طوفانی در قلب اروپا
شرق: «کشیش با گردگیر رنگارنگی غبار کتاب را پاک کرد. چهره درشت و فربهش شبیه تصویر خدای باد شد که روی نقشههای دریانوردی کشیده میشود، و کتاب را فوت کرد تا گردوغبار آن را بتاراند. سپس با حالت چندشآمیزی آن را باز کرد، چندشی که در آن شرایط ویژه به نظر رسید حرکتی پر از ظرافت و آکنده از احترام باشد. در روشنایی که از پنجره افراشته کج میبارید، حروف شگرف کتاب به چشم میآمد که بر صفحه خاکیرنگ به فوجی از مورچه سیاه لهشده و خشکیده میمانست». این آغاز رمان «طوفان در مرداب» از لئوناردو شاشا است که سالها پیش با ترجمه مهدی سحابی به فارسی ترجمه شده بود و بهتازگی چاپ دیگری از آن در نشر نو منشر شده است. شاشا از نویسندگان قرن بیستم ایتالیا است که به اندازه دیگر نویسندگان ایتالیایی در ایران دیده و خوانده نشده است؛ اگرچه مترجمان مطرحی مانند مهدی سحابی و رضا قیصریه آثاری را از او به فارسی برگرداندهاند.
لئوناردو شاشا نویسنده بزرگ سیسیلی است که در سال 1921 به دنیا آمد و در 1989 از دنیا رفت. او تقریبا تمام عمرش را در سیسیل گذراند و در آنجا بهعنوان کارمند و آموزگار به فعالیت میپرداخت. اولین کتاب او با عنوان «کلیساهای رگالپترا» در سال 1956 منتشر شد. او پس از آنکه تعدادی داستان کوتاه نوشت، شیوه تازهای از داستاننویسی را پیش گرفت که «افسانه پلیسی» نام گرفته است: «قصههای طنزآمیز نسبتا کوتاهی که معمایی پلیسی در بطن آنها نهفته است و معمولا با یک نتیجهگیری سیاسی به پایان میرسد. ازجمله، بسیاری از این قصهها با محکومکردن مافیا پایان میپذیرد که مسئله همیشگی و پایهای جامعه سیسیلی است؛ جامعهای که در نیمهراه میان کهنهترین سنتهای فئودالی و جهانبینی اروپای پیشرفته صنعتی درمانده است».
«طوفان در مرداب» اولینبار در سال 1963 منتشر شد. در «طوفان در مرداب» با طوفانی روبهروییم که اروپا را درمینوردد و به سیسیل هم رسیده است؛ طوفانی که پایههای نظم کهن را میلرزاند و علیه تاریکی قرون وسطی است. در بخشی دیگر از این رمان میخوانیم: «در آن شب پر از رنج و دلهره، که همه چیز را از خانه بیرون بردند تا سپس اعلام کنند که به خانه دستبرد زده شده است، دن جوزپه پس از پایان کار راهب را در برابر مجسمهای از مسیح مصلوب قرار داد و از او خواست که سوگند یاد کند به هیچ بهایی راز نقلوانتقال را فاش نخواهد کرد. آنگاه کلید خانه ییلاقی کوچکی را که در متزو مونرآله داشت، به او داد تا آنجا برود. و این ناحیه جای زیبا و بسیار خوشآبوهوایی بود و کمتر کسی میدانست که آن خانه دنج و راحت از آن دن جوزپه است، و شاید تنها کسانی این را میدانستند که خانه را به او فروخته بودند».
مدتی پیش نیز چند داستان شاشا در کتابی با عنوان «خاله آمریکا» با ترجمه صنم غیاثی در نشر ققنوس منتشر شده بود. این مجموعه داستان در سالهای 1957-1958 نوشته شده و در ابتدا شامل سه داستان بوده است: «خاله آمریکا»، «مرگ استالین» و «چهلوهشت». در سال 1960 شاشا داستان دیگری با عنوان «آنتیموان» نیز به کتاب اضافه میکند و کتاب شامل چهار داستان کوتاه میشود.
هر داستان این مجموعه بخشهایی از زندگی مردمان سیسیل را در دورههای مختلف روایت میکند و به این ترتیب با خواندن هر داستان با ماجراهای قهرمانانی روبهرو میشویم که همهشان در دوران تغییرات اساسی تاریخی زندگی میکنند. در داستان «خاله آمریکا» دوران جنگ جهانی دوم و تأثیر حضور نیروهای آمریکایی در سیسیل به تصویر کشیده شده و نویسنده روایتی آمیخته با طنز به دست داده است. کفاش داستان «مرگ استالین» مدام خواب عمو را میبیند و هر بار به مشکلی میخورد، فکر میکند که عمو مشکل را درست میکند. «چهلوهشت» به ماجراهای استقلال ایتالیا اختصاص دارد و داستان «آنتیموان»، روایتی است از کارگران معدن گوگرد که با تنفس گازهای سمی کشنده کشته میشوند. در این داستان، با جوانی روبهرو میشویم که باید بین کار در معدن و جنگ در کنار فرانکو یکی را انتخاب کند و چون نمیخواهد از خفگی با گازهای سمی بمیرد، جنگ را انتخاب میکند. شاشا خود نوشته که کارگران معدن در کشورش گازهای سمی را آنتیموان مینامیدند و میگفتند این اسم از کلمه ضد راهب میآید؛ زیرا راهبها بودند که در معادن گوگرد کار میکردند و چون در کارشان دقت لازم را نداشتند، بر اثر استنشاق
گاز سمی میمردند. آنتیموان در ساختن روبات، دستگاه چاپ و زمانی در تولید لوازم آرایشی به کار میرفته است.
شرق: «کشیش با گردگیر رنگارنگی غبار کتاب را پاک کرد. چهره درشت و فربهش شبیه تصویر خدای باد شد که روی نقشههای دریانوردی کشیده میشود، و کتاب را فوت کرد تا گردوغبار آن را بتاراند. سپس با حالت چندشآمیزی آن را باز کرد، چندشی که در آن شرایط ویژه به نظر رسید حرکتی پر از ظرافت و آکنده از احترام باشد. در روشنایی که از پنجره افراشته کج میبارید، حروف شگرف کتاب به چشم میآمد که بر صفحه خاکیرنگ به فوجی از مورچه سیاه لهشده و خشکیده میمانست». این آغاز رمان «طوفان در مرداب» از لئوناردو شاشا است که سالها پیش با ترجمه مهدی سحابی به فارسی ترجمه شده بود و بهتازگی چاپ دیگری از آن در نشر نو منشر شده است. شاشا از نویسندگان قرن بیستم ایتالیا است که به اندازه دیگر نویسندگان ایتالیایی در ایران دیده و خوانده نشده است؛ اگرچه مترجمان مطرحی مانند مهدی سحابی و رضا قیصریه آثاری را از او به فارسی برگرداندهاند.
لئوناردو شاشا نویسنده بزرگ سیسیلی است که در سال 1921 به دنیا آمد و در 1989 از دنیا رفت. او تقریبا تمام عمرش را در سیسیل گذراند و در آنجا بهعنوان کارمند و آموزگار به فعالیت میپرداخت. اولین کتاب او با عنوان «کلیساهای رگالپترا» در سال 1956 منتشر شد. او پس از آنکه تعدادی داستان کوتاه نوشت، شیوه تازهای از داستاننویسی را پیش گرفت که «افسانه پلیسی» نام گرفته است: «قصههای طنزآمیز نسبتا کوتاهی که معمایی پلیسی در بطن آنها نهفته است و معمولا با یک نتیجهگیری سیاسی به پایان میرسد. ازجمله، بسیاری از این قصهها با محکومکردن مافیا پایان میپذیرد که مسئله همیشگی و پایهای جامعه سیسیلی است؛ جامعهای که در نیمهراه میان کهنهترین سنتهای فئودالی و جهانبینی اروپای پیشرفته صنعتی درمانده است».
«طوفان در مرداب» اولینبار در سال 1963 منتشر شد. در «طوفان در مرداب» با طوفانی روبهروییم که اروپا را درمینوردد و به سیسیل هم رسیده است؛ طوفانی که پایههای نظم کهن را میلرزاند و علیه تاریکی قرون وسطی است. در بخشی دیگر از این رمان میخوانیم: «در آن شب پر از رنج و دلهره، که همه چیز را از خانه بیرون بردند تا سپس اعلام کنند که به خانه دستبرد زده شده است، دن جوزپه پس از پایان کار راهب را در برابر مجسمهای از مسیح مصلوب قرار داد و از او خواست که سوگند یاد کند به هیچ بهایی راز نقلوانتقال را فاش نخواهد کرد. آنگاه کلید خانه ییلاقی کوچکی را که در متزو مونرآله داشت، به او داد تا آنجا برود. و این ناحیه جای زیبا و بسیار خوشآبوهوایی بود و کمتر کسی میدانست که آن خانه دنج و راحت از آن دن جوزپه است، و شاید تنها کسانی این را میدانستند که خانه را به او فروخته بودند».
مدتی پیش نیز چند داستان شاشا در کتابی با عنوان «خاله آمریکا» با ترجمه صنم غیاثی در نشر ققنوس منتشر شده بود. این مجموعه داستان در سالهای 1957-1958 نوشته شده و در ابتدا شامل سه داستان بوده است: «خاله آمریکا»، «مرگ استالین» و «چهلوهشت». در سال 1960 شاشا داستان دیگری با عنوان «آنتیموان» نیز به کتاب اضافه میکند و کتاب شامل چهار داستان کوتاه میشود.
هر داستان این مجموعه بخشهایی از زندگی مردمان سیسیل را در دورههای مختلف روایت میکند و به این ترتیب با خواندن هر داستان با ماجراهای قهرمانانی روبهرو میشویم که همهشان در دوران تغییرات اساسی تاریخی زندگی میکنند. در داستان «خاله آمریکا» دوران جنگ جهانی دوم و تأثیر حضور نیروهای آمریکایی در سیسیل به تصویر کشیده شده و نویسنده روایتی آمیخته با طنز به دست داده است. کفاش داستان «مرگ استالین» مدام خواب عمو را میبیند و هر بار به مشکلی میخورد، فکر میکند که عمو مشکل را درست میکند. «چهلوهشت» به ماجراهای استقلال ایتالیا اختصاص دارد و داستان «آنتیموان»، روایتی است از کارگران معدن گوگرد که با تنفس گازهای سمی کشنده کشته میشوند. در این داستان، با جوانی روبهرو میشویم که باید بین کار در معدن و جنگ در کنار فرانکو یکی را انتخاب کند و چون نمیخواهد از خفگی با گازهای سمی بمیرد، جنگ را انتخاب میکند. شاشا خود نوشته که کارگران معدن در کشورش گازهای سمی را آنتیموان مینامیدند و میگفتند این اسم از کلمه ضد راهب میآید؛ زیرا راهبها بودند که در معادن گوگرد کار میکردند و چون در کارشان دقت لازم را نداشتند، بر اثر استنشاق
گاز سمی میمردند. آنتیموان در ساختن روبات، دستگاه چاپ و زمانی در تولید لوازم آرایشی به کار میرفته است.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.