|

باغ‌های معلق مرگ

شرق: «باقی‌مانده وطنم» گزیده‌ای از شعر عراق معاصر است که با انتخاب و ترجمه فریده حسن‌زاده در نشر نگاه منتشر شده است. شعرهای این کتاب گزیده‌ای است از کتاب شعر عراق معاصر که در آمریکا و توسط دانشگاه میشیگان منتشر شده است. مترجم کتاب در یادداشت ابتدایی‌اش نوشته که این شعرها در عین اینکه شعرهایی سیاسی‌اند اما بسیار پرشور و پرقدرت‌اند؛ «شاعران عراقی در این اشعار وجدان فریب‌ناپذیر و شعور سرشار خود را نشان می‌دهند. آنها به هیچ‌ بهانه‌ای با استبداد، جنگ، کشت و کشتار و بت‌سازی از چهره‌های سیاسی و مذهبی همسویی نمی‌کنند. و از این جهت بسیار فراتر می‌روند از نمونه‌های بسیار خوب شعر جنگ جهانی اول و دوم». بسیاری از اشعار این کتاب واکنشی بوده‌اند به حمله آمریکا به عراق در سال 2003. در این اشعار با تبعات استبداد و جنگ روبه‌روییم و شاهد اتفاقاتی چون سقوط تندیس صدام حسین، محاکمه و اعدام او و خشونت‌ و تجاوز آمریکایی به عراق هستیم. در ابتدای کتاب متنی از دان ویچ ترجمه شده که او در بخشی از آن نوشته: «شاعران عراقی به خاطر حقایقی که با شهامت در شعر خود فاش گفته‌اند، رنج زندانی‌شدن را چشیده یا به تبعید و مرگ محکوم شده‌اند. شعر در عراق سرگرمی نیست، تقدیر پرمخاطره‌ای است که آینده این سرزمین را ورق می‌زند. شعر است که دژخیمان امروز و فردا را در عراق می‌ترساند».
«ردپای عشق در شعر زنان جهان» عنوان مجموعه‌ای از اشعار شاعران زن «از هزاره‌های قبل از میلاد تا امروز» است که با گردآوری و ترجمه فریده حسن‌زاده در نشر زرین اندیشمند منتشر شده است. از فریده حسن‌زاده پیش‌تر شعرهایی هم منتشر شده بود و اشعاری هم به زبان انگلیسی از او به چاپ رسیده است. در این مجموعه شعرهایی از حدود ۴۰ شاعر زن گردآوری شده و ویژگی مشترک شعرهای مجموعه نیز آن‌طورکه در عنوان کتاب هم دیده می‌شود، عاشقانه‌بودن آنهاست. مترجم کتاب پیش از هر شعر شاعرش را به شکل مختصر معرفی کرده و به برخی از ویژگی‌های مهم شاعر اشاره کرده است. سافو، آثروه ودا، اوتومو نو ساکانوئه، کاسا-نو-آیراتسوم، اونو نو کوماچی، آی یو سوان سی اچ، لیدی سوآ نو نی شی، آیزومی شیکیبو، شکیشی نایشینو، آکا ماهادوی، کوان تائو شنگ، گاسپارا ستامپا، الیزابت اول، آن دادلی برادستریت، لیدی مری ورت لی مونتاگیو، هوسو هونگ، الیزابت برت برانینگ، آن برونتی، الا ویلر ویلکاکس، ویتوریا آکنور پامپیچ، سارا تیز دیل، می‌سوانسن، نینا کاسین، الیزابت جنینگز، لیندا پاستن، کاملا داس، ادلیا پرادو، مارگارت اتوود، شارون الدز، لوئیز الیزابت گلوک، کرول آن دافی، لریسا شمیل، جین پوپک، سینتیا فولر، می‌می خلوتی و شومن هاردی شاعرانی هستند که شعری از آنها در این مجموعه آمده است. همین‌طور که دیده می‌شود در این مجموعه شعرهایی از شاعران زن با ملیت‌های مختلف گردآوری شده و بسیاری از آنها در اینجا چندان شناخته‌شده نیستند و از این‌رو معرفی کوتاهی که در کتاب درباره آنها نوشته شده به درک بهتر شعرها کمک می‌کند. کتاب با شعری از سافو آغاز می‌شود؛ شاعری که مربوط به قرن ششم قبل از میلاد است. در بخشی از معرفی او در کتاب آمده است: «این شاعره را قرون متمادی به جرم بی‌پروایی در عشق و دلدادگی نادیده گرفتند و پوشیده در غبار غرض‌ورزی‌های مردم‌سالاری به دست فراموشی سپردند؛ با دست‌نوشته‌های پاره، پراکنده و مدفون در شنزاران، در شب ظلمانی مقبره‌های مصری، او را، این زن را، این شاعر را محروم کردند از اشعارش، از حقیقت تاریخی‌اش. نویسندگان مدرن معاصر نیز با تبعید او به انزوای افسانه‌ها و اساطیر، آخرین ارتباط او را با بودگان بریدند. پیرامون زندگی او چه در زمان حیاتش و چه بعد از آن شایعات بسیاری ساخته و پرداخته‌اند اما دو‌هزار‌و 500 سال بعد از مرگش، ابیات اندکی که از ۹ جلد کتاب اشعارش باقی مانده‌اند، قدرت آفرینندگی او را برملا می‌کنند و او را به عنوان نخستین شاعره مدرن جهان به ما می‌شناسانند». همان‌طور که گفته شد، در این کتاب شعرهایی از شاعرانی از کشورهای مختلف از گذشته تا امروز انتخاب شده و آخرین شاعری که شعری از او در کتاب دیده می‌شود، شومن هاردی، شاعر و نقاش معاصر کردی‌الاصلی است که متولد سلیمانیه عراق است. چند شعر کوتاه از او در کتاب ترجمه شده که در یکی از آنها با عنوان «فرزندان من» می‌خوانیم:
«می‌توانم صدای فرزندانم را بشنوم
که انگلیسی را روان حرف می‌زنند
و کردی را دست‌وپاشکسته
و هرگاه ملامتشان کنم
در گوش یکدیگر خواهند گفت: خب حق دارد، کرد است دیگر!
این‌چنین بیگانه خواهم ماند در خانه خودم؟».

شرق: «باقی‌مانده وطنم» گزیده‌ای از شعر عراق معاصر است که با انتخاب و ترجمه فریده حسن‌زاده در نشر نگاه منتشر شده است. شعرهای این کتاب گزیده‌ای است از کتاب شعر عراق معاصر که در آمریکا و توسط دانشگاه میشیگان منتشر شده است. مترجم کتاب در یادداشت ابتدایی‌اش نوشته که این شعرها در عین اینکه شعرهایی سیاسی‌اند اما بسیار پرشور و پرقدرت‌اند؛ «شاعران عراقی در این اشعار وجدان فریب‌ناپذیر و شعور سرشار خود را نشان می‌دهند. آنها به هیچ‌ بهانه‌ای با استبداد، جنگ، کشت و کشتار و بت‌سازی از چهره‌های سیاسی و مذهبی همسویی نمی‌کنند. و از این جهت بسیار فراتر می‌روند از نمونه‌های بسیار خوب شعر جنگ جهانی اول و دوم». بسیاری از اشعار این کتاب واکنشی بوده‌اند به حمله آمریکا به عراق در سال 2003. در این اشعار با تبعات استبداد و جنگ روبه‌روییم و شاهد اتفاقاتی چون سقوط تندیس صدام حسین، محاکمه و اعدام او و خشونت‌ و تجاوز آمریکایی به عراق هستیم. در ابتدای کتاب متنی از دان ویچ ترجمه شده که او در بخشی از آن نوشته: «شاعران عراقی به خاطر حقایقی که با شهامت در شعر خود فاش گفته‌اند، رنج زندانی‌شدن را چشیده یا به تبعید و مرگ محکوم شده‌اند. شعر در عراق سرگرمی نیست، تقدیر پرمخاطره‌ای است که آینده این سرزمین را ورق می‌زند. شعر است که دژخیمان امروز و فردا را در عراق می‌ترساند».
«ردپای عشق در شعر زنان جهان» عنوان مجموعه‌ای از اشعار شاعران زن «از هزاره‌های قبل از میلاد تا امروز» است که با گردآوری و ترجمه فریده حسن‌زاده در نشر زرین اندیشمند منتشر شده است. از فریده حسن‌زاده پیش‌تر شعرهایی هم منتشر شده بود و اشعاری هم به زبان انگلیسی از او به چاپ رسیده است. در این مجموعه شعرهایی از حدود ۴۰ شاعر زن گردآوری شده و ویژگی مشترک شعرهای مجموعه نیز آن‌طورکه در عنوان کتاب هم دیده می‌شود، عاشقانه‌بودن آنهاست. مترجم کتاب پیش از هر شعر شاعرش را به شکل مختصر معرفی کرده و به برخی از ویژگی‌های مهم شاعر اشاره کرده است. سافو، آثروه ودا، اوتومو نو ساکانوئه، کاسا-نو-آیراتسوم، اونو نو کوماچی، آی یو سوان سی اچ، لیدی سوآ نو نی شی، آیزومی شیکیبو، شکیشی نایشینو، آکا ماهادوی، کوان تائو شنگ، گاسپارا ستامپا، الیزابت اول، آن دادلی برادستریت، لیدی مری ورت لی مونتاگیو، هوسو هونگ، الیزابت برت برانینگ، آن برونتی، الا ویلر ویلکاکس، ویتوریا آکنور پامپیچ، سارا تیز دیل، می‌سوانسن، نینا کاسین، الیزابت جنینگز، لیندا پاستن، کاملا داس، ادلیا پرادو، مارگارت اتوود، شارون الدز، لوئیز الیزابت گلوک، کرول آن دافی، لریسا شمیل، جین پوپک، سینتیا فولر، می‌می خلوتی و شومن هاردی شاعرانی هستند که شعری از آنها در این مجموعه آمده است. همین‌طور که دیده می‌شود در این مجموعه شعرهایی از شاعران زن با ملیت‌های مختلف گردآوری شده و بسیاری از آنها در اینجا چندان شناخته‌شده نیستند و از این‌رو معرفی کوتاهی که در کتاب درباره آنها نوشته شده به درک بهتر شعرها کمک می‌کند. کتاب با شعری از سافو آغاز می‌شود؛ شاعری که مربوط به قرن ششم قبل از میلاد است. در بخشی از معرفی او در کتاب آمده است: «این شاعره را قرون متمادی به جرم بی‌پروایی در عشق و دلدادگی نادیده گرفتند و پوشیده در غبار غرض‌ورزی‌های مردم‌سالاری به دست فراموشی سپردند؛ با دست‌نوشته‌های پاره، پراکنده و مدفون در شنزاران، در شب ظلمانی مقبره‌های مصری، او را، این زن را، این شاعر را محروم کردند از اشعارش، از حقیقت تاریخی‌اش. نویسندگان مدرن معاصر نیز با تبعید او به انزوای افسانه‌ها و اساطیر، آخرین ارتباط او را با بودگان بریدند. پیرامون زندگی او چه در زمان حیاتش و چه بعد از آن شایعات بسیاری ساخته و پرداخته‌اند اما دو‌هزار‌و 500 سال بعد از مرگش، ابیات اندکی که از ۹ جلد کتاب اشعارش باقی مانده‌اند، قدرت آفرینندگی او را برملا می‌کنند و او را به عنوان نخستین شاعره مدرن جهان به ما می‌شناسانند». همان‌طور که گفته شد، در این کتاب شعرهایی از شاعرانی از کشورهای مختلف از گذشته تا امروز انتخاب شده و آخرین شاعری که شعری از او در کتاب دیده می‌شود، شومن هاردی، شاعر و نقاش معاصر کردی‌الاصلی است که متولد سلیمانیه عراق است. چند شعر کوتاه از او در کتاب ترجمه شده که در یکی از آنها با عنوان «فرزندان من» می‌خوانیم:
«می‌توانم صدای فرزندانم را بشنوم
که انگلیسی را روان حرف می‌زنند
و کردی را دست‌وپاشکسته
و هرگاه ملامتشان کنم
در گوش یکدیگر خواهند گفت: خب حق دارد، کرد است دیگر!
این‌چنین بیگانه خواهم ماند در خانه خودم؟».

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.