به بهانه انتشار کتاب «مینیاتورهای سیاه» کامبیز درمبخش
کمدیهای سیاهِ آقای کاف دال!
محمد قائد .عكس: امیر جدیدی، شرق
اگر اصرار داشته باشیم طرحهای کامبیز درمبخش را از نظر سبک در رده معینی بگنجانیم، «کمدی سیاه» ژانر مناسبی است. طرحهای بسیار ساده او با حداکثر صرفهجویی در خط کشیده شدهاند. زمینه غالب آنها محیطی است معمولی که ظاهرا موضوع قابل عرضی وجود ندارد. اما خوب که نگاه کنیم، در گوشهای از این فضای معمولی، پشت پنجرهای شبیه همه پنجرهها یا در ته بنبستِ روبهرویی، سایهای تکان میخورد که، اگر دقت کنیم، مو بر تنمان سیخ خواهد کرد. با گردهبرداری از السنه بیگانه، میتوان گفت اتفاق خارقالعادهای در حال افتادن است. اگر نگاهمان را از آن موضوع خاص برداریم میتوانیم لبخند بزنیم و سرمان گرمِ کارِ خودمان باشد. اما باز وسوسه میشویم که ببینیم، مثلا، چه شد آن آدمی که، تبسّم بر لب، داشت گردنِ بچهگربه را قیچی میکرد. از سویی، به بلاهت چنین موجودی میخندیم. از سوی دیگر، از درجه قساوتش وحشت میکنیم. منطق طرحهای درمبخش ترکیبی است از دو یا چند منطق آشتیناپذیر. در تکتک آن منطقها عیب و علتی دیده نمیشود: آدمی - مثل همیشه با جمجمهای چنان کوچک که باور نمیتوان کرد مغز درون آن برای درک موقعیتهایی به این پیچیدگی کفایت کند - برای
خودش سرگرم تاببازی است. اما گرداگردِ درختی که او به شاخههایش طناب بسته چند دوجین درخت دیگر شقّ و رقّ سر پا ایستادهاند. و منطق سوم: این «عکس» وقتی گرفته شده که این آدم سرگرم تاببازی بوده، یا در این انبوه کابوسآسا تازه خیال داشته بازی ناممکنش را شروع کند؟
شخصیت و کردار خودِ کامبیز درمبخش تجسم سهبعدی فضای طرحهایش است. در سالهای 1355 تا 57 که با هم کار میکردیم به او میگفتم یکی از صد طراح ِ ساکتِ دنیاست. وقتی وارد بخش فرهنگ روزنامه «آیندگان» میشدم معمولا کار آن روز را شروع کرده بود. تا اندکی بعد از نیمروز کار را تمام میکرد و میرفت. به یاد ندارم هیچگاه لزومی به بحثکردن با او برای تغییر در طرحی پیش آمده باشد، یا بعدا کسی در تحریریه به کار چاپشدهای از او ایراد گرفته باشد. هنرمند محترم و صاحبسبکی بود (و هست) که بسیار سنجیده عمل میکرد (و میکند). برای من که وقتی با تلفن صحبت میکنم صدایم هفت خانه آن طرفتر شنیده میشود مایه رشک بود کسی بتواند طوری با تلفن صحبت کند که از آن طرف اتاق صدایش را نشنوی. او هم گاه منطقِ غریبِ فضای آرام ِ کمدیهای سیاهش را با خود حمل میکرد. یک روز با دست چپ به گردن وارد شد و توضیح داد پسرش در پایان اولین روز از کلاس کاراتهای که یک عالَم پول برای شهریهاش داده میخواسته با بدن ظریفِ پدر ادای بروس لی در بیاورد (نوجوانِ پرانرژی اگر به دست راست پدر میزد نان خودش را بریده بود، گرچه تا رسیدن موعد شهریه ترم بعد، دست هنرمند فرصت بهبود داشت). طفلک. منظورم هر دو نفرند. وقتی از ایران رفت متأسف شدم. بعد که دیدم در فرنگ هم طرّاحِ درجه یکی است خوشحال شدم. حالا که برای اقامت دایم برگشته است فکر میکنم آدمی ساده و قانع مثل او چه بهتر که همین دُور و بَرها بماند. سبُکروحی او، در عین تیزبینی، در تجسم محیط درهم و برهم ِ جامعهاش میتواند الهامبخش هنرمندان و ناظرانی باشد که در کمدی سیاه دنبال منطقهای متضاد میگردند. چند طرح مینیمال را که زمانی به من داد همچنان نگهداشتهام. اصل یک طرح از رده «مینیاتورهای سیاه» را به خانمی آمریکایی که خیلی از آن خوشش آمد بخشیدم.
طرحهای «کاف دال» همواره تازگی خواهد داشت اما چاپ مجموعه «مینیاتورهای سیاه» در قالب کتاب از نظر فنی هم تازگی دارد: وزن آن به حدی محسوس، کمتر از چیزی است که از چنین مجلـّدی با جلد سخت انتظار داری: جنس کاغذ و مقوای جلد از موادی است سبکتر از نوع متداول، اما به همان اندازه حجمدار و مقاوم و شکیل. امیدوارم آثار دیگر او با همین قطع و شکل و فرمت دلپذیر انتشار یابد و میتوان پیشنهاد کرد تنها رنگ پوشش جلد هر مجموعه متفاوت باشد.
شخصیت و کردار خودِ کامبیز درمبخش تجسم سهبعدی فضای طرحهایش است. در سالهای 1355 تا 57 که با هم کار میکردیم به او میگفتم یکی از صد طراح ِ ساکتِ دنیاست. وقتی وارد بخش فرهنگ روزنامه «آیندگان» میشدم معمولا کار آن روز را شروع کرده بود. تا اندکی بعد از نیمروز کار را تمام میکرد و میرفت. به یاد ندارم هیچگاه لزومی به بحثکردن با او برای تغییر در طرحی پیش آمده باشد، یا بعدا کسی در تحریریه به کار چاپشدهای از او ایراد گرفته باشد. هنرمند محترم و صاحبسبکی بود (و هست) که بسیار سنجیده عمل میکرد (و میکند). برای من که وقتی با تلفن صحبت میکنم صدایم هفت خانه آن طرفتر شنیده میشود مایه رشک بود کسی بتواند طوری با تلفن صحبت کند که از آن طرف اتاق صدایش را نشنوی. او هم گاه منطقِ غریبِ فضای آرام ِ کمدیهای سیاهش را با خود حمل میکرد. یک روز با دست چپ به گردن وارد شد و توضیح داد پسرش در پایان اولین روز از کلاس کاراتهای که یک عالَم پول برای شهریهاش داده میخواسته با بدن ظریفِ پدر ادای بروس لی در بیاورد (نوجوانِ پرانرژی اگر به دست راست پدر میزد نان خودش را بریده بود، گرچه تا رسیدن موعد شهریه ترم بعد، دست هنرمند فرصت بهبود داشت). طفلک. منظورم هر دو نفرند. وقتی از ایران رفت متأسف شدم. بعد که دیدم در فرنگ هم طرّاحِ درجه یکی است خوشحال شدم. حالا که برای اقامت دایم برگشته است فکر میکنم آدمی ساده و قانع مثل او چه بهتر که همین دُور و بَرها بماند. سبُکروحی او، در عین تیزبینی، در تجسم محیط درهم و برهم ِ جامعهاش میتواند الهامبخش هنرمندان و ناظرانی باشد که در کمدی سیاه دنبال منطقهای متضاد میگردند. چند طرح مینیمال را که زمانی به من داد همچنان نگهداشتهام. اصل یک طرح از رده «مینیاتورهای سیاه» را به خانمی آمریکایی که خیلی از آن خوشش آمد بخشیدم.
طرحهای «کاف دال» همواره تازگی خواهد داشت اما چاپ مجموعه «مینیاتورهای سیاه» در قالب کتاب از نظر فنی هم تازگی دارد: وزن آن به حدی محسوس، کمتر از چیزی است که از چنین مجلـّدی با جلد سخت انتظار داری: جنس کاغذ و مقوای جلد از موادی است سبکتر از نوع متداول، اما به همان اندازه حجمدار و مقاوم و شکیل. امیدوارم آثار دیگر او با همین قطع و شکل و فرمت دلپذیر انتشار یابد و میتوان پیشنهاد کرد تنها رنگ پوشش جلد هر مجموعه متفاوت باشد.
اگر اصرار داشته باشیم طرحهای کامبیز درمبخش را از نظر سبک در رده معینی بگنجانیم، «کمدی سیاه» ژانر مناسبی است. طرحهای بسیار ساده او با حداکثر صرفهجویی در خط کشیده شدهاند. زمینه غالب آنها محیطی است معمولی که ظاهرا موضوع قابل عرضی وجود ندارد. اما خوب که نگاه کنیم، در گوشهای از این فضای معمولی، پشت پنجرهای شبیه همه پنجرهها یا در ته بنبستِ روبهرویی، سایهای تکان میخورد که، اگر دقت کنیم، مو بر تنمان سیخ خواهد کرد. با گردهبرداری از السنه بیگانه، میتوان گفت اتفاق خارقالعادهای در حال افتادن است. اگر نگاهمان را از آن موضوع خاص برداریم میتوانیم لبخند بزنیم و سرمان گرمِ کارِ خودمان باشد. اما باز وسوسه میشویم که ببینیم، مثلا، چه شد آن آدمی که، تبسّم بر لب، داشت گردنِ بچهگربه را قیچی میکرد. از سویی، به بلاهت چنین موجودی میخندیم. از سوی دیگر، از درجه قساوتش وحشت میکنیم. منطق طرحهای درمبخش ترکیبی است از دو یا چند منطق آشتیناپذیر. در تکتک آن منطقها عیب و علتی دیده نمیشود: آدمی - مثل همیشه با جمجمهای چنان کوچک که باور نمیتوان کرد مغز درون آن برای درک موقعیتهایی به این پیچیدگی کفایت کند - برای
خودش سرگرم تاببازی است. اما گرداگردِ درختی که او به شاخههایش طناب بسته چند دوجین درخت دیگر شقّ و رقّ سر پا ایستادهاند. و منطق سوم: این «عکس» وقتی گرفته شده که این آدم سرگرم تاببازی بوده، یا در این انبوه کابوسآسا تازه خیال داشته بازی ناممکنش را شروع کند؟
شخصیت و کردار خودِ کامبیز درمبخش تجسم سهبعدی فضای طرحهایش است. در سالهای 1355 تا 57 که با هم کار میکردیم به او میگفتم یکی از صد طراح ِ ساکتِ دنیاست. وقتی وارد بخش فرهنگ روزنامه «آیندگان» میشدم معمولا کار آن روز را شروع کرده بود. تا اندکی بعد از نیمروز کار را تمام میکرد و میرفت. به یاد ندارم هیچگاه لزومی به بحثکردن با او برای تغییر در طرحی پیش آمده باشد، یا بعدا کسی در تحریریه به کار چاپشدهای از او ایراد گرفته باشد. هنرمند محترم و صاحبسبکی بود (و هست) که بسیار سنجیده عمل میکرد (و میکند). برای من که وقتی با تلفن صحبت میکنم صدایم هفت خانه آن طرفتر شنیده میشود مایه رشک بود کسی بتواند طوری با تلفن صحبت کند که از آن طرف اتاق صدایش را نشنوی. او هم گاه منطقِ غریبِ فضای آرام ِ کمدیهای سیاهش را با خود حمل میکرد. یک روز با دست چپ به گردن وارد شد و توضیح داد پسرش در پایان اولین روز از کلاس کاراتهای که یک عالَم پول برای شهریهاش داده میخواسته با بدن ظریفِ پدر ادای بروس لی در بیاورد (نوجوانِ پرانرژی اگر به دست راست پدر میزد نان خودش را بریده بود، گرچه تا رسیدن موعد شهریه ترم بعد، دست هنرمند فرصت بهبود داشت). طفلک. منظورم هر دو نفرند. وقتی از ایران رفت متأسف شدم. بعد که دیدم در فرنگ هم طرّاحِ درجه یکی است خوشحال شدم. حالا که برای اقامت دایم برگشته است فکر میکنم آدمی ساده و قانع مثل او چه بهتر که همین دُور و بَرها بماند. سبُکروحی او، در عین تیزبینی، در تجسم محیط درهم و برهم ِ جامعهاش میتواند الهامبخش هنرمندان و ناظرانی باشد که در کمدی سیاه دنبال منطقهای متضاد میگردند. چند طرح مینیمال را که زمانی به من داد همچنان نگهداشتهام. اصل یک طرح از رده «مینیاتورهای سیاه» را به خانمی آمریکایی که خیلی از آن خوشش آمد بخشیدم.
طرحهای «کاف دال» همواره تازگی خواهد داشت اما چاپ مجموعه «مینیاتورهای سیاه» در قالب کتاب از نظر فنی هم تازگی دارد: وزن آن به حدی محسوس، کمتر از چیزی است که از چنین مجلـّدی با جلد سخت انتظار داری: جنس کاغذ و مقوای جلد از موادی است سبکتر از نوع متداول، اما به همان اندازه حجمدار و مقاوم و شکیل. امیدوارم آثار دیگر او با همین قطع و شکل و فرمت دلپذیر انتشار یابد و میتوان پیشنهاد کرد تنها رنگ پوشش جلد هر مجموعه متفاوت باشد.
شخصیت و کردار خودِ کامبیز درمبخش تجسم سهبعدی فضای طرحهایش است. در سالهای 1355 تا 57 که با هم کار میکردیم به او میگفتم یکی از صد طراح ِ ساکتِ دنیاست. وقتی وارد بخش فرهنگ روزنامه «آیندگان» میشدم معمولا کار آن روز را شروع کرده بود. تا اندکی بعد از نیمروز کار را تمام میکرد و میرفت. به یاد ندارم هیچگاه لزومی به بحثکردن با او برای تغییر در طرحی پیش آمده باشد، یا بعدا کسی در تحریریه به کار چاپشدهای از او ایراد گرفته باشد. هنرمند محترم و صاحبسبکی بود (و هست) که بسیار سنجیده عمل میکرد (و میکند). برای من که وقتی با تلفن صحبت میکنم صدایم هفت خانه آن طرفتر شنیده میشود مایه رشک بود کسی بتواند طوری با تلفن صحبت کند که از آن طرف اتاق صدایش را نشنوی. او هم گاه منطقِ غریبِ فضای آرام ِ کمدیهای سیاهش را با خود حمل میکرد. یک روز با دست چپ به گردن وارد شد و توضیح داد پسرش در پایان اولین روز از کلاس کاراتهای که یک عالَم پول برای شهریهاش داده میخواسته با بدن ظریفِ پدر ادای بروس لی در بیاورد (نوجوانِ پرانرژی اگر به دست راست پدر میزد نان خودش را بریده بود، گرچه تا رسیدن موعد شهریه ترم بعد، دست هنرمند فرصت بهبود داشت). طفلک. منظورم هر دو نفرند. وقتی از ایران رفت متأسف شدم. بعد که دیدم در فرنگ هم طرّاحِ درجه یکی است خوشحال شدم. حالا که برای اقامت دایم برگشته است فکر میکنم آدمی ساده و قانع مثل او چه بهتر که همین دُور و بَرها بماند. سبُکروحی او، در عین تیزبینی، در تجسم محیط درهم و برهم ِ جامعهاش میتواند الهامبخش هنرمندان و ناظرانی باشد که در کمدی سیاه دنبال منطقهای متضاد میگردند. چند طرح مینیمال را که زمانی به من داد همچنان نگهداشتهام. اصل یک طرح از رده «مینیاتورهای سیاه» را به خانمی آمریکایی که خیلی از آن خوشش آمد بخشیدم.
طرحهای «کاف دال» همواره تازگی خواهد داشت اما چاپ مجموعه «مینیاتورهای سیاه» در قالب کتاب از نظر فنی هم تازگی دارد: وزن آن به حدی محسوس، کمتر از چیزی است که از چنین مجلـّدی با جلد سخت انتظار داری: جنس کاغذ و مقوای جلد از موادی است سبکتر از نوع متداول، اما به همان اندازه حجمدار و مقاوم و شکیل. امیدوارم آثار دیگر او با همین قطع و شکل و فرمت دلپذیر انتشار یابد و میتوان پیشنهاد کرد تنها رنگ پوشش جلد هر مجموعه متفاوت باشد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.