نگاه مادرانه
گیتی صفرزاده
روز مادر است و ناخودآگاه فکرم میرود سراغ یک دوست قدیمی که همین یکماه پیش تنها فرزندش را از دست داد...
مناسبت روز مادر در خانواده ما خیلی جدی گرفته نمیشود. هرجای دنیا هم که بودیم، لابد به بهانهای روزی بهعنوان مادر انتخاب میشد و ما به آیین آنجا ابراز مهر و محبتی میکردیم. مسئله این است که مادرشدن واقعا اگر یک انتخاب باشد، انتخاب سختی است. انتخاب اینکه میپذیری «تکهای از وجود»ت بیرون از تو قد بکشد، رشد کند، حتی گاه بسیار متفاوت از تو شود، راهش را بگیرد و برود پی زندگیاش، چهبسا زودتر از تو از جهان رخت بربندد یا ناکام و معلول و ناهنجار شود و بااینحال تو در تمام این شرایط دوستش داشته باشی، آغوش بازش باشی، چشم و دلت نگرانش باشد و فارغ از اینکه چه کسی شده و کجاست، برایش بمانی.
من مادربودن را این شکلی معنا میکنم و با این تعریف چهبسا کسانی که مادر به معنای فیزیولوژیکش نیستند اما در تعریف مادری میگنجند، زیرا «تکهای از وجود» خود را در مهر مادرانه به انسان معنا کردهاند و چه بسیار مادرانی که به خاطر زاییدن یک فرزند فقط عنوان مادری را دارند. از گروه اول بسیار کسانی میشناسم که نگاهشان و رفتارشان با جهان و انسانهایش مادرانه است. مهر و حمایت و عتاب مادرانه را باهم دارند و وجودشان گرم و امنیتبخش است. چه بسیار روانهای مادرانهای که برکت حضورشان، خانهای، محلهای، شهری و تاریخی را به سلامت از کورهراههای زندگی گذرانده است. مادران گمنامی که هیچ فرزندی روز مادر را به آنها تبریک نگفته اما برای آدمهای بسیاری مادری کردهاند. مادران حقیقی که نگاه مشفقانهشان باعث شده نور و گرمای امید حتی به دل تنهاترین و مطرودترین آدمهای یک جامعه راه پیدا کند. زنانی که حس مادری را صرف ساختن جریان، اندیشه یا حرکتی کردهاند که تا سالها از وجودش هزاران فرزند ناشناخته تغذیه کنند. زنان ناشناسی که با لبخند گرم و کلام شوخشان هرگاه که با گریه سراغشان رفتهایم، به ما مثل کودکی که بابت سرخوردنش زمین و آسمان
را مقصر میداند، مهربانانه نهیب زدهاند، دستوبال خاکیمان را شستهاند و با شیرینی کوچکی دوباره روانه کوچه پسکوچههای زندگی کردهاند. اگر از گروه دوم هم باشیم، اشکالی ندارد. صرف بهدنیاآوردن یک بچه باعث نمیشود که یکباره پلهها را بالا برویم و به نگاه و جایگاه مادرانه برسیم. این آزمون سختی است. اما آزمون سختتر این است که شادی و سختی مادری را تجربه کنی و بعد نماد فیزیکی آن را از دست بدهی. آنوقت است که احساس میکنی ناگهان زندگی بیمعنا شده، درخت بیبار شدهای و مادربودنت پرپر شده، انگار باد هوا. دلم میخواهد اگر روز مادر آیینی دارد، تبریک و قدردانیام را نثار همه مادرانی کنم که فرزندی از دست دادهاند، مثل آن دوست عزیز و با اینکه میدانم قلبشان چقدر مجروح است، دعا کنم که از پس این آزمون سخت، مهر مادرانهشان به اندازه همه فرزندان این سرزمین گسترده شود. فرزندان کوچک و بزرگی که در این زمان بیش از هرچیز به نگاه مادرانه احتیاج دارند. نگاهی که سخت به آن محتاجیم.
روز مادر است و ناخودآگاه فکرم میرود سراغ یک دوست قدیمی که همین یکماه پیش تنها فرزندش را از دست داد...
مناسبت روز مادر در خانواده ما خیلی جدی گرفته نمیشود. هرجای دنیا هم که بودیم، لابد به بهانهای روزی بهعنوان مادر انتخاب میشد و ما به آیین آنجا ابراز مهر و محبتی میکردیم. مسئله این است که مادرشدن واقعا اگر یک انتخاب باشد، انتخاب سختی است. انتخاب اینکه میپذیری «تکهای از وجود»ت بیرون از تو قد بکشد، رشد کند، حتی گاه بسیار متفاوت از تو شود، راهش را بگیرد و برود پی زندگیاش، چهبسا زودتر از تو از جهان رخت بربندد یا ناکام و معلول و ناهنجار شود و بااینحال تو در تمام این شرایط دوستش داشته باشی، آغوش بازش باشی، چشم و دلت نگرانش باشد و فارغ از اینکه چه کسی شده و کجاست، برایش بمانی.
من مادربودن را این شکلی معنا میکنم و با این تعریف چهبسا کسانی که مادر به معنای فیزیولوژیکش نیستند اما در تعریف مادری میگنجند، زیرا «تکهای از وجود» خود را در مهر مادرانه به انسان معنا کردهاند و چه بسیار مادرانی که به خاطر زاییدن یک فرزند فقط عنوان مادری را دارند. از گروه اول بسیار کسانی میشناسم که نگاهشان و رفتارشان با جهان و انسانهایش مادرانه است. مهر و حمایت و عتاب مادرانه را باهم دارند و وجودشان گرم و امنیتبخش است. چه بسیار روانهای مادرانهای که برکت حضورشان، خانهای، محلهای، شهری و تاریخی را به سلامت از کورهراههای زندگی گذرانده است. مادران گمنامی که هیچ فرزندی روز مادر را به آنها تبریک نگفته اما برای آدمهای بسیاری مادری کردهاند. مادران حقیقی که نگاه مشفقانهشان باعث شده نور و گرمای امید حتی به دل تنهاترین و مطرودترین آدمهای یک جامعه راه پیدا کند. زنانی که حس مادری را صرف ساختن جریان، اندیشه یا حرکتی کردهاند که تا سالها از وجودش هزاران فرزند ناشناخته تغذیه کنند. زنان ناشناسی که با لبخند گرم و کلام شوخشان هرگاه که با گریه سراغشان رفتهایم، به ما مثل کودکی که بابت سرخوردنش زمین و آسمان
را مقصر میداند، مهربانانه نهیب زدهاند، دستوبال خاکیمان را شستهاند و با شیرینی کوچکی دوباره روانه کوچه پسکوچههای زندگی کردهاند. اگر از گروه دوم هم باشیم، اشکالی ندارد. صرف بهدنیاآوردن یک بچه باعث نمیشود که یکباره پلهها را بالا برویم و به نگاه و جایگاه مادرانه برسیم. این آزمون سختی است. اما آزمون سختتر این است که شادی و سختی مادری را تجربه کنی و بعد نماد فیزیکی آن را از دست بدهی. آنوقت است که احساس میکنی ناگهان زندگی بیمعنا شده، درخت بیبار شدهای و مادربودنت پرپر شده، انگار باد هوا. دلم میخواهد اگر روز مادر آیینی دارد، تبریک و قدردانیام را نثار همه مادرانی کنم که فرزندی از دست دادهاند، مثل آن دوست عزیز و با اینکه میدانم قلبشان چقدر مجروح است، دعا کنم که از پس این آزمون سخت، مهر مادرانهشان به اندازه همه فرزندان این سرزمین گسترده شود. فرزندان کوچک و بزرگی که در این زمان بیش از هرچیز به نگاه مادرانه احتیاج دارند. نگاهی که سخت به آن محتاجیم.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.