحاد دموكراتیك مردم ایران به سراغ این تیترها رفته بود «-مشكل جهانی تغذیه و چند راهحل -نخستین سالگرد انقلاب -دیالكتیك اقتصاد و سیاست در شرایط رشد غیرسرمایهداری -راهحل فلسطین در شرایط كنونی». شاید كمی خندهدار به نظر برسد؛ اما یك سال پس از پیروزی انقلاب چندان نشانی از مسائل آرمانی و انقلابی در این نشریه یافت نمیشود كه شاید به خاطر تركیب اعضای سیاستگذار آن بوده است. عیان است كه این تشكیلات به موازات حزب توده و با هدایت كیانوری و به دبیركلی بهآذین تشكیل شده بود. مشكل جهانی غذا و دیالكتیك اقتصاد و راهحل فلسطین نهتنها رنگی از انقلاب ایران ندارد؛ بلكه رنگی از ایران نیز در آن یافت نمیشود. هرچند اگر یك نشریهای صرفا به پیام تبریكی به مناسبت پیروزی انقلاب اكتفا كند و در دیگر مطالب خود مسائل جاری روز را مطرح كند، قابل قبول است؛ اما اینكه صرفا به صورت تئوریك و كلیشهوار به مطالبی پرداخته شود، به نوعی عامدانه نشانهای از جاماندن از مسائل روز جامعه ایران است. 22 بهمن 58 به علت تعطیلی رسمی عمده نشریات و روزنامهها منتشر نشدند و تنها روزنامه مردم و نشریه اتحاد مردم در این روز شاید به شكل
نمادین منتشر شدند و میتوان این احتمال را داد كه چاپخانه هر دو در یك جا قرار داشته است.
نشریه امت: ارگان جنبش مسلمانان مبارز در 21 بهمن 1358 سراغ این تیترها رفته بود: «-22 بهمن اوج انقلاب قهرآمیز خلق و توطئه سازشكاران -اشغال لانه جاسوسی آمریكا و افشای اسناد آن به اوج رسید و ضربه سختی بر پیكر بهظاهر آراسته و ریاكارانه لیبرالیسم وارد ساخت -ماهیت و عملكرد امپریالیسم -پدر طالقانی، قامت بلند رهایی». حبیبالله پیمان زودتر از شعارهایش از صحنه سیاسی خارج شد و امت و جنبش را نیز در همان دهه 60 به نوعی كنار گذاشت. نشریه امت در سالگرد پیروزی انقلاب آنچه را مشكل كشور میداند، امپریالیسم و لیبرالیسم است؛ دو مفهومی كه نخست با نیروهای چپگرا و سپس نیروهای مذهبی همطیف خود او همراهی دارد. امت، به كلماتی اشاره دارد كه امروز نیز برای ما آشناست؛ ازجمله سازشكاران كه در آن فضا مسلما اشاره به بازرگان و نهضت آزادی دارد؛ صحنه سیاسی و تضاد بر سر سیاست خارجی این دو نیرو را در مقابل هم قرار داده بود. لحن امت، شعاری و نسبتا تكراری است. اگرچه طبق شنیدهها پیمان و نشریه امت و جنبش مسلمانان مبارز بیشتر در استان فارس طرفدار داشت و تهران صحنه نیروهای دیگری بود.
نشریه رنجبر: ارگان حزب رنجبران ایران، 21 بهمن 1358 با این تیترها منتشر شده است: «-ایران را به پایگاه مستحكم ضد دو ابرقدرت تبدیل كنیم -پیروزی خط نه شرقی نه غربی -درسهایی از مسئله ملیتها در سالی كه گذشت -با اتحاد بزرگ ملی به پیشواز سالگرد انقلاب میرویم». رنجبران حزبی گمنام میان نیروهای چپگرا محسوب میشد و تنها یك چهره آشنا از آنان در ذهن مردم وجود دارد و آن هم مسعود فراستی است. به هر صورت این حزب كه سابقه انشعاب از حزب توده را نیز پشت سر خود دارد، در فضای آن سالها ارگان رسمی خود را داشت. یك سال پس از پیروزی انقلاب جوانان مائوئیست حزب رنجبران هم مانند دیگر گروههای سیاسی درگیر سیاست خارجی و ضدیت با ابرقدرتها و سیاستهای ضد امپریالیستیاند؛ از اتحاد بزرگ ملی حرف میزنند؛ اما اتحاد میان نیروهای همطیف خود را نیز برنمیتابند و چندین بار در شمارههای مختلف خود به نیروهای دیگر چپگرا ازجمله كیانوری حمله میكنند.
اطلاعات: روزنامه اطلاعات که روزنامهای غیرحزبی و قدیمی بود 21 بهمن 1358 سراغ این تیترها رفته است «-تصمیمات مهم درمورد محاكمه گروه فرقان -رادیو تلویزیون نباید به گروههای فشار وابسته باشد -آزادی میناچی دخالت قوه مجریه در كار قوه قضائیه است -تعداد نمایندگان شهرها در مجلس شورای ملی اعلام شد».
كیهان: این روزنامه هم در این روز این تیترها را برگزیده است «-اخراج 8 هزار نظامی از ارتش -وزرای كار و كشاورزی استعفا كردند -ارتش نظم گنبد را بر عهده گرفت -17 عامل كمبود نفت دستگیر و زندانی شدند».
امیرحسین جعفری: زمانی كه انقلاب به پیروزی رسید، هنوز گروههای سیاسی خودشان را جمعوجور نكرده بودند و ارگان و رسانه رسمی نداشتند. در زمان پیروزی انقلاب و ماههای منتهی به آن تنها اسناد موجود از مواضع گروههای سیاسی، اطلاعیههای سیاسی آنهاست؛ اما با پیروزی انقلاب و فضای باز سیاسی همه طیفهای سیاسی بهمرور شروع به انتشار روزنامه و نشریه کردند. این نشریات عمدتا از اسفند 1357 شروع به كار كردند. یك سال بعد از انقلاب یعنی در بهمن 58 دیگر همه گروههای سیاسی دارای نشریه بودند. آنچه در حالوهوای همه این نشریات در نخستین سالگرد پیروزی انقلاب غالب است، پرداختن به مسئله سیاست خارجی است. با توجه به اینکه درست سه ماه قبلتر سفارت آمریکا به دست دانشجویان پیرو خط امام تسخیر شده بود، میشد حدس زد که چرا نخستین سالگرد انقلاب حالوهوایی کاملا ضد امپریالیستی به خود گرفته بود. نگاهی داریم به حالوهوای نشریات در روزهای قبل و بعد از 22 بهمن 58.
روزنامه مردم، ارگان حزب توده ایران: تیترهای این روزنامه شامل اینهاست: «-فرخنده باد نخستین سالگرد انقلاب بزرگ ضد امپریالیستی، ضد استبدادی و خلقی مردم ایران به رهبری امام خمینی -و خلق پیروز است... -حزب توده ایران در نخستین سالروز انقلاب- سیر و سرگذشت سازمان مخفی نوید». روزنامه مردم آن زمان هنوز خودش را با حرکت در خط امام تعریف میکرد؛ اما نكته درخورتوجه تیتری درباره سازمان مخفی نوید است كه حزب توده از آن بهعنوان یك سازمان مخفی انقلابی مربوط به سالهای قبل از انقلاب یاد میکند؛ درحالیکه این سازمان برخلاف ادعای روزنامه مردم هنوز با كادرهای سابق خود به صورت غیرعلنی در حال فعالیت بوده است. تیترهای 21 بهمن این روزنامه هم جالب است: «-كلاهسبزها: مردم به هوش باشید، به گوش باشید فرماندهان سابق هنوز رأس كارند -جنگ برادركشی در تركمن صحرا به سود امپریالیسم آمریكاست -زنگ خطری كه باید شنید (بورژوازی لیبرال)»! نكته اینجاست كه فرمانده كلاهسبزها سرهنگ كبیری، یكی از اعضای مخفی حزب توده ایران بود و این خبر در 21 بهمن 58 یعنی یك سال پس از انقلاب نشان میدهد كه حزب توده تا چه حد در ارتش نیرو داشته و تا چه حد شعارهای
این حزب در آن محیط فعال شده است. در همین شماره گزارش دیگری نیز درباره خطرات بورژوازی لیبرال و طیف نزدیك به بازرگان میبینیم كه تیتر آن را اگر در روزنامه كیهان امروز بخوانیم چندان تفاوتی با لحن روزنامه مردم نسبت به لیبرالها ندارد.
روزنامه جمهوری اسلامی: تیترهای روزنامه جمهوری اسلامی یک روز بعد از 22 بهمن 58 شامل اینهاست: «-كنگره سراسری شوراهای اسلامی كارگری تشكیل میشود. -بهشتی: خط امام نفی هرگونه سازش است -رژه نیروهای مسلح انقلاب در حضور امام خمینی -در غائلهای كه توسط چریكهای فدایی خلق به وجود آمد 12 جوان پاسدار شهید شدند -اوجگیری احساسات اسلامی در شوروی -دهها هزار نفر در نماز جمعه مسكو شركت كردند -دانشجویان خط امام: افكار مردم دادستان اصلی است». روزنامه جمهوری اسلامی نماد مسلمانان مكتبی بود و ادبیات نسبتا متفاوتتری نیز از نشریات سیاسی مرسوم داشت. بیشتر از زبان یك حاكم صحبت میكرد تا زبان یك نیروی سیاسی برابر با دیگر احزاب و گروهها. حزب جمهوری اسلامی یك سال پس از انقلاب آنچه در سر میپروراند، صدور انقلاب و دیدگاههای امتگرایانه و از سویی اسلامیكردن همه نهادها و اجزای جامعه است. عمده اظهارنظرهای موجود در این روزنامه در بهمن 58 نیز مانند دیگر رقبا در مسئله سیاست خارجی مشترك است. حزب جمهوری اسلامی نیز دنبال خط مشخصی از برخورد با خارجیهاست كه جمله آیتالله بهشتی آن را مشخص میكند: «خط امام نفی هرگونه سازش است». اما این
روزنامه صرفا هم سیاسی نیست و در صفحات دیگر خود به مسائل روز میپردازد و بهعنوان یك حزب سیاسی خود را متولی امور اجتماعی و مدنی نیز میداند. بهعنوان مثال سیل خوزستان كه تا اسفند 58 تلاشها برای رفع آن ادامه دارد و روزنامه جمهوری اسلامی همواره در حال جمعآوری كمك برای سیلزدگان است.
روزنامه انقلاب اسلامی: این روزنامه که وابسته به بنیصدر بود این تیترها را برای روز 21 بهمن انتخاب کرده بود: «-حوادث گنبد 12 شهید و 80 مجروح به جا گذاشت -به خود آیید و جهان را بر زورمداران تنگ كنید -امام: هركس در هر مقام كه خیال سازش با شرق و غرب را داشت بیمحابا او را از صحنه روزگار براندازید -آیتالله منتظری: دیگر محال است مسلمین زیر استعمار شرق و غرب بروند». «انقلاب اسلامی» بنیصدر با «جمهوری اسلامی» بهشتی رقابتی جدی را دنبال میكردند؛ اما آنچه در آن روز ایران میگذشت، در بیان هر دو حدودا مشابه است، هر دو یك سال پس از انقلاب درگیر مسئلهای هستند كه هنوز هم دچار آن هستیم؛ سیاست خارجی و خط و مرزهای مبارزه با امپریالیسم. اگرچه بحثهای داخلی نیز در بیان هر دو مطرح است؛ ازجمله مسئله تركمنصحرا اما آنچه بیشتر در نمای كلی به چشم مخاطب میخورد، مبارزه، پیكار و نبرد با تمام كسانی است كه مسلمان و ایرانی نیستند. انقلاب اسلامی تلاش میكند خود را یك روزنامه جامع و با اخبار و مصاحبههایی متفاوتتر از دیگر گروهها عرضه كند؛ اما تكمحوریبودن آن در مجموع قابل دیدن است.
روزنامه مجاهد: ارگان وقت سازمان مجاهدین آن زمان این تیترها را برگزیده بود: «-نگاهی به دلاوریهای خلق و جنایتهای ضدخلق تا پیروزی قیام -امپریالیسم میخواست با بیرونبردن شاه وحدت و یكپارچگی صفوف خلق را از هم بگسلد -پاسداری و استمرار از ارزشهایی كه در جریان قیام بهمن خلق شد تنها و تنها در گرو حركت در مسیر ضد استثماری توحیدی میباشد -پیروزی انقلاب را در شرایطی جشن میگیریم كه مچ مرتجعین و لیبرالها باز شده است و پایان عصر عوامفریبی فرارسیده است -مروری بر موضعگیریهای سیاسی و فعالیتهای یكساله مجاهدین پس از قیام 57 -در سالگرد پیروزی قیام مردم به طور یكپارچه با شعار مرگ بر آمریكا از خون شهدای خلق پاسداری كردند (23 بهمن). سال 58 مجاهدین تازه از راه رسیده با جملات و تیترهایی كه تنها و تنها خودشان را عرضه میكند به پیشواز سالگرد انقلاب رفتهاند. آنها خود را نیروی تعیینكننده پیروزی در روزهای 22 بهمن تصور میكردند و در نشریه مجاهد به نام هیچ گروه دیگری كه در انقلاب نقش داشته باشد، اشاره نمیشود. نوعی انحصارطلبی كه دیگران را انقلابی نمیداند و تنها خود را عامل پیروزی انقلاب تصور میكند. جالب اینجاست كه مجاهدین
در یك سال بعد از انقلاب دشمن خود را لیبرالها و مرتجعین معرفی میكنند؛ اما پس از آن با لیبرالترین نیروهای سیاسی ارتباط برقرار كرده و با او متحد شدند.
نشریه كار: ارگان سازمان چریکهای فدایی بیشتر متمایل به انتخاب تیترهای اقتصادی و سرککشیدن به حوزههای اقتصادی و مباحث عدالت است: «-استقبال بینظیر تودههای میلیونی میهن انقلابی از مراسم پرشكوه سالگرد قیام و حماسه سیاهكل -تورم و گرانی بیداد میكند -در اتاقهای دربسته وزارت نفت چه میگذرد؟ -با همه توان خود به یاری زحمتكشان خوزستان بشتابیم -مردم فاتحان پادگانها بودند، در سالروز قیام ارتش رژه میرود! -چمران میخواهد پرسنل مبارز ارتش را از مردم جدا كند». نشریه كار كه چندان هم منظم چاپ و توزیع نمیشد و محدودیتهای بیشتری نیز نسبت به روزنامههای انقلاب اسلامی، جمهوری اسلامی و میزان داشت، نگاه نسبتا شهریتر به وقایع موجود در ایران داشت و در سالگرد انقلاب آنچه در آن بازتاب پیدا كرده است، بیشتر حالوهوای اخبار روز جامعه را دارد؛ اما تیتری مشابه تیتر روزنامه مردم در این روزنامه هم خودنمایی میکند که مربوط به ارتش است. البته نمیتوان گفت هماهنگی کاملی میان این دو وجود داشته است؛ زیرا انشعاب سازمان فداییان و نزدیكی با حزب توده یك سال بعد از این رخ میدهد. گزارش «مردم فاتحان پادگانها بودند، در سالروز قیام ارتش رژه
میرود!» گویای تضاد این سازمان با ارتش است كه قبل و بعد از آن هم نسبت به پاكسازی در ارتش مطالبی نوشته بوده و خواهان مسلحشدن بیشتر سپاه پاسداران نسبت به ارتش بوده است.
روزنامه میزان: ارگان نهضت آزادی سراغ این تیترها رفته بود: «-سومین سالگرد انقلاب را با رأفت، وحدت و استقامت و سازندگی آغاز كنیم -یادی از طالقانی در جشن انقلاب -به دعوت روابطعمومی سپاه پاسداران، مردم در سراسر كشور با ندای الله اكبر شروع سومین سال انقلاب را اعلام مینمایند». روزنامه میزان با هشت تیتر به مسائل مربوط به سالروز پیروزی انقلاب پرداخته است. تیتر «یادی از طالقانی...» شاید فقدانی برای نیروهای ملی-مذهبی را بیان میكند؛ فقدانی كه موجب تضعیف بخشی از نیروهای انقلاب شد. البته میزان از مسائل جاری در جامعه نیز در این شماره غافل نشده و تیترهای روزمرهای نیز در آن از جمله: سرقت از بانك صادرات، خرید خرما از نخلداران جزیره مینو و آبادان، سیل در سنندج و... دیده میشود. هرچند تحریریه میزان شاید تصور نمیكرد كه كمتر از دو سال دیگر به دستور دادگاه انقلاب تعطیل خواهد شد.
نشریه اتحاد مردم: ارگان اتحاد دموكراتیك مردم ایران به سراغ این تیترها رفته بود «-مشكل جهانی تغذیه و چند راهحل -نخستین سالگرد انقلاب -دیالكتیك اقتصاد و سیاست در شرایط رشد غیرسرمایهداری -راهحل فلسطین در شرایط كنونی». شاید كمی خندهدار به نظر برسد؛ اما یك سال پس از پیروزی انقلاب چندان نشانی از مسائل آرمانی و انقلابی در این نشریه یافت نمیشود كه شاید به خاطر تركیب اعضای سیاستگذار آن بوده است. عیان است كه این تشكیلات به موازات حزب توده و با هدایت كیانوری و به دبیركلی بهآذین تشكیل شده بود. مشكل جهانی غذا و دیالكتیك اقتصاد و راهحل فلسطین نهتنها رنگی از انقلاب ایران ندارد؛ بلكه رنگی از ایران نیز در آن یافت نمیشود. هرچند اگر یك نشریهای صرفا به پیام تبریكی به مناسبت پیروزی انقلاب اكتفا كند و در دیگر مطالب خود مسائل جاری روز را مطرح كند، قابل قبول است؛ اما اینكه صرفا به صورت تئوریك و كلیشهوار به مطالبی پرداخته شود، به نوعی عامدانه نشانهای از جاماندن از مسائل روز جامعه ایران است. 22 بهمن 58 به علت تعطیلی رسمی عمده نشریات و روزنامهها منتشر نشدند و تنها روزنامه مردم و نشریه اتحاد مردم در این روز شاید به شكل
نمادین منتشر شدند و میتوان این احتمال را داد كه چاپخانه هر دو در یك جا قرار داشته است.
نشریه امت: ارگان جنبش مسلمانان مبارز در 21 بهمن 1358 سراغ این تیترها رفته بود: «-22 بهمن اوج انقلاب قهرآمیز خلق و توطئه سازشكاران -اشغال لانه جاسوسی آمریكا و افشای اسناد آن به اوج رسید و ضربه سختی بر پیكر بهظاهر آراسته و ریاكارانه لیبرالیسم وارد ساخت -ماهیت و عملكرد امپریالیسم -پدر طالقانی، قامت بلند رهایی». حبیبالله پیمان زودتر از شعارهایش از صحنه سیاسی خارج شد و امت و جنبش را نیز در همان دهه 60 به نوعی كنار گذاشت. نشریه امت در سالگرد پیروزی انقلاب آنچه را مشكل كشور میداند، امپریالیسم و لیبرالیسم است؛ دو مفهومی كه نخست با نیروهای چپگرا و سپس نیروهای مذهبی همطیف خود او همراهی دارد. امت، به كلماتی اشاره دارد كه امروز نیز برای ما آشناست؛ ازجمله سازشكاران كه در آن فضا مسلما اشاره به بازرگان و نهضت آزادی دارد؛ صحنه سیاسی و تضاد بر سر سیاست خارجی این دو نیرو را در مقابل هم قرار داده بود. لحن امت، شعاری و نسبتا تكراری است. اگرچه طبق شنیدهها پیمان و نشریه امت و جنبش مسلمانان مبارز بیشتر در استان فارس طرفدار داشت و تهران صحنه نیروهای دیگری بود.
نشریه رنجبر: ارگان حزب رنجبران ایران، 21 بهمن 1358 با این تیترها منتشر شده است: «-ایران را به پایگاه مستحكم ضد دو ابرقدرت تبدیل كنیم -پیروزی خط نه شرقی نه غربی -درسهایی از مسئله ملیتها در سالی كه گذشت -با اتحاد بزرگ ملی به پیشواز سالگرد انقلاب میرویم». رنجبران حزبی گمنام میان نیروهای چپگرا محسوب میشد و تنها یك چهره آشنا از آنان در ذهن مردم وجود دارد و آن هم مسعود فراستی است. به هر صورت این حزب كه سابقه انشعاب از حزب توده را نیز پشت سر خود دارد، در فضای آن سالها ارگان رسمی خود را داشت. یك سال پس از پیروزی انقلاب جوانان مائوئیست حزب رنجبران هم مانند دیگر گروههای سیاسی درگیر سیاست خارجی و ضدیت با ابرقدرتها و سیاستهای ضد امپریالیستیاند؛ از اتحاد بزرگ ملی حرف میزنند؛ اما اتحاد میان نیروهای همطیف خود را نیز برنمیتابند و چندین بار در شمارههای مختلف خود به نیروهای دیگر چپگرا ازجمله كیانوری حمله میكنند.
اطلاعات: روزنامه اطلاعات که روزنامهای غیرحزبی و قدیمی بود 21 بهمن 1358 سراغ این تیترها رفته است «-تصمیمات مهم درمورد محاكمه گروه فرقان -رادیو تلویزیون نباید به گروههای فشار وابسته باشد -آزادی میناچی دخالت قوه مجریه در كار قوه قضائیه است -تعداد نمایندگان شهرها در مجلس شورای ملی اعلام شد».
كیهان: این روزنامه هم در این روز این تیترها را برگزیده است «-اخراج 8 هزار نظامی از ارتش -وزرای كار و كشاورزی استعفا كردند -ارتش نظم گنبد را بر عهده گرفت -17 عامل كمبود نفت دستگیر و زندانی شدند».
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.