|

آنچه از استاد آموختم و آنچه نیاموختم

پرده اول: زمستان 1359

روز اول دوران کارآموزی روان‌پزشکی در بیمارستان روزبه. جوانی 23‌ساله، دانشجوی سال چهارم پزشکی پا به بیمارستان می‌گذارد. هوا بس ناجوانمردانه سرد است. آب‎نمای بیمارستان یخ زده است. سرها در گریبان است. طبق برنامه کلاس ساعت هشت صبح با دکتر میرسپاسی شروع می‌شود. اسم دکتر را شنیده بودم و نمی‌دانستم فرزند استاد دکتر عبدالحسین میرسپاسی، بنیان‌گذار روان‌پزشکی در ایران، است. مردی خوش‌پوش، در میانه دهه 30 عمر وارد کلاس می‌شود. همه برمی‌خیزیم. درس شروع می‌شود. اگر نمونه یک استاد روان‌پزشکی آنی است که می‌بینم، آیا می‌توانم روزی در آینده نه‌چندان دور در موقعیتی چون او باشم؟
پرده دوم: تابستان 1363
دوران تخصصی روان‌پزشکی را شروع کرده‌ام. انتخاب اولین بخش و اولین استادی که باید سه ماه دوره تخصصی را با او بگذرانم، بر عهده خودمان است. بدیهی است که چه کسی را انتخاب کرده‌ام. سه ماه به‌سرعت می‌گذرد و آنچه از او آموخته‌ام ادب، پرنسیب، اعتقاد به اصول اخلاقی، رابطه احترام‌آمیز با دانشجویان و همکاران، بیماران و خانواده‌ها، در عین جدیت و نظم است. سعی می‌کنم (آگاهانه یا ناخودآگاه) الگوبرداری کنم و تا حدی پیش می‌روم که همکاران و هم‌دوره‌ای‌ها من را «میرسپاسی کوچک» خطاب می‌کنند. آیا توانسته‌ام اندکی شبیه او باشم؟ در‌می‌یابم که استاد نیز فارغ‌التحصیل دبیرستان البرز است. یک وجه مشترک دیگر! و دوره دستیاری به پایان می‌رسد. پایان‌نامه فارغ‌التحصیلی‌ام با دکتر میرسپاسی است، درباره «عوارض داروهای ضد پسیکوز». پایان‌نامه را با دقت خوانده و حتی غلط‌های املایی و دستوری را هم اصلاح کرده است؛ یک درس دیگر، هم علمی و هم عملی.
پرده سوم: 1371
پس از چند سال کار خارج از تهران به بیمارستان روزبه بازگشتم؛ به‌عنوان استادیار و عضو هیئت علمی. حالا همکار هستیم. در همان بخشی شروع به کار می‌کنم که دکتر میرسپاسی رئیس و مسئول آن است. ویزیت‌های مشترک با هم زیاد داریم. در اوقات فراغت در دفتر گروه چای می‌نوشیم و گپ می‌زنیم؛ چه روزهای خوبی.
پرده چهارم: دهه 1380
انجمن علمی روان‌پزشکان ایران به همت پیش‌کسوتان روان‌پزشکی پس از سال‌ها وقفه شروع به کار کرده است. با رأی همکاران به‌عنوان عضو هیئت‌مدیره انجمن انتخاب شده‌ام و آنجا نیز با دکتر میرسپاسی، دکتر جلیلی، دکتر داویدیان‌ و سایر بزرگان این رشته سعی می‌کنیم مشکلات جامعه روان‌پزشکی و بیماران دردمندمان را سروسامانی بدهیم.
در سال 1383 دکتر میرسپاسی خودخواسته بازنشسته می‌شوند؛ تصمیمی که بعدا به آن خرده می‌گیرد. اما همچنان در انجمن و بیمارستان میمنت همدیگر را می‌بینیم. روابط گرم‌تر و صمیمی‌تر شده است. در سال 1389 دکتر میرسپاسی به‌عنوان رئیس انجمن علمی روان‌پزشکان برگزیده می‌شود که تا سال 1392 ادامه دارد. این دوره نیز از موفقیت‌آمیزترین دوره‌های انجمن محسوب می‌شود. علاوه بر جلساتی که با مدیریت ایشان و دبیری دکتر سامان توکلی در وزارت بهداشت برای تدوین برنامه چهارساله دستیاری روان‌پزشکی و با حضور استادان روان‌پزشکی دانشگاه‌های مختلف برگزار می‌شود و نظم و مدیریت و اداره جلسات، با وجود اختلاف‌نظرهای گاه جدی بین اعضا، مثال‌زدنی است؛ یک درس دیگر.
پرده پنجم: دهه 1390
در میانه این دهه بیماری کم‌کم آغاز می‌شود. معالجات شروع می‌شود. وضعیت سلامتی استاد افت‌وخیز دارد اما همچنان در بیمارستان، انجمن و مجامع علمی دیگر فعال‌اند. با شروع کرونا مدت‌ها می‌شود که دیدار حضوری نداریم. تنها یک‌بار که اندکی پاندمی فروکش کرده، در منزل مسکونی‌شان به دیدارشان می‌رویم و دیداری تازه می‌کنیم. جلسات بیشتر آنلاین است و استاد به‌عنوان رئیس کمیته درمان‌های زیستی انجمن حضورشان غنیمت است.
بیماری شدیدتر می‌شود. دیگر از دیدارهای آنلاین هم محروم می‌شویم و تنها به پیام‌های کتبی و صوتی در فضای مجازی بسنده می‌کنیم و احوال‌شان را از فرزند گرامی‌شان خانم دکتر زهرا میرسپاسی جویا می‌شویم که به‌عنوان عضو هیئت علمی در بیمارستان روزبه مشغول به کارند و نام ایشان را در این بیمارستان زنده نگه داشته و به‌راستی پزشکی با احساس مسئولیت و دلسوز (همچون پدر) هستند.
و ناگاه آن یکشنبه زمستانی سرد و دلگیر، با گذشت بیش از 40 سال از ملاقات اول فرامی‌رسد که «ناگاه بانگ برآمد که خواجه برفت» و خیل دوستان و همکاران و بیمارانشان را داغدار کرد.
پرده آخر:
آیا رابطه‌ای که بیش از 40 سال به شکل شاگرد و استادی‌ و سپس همکار و بعد دوست نزدیک ادامه یافت‌ و همچنان نیز به‌صورت شاگرد و استادی ادامه داشت، به پایان می‌رسد؟

پرده اول: زمستان 1359

روز اول دوران کارآموزی روان‌پزشکی در بیمارستان روزبه. جوانی 23‌ساله، دانشجوی سال چهارم پزشکی پا به بیمارستان می‌گذارد. هوا بس ناجوانمردانه سرد است. آب‎نمای بیمارستان یخ زده است. سرها در گریبان است. طبق برنامه کلاس ساعت هشت صبح با دکتر میرسپاسی شروع می‌شود. اسم دکتر را شنیده بودم و نمی‌دانستم فرزند استاد دکتر عبدالحسین میرسپاسی، بنیان‌گذار روان‌پزشکی در ایران، است. مردی خوش‌پوش، در میانه دهه 30 عمر وارد کلاس می‌شود. همه برمی‌خیزیم. درس شروع می‌شود. اگر نمونه یک استاد روان‌پزشکی آنی است که می‌بینم، آیا می‌توانم روزی در آینده نه‌چندان دور در موقعیتی چون او باشم؟
پرده دوم: تابستان 1363
دوران تخصصی روان‌پزشکی را شروع کرده‌ام. انتخاب اولین بخش و اولین استادی که باید سه ماه دوره تخصصی را با او بگذرانم، بر عهده خودمان است. بدیهی است که چه کسی را انتخاب کرده‌ام. سه ماه به‌سرعت می‌گذرد و آنچه از او آموخته‌ام ادب، پرنسیب، اعتقاد به اصول اخلاقی، رابطه احترام‌آمیز با دانشجویان و همکاران، بیماران و خانواده‌ها، در عین جدیت و نظم است. سعی می‌کنم (آگاهانه یا ناخودآگاه) الگوبرداری کنم و تا حدی پیش می‌روم که همکاران و هم‌دوره‌ای‌ها من را «میرسپاسی کوچک» خطاب می‌کنند. آیا توانسته‌ام اندکی شبیه او باشم؟ در‌می‌یابم که استاد نیز فارغ‌التحصیل دبیرستان البرز است. یک وجه مشترک دیگر! و دوره دستیاری به پایان می‌رسد. پایان‌نامه فارغ‌التحصیلی‌ام با دکتر میرسپاسی است، درباره «عوارض داروهای ضد پسیکوز». پایان‌نامه را با دقت خوانده و حتی غلط‌های املایی و دستوری را هم اصلاح کرده است؛ یک درس دیگر، هم علمی و هم عملی.
پرده سوم: 1371
پس از چند سال کار خارج از تهران به بیمارستان روزبه بازگشتم؛ به‌عنوان استادیار و عضو هیئت علمی. حالا همکار هستیم. در همان بخشی شروع به کار می‌کنم که دکتر میرسپاسی رئیس و مسئول آن است. ویزیت‌های مشترک با هم زیاد داریم. در اوقات فراغت در دفتر گروه چای می‌نوشیم و گپ می‌زنیم؛ چه روزهای خوبی.
پرده چهارم: دهه 1380
انجمن علمی روان‌پزشکان ایران به همت پیش‌کسوتان روان‌پزشکی پس از سال‌ها وقفه شروع به کار کرده است. با رأی همکاران به‌عنوان عضو هیئت‌مدیره انجمن انتخاب شده‌ام و آنجا نیز با دکتر میرسپاسی، دکتر جلیلی، دکتر داویدیان‌ و سایر بزرگان این رشته سعی می‌کنیم مشکلات جامعه روان‌پزشکی و بیماران دردمندمان را سروسامانی بدهیم.
در سال 1383 دکتر میرسپاسی خودخواسته بازنشسته می‌شوند؛ تصمیمی که بعدا به آن خرده می‌گیرد. اما همچنان در انجمن و بیمارستان میمنت همدیگر را می‌بینیم. روابط گرم‌تر و صمیمی‌تر شده است. در سال 1389 دکتر میرسپاسی به‌عنوان رئیس انجمن علمی روان‌پزشکان برگزیده می‌شود که تا سال 1392 ادامه دارد. این دوره نیز از موفقیت‌آمیزترین دوره‌های انجمن محسوب می‌شود. علاوه بر جلساتی که با مدیریت ایشان و دبیری دکتر سامان توکلی در وزارت بهداشت برای تدوین برنامه چهارساله دستیاری روان‌پزشکی و با حضور استادان روان‌پزشکی دانشگاه‌های مختلف برگزار می‌شود و نظم و مدیریت و اداره جلسات، با وجود اختلاف‌نظرهای گاه جدی بین اعضا، مثال‌زدنی است؛ یک درس دیگر.
پرده پنجم: دهه 1390
در میانه این دهه بیماری کم‌کم آغاز می‌شود. معالجات شروع می‌شود. وضعیت سلامتی استاد افت‌وخیز دارد اما همچنان در بیمارستان، انجمن و مجامع علمی دیگر فعال‌اند. با شروع کرونا مدت‌ها می‌شود که دیدار حضوری نداریم. تنها یک‌بار که اندکی پاندمی فروکش کرده، در منزل مسکونی‌شان به دیدارشان می‌رویم و دیداری تازه می‌کنیم. جلسات بیشتر آنلاین است و استاد به‌عنوان رئیس کمیته درمان‌های زیستی انجمن حضورشان غنیمت است.
بیماری شدیدتر می‌شود. دیگر از دیدارهای آنلاین هم محروم می‌شویم و تنها به پیام‌های کتبی و صوتی در فضای مجازی بسنده می‌کنیم و احوال‌شان را از فرزند گرامی‌شان خانم دکتر زهرا میرسپاسی جویا می‌شویم که به‌عنوان عضو هیئت علمی در بیمارستان روزبه مشغول به کارند و نام ایشان را در این بیمارستان زنده نگه داشته و به‌راستی پزشکی با احساس مسئولیت و دلسوز (همچون پدر) هستند.
و ناگاه آن یکشنبه زمستانی سرد و دلگیر، با گذشت بیش از 40 سال از ملاقات اول فرامی‌رسد که «ناگاه بانگ برآمد که خواجه برفت» و خیل دوستان و همکاران و بیمارانشان را داغدار کرد.
پرده آخر:
آیا رابطه‌ای که بیش از 40 سال به شکل شاگرد و استادی‌ و سپس همکار و بعد دوست نزدیک ادامه یافت‌ و همچنان نیز به‌صورت شاگرد و استادی ادامه داشت، به پایان می‌رسد؟

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.