|

نامه‌های عاشقانه کامو

شرق: «خطاب به عشق»، عنوان دفتر اول از مجموعه‌ای از نامه‌های عاشقانه آلبر کامو و ماریا کاسارس است که چندی پیش با ترجمه زهرا خانلو در نشر نو منتشر شده بود و اخیرا چاپ تازه‌ای از آن در همین نشر به چاپ رسیده است. ماریا کاسارس و آلبر کامو اولین‌بار ششم ژوئن سال 1944 در پاریس، همزمان با روز پیاده‌شدن نیروهای متفقین در ساحل نرماندی یکدیگر را دیدند. در این زمان ماریا بیست‌ویک‌‌ساله بود و آلبر کامو سی‌ساله. سیر حوادث میان آنها فاصله می‌اندازد تا اینکه در ششم ژوئن 1948 در بلوار سن‌ژرمن به هم برمی‌خورند و همدیگر را بازمی‌یابند و دیگر از هم جدا نمی‌شوند. نامه‌نگاری میان آنها دوازه سال ادامه داشته و نشانه‌ای است از عشق مقاومت‌شکن آنها.
نامه‌های آنها نه صرفا مکالمات خصوصی یک نویسنده و یک بازیگر، بلکه گوشه‌هایی از یک دوران مهم تاریخ جهان را نیز در خود بازتاب می‌دهند. زهرا خانلو در بخشی از پیش‌گفتار ترجمه فارسی‌ این نامه‌ها درباره آنها نوشته است: «در این مکتوبات با زوایایی پنهان‌پیدا از جهان آلبر کامو و ماریا کاسارس آشنا می‌شویم. توالی نامه‌ها فضایی رمان‌گونه پدید می‌آورد با دو راوی یا دو شخصیتِ پایاپای؛ نامه‌هایی که می‌توان آنها را مانند اوراقی از یک رمان مکاتبه‌ای خواند. لابه‌لای سطرها می‌شود بارقه‌هایی از تاریخ فرهنگی و اجتماعی سده بیستم فرانسه را ردگیری کرد و به نکات جذاب و مهمی رسید. نام بسیاری از نویسندگان و کارگردانان و بازیگران فرانسوی و غیرفرانسوی فراخور رویدادهای گوناگون در کتاب مطرح می‌شود، از بسیاری مکان‌ها نام برده می‌شود و مخاطب به این واسطه با نوعی تاریخ غیررسمی رودررو می‌شود. کامو و کاسارس از کتاب‌هایی هم نام می‌برند و درباره‌شان حرف می‌زنند. خواننده می‌تواند برداشت و موضع نویسنده را درمورد این آثار بداند؛ موضعی که شاید هیچ‌کدام هیچ‌گاه در هیچ مصاحبه‌ای مطرح نکرده باشند».
مترجم در پیش‌گفتارش سه دلیل برای ترجمه نامه‌های عاشقانه کامو و کاسارس آورده است: اولین دلیل، مواجهه با شخصی‌ترین لایه‌های زیستی و روانی آلبر کامو که نویسنده مورد علاقه مترجم است و ایرانیان هم -مانند دیگر مردم جهان- توجه زیادی به او نشان داده‌اند. دلیل دوم، نیازی است که جامعه کنونی ما به عشق دارد؛ به گفتن و شنیدن و خواندن از آن. و دلیل سوم، آشنایی بیشتر با تاریخ فرهنگی و اجتماعی سده بیستم فرانسه است از خلال روایت‌های این هر دو شخصیت.
آن‌طور که اشاره شد، «خطاب به عشق» دفتر نخست نامه‌های عاشقانه کامو و کاسارس است و طبیعتا ما را با لایه‌هایی از شخصیت و افکار کامو آشنا می‌کند که در آثار دیگر او این‌سان مستقیم با آنها روبه‌رو نبوده‌ایم. لایه‌های نامرئی‌ای که در این نامه‌ها از پرده برون افتاده‌اند و به قول مترجم: «نامه‌های شخصیت‌های ادبی دوچندان مهم است چراکه گاهی در شکل‌گیری و تکوین تفکر یک شخصیت موثر بوده است. گاهی دریچه‌ای شده است تا از چارچوب آن نگاهی به زندگی و جهان شخصی کسی و کسانی بیندازیم؛ نگاهی بی‌نیاز از حدس و گمان. در نامه، حجاب‌ها از میان برمی‌خیزد و مخاطب با عریانی نامه‌نویس روبه‌رو می‌شود. سهم نامه‌های علشقانه در این میانه هیچ کم نیست و انگار بهتر از نامه‌های دیگر پرده‌ها را کنار می‌زند. اینجا، در این کتاب، چهره کاموی عاشق برای آنان که همیشه به واسطه رمان‌ها و مقالات و آثار فلسفی با او مواجه شده‌اند، چهره‌ای سخت غریب و شگفت‌آور است».
در بخشی از یکی از این نامه‌ها می‌خوانیم: «دیشب بعد از دو روز در جاده بودن رسیده‌ام، از پا افتاده‌ام چون دیگر فرصت نکردم بخوابم. دیروز خوب نخوابیده‌ام و امشب آن‌قدر گرم است و آن‌قدر جیرجیرک و ستاره هست که امیدوار نیستم خوابم ببرد. این‌طوری حداقل برایت می‌نویسم... در جاده، این حال‌وهوا سراغم آمد که برایت نامه‌های ساده‌لوحانه بفرستم. در موقعیت عجیبی بودم. با هر چرخش چرخ احساس بدبختی می‌کردم. با این‌حال یکهو به طرز ناممکنی در وجودم حسی از خوشبختی درخشید. می‌گویم ناممکن، چون صبحی از فکر به این یک ماه و نیم جدایی و فاصله هشتصدکیلومتری احساس ناامیدی چنان وجودم را فرا گرفت که واقعا غلبه بر آن سخت‌ترین کار دنیا شد؛ کاری در مرز ناممکن. به این فکر کردم که به او زیاد نامه خواهم نوشت و فورا دیدم که در دل شب دارم راه می‌روم، روی تپه‌ای کوچک پر از بادام‌بنان و هوا چنان خوش بود چنان فرح‌بخش و دل‌انگیز بود که شوق زیادی در وجودم برانگیخت که این امکان دوست‌داشتنی را با تو سهیم شوم. واقعا ناممکن به نظر می‌رسد که بتوانم این‌ها را بنویسم و از صمیم قلب و با تمام عشقم با تو حرف بزنم».
شرق: «خطاب به عشق»، عنوان دفتر اول از مجموعه‌ای از نامه‌های عاشقانه آلبر کامو و ماریا کاسارس است که چندی پیش با ترجمه زهرا خانلو در نشر نو منتشر شده بود و اخیرا چاپ تازه‌ای از آن در همین نشر به چاپ رسیده است. ماریا کاسارس و آلبر کامو اولین‌بار ششم ژوئن سال 1944 در پاریس، همزمان با روز پیاده‌شدن نیروهای متفقین در ساحل نرماندی یکدیگر را دیدند. در این زمان ماریا بیست‌ویک‌‌ساله بود و آلبر کامو سی‌ساله. سیر حوادث میان آنها فاصله می‌اندازد تا اینکه در ششم ژوئن 1948 در بلوار سن‌ژرمن به هم برمی‌خورند و همدیگر را بازمی‌یابند و دیگر از هم جدا نمی‌شوند. نامه‌نگاری میان آنها دوازه سال ادامه داشته و نشانه‌ای است از عشق مقاومت‌شکن آنها.
نامه‌های آنها نه صرفا مکالمات خصوصی یک نویسنده و یک بازیگر، بلکه گوشه‌هایی از یک دوران مهم تاریخ جهان را نیز در خود بازتاب می‌دهند. زهرا خانلو در بخشی از پیش‌گفتار ترجمه فارسی‌ این نامه‌ها درباره آنها نوشته است: «در این مکتوبات با زوایایی پنهان‌پیدا از جهان آلبر کامو و ماریا کاسارس آشنا می‌شویم. توالی نامه‌ها فضایی رمان‌گونه پدید می‌آورد با دو راوی یا دو شخصیتِ پایاپای؛ نامه‌هایی که می‌توان آنها را مانند اوراقی از یک رمان مکاتبه‌ای خواند. لابه‌لای سطرها می‌شود بارقه‌هایی از تاریخ فرهنگی و اجتماعی سده بیستم فرانسه را ردگیری کرد و به نکات جذاب و مهمی رسید. نام بسیاری از نویسندگان و کارگردانان و بازیگران فرانسوی و غیرفرانسوی فراخور رویدادهای گوناگون در کتاب مطرح می‌شود، از بسیاری مکان‌ها نام برده می‌شود و مخاطب به این واسطه با نوعی تاریخ غیررسمی رودررو می‌شود. کامو و کاسارس از کتاب‌هایی هم نام می‌برند و درباره‌شان حرف می‌زنند. خواننده می‌تواند برداشت و موضع نویسنده را درمورد این آثار بداند؛ موضعی که شاید هیچ‌کدام هیچ‌گاه در هیچ مصاحبه‌ای مطرح نکرده باشند».
مترجم در پیش‌گفتارش سه دلیل برای ترجمه نامه‌های عاشقانه کامو و کاسارس آورده است: اولین دلیل، مواجهه با شخصی‌ترین لایه‌های زیستی و روانی آلبر کامو که نویسنده مورد علاقه مترجم است و ایرانیان هم -مانند دیگر مردم جهان- توجه زیادی به او نشان داده‌اند. دلیل دوم، نیازی است که جامعه کنونی ما به عشق دارد؛ به گفتن و شنیدن و خواندن از آن. و دلیل سوم، آشنایی بیشتر با تاریخ فرهنگی و اجتماعی سده بیستم فرانسه است از خلال روایت‌های این هر دو شخصیت.
آن‌طور که اشاره شد، «خطاب به عشق» دفتر نخست نامه‌های عاشقانه کامو و کاسارس است و طبیعتا ما را با لایه‌هایی از شخصیت و افکار کامو آشنا می‌کند که در آثار دیگر او این‌سان مستقیم با آنها روبه‌رو نبوده‌ایم. لایه‌های نامرئی‌ای که در این نامه‌ها از پرده برون افتاده‌اند و به قول مترجم: «نامه‌های شخصیت‌های ادبی دوچندان مهم است چراکه گاهی در شکل‌گیری و تکوین تفکر یک شخصیت موثر بوده است. گاهی دریچه‌ای شده است تا از چارچوب آن نگاهی به زندگی و جهان شخصی کسی و کسانی بیندازیم؛ نگاهی بی‌نیاز از حدس و گمان. در نامه، حجاب‌ها از میان برمی‌خیزد و مخاطب با عریانی نامه‌نویس روبه‌رو می‌شود. سهم نامه‌های علشقانه در این میانه هیچ کم نیست و انگار بهتر از نامه‌های دیگر پرده‌ها را کنار می‌زند. اینجا، در این کتاب، چهره کاموی عاشق برای آنان که همیشه به واسطه رمان‌ها و مقالات و آثار فلسفی با او مواجه شده‌اند، چهره‌ای سخت غریب و شگفت‌آور است».
در بخشی از یکی از این نامه‌ها می‌خوانیم: «دیشب بعد از دو روز در جاده بودن رسیده‌ام، از پا افتاده‌ام چون دیگر فرصت نکردم بخوابم. دیروز خوب نخوابیده‌ام و امشب آن‌قدر گرم است و آن‌قدر جیرجیرک و ستاره هست که امیدوار نیستم خوابم ببرد. این‌طوری حداقل برایت می‌نویسم... در جاده، این حال‌وهوا سراغم آمد که برایت نامه‌های ساده‌لوحانه بفرستم. در موقعیت عجیبی بودم. با هر چرخش چرخ احساس بدبختی می‌کردم. با این‌حال یکهو به طرز ناممکنی در وجودم حسی از خوشبختی درخشید. می‌گویم ناممکن، چون صبحی از فکر به این یک ماه و نیم جدایی و فاصله هشتصدکیلومتری احساس ناامیدی چنان وجودم را فرا گرفت که واقعا غلبه بر آن سخت‌ترین کار دنیا شد؛ کاری در مرز ناممکن. به این فکر کردم که به او زیاد نامه خواهم نوشت و فورا دیدم که در دل شب دارم راه می‌روم، روی تپه‌ای کوچک پر از بادام‌بنان و هوا چنان خوش بود چنان فرح‌بخش و دل‌انگیز بود که شوق زیادی در وجودم برانگیخت که این امکان دوست‌داشتنی را با تو سهیم شوم. واقعا ناممکن به نظر می‌رسد که بتوانم این‌ها را بنویسم و از صمیم قلب و با تمام عشقم با تو حرف بزنم».

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.