|

غریب، یک نماد بود

امیررضا رحمانی‌جویباری

نیمه‌های شب زمستان 1399 خبر فوت غریب (یک بی‌خانمان) به من رسید. مرگ او یکی از تلخ‌ترین مرگ‌ها از نظر بنده بود. او فوت کرد اما کسی برایش نماز نخواند، فاتحه نفرستاد، بنر چاپ نکرد و... . به عبارتی کوتاه کسی ککش نگزید. اما چرا؟ زیرا او موجود زنده به‌مثابه یک انسان نبود. او به‌مثابه انسان نبود چون او به‌مثابه سوژه نئولیبرال نبود؛ سوژه نئولیبرال یا مصرف‌کننده است یا سرمایه‌دار و خط‌کش معیار این سوژه، جنس و میزان‌ بودن است؛ من بیشتر مصرف می‌کنم یا من ثروتمندتر هستم در نتیجه جنس و میزان ‌‌بودن من از اساس متفاوت و بیشتر از جنس و میزان‌ بودن دیگری است. مفهوم مرگ برای یک سوژه نئولیبرال در خط‌کش معیار معنی پیدا می‌کند؛ هرچه در خط‌کش معیار به جایگاه بالاتری دست پیدا کند، مرگ او دارای ارزش بیشتری است، به همین علت از میان هزاران مرگ شما چند نام یعنی ارزشمند‌ها [که این ارزشمندی هیچ ارتباطی با اخلاق، فلسفه و به شکل کلی اندیشه ندارد و تنها حاصل جایگاه در خط‌کش معیار است] را می‌شنوید و مابقی تبدیل به اعداد بی‌معنی می‌شوند و این منشأ رقابت دائمی بر سر جایگاه در خط‌کش معیار است. «غریب» در این خط‌کش معیار در نقطه صفر قرار داشت و چون در نقطه صفر قرار داشت، جنس بودن او در پست‌ترین حالت ممکن بود و چون جنس بودن او پست‌ترین حالت ممکن بود، او به‌مثابه یک انسان نبود. نئولیبرالیسم به‌مثابه آیین سوژه نئولیبرال است؛ و در این آیین «غریب» یک انگل مقصر بود که مرگ برای او لازم بود، او باید می‌مرد. مناسک و دعا ویژه انسان‌هاست و طبیعتا اگر در خط‌کش معیار جایگاه بالایی داشته باشد مناسک‌های فراوان برگزار و دعای‌های از ته قلب نثارش می‌شود و از آن بدیهی‌تر این است که اگر جایگاهی در خط‌کش معیار نداشته باشد، مناسک و دعا برایش اسراف نمی‌شود. برای بازنده مقصری چون غریب نیز سر سوزنی اسراف نشد؛ زیرا در خط‌کش معیار در پست‌ترین جایگاه بود و این دست انگل‌های مقصر به‌‌مثابه انسان نیستند.

نیمه‌های شب زمستان 1399 خبر فوت غریب (یک بی‌خانمان) به من رسید. مرگ او یکی از تلخ‌ترین مرگ‌ها از نظر بنده بود. او فوت کرد اما کسی برایش نماز نخواند، فاتحه نفرستاد، بنر چاپ نکرد و... . به عبارتی کوتاه کسی ککش نگزید. اما چرا؟ زیرا او موجود زنده به‌مثابه یک انسان نبود. او به‌مثابه انسان نبود چون او به‌مثابه سوژه نئولیبرال نبود؛ سوژه نئولیبرال یا مصرف‌کننده است یا سرمایه‌دار و خط‌کش معیار این سوژه، جنس و میزان‌ بودن است؛ من بیشتر مصرف می‌کنم یا من ثروتمندتر هستم در نتیجه جنس و میزان ‌‌بودن من از اساس متفاوت و بیشتر از جنس و میزان‌ بودن دیگری است. مفهوم مرگ برای یک سوژه نئولیبرال در خط‌کش معیار معنی پیدا می‌کند؛ هرچه در خط‌کش معیار به جایگاه بالاتری دست پیدا کند، مرگ او دارای ارزش بیشتری است، به همین علت از میان هزاران مرگ شما چند نام یعنی ارزشمند‌ها [که این ارزشمندی هیچ ارتباطی با اخلاق، فلسفه و به شکل کلی اندیشه ندارد و تنها حاصل جایگاه در خط‌کش معیار است] را می‌شنوید و مابقی تبدیل به اعداد بی‌معنی می‌شوند و این منشأ رقابت دائمی بر سر جایگاه در خط‌کش معیار است. «غریب» در این خط‌کش معیار در نقطه صفر قرار داشت و چون در نقطه صفر قرار داشت، جنس بودن او در پست‌ترین حالت ممکن بود و چون جنس بودن او پست‌ترین حالت ممکن بود، او به‌مثابه یک انسان نبود. نئولیبرالیسم به‌مثابه آیین سوژه نئولیبرال است؛ و در این آیین «غریب» یک انگل مقصر بود که مرگ برای او لازم بود، او باید می‌مرد. مناسک و دعا ویژه انسان‌هاست و طبیعتا اگر در خط‌کش معیار جایگاه بالایی داشته باشد مناسک‌های فراوان برگزار و دعای‌های از ته قلب نثارش می‌شود و از آن بدیهی‌تر این است که اگر جایگاهی در خط‌کش معیار نداشته باشد، مناسک و دعا برایش اسراف نمی‌شود. برای بازنده مقصری چون غریب نیز سر سوزنی اسراف نشد؛ زیرا در خط‌کش معیار در پست‌ترین جایگاه بود و این دست انگل‌های مقصر به‌‌مثابه انسان نیستند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.