|

کتاب درسی، کالایی کمیاب

قمر تکاوران، پژوهشگر اجتماعی: اول بهمن ماه است و حالا که این مطلب را می‌نویسم، کودکان بسیاری را می‌شناسم که تمایل دارند درس بخوانند؛ اما در این موقع از سال تحصیلی هنوز کتاب درسی ندارند. می‌دانید از چه حرف می‌زنم؟ از حداقل امکانات برای آموزش. کتاب درسی در پروسه درس‌خواندن یک کودک آن‌قدر ناچیز است که از هر نظر که فکر می‌کنم، هیچ دلیل منطقی پیدا نمی‌کنم که چرا باید مشکل کتاب درسی داشته باشیم و چرا دسترسی به کتاب درسی تا این حد سخت و طاقت‌فرساست؟ ماجرای کتاب درسی از این قرار است که اول بچه‌هایی که در مدارس رسمی هستند کتاب دریافت می‌کنند. تا به اینجای کار شاید منطقی به نظر برسد. پس‌از‌آن نوبت به بچه‌هایی می‌رسد که در مدارس خودگردان، غیررسمی یا خارج از مدرسه به وسیله گروه‌ها یا افرادی آموزش داده می‌شوند تا بی‌سواد نمانند؛ چون خیلی از اینها درنهایت کارنامه معتبر و مدرک تحصیلی دریافت نمی‌کنند. نوبت دریافت کتاب این بچه‌ها که می‌رسد مشکلات آغاز می‌شود. خرید کتاب به دو شیوه میسر است؛ خرید با نرخ دولتی از سامانه فروش و توزیع مواد آموزشی که از اینجا با کد ملی و با هر کد ملی در یک سال تحصیلی یک دست کتاب قابل خرید است و البته فکر نکنید که هر زمان ممکن است. در بسیاری از مواقع سایت موجودی ندارد. لازم به ذکر است که بچه‌هایی که در این مرحله قرار است کتاب تهیه کنند، کد ملی ندارند، اساسا اکثریت این بچه‌ها هیچ مدرک هویتی معتبری ندارند. پس باید به شیوه دوم متوسل شوند؛ یعنی خرید با نرخ آزاد از بازار کتاب انقلاب. به نظرم همین‌جا یک جای کار می‌لنگد. قبل از هر چیز چرا کتاب درسی باید نرخ آزاد و دولتی داشته باشد؟ چرا نباید همه بچه‌ها توانایی دسترسی به کتاب با همان نرخ دولتی را داشته باشند؟ می‌دانید این بچه‌ها که همه خرید کتاب‌شان را حواله می‌دهند به انقلاب چه کسانی هستند؟ بیشتر این بچه‌ها کودکان کار هستند و از قشر محروم جامعه. تهیه کتاب با نرخ آزاد برایشان اگر نگویم غیرممکن، بسیار مشکل است. تفاوت نرخ آزاد و دولتی کتاب درسی خیلی زیاد و عجیب است. اگر یک دست کتاب را به نرخ دولتی 30 هزار تومان می‌خرید، به نرخ آزاد باید یک عدد کتاب را حداقل به قیمت 30 هزار تومان بخرید؛ یعنی قیمت یک دست کتاب پایه اول ابتدایی حداقل 150 هزار تومان می‌شود. این پایین‌ترین نرخ است. خیلی جاها یک کتاب را به قیمت 45 هزار تومان می‌فروشند. به این صورت هم نیست که شما به‌سادگی بتوانید برای 400 دانش‌آموز یک مدرسه در انقلاب کتاب بخرید. حتی اگر پولش را هم داشته باشید، پیدا‌کردنش راحت نیست. حالا در نهایت کتاب‌هایی که پیدا می‌کنید چه کیفیتی دارد؟ با یک نظر مشخص است که زیراکسی چاپ شده و بسیار بی‌کیفیت است؛ اما شما که همه جا را بالا و پایین کرده‌اید و کتاب پیدا نکرده‌اید، همین را هم غنیمت می‌شمارید و به هر قیمتی که فروشنده بگوید آن را می‌خرید. می‌خواهم به این فکر کنید؛ چه انتظاری از آینده کودکی دارید که پیدا‌کردن و خرید کتاب درسی این‌قدر برایش سخت است؟ همه اینها در حالی‌ است که ما در کلیت قوانین مشکلی نداریم. ما فرمان رهبری را داریم که می‌گوید هیچ بچه‌ای نباید از تحصیل بازبماند. پیمان‌نامه بین‌المللی حقوق کودک را هم سال‌ها پیش امضا کرده‌ایم که طبق آن باید شرایط آموزش برای همه کودکان فارغ از قومیت، نژاد، ملیت و هر ویژگی دیگری فراهم شود. مگر ابتدایی‌ترین چیز برای تحصیل یک کودک کتاب درسی نیست؛ پس چرا تهیه آن را تسهیل نکرده‌ایم؟ چرا همه کودکان نباید به‌راحتی کتاب درسی دریافت کنند؟ چرا نباید کتاب درسی در کتاب‌فروشی‌ها به نرخ دولتی فراهم باشد؟ و درنهایت، چه کسی پاسخ‌گوی این وضعیت توزیع کتاب درسی است؟

قمر تکاوران، پژوهشگر اجتماعی: اول بهمن ماه است و حالا که این مطلب را می‌نویسم، کودکان بسیاری را می‌شناسم که تمایل دارند درس بخوانند؛ اما در این موقع از سال تحصیلی هنوز کتاب درسی ندارند. می‌دانید از چه حرف می‌زنم؟ از حداقل امکانات برای آموزش. کتاب درسی در پروسه درس‌خواندن یک کودک آن‌قدر ناچیز است که از هر نظر که فکر می‌کنم، هیچ دلیل منطقی پیدا نمی‌کنم که چرا باید مشکل کتاب درسی داشته باشیم و چرا دسترسی به کتاب درسی تا این حد سخت و طاقت‌فرساست؟ ماجرای کتاب درسی از این قرار است که اول بچه‌هایی که در مدارس رسمی هستند کتاب دریافت می‌کنند. تا به اینجای کار شاید منطقی به نظر برسد. پس‌از‌آن نوبت به بچه‌هایی می‌رسد که در مدارس خودگردان، غیررسمی یا خارج از مدرسه به وسیله گروه‌ها یا افرادی آموزش داده می‌شوند تا بی‌سواد نمانند؛ چون خیلی از اینها درنهایت کارنامه معتبر و مدرک تحصیلی دریافت نمی‌کنند. نوبت دریافت کتاب این بچه‌ها که می‌رسد مشکلات آغاز می‌شود. خرید کتاب به دو شیوه میسر است؛ خرید با نرخ دولتی از سامانه فروش و توزیع مواد آموزشی که از اینجا با کد ملی و با هر کد ملی در یک سال تحصیلی یک دست کتاب قابل خرید است و البته فکر نکنید که هر زمان ممکن است. در بسیاری از مواقع سایت موجودی ندارد. لازم به ذکر است که بچه‌هایی که در این مرحله قرار است کتاب تهیه کنند، کد ملی ندارند، اساسا اکثریت این بچه‌ها هیچ مدرک هویتی معتبری ندارند. پس باید به شیوه دوم متوسل شوند؛ یعنی خرید با نرخ آزاد از بازار کتاب انقلاب. به نظرم همین‌جا یک جای کار می‌لنگد. قبل از هر چیز چرا کتاب درسی باید نرخ آزاد و دولتی داشته باشد؟ چرا نباید همه بچه‌ها توانایی دسترسی به کتاب با همان نرخ دولتی را داشته باشند؟ می‌دانید این بچه‌ها که همه خرید کتاب‌شان را حواله می‌دهند به انقلاب چه کسانی هستند؟ بیشتر این بچه‌ها کودکان کار هستند و از قشر محروم جامعه. تهیه کتاب با نرخ آزاد برایشان اگر نگویم غیرممکن، بسیار مشکل است. تفاوت نرخ آزاد و دولتی کتاب درسی خیلی زیاد و عجیب است. اگر یک دست کتاب را به نرخ دولتی 30 هزار تومان می‌خرید، به نرخ آزاد باید یک عدد کتاب را حداقل به قیمت 30 هزار تومان بخرید؛ یعنی قیمت یک دست کتاب پایه اول ابتدایی حداقل 150 هزار تومان می‌شود. این پایین‌ترین نرخ است. خیلی جاها یک کتاب را به قیمت 45 هزار تومان می‌فروشند. به این صورت هم نیست که شما به‌سادگی بتوانید برای 400 دانش‌آموز یک مدرسه در انقلاب کتاب بخرید. حتی اگر پولش را هم داشته باشید، پیدا‌کردنش راحت نیست. حالا در نهایت کتاب‌هایی که پیدا می‌کنید چه کیفیتی دارد؟ با یک نظر مشخص است که زیراکسی چاپ شده و بسیار بی‌کیفیت است؛ اما شما که همه جا را بالا و پایین کرده‌اید و کتاب پیدا نکرده‌اید، همین را هم غنیمت می‌شمارید و به هر قیمتی که فروشنده بگوید آن را می‌خرید. می‌خواهم به این فکر کنید؛ چه انتظاری از آینده کودکی دارید که پیدا‌کردن و خرید کتاب درسی این‌قدر برایش سخت است؟ همه اینها در حالی‌ است که ما در کلیت قوانین مشکلی نداریم. ما فرمان رهبری را داریم که می‌گوید هیچ بچه‌ای نباید از تحصیل بازبماند. پیمان‌نامه بین‌المللی حقوق کودک را هم سال‌ها پیش امضا کرده‌ایم که طبق آن باید شرایط آموزش برای همه کودکان فارغ از قومیت، نژاد، ملیت و هر ویژگی دیگری فراهم شود. مگر ابتدایی‌ترین چیز برای تحصیل یک کودک کتاب درسی نیست؛ پس چرا تهیه آن را تسهیل نکرده‌ایم؟ چرا همه کودکان نباید به‌راحتی کتاب درسی دریافت کنند؟ چرا نباید کتاب درسی در کتاب‌فروشی‌ها به نرخ دولتی فراهم باشد؟ و درنهایت، چه کسی پاسخ‌گوی این وضعیت توزیع کتاب درسی است؟

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.