|

اولین اکران گفتمان فرهنگی در چهلمین جشنواره فیلم فجر

نور، صدا، پیوست فرهنگی

کاظم نظری.رئیس دانشکده هنر دانشگاه سوره

چهلمین جشنواره فیلم فجر، به‌دنبال توسعه مسائل فرهنگی است. اگر سینما را فرهنگ‌ساز بدانیم، سینما نقش اساسی در این حوزه بازی می‌کند. اگر فرهنگ تأثیرگذار باشد، به یقین می‌توان جامعه‌ای روبه‌رشد داشت. به یقین سینما می‌تواند در فرهنگ رفتاری و گفتاری جامعه تأثیرگذار باشد، به‌همین‌دلیل به نظرم بعد از 40 دوره برگزاری جشنواره فیلم فجر، پرداختن به موضوعات فرهنگی که به نظرم از مسائل جامانده سال‌ها برگزاری این رویداد هنری بود، اتفاق مبارکی است که امسال با هوشیاری و پیگیری‌های دبیر جشنواره آقای نقاش‌زاده و آقای الهی در حال برگزاری است. سینما به‌عنوان پدیده‌ای نو توانسته علاوه بر جنبه هنری دیگر پتانسیل‌های قدرتمند خود در عرصه‌های مهم و مرتبط با اجتماع را به نمایش بگذارد؛ اما همین پدیده قدرتمند در سال‌های اخیر با فرازو فرودهایی روبه‌رو بوده است. متأسفانه به‌لحاظ بهبود کیفیت محتوای فیلم‌ها، ساختار، تکنیک و استقبال عموم مردم از این پدیده به‌طور جدی شاهد افت شدید شده‌ایم و پدیده ویروس کووید 19 هم مزید بر این علت شد. اهمیت سینما از این بابت که می‌تواند به‌عنوان یک ابزار کارا برای نشر و گسترش فرهنگ نقشی کلیدی ایفا کند در کشور ما -با سابقه بسیار غنی هنرهای نمایشی- متأسفانه نتوانسته است آن‌طور‌که باید نقش خود را بر عهده گیرد. یکی از اقداماتی که در جشنواره فیلم فجر امسال پدید آمده، بخش فرهنگی است که جای آن در سال‌های گذشته خالی بوده و هنر سینما بدون استفاده از نظریه‌ها و دیدگاه‌های فرهنگی در هر جامعه‌ای بی‌تأثیر و تهی خواهد بود.

برای قضاوت درباره یک فیلم نباید فقط به زمان حال محدود بود، چراکه مخاطبان در سال‌های آینده هم همین فیلم را خواهند دید و قضاوت خواهند کرد و در نهایت از آن تأثیر می‌پذیرند و این تأثیر به‌تدریج در جامعه تسری می‌یابد. همچنین فضای اجرائی جشنواره‌ها و حضور دست‌اندرکاران فیلم و فضای رقابتی و بحث‌ها و گفت‌وگوهایی که پیش می‌آید، اگر با رویکرد فرهنگی برنامه‌ریزی شود، ما شاهد تولید ادبیات و رفتاری در همه نهادهای اجتماعی خواهیم بود و این رخداد فرهنگی در چهلمین جشنواره فیلم فجر کلید خواهد خورد. نور، صدا، پیوست فرهنگی تأثیر انکارناپذیر هنر سینما، برگزاری رخدادهای فرهنگی مرتبط به سینما مثل جشنواره‌ها بر شکل‌گیری فرهنگ در هر جامعه‌ای، زوایای مختلفی دارد، تا جایی که بسیاری از قدرت‌های جهانی سال‌ها با راه‌اندازی اندیشکده‌ها یا مؤسسه‌های فرهنگی برای تأثیرات فرهنگی برنامه‌ریزی و طراحی می‌کنند. واقعیت این است که سینما یکی از بزرگ‌ترین ابرقدرت‌های فرهنگ‌سازی در دنیا محسوب می‌شود که تأثیر کوچک‌ترین نمای ظاهرشده بر آن را به سرعت می‌توان در میان مردم کوچه و بازار دید. به همین خاطر استفاده از این دنیای مدرن و در عین حال لذت‌بخش، وسیله‌ای تازه برای نشان‌دادن فرهنگ‌ها و اندیشه‌هایی است که شاید به سختی بتوان با زبان روزمره بیان کرد. به این ترتیب این سینما و حواشی آن مثل برگزاری جشنواره‌ها باید تأثیر بر جامعه و فرهنگ ایرانی داشته باشد و حداکثر بتواند برخی از تحولات و نیازهای فرهنگی را در آن منعکس کند. سیاست‌گذاری‌های فرهنگی طبیعتا باید در جهت تسهیل این امر باشد.
بیشتر مباحث منتقدان و جامعه‌شناسان متوجه تأثیر سینما و جشنواره‌ها بر جامعه است. در بحث از سینمای جوامع و کشورها می‌توان رنگ و بو و مضامین فیلم‌ها را براساس ویژگی‌ها و ساخت‌های فرهنگی اجتماعی آنان دنبال کرد. به این ترتیب سینما را نمی‌توان منفک از وضعیت ادبیات و فرهنگ جامعه و نیز فلسفه علوم انسانی آن تبیین کرد.
دست‌اندرکاران برگزاری جشنواره چهلمین جای خالی حوزه فرهنگ و تأثیرات آن را درک کرده و برای آن 40 نشست در یک فضای فرهنگی طراحی کرده‌اند به امید اینکه بتوان نشاط و وجاهت تأثیرگذاری سینما را در لایه‌های جامعه شاهد بود و بر مبنای آن گفت‌وگو یسازنده در توسعه و پایداری فرهنگی در کشور پدید بیاورند، خیلی از جوامع روبه‌توسعه برای رسیدن به اهداف فرهنگی از صنعت سینمای خود استفاده کرده‌اند، چراکه سینما دیالوگ انسان‌هایی است که مسئله‌شان فرهنگ رفتار و گفتار در رویدادهای دراماتیک شکل می‌گیرد و به‌دنبال مسئله انسان است. در پرده سینمای چهلمین جشنواره فیلم فجر اکران گفتمان فرهنگی اکران خواهد شد و قطع به‌یقین صاحبان نظر و اندیشمندان و دانشگاهیان در کنار دیدن فیلم‌ها به گفت‌وگو و تولید ادبیات سازنده فرهنگی خواهند پرداخت. ان‌شاءالله.

چهلمین جشنواره فیلم فجر، به‌دنبال توسعه مسائل فرهنگی است. اگر سینما را فرهنگ‌ساز بدانیم، سینما نقش اساسی در این حوزه بازی می‌کند. اگر فرهنگ تأثیرگذار باشد، به یقین می‌توان جامعه‌ای روبه‌رشد داشت. به یقین سینما می‌تواند در فرهنگ رفتاری و گفتاری جامعه تأثیرگذار باشد، به‌همین‌دلیل به نظرم بعد از 40 دوره برگزاری جشنواره فیلم فجر، پرداختن به موضوعات فرهنگی که به نظرم از مسائل جامانده سال‌ها برگزاری این رویداد هنری بود، اتفاق مبارکی است که امسال با هوشیاری و پیگیری‌های دبیر جشنواره آقای نقاش‌زاده و آقای الهی در حال برگزاری است. سینما به‌عنوان پدیده‌ای نو توانسته علاوه بر جنبه هنری دیگر پتانسیل‌های قدرتمند خود در عرصه‌های مهم و مرتبط با اجتماع را به نمایش بگذارد؛ اما همین پدیده قدرتمند در سال‌های اخیر با فرازو فرودهایی روبه‌رو بوده است. متأسفانه به‌لحاظ بهبود کیفیت محتوای فیلم‌ها، ساختار، تکنیک و استقبال عموم مردم از این پدیده به‌طور جدی شاهد افت شدید شده‌ایم و پدیده ویروس کووید 19 هم مزید بر این علت شد. اهمیت سینما از این بابت که می‌تواند به‌عنوان یک ابزار کارا برای نشر و گسترش فرهنگ نقشی کلیدی ایفا کند در کشور ما -با سابقه بسیار غنی هنرهای نمایشی- متأسفانه نتوانسته است آن‌طور‌که باید نقش خود را بر عهده گیرد. یکی از اقداماتی که در جشنواره فیلم فجر امسال پدید آمده، بخش فرهنگی است که جای آن در سال‌های گذشته خالی بوده و هنر سینما بدون استفاده از نظریه‌ها و دیدگاه‌های فرهنگی در هر جامعه‌ای بی‌تأثیر و تهی خواهد بود.

برای قضاوت درباره یک فیلم نباید فقط به زمان حال محدود بود، چراکه مخاطبان در سال‌های آینده هم همین فیلم را خواهند دید و قضاوت خواهند کرد و در نهایت از آن تأثیر می‌پذیرند و این تأثیر به‌تدریج در جامعه تسری می‌یابد. همچنین فضای اجرائی جشنواره‌ها و حضور دست‌اندرکاران فیلم و فضای رقابتی و بحث‌ها و گفت‌وگوهایی که پیش می‌آید، اگر با رویکرد فرهنگی برنامه‌ریزی شود، ما شاهد تولید ادبیات و رفتاری در همه نهادهای اجتماعی خواهیم بود و این رخداد فرهنگی در چهلمین جشنواره فیلم فجر کلید خواهد خورد. نور، صدا، پیوست فرهنگی تأثیر انکارناپذیر هنر سینما، برگزاری رخدادهای فرهنگی مرتبط به سینما مثل جشنواره‌ها بر شکل‌گیری فرهنگ در هر جامعه‌ای، زوایای مختلفی دارد، تا جایی که بسیاری از قدرت‌های جهانی سال‌ها با راه‌اندازی اندیشکده‌ها یا مؤسسه‌های فرهنگی برای تأثیرات فرهنگی برنامه‌ریزی و طراحی می‌کنند. واقعیت این است که سینما یکی از بزرگ‌ترین ابرقدرت‌های فرهنگ‌سازی در دنیا محسوب می‌شود که تأثیر کوچک‌ترین نمای ظاهرشده بر آن را به سرعت می‌توان در میان مردم کوچه و بازار دید. به همین خاطر استفاده از این دنیای مدرن و در عین حال لذت‌بخش، وسیله‌ای تازه برای نشان‌دادن فرهنگ‌ها و اندیشه‌هایی است که شاید به سختی بتوان با زبان روزمره بیان کرد. به این ترتیب این سینما و حواشی آن مثل برگزاری جشنواره‌ها باید تأثیر بر جامعه و فرهنگ ایرانی داشته باشد و حداکثر بتواند برخی از تحولات و نیازهای فرهنگی را در آن منعکس کند. سیاست‌گذاری‌های فرهنگی طبیعتا باید در جهت تسهیل این امر باشد.
بیشتر مباحث منتقدان و جامعه‌شناسان متوجه تأثیر سینما و جشنواره‌ها بر جامعه است. در بحث از سینمای جوامع و کشورها می‌توان رنگ و بو و مضامین فیلم‌ها را براساس ویژگی‌ها و ساخت‌های فرهنگی اجتماعی آنان دنبال کرد. به این ترتیب سینما را نمی‌توان منفک از وضعیت ادبیات و فرهنگ جامعه و نیز فلسفه علوم انسانی آن تبیین کرد.
دست‌اندرکاران برگزاری جشنواره چهلمین جای خالی حوزه فرهنگ و تأثیرات آن را درک کرده و برای آن 40 نشست در یک فضای فرهنگی طراحی کرده‌اند به امید اینکه بتوان نشاط و وجاهت تأثیرگذاری سینما را در لایه‌های جامعه شاهد بود و بر مبنای آن گفت‌وگو یسازنده در توسعه و پایداری فرهنگی در کشور پدید بیاورند، خیلی از جوامع روبه‌توسعه برای رسیدن به اهداف فرهنگی از صنعت سینمای خود استفاده کرده‌اند، چراکه سینما دیالوگ انسان‌هایی است که مسئله‌شان فرهنگ رفتار و گفتار در رویدادهای دراماتیک شکل می‌گیرد و به‌دنبال مسئله انسان است. در پرده سینمای چهلمین جشنواره فیلم فجر اکران گفتمان فرهنگی اکران خواهد شد و قطع به‌یقین صاحبان نظر و اندیشمندان و دانشگاهیان در کنار دیدن فیلم‌ها به گفت‌وگو و تولید ادبیات سازنده فرهنگی خواهند پرداخت. ان‌شاءالله.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.