|

تجدید چاپ ترجمه‌ای از بیژن الهی

در سرزمین جادو

شرق: «مستغلات»، مجموعه‌شعری از هانری میشو، عنوان یکی از ترجمه‌های بیژن الهی است که سرنوشتی مشابه اغلب آثار الهی داشته است. این کتاب در سال 1353 چاپ می‌شود اما در آن سال عرضه نمی‌شود تا اینکه با وقفه‌ای چندساله بالاخره در سال 59 منتشر می‌شود و البته در چاپ نخست عنوان آن «ساحت جوانی» بود. خود الهی در چاپ بعدی این کتاب عنوان آن را به «مستغلات» تغییر می‌دهد و می‌نویسد در چاپ‌های بعد عنوان کتاب همین باشد. از آن سال به بعد این کتاب عنوان «مستغلات» به خود می‌گیرد و در چاپ دوباره‌ای که نشر بیدگل از آثار الهی منتشر کرده نیز همین نام را دارد. این ترجمه الهی با دو مقاله از ریچارد المن و ژرژ پوله همراه است. در این كتاب نیز الهی روایات و آرایی بر شعرِ میشو آورده است كه هم به‌ طور خاص به پنج شعرِ این دفتر می‌پردازند و هم جهان شعری میشو را ترسیم می‌كنند.
«مستغلات» شامل پنج بخش است و البته بخشی پایانی با عنوان «جداگانه» نیز به همراه کتاب منتشر شده است. در بخش اول، پنج شعر با نام‌های «دختری از بوداپست»، «ساز بزرگ»، «باد»، «دلقک» و «الفبا» ترجمه شده است. بخش دوم شامل سه شعر با این عناوین است: «زاد»،‌ «گزیچه»، و «حشرات». در بخش سوم نیز شعر متفاوتی ترجمه شده که «در سرزمین جادو» نام دارد. «تنبلی»، «طلسم‌بند»، «سادگی»، «مشغله‌های من»، «فریادزدن»، «اسکله» نیز عناوین شعرهای بخش چهارم «مستغلات» هستند. در بخش پنجم شعرهای نسبتا کوتاه به چاپ رسیده است: «ورزشکار توی رختخواب» و «معما». اما همان‌طور که اشاره شد کتاب بخشی پایانی با عنوان «جداگانه» هم دارد که در آن دو متن مهم درباره شعر هانری میشو آمده است. یکی، مقدمه‌ای از ریچارد المن و دیگری مقاله‌ای از ژرژ پوله که هر دو از منتقدان مطرح هستند.
هانری میشو زمانی که در دهه 1920 شروع به نوشتن کرد با انتقاداتی روبه‌رو شد که نه نوشته‌هایش را ادبیات می‌دانستند و زبانش را فرانسه. میشو تا پایان جنگ جهانی دوم شهرت چندانی نداشت اما بعد توجهات به سوی او جلب شد و آثارش با اقبال روبه‌رو شد. ریچارد المن در بخشی از مقاله‌اش با اشاره به انتقاداتی که در آغاز به هانری میشو صورت می‌گرفت نوشته که میشو «اعتنایی به آنها نکرد. فراواقعی‌گراها سعی کردند از آن خود بخوانندش، اما او مصممانه راه خودش را رفت. تا پس از آخرین جنگ جهانی شهرت نیافت. او خود را به یک شاعر جنگ، یا، همانند آراگُن، سخنگوی زمانش بدل نساخت. اما شعرهایش یکباره به باورداشت درآمدند؛ حادثه‌های نامعقول یا مهیبی که سال‌ها بود توصیف می‌کرد، اگر معادلی دقیق در حادثه‌های معاصر نداشتند، دیگر از آنها دور نبودند. او سرانجام در حد یکی از اصیل‌ترین و مهم‌ترین نویسنده‌های نسلش شناخته شد».
همان‌طور که اشاره شد، «مستغلات» چند سال پیش در مجموعه‌ای در نشر بیدگل که به بیژن الهی اختصاص دارد منتشر شد و مدتی پیش چاپ تازه‌ای از آن دوباره انتشار یافت. یکی دیگر از کتاب‌های الهی که در نشر بیدگل منتشر شده، مجموعه‌ای از اشعار کنستانتین کاوافی با ترجمه الهی است که «صبح روان» نام دارد. کاوافی شاعر یونانی است که شهرتی جهانی دارد و به چند زبان از جمله به انگلیسی و فرانسوی و یونانی شعر نوشته است. در یکی از شعرهای او که توسط الهی ترجمه شده می‌خوانیم: «ناگهان که نیمه‌های شب به گوش/ می‌شنوی فوج، فوج نامرئی، می‌گذرد/ با نوای دل‌انگیز، با خروش-/ بی‌هوده مزاری که وفا نکرد بخت/ با تو، با نقشه‌های نقش بر آب،/ با تو، با تیرهای خورده به سنگ./ گویی از دیرباز حاضر وقت،/ بدرود گو دلیر/ به اسکندریه که می‌رود.../ به‌ویژه خطا نکنی:/ نگویی همه‌اش خواب و خیالی بود،/ همه‌اش گوش تو گولت زد./ دل به این امیدهای باطل ندهی،/ دلیروار،/ گویی از دیرباز حاضر وقت،/ چنان که زیبنده‌ توست که زیبنده این شهری،/ به پنجره نزدیک شو با پای استوار،/ گوش بدار، با هیجان،/ نه که با تضرع و با زار بزدلان،/ به نواها، از آخرین لذت مست،/ به سازهای دل‌انگیز فوج رازآمیز،/ و بدرود گو، به اسکندریه که می‌رود از دست». بیژن الهی در بخشی از متنی که برای این کتاب نوشته درباره اهمیت سبک و چگونه گفتن در شعر کاوافی آورده: «از نظر کاوافی، مهم نیست که چه می‌گوییم، مهم این است که چگونه می‌گوییم. حواشی‌ او بر منتخباتی از جان راسکین، جای‌جای، گویای همین قصه‌ است. راسکین می‌نویسد: نه نحوه ارائه و گفت، که مآلا آنچه ارائه و گفته می‌شود تعیین‌کننده عظمت نقاش یا نویسنده‌ است. کاوافی خونسرد جواب می‌دهد که ولی خیلی از عالی‌ترین آثار هنری محصول طرز ارائه بوده‌اند و نحوه گفت».

شرق: «مستغلات»، مجموعه‌شعری از هانری میشو، عنوان یکی از ترجمه‌های بیژن الهی است که سرنوشتی مشابه اغلب آثار الهی داشته است. این کتاب در سال 1353 چاپ می‌شود اما در آن سال عرضه نمی‌شود تا اینکه با وقفه‌ای چندساله بالاخره در سال 59 منتشر می‌شود و البته در چاپ نخست عنوان آن «ساحت جوانی» بود. خود الهی در چاپ بعدی این کتاب عنوان آن را به «مستغلات» تغییر می‌دهد و می‌نویسد در چاپ‌های بعد عنوان کتاب همین باشد. از آن سال به بعد این کتاب عنوان «مستغلات» به خود می‌گیرد و در چاپ دوباره‌ای که نشر بیدگل از آثار الهی منتشر کرده نیز همین نام را دارد. این ترجمه الهی با دو مقاله از ریچارد المن و ژرژ پوله همراه است. در این كتاب نیز الهی روایات و آرایی بر شعرِ میشو آورده است كه هم به‌ طور خاص به پنج شعرِ این دفتر می‌پردازند و هم جهان شعری میشو را ترسیم می‌كنند.
«مستغلات» شامل پنج بخش است و البته بخشی پایانی با عنوان «جداگانه» نیز به همراه کتاب منتشر شده است. در بخش اول، پنج شعر با نام‌های «دختری از بوداپست»، «ساز بزرگ»، «باد»، «دلقک» و «الفبا» ترجمه شده است. بخش دوم شامل سه شعر با این عناوین است: «زاد»،‌ «گزیچه»، و «حشرات». در بخش سوم نیز شعر متفاوتی ترجمه شده که «در سرزمین جادو» نام دارد. «تنبلی»، «طلسم‌بند»، «سادگی»، «مشغله‌های من»، «فریادزدن»، «اسکله» نیز عناوین شعرهای بخش چهارم «مستغلات» هستند. در بخش پنجم شعرهای نسبتا کوتاه به چاپ رسیده است: «ورزشکار توی رختخواب» و «معما». اما همان‌طور که اشاره شد کتاب بخشی پایانی با عنوان «جداگانه» هم دارد که در آن دو متن مهم درباره شعر هانری میشو آمده است. یکی، مقدمه‌ای از ریچارد المن و دیگری مقاله‌ای از ژرژ پوله که هر دو از منتقدان مطرح هستند.
هانری میشو زمانی که در دهه 1920 شروع به نوشتن کرد با انتقاداتی روبه‌رو شد که نه نوشته‌هایش را ادبیات می‌دانستند و زبانش را فرانسه. میشو تا پایان جنگ جهانی دوم شهرت چندانی نداشت اما بعد توجهات به سوی او جلب شد و آثارش با اقبال روبه‌رو شد. ریچارد المن در بخشی از مقاله‌اش با اشاره به انتقاداتی که در آغاز به هانری میشو صورت می‌گرفت نوشته که میشو «اعتنایی به آنها نکرد. فراواقعی‌گراها سعی کردند از آن خود بخوانندش، اما او مصممانه راه خودش را رفت. تا پس از آخرین جنگ جهانی شهرت نیافت. او خود را به یک شاعر جنگ، یا، همانند آراگُن، سخنگوی زمانش بدل نساخت. اما شعرهایش یکباره به باورداشت درآمدند؛ حادثه‌های نامعقول یا مهیبی که سال‌ها بود توصیف می‌کرد، اگر معادلی دقیق در حادثه‌های معاصر نداشتند، دیگر از آنها دور نبودند. او سرانجام در حد یکی از اصیل‌ترین و مهم‌ترین نویسنده‌های نسلش شناخته شد».
همان‌طور که اشاره شد، «مستغلات» چند سال پیش در مجموعه‌ای در نشر بیدگل که به بیژن الهی اختصاص دارد منتشر شد و مدتی پیش چاپ تازه‌ای از آن دوباره انتشار یافت. یکی دیگر از کتاب‌های الهی که در نشر بیدگل منتشر شده، مجموعه‌ای از اشعار کنستانتین کاوافی با ترجمه الهی است که «صبح روان» نام دارد. کاوافی شاعر یونانی است که شهرتی جهانی دارد و به چند زبان از جمله به انگلیسی و فرانسوی و یونانی شعر نوشته است. در یکی از شعرهای او که توسط الهی ترجمه شده می‌خوانیم: «ناگهان که نیمه‌های شب به گوش/ می‌شنوی فوج، فوج نامرئی، می‌گذرد/ با نوای دل‌انگیز، با خروش-/ بی‌هوده مزاری که وفا نکرد بخت/ با تو، با نقشه‌های نقش بر آب،/ با تو، با تیرهای خورده به سنگ./ گویی از دیرباز حاضر وقت،/ بدرود گو دلیر/ به اسکندریه که می‌رود.../ به‌ویژه خطا نکنی:/ نگویی همه‌اش خواب و خیالی بود،/ همه‌اش گوش تو گولت زد./ دل به این امیدهای باطل ندهی،/ دلیروار،/ گویی از دیرباز حاضر وقت،/ چنان که زیبنده‌ توست که زیبنده این شهری،/ به پنجره نزدیک شو با پای استوار،/ گوش بدار، با هیجان،/ نه که با تضرع و با زار بزدلان،/ به نواها، از آخرین لذت مست،/ به سازهای دل‌انگیز فوج رازآمیز،/ و بدرود گو، به اسکندریه که می‌رود از دست». بیژن الهی در بخشی از متنی که برای این کتاب نوشته درباره اهمیت سبک و چگونه گفتن در شعر کاوافی آورده: «از نظر کاوافی، مهم نیست که چه می‌گوییم، مهم این است که چگونه می‌گوییم. حواشی‌ او بر منتخباتی از جان راسکین، جای‌جای، گویای همین قصه‌ است. راسکین می‌نویسد: نه نحوه ارائه و گفت، که مآلا آنچه ارائه و گفته می‌شود تعیین‌کننده عظمت نقاش یا نویسنده‌ است. کاوافی خونسرد جواب می‌دهد که ولی خیلی از عالی‌ترین آثار هنری محصول طرز ارائه بوده‌اند و نحوه گفت».

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.