|

نقش انرژی در حمایت چین از قزاقستان

ابراهیم رضایی‌راد

رشد سریع اقتصادی چین، نیاز این کشور در‌خصوص انرژی را با افزایش مصرف و تقاضا روبه‌رو کرده است. بر همین اساس کشور چین با مد‌نظر قرار‌دادن نظریه امنیت انرژی (Energy security) به دنبال متنوع‌سازی مسیرهای انرژی وارداتی و کاهش وابستگی به یک کشور خاص است. کشور قزاقستان پس از فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی و اعلام استقلال، به دلیل داشتن ذخایر عظیم نفت و گاز مورد توجه چین قرار گرفته است. قزاقستان حدودا ۲۰ درصد نیاز کشور چین را درخصوص گاز طبیعی تأمین می‌کند.

تحولات اخیر کشور قزاقستان موجب نگرانی مقامات پکن شده است. شی جینپینگ، رئیس‌جمهوری چین، به همتای قزاقستانی خود در‌خصوص سرکوب ناآرامی‌های قزاقستان تبریک گفت و همچنین با توجه به اعلام قاسم جومارت توکایف مبنی بر مبارزه با تروریست‌های خارجی، قول مساعدت و حمایت از دولت قزاقستان را داد. شی جینپینگ در هفتم ژانویه، توکایف را مورد ستایش قرار داد و اعلام کرد با انقلاب رنگی در قزاقستان مخالف و خواستار اقدامات قاطعانه و بازگشت سریع آرامش به این کشور است.
چین و قزاقستان شراکت اقتصادی درخور توجهی به‌خصوص در بخش انرژی دارند. همان‌طور که در ابتدا گفته شد، چین حدودا یک‌‌پنجم صادرات گاز خود را از طریق قزاقستان تأمین می‌کند. یکی دیگر از اهمیت‌های قزاقستان برای چین، نقش محوری قزاقستان در ابتکار کمربند و جاده (BRI) است. چین از زمان استقلال قزاقستان از اتحاد جماهیر شوروی دست به سرمایه‌گذاری در این کشور و به‌خصوص در بخش نفت و گاز زده است که این سرمایه‌گذاری‌ها از طریق شرکت CNPC صورت گرفته و این موضوع موجب شده پکن به شریک صادراتی قزاقستان مبدل شود؛ پیوندهایی که با ناآرامی‌های اخیر قزاقستان به‌طور جدی مورد تهدید قرار گرفته است.
سخنگوی حزب کمونیست نگرانی‌ها در‌خصوص تحت تأثیر قرار‌گرفتن صادرات گاز قزاقستان به چین را رد و اعلام کرد تحویل گاز مورد تضمین کشور قزاقستان بوده و مشکلی در این خصوص وجود ندارد؛ زیرا شهرهایی که خطوط لوله گاز از آنها عبور می‌کنند، به دور از تظاهرات و دارای آرامش نسبی هستند. شرکت‌های غربی که در کشور قزاقستان مشغول تولید نفت و گاز هستند، اعلام کرده‌اند در هفته‌های ابتدایی با کاهش تولید روبه‌رو شدند. شرکت شورون که مالک ۵۰ درصد میدان نفتی تنگیز (Tengiz oil field) است، اعلام کرده حضور کارمندان و افراد شاغل در این میدان نفتی در تظاهرات ماه گذشته، موجب کمبود نیرو و کاهش تولید شده بود.
به نظر می‌رسد با ادامه‌دار‌بودن تظاهرات و گسترش آن به تمامی شهرها و اعتصابات سراسری، جریان صادرات نفت و گاز کشور قزاقستان مدتی با کاهش تولید و اختلال روبه‌رو باشد؛ موضوعی که چین را به‌شدت نگران کرده است و احتمال کمبود گاز برای این کشور را بیش از پیش تداعی می‌کند. اگر تحولات قزاقستان را مانند دومینو در کشورهای آسیای مرکزی و همچنین این سلسله‌اتفاقات را مانند بهار عربی (Arab spring) بدانیم که موجب تغییر ساختار و جابه‌جایی قدرت در کشورهای آسیای مرکزی شود، کشور چین با مشکلاتی جدی در حوزه انرژی روبه‌رو می‌شود؛ زیرا یک‌سوم واردات چین از طریق کشورهای آسیای مرکزی و به‌خصوص از طریق ترکمنستان و قزاقستان تأمین می‌شود. اگرچه LNG نیز بخش درخور توجه واردات چین را تشکیل می‌دهد، اما چین حداقل تا سال ۲۰۳۵ نمی‌تواند از منابع نفت و گاز کشورهای آسیای مرکزی چشم‌پوشی کند. اگر اتفاقات کشور قزاقستان در سایر کشورهای آسیای مرکزی نیز رخ دهد، استراتژی امنیت انرژی چین یعنی دسترسی آسان و قیمت مناسب به نفت و گاز را با تهدید جدی روبه‌رو می‌کند و حتی ژئوپلیتیک و ژئواکونومیک منطقه را تحت تأثیر قرار می‌دهد.

رشد سریع اقتصادی چین، نیاز این کشور در‌خصوص انرژی را با افزایش مصرف و تقاضا روبه‌رو کرده است. بر همین اساس کشور چین با مد‌نظر قرار‌دادن نظریه امنیت انرژی (Energy security) به دنبال متنوع‌سازی مسیرهای انرژی وارداتی و کاهش وابستگی به یک کشور خاص است. کشور قزاقستان پس از فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی و اعلام استقلال، به دلیل داشتن ذخایر عظیم نفت و گاز مورد توجه چین قرار گرفته است. قزاقستان حدودا ۲۰ درصد نیاز کشور چین را درخصوص گاز طبیعی تأمین می‌کند.

تحولات اخیر کشور قزاقستان موجب نگرانی مقامات پکن شده است. شی جینپینگ، رئیس‌جمهوری چین، به همتای قزاقستانی خود در‌خصوص سرکوب ناآرامی‌های قزاقستان تبریک گفت و همچنین با توجه به اعلام قاسم جومارت توکایف مبنی بر مبارزه با تروریست‌های خارجی، قول مساعدت و حمایت از دولت قزاقستان را داد. شی جینپینگ در هفتم ژانویه، توکایف را مورد ستایش قرار داد و اعلام کرد با انقلاب رنگی در قزاقستان مخالف و خواستار اقدامات قاطعانه و بازگشت سریع آرامش به این کشور است.
چین و قزاقستان شراکت اقتصادی درخور توجهی به‌خصوص در بخش انرژی دارند. همان‌طور که در ابتدا گفته شد، چین حدودا یک‌‌پنجم صادرات گاز خود را از طریق قزاقستان تأمین می‌کند. یکی دیگر از اهمیت‌های قزاقستان برای چین، نقش محوری قزاقستان در ابتکار کمربند و جاده (BRI) است. چین از زمان استقلال قزاقستان از اتحاد جماهیر شوروی دست به سرمایه‌گذاری در این کشور و به‌خصوص در بخش نفت و گاز زده است که این سرمایه‌گذاری‌ها از طریق شرکت CNPC صورت گرفته و این موضوع موجب شده پکن به شریک صادراتی قزاقستان مبدل شود؛ پیوندهایی که با ناآرامی‌های اخیر قزاقستان به‌طور جدی مورد تهدید قرار گرفته است.
سخنگوی حزب کمونیست نگرانی‌ها در‌خصوص تحت تأثیر قرار‌گرفتن صادرات گاز قزاقستان به چین را رد و اعلام کرد تحویل گاز مورد تضمین کشور قزاقستان بوده و مشکلی در این خصوص وجود ندارد؛ زیرا شهرهایی که خطوط لوله گاز از آنها عبور می‌کنند، به دور از تظاهرات و دارای آرامش نسبی هستند. شرکت‌های غربی که در کشور قزاقستان مشغول تولید نفت و گاز هستند، اعلام کرده‌اند در هفته‌های ابتدایی با کاهش تولید روبه‌رو شدند. شرکت شورون که مالک ۵۰ درصد میدان نفتی تنگیز (Tengiz oil field) است، اعلام کرده حضور کارمندان و افراد شاغل در این میدان نفتی در تظاهرات ماه گذشته، موجب کمبود نیرو و کاهش تولید شده بود.
به نظر می‌رسد با ادامه‌دار‌بودن تظاهرات و گسترش آن به تمامی شهرها و اعتصابات سراسری، جریان صادرات نفت و گاز کشور قزاقستان مدتی با کاهش تولید و اختلال روبه‌رو باشد؛ موضوعی که چین را به‌شدت نگران کرده است و احتمال کمبود گاز برای این کشور را بیش از پیش تداعی می‌کند. اگر تحولات قزاقستان را مانند دومینو در کشورهای آسیای مرکزی و همچنین این سلسله‌اتفاقات را مانند بهار عربی (Arab spring) بدانیم که موجب تغییر ساختار و جابه‌جایی قدرت در کشورهای آسیای مرکزی شود، کشور چین با مشکلاتی جدی در حوزه انرژی روبه‌رو می‌شود؛ زیرا یک‌سوم واردات چین از طریق کشورهای آسیای مرکزی و به‌خصوص از طریق ترکمنستان و قزاقستان تأمین می‌شود. اگرچه LNG نیز بخش درخور توجه واردات چین را تشکیل می‌دهد، اما چین حداقل تا سال ۲۰۳۵ نمی‌تواند از منابع نفت و گاز کشورهای آسیای مرکزی چشم‌پوشی کند. اگر اتفاقات کشور قزاقستان در سایر کشورهای آسیای مرکزی نیز رخ دهد، استراتژی امنیت انرژی چین یعنی دسترسی آسان و قیمت مناسب به نفت و گاز را با تهدید جدی روبه‌رو می‌کند و حتی ژئوپلیتیک و ژئواکونومیک منطقه را تحت تأثیر قرار می‌دهد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.