|

طرح نهایی صیانت متنی با ایرادات قبلی

شرق: متن کامل آخرین نسخه طرح صیانت از حقوق کاربران فضای مجازی که این بار با نام «طرح نظام تنظیم مقررات خدمات فضای مجازی» در دستور کار کمیسیون مشترک صیانت قرار گرفته، منتشر شد. این نسخه که در اختیار «شرق» قرار گرفته، ویرایش نهم بهمن ماه است؛ همان ویرایشی که قرار است به احتمال زیاد به شورای نگهبان برود و در صورت تأیید شورای نگهبان به قانون تبدیل خواهد شد. نکته درخور‌توجه در این متن، تغییرات عمده‌ای است که در اصلاحات صورت گرفته که در سطح تغییر کلمات و عبارات باقی مانده است و خبری از رفع ایرادات اساسی آن که بارها از سوی فعالان صنفی و تشکل‌های تخصصی مورد اشاره قرار گرفته، نیست. از رفع ایرادات گسترده مرکز پژوهش‌ها هم خبری نیست و همچنان می‌توان نشانه‌های محدودسازی اینترنت را در متن نهایی دید. در فرایند تدوین طرحی برای سامان‌بخشی فضای مجازی که تاکنون پنج بار متن طرح تغییر کرده است، همچنان نگاه مجلس یا در حقیقت اقلیت تندرو مجلس تأکید بر محدودسازی شبکه‌های مجازی خارجی و ایجاد رانت برای پلتفرم‌های مجازی داخلی «که تجربه چند سال اخیر نشان از عدم استقبال کاربران ایرانی به سبب ضعف امنیتی و تکنولوژیکی آنها بوده» داشته است.
پیش‌از‌این نوری‌قزلجه، عضو کمیسیون طرح صیانت از فضای مجازی، هم از رفع‌نشدن ایرادات هشدار داده بود. او گفته بود: اگر با درخواست مرکز مخالفت شود و باید طرح به کمیسیون بازگردد و درباره کلیات آن رأی‌گیری شود که با توجه به تنوع و حجم ایراداتی که از نظر قانون اساسی، نقض حریم خصوصی و جنبه‌های اقتصادی، اجتماعی و فنی که در طرح وجود دارد، قطعا کلیات آن در کمیسیون رد خواهد شد. غلامرضا نوری درخصوص اعلام نظر مرکز پژوهش‌های مجلس درباره ایرادات متنوع در حوزه‌های مختلف نسبت به این طرح گفت: خوشبختانه مرکز پژوهش‌ها با یک بررسی کارشناسی دقیق ایرادات مختلف این طرح را در جنبه‌های مختلف اجتماعی، اقتصادی، حقوقی و فنی ارزیابی کرده و متذکر شد. همچنین از همان روزهای ابتدایی مطرح‌شدن این طرح من بارها در گفت‌‌وگوهای مختلف از صداوسیما تا رسانه‌های مکتوب و مجازی همواره بر تناقض این طرح با اصولی از قانون اساسی تأکید کرده بودم که خوشبختانه مدنظر مرکز پژوهش‌ها نیز قرار گرفت. عضو کمیسیون مشترک طرح صیانت از فضای مجازی اضافه کرد: طرح فعلی ایرادات فراوانی دارد و اگر متن نامه مرکز پژوهش‌ها را ملاحظه کنید، ایرادات مطرح‌شده کاملا کارشناسی و دقیق مطرح شده است و این موضوعات آن‌چنان کارشناسی بود که من به جنبه دیگر و انگیزه‌ دیگری برای طرح آن فکر نکردم. برای مثال این‌طور نیست که یکی، دو ایراد کلی گرفته باشند که طرح مدتی به حاشیه برود تا از اذهان دور شود و در خفا جلو برود؛ بلکه ایرادات کاملا کارشناسی، دقیق و همه‌جانبه است و این نشان می‌دهد که مرکز در این مدت جنبه‌های مختلف طرح را به‌خوبی بررسی و این اشکالات را از متن آن استخراج کرده است.
در متن نهایی بر راه‌اندازی اینترنت ملی که نگرانی بسیاری از‌جمله کاهش چشمگیر سرعت اینترنت و قطع دسترسی به جامعه آزاد اطلاعاتی را در بر خواهد داشت، تأکید شده است. همچنین نقش نیروهای نظامی هم همچنان پررنگ باقی مانده و طبق ماده 9 این متن «کارگروه مدیریت گذرگاه مرزی متشکل از رئیس مرکز ملی فضای مجازی به‌عنوان رئیس کارگروه و نمایندگان دادستان کل کشور، وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات، سازمان پدافند غیر‌عامل، وزارت اطلاعات، نیروی انتظامی، ستاد کل نیروهای مسلح و سازمان اطلاعات سپاه ایجاد می‌شود تا نسبت به امنیت ارتباطات و اطلاعات و مدیریت ترافیک ورودی و خروجی کشور در گذرگاه‌های مرزی تصمیمات لازم را اتخاذ کند».
همچنین آمده است: «نظام دسترسی، تکالیف و صلاحیت‌های دستگاه‌های مرتبط در گذرگاه‌های مرزی و آیین‌نامه‌های لازم برای اجرای مصوبات کارگروه، مبتنی بر سیاست‌های مصوب شورای عالی فضای مجازی به پیشنهاد ستاد کل نیروهای مسلح با هماهنگی کارگروه ظرف مدت سه ماه به تصویب کمیسیون عالی خواهد رسید. مسئولیت کلان اعمال مصوبات کارگروه مدیریت گذرگاه مرزی، ایجاد هماهنگی‌های لازم بین دستگاه‌های مرتبط در اجرای مصوبات مزبور و نظارت بر حسن اجرای آنها برعهده مرکز ملی است و دستگاه‌های مرتبط موظف‌اند در اجرای مصوبات کارگروه در هماهنگی کامل با ستاد کل بر‌اساس نظام و آیین‌نامه مذکور عمل کنند». همچنین مقرر شده که ایجاد، نگهداری و بهره‌برداری از گذرگاه‌های مرزی از سوی بخش خصوصی و غیر‌دولتی بعد از لازم‌الاجراشدن این قانون ممنوع است و هر‌گونه تخلف از آن در حکم تصرف در اموال دولتی است. بحث احراز هویت کاربران هم همچنان در این طرح مطرح است و احراز هویت معتبر کاربران و حفظ اطلاعات آنها مطابق قوانین موضوعه و سند هویت معتبر مصوب شورای عالی فضای مجازی، خواهد بود. همه داده‌ها نیز ضبط و نگهداری خواهند شد و طبق این طرح «ذخیره‌سازی و پردازش داده‌های کاربران ایرانی مطابق مصوبات شورا و ضوابط و مقررات مربوطه» یک روال عادی خواهد بود.

شرق: متن کامل آخرین نسخه طرح صیانت از حقوق کاربران فضای مجازی که این بار با نام «طرح نظام تنظیم مقررات خدمات فضای مجازی» در دستور کار کمیسیون مشترک صیانت قرار گرفته، منتشر شد. این نسخه که در اختیار «شرق» قرار گرفته، ویرایش نهم بهمن ماه است؛ همان ویرایشی که قرار است به احتمال زیاد به شورای نگهبان برود و در صورت تأیید شورای نگهبان به قانون تبدیل خواهد شد. نکته درخور‌توجه در این متن، تغییرات عمده‌ای است که در اصلاحات صورت گرفته که در سطح تغییر کلمات و عبارات باقی مانده است و خبری از رفع ایرادات اساسی آن که بارها از سوی فعالان صنفی و تشکل‌های تخصصی مورد اشاره قرار گرفته، نیست. از رفع ایرادات گسترده مرکز پژوهش‌ها هم خبری نیست و همچنان می‌توان نشانه‌های محدودسازی اینترنت را در متن نهایی دید. در فرایند تدوین طرحی برای سامان‌بخشی فضای مجازی که تاکنون پنج بار متن طرح تغییر کرده است، همچنان نگاه مجلس یا در حقیقت اقلیت تندرو مجلس تأکید بر محدودسازی شبکه‌های مجازی خارجی و ایجاد رانت برای پلتفرم‌های مجازی داخلی «که تجربه چند سال اخیر نشان از عدم استقبال کاربران ایرانی به سبب ضعف امنیتی و تکنولوژیکی آنها بوده» داشته است.
پیش‌از‌این نوری‌قزلجه، عضو کمیسیون طرح صیانت از فضای مجازی، هم از رفع‌نشدن ایرادات هشدار داده بود. او گفته بود: اگر با درخواست مرکز مخالفت شود و باید طرح به کمیسیون بازگردد و درباره کلیات آن رأی‌گیری شود که با توجه به تنوع و حجم ایراداتی که از نظر قانون اساسی، نقض حریم خصوصی و جنبه‌های اقتصادی، اجتماعی و فنی که در طرح وجود دارد، قطعا کلیات آن در کمیسیون رد خواهد شد. غلامرضا نوری درخصوص اعلام نظر مرکز پژوهش‌های مجلس درباره ایرادات متنوع در حوزه‌های مختلف نسبت به این طرح گفت: خوشبختانه مرکز پژوهش‌ها با یک بررسی کارشناسی دقیق ایرادات مختلف این طرح را در جنبه‌های مختلف اجتماعی، اقتصادی، حقوقی و فنی ارزیابی کرده و متذکر شد. همچنین از همان روزهای ابتدایی مطرح‌شدن این طرح من بارها در گفت‌‌وگوهای مختلف از صداوسیما تا رسانه‌های مکتوب و مجازی همواره بر تناقض این طرح با اصولی از قانون اساسی تأکید کرده بودم که خوشبختانه مدنظر مرکز پژوهش‌ها نیز قرار گرفت. عضو کمیسیون مشترک طرح صیانت از فضای مجازی اضافه کرد: طرح فعلی ایرادات فراوانی دارد و اگر متن نامه مرکز پژوهش‌ها را ملاحظه کنید، ایرادات مطرح‌شده کاملا کارشناسی و دقیق مطرح شده است و این موضوعات آن‌چنان کارشناسی بود که من به جنبه دیگر و انگیزه‌ دیگری برای طرح آن فکر نکردم. برای مثال این‌طور نیست که یکی، دو ایراد کلی گرفته باشند که طرح مدتی به حاشیه برود تا از اذهان دور شود و در خفا جلو برود؛ بلکه ایرادات کاملا کارشناسی، دقیق و همه‌جانبه است و این نشان می‌دهد که مرکز در این مدت جنبه‌های مختلف طرح را به‌خوبی بررسی و این اشکالات را از متن آن استخراج کرده است.
در متن نهایی بر راه‌اندازی اینترنت ملی که نگرانی بسیاری از‌جمله کاهش چشمگیر سرعت اینترنت و قطع دسترسی به جامعه آزاد اطلاعاتی را در بر خواهد داشت، تأکید شده است. همچنین نقش نیروهای نظامی هم همچنان پررنگ باقی مانده و طبق ماده 9 این متن «کارگروه مدیریت گذرگاه مرزی متشکل از رئیس مرکز ملی فضای مجازی به‌عنوان رئیس کارگروه و نمایندگان دادستان کل کشور، وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات، سازمان پدافند غیر‌عامل، وزارت اطلاعات، نیروی انتظامی، ستاد کل نیروهای مسلح و سازمان اطلاعات سپاه ایجاد می‌شود تا نسبت به امنیت ارتباطات و اطلاعات و مدیریت ترافیک ورودی و خروجی کشور در گذرگاه‌های مرزی تصمیمات لازم را اتخاذ کند».
همچنین آمده است: «نظام دسترسی، تکالیف و صلاحیت‌های دستگاه‌های مرتبط در گذرگاه‌های مرزی و آیین‌نامه‌های لازم برای اجرای مصوبات کارگروه، مبتنی بر سیاست‌های مصوب شورای عالی فضای مجازی به پیشنهاد ستاد کل نیروهای مسلح با هماهنگی کارگروه ظرف مدت سه ماه به تصویب کمیسیون عالی خواهد رسید. مسئولیت کلان اعمال مصوبات کارگروه مدیریت گذرگاه مرزی، ایجاد هماهنگی‌های لازم بین دستگاه‌های مرتبط در اجرای مصوبات مزبور و نظارت بر حسن اجرای آنها برعهده مرکز ملی است و دستگاه‌های مرتبط موظف‌اند در اجرای مصوبات کارگروه در هماهنگی کامل با ستاد کل بر‌اساس نظام و آیین‌نامه مذکور عمل کنند». همچنین مقرر شده که ایجاد، نگهداری و بهره‌برداری از گذرگاه‌های مرزی از سوی بخش خصوصی و غیر‌دولتی بعد از لازم‌الاجراشدن این قانون ممنوع است و هر‌گونه تخلف از آن در حکم تصرف در اموال دولتی است. بحث احراز هویت کاربران هم همچنان در این طرح مطرح است و احراز هویت معتبر کاربران و حفظ اطلاعات آنها مطابق قوانین موضوعه و سند هویت معتبر مصوب شورای عالی فضای مجازی، خواهد بود. همه داده‌ها نیز ضبط و نگهداری خواهند شد و طبق این طرح «ذخیره‌سازی و پردازش داده‌های کاربران ایرانی مطابق مصوبات شورا و ضوابط و مقررات مربوطه» یک روال عادی خواهد بود.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.