تغییر مهم اقتصادی در زندگی ایرانی
صالح نیکبخت
در هفتهای که گذشت به سیاق همیشه مدتی از وقتم را مشغول خواندن اخبار کشور عزیزمان ایران بودم؛ خبرهای ناراحتکنندهای که شاید کنار هم قراردادنشان تصویری درستتر را از آنچه امروز در کشورمان جریان دارد، بسازد. آقای فرشاد مؤمنی که از اقتصاددانهای برجسته کشورمان هستند، هفته گذشته آمار تکاندهندهای را منتشر کردند که شنیدن و خواندنش برای من سخت بود. نمیدانم این خبر با مسئولان کشورمان چه کرده و واکنش آنها به این خبر چگونه بود؟ فرشاد مؤمنی در یک سخنرانی در دانشگاه علامه طباطبایی گفته بود: «آیا شهروندان گرامی و حکومتگران میدانند که در بدترین سالهای جنگ براساس گزارشهای رسمی بانک مرکزی و مرکز آمار، خانوادههای این مملکت سالانه ۱۲۲ کیلوگرم گوشت قرمز مصرف کردهاند و این میزان الان به شش تا هفت کیلوگرم در سال رسیده است؟ واقعا شما اینها را میخواستید؟ این میزان سهلانگاری و بیتوجهی نسبت به سیاستهای تورمزا و توسل به پنهانکاری و فریب و بازیچه رباخوارها و دلالها شدن برای حکومت چه عاقبتی را پیش خواهد آورد؟». گزارش دکتر فرشاد مؤمنی درخصوص مقایسه مصرف سالانه یک خانواده در دوران جنگ هشتساله ایران و عراق و امروز زنگی است که ناشنیدن آن از طریق حکمرانان کشور کیان ملک و ملت را به لرزه درمیآورد. این مطلب که در آن شرایط محنتبار جنگ هر خانواده ایرانی در طول سال ۱۲۲ کیلوگرم گوشت مصرف میکرد و امروز مصرف گوشت یک خانواده به هفت کیلوگرم، یعنی کمتر از یکبیستم آن رسیده است، اگر دل هر انسان را به درد نیاورد، باید شعر سعدی را برایش خواند که: «تو کز محنت دیگران بیغمی/ نشاید که نامت نهند آدمی». پر واضح است که مصرف گوشت و محصولات پروتئینی سهم مهمی در سبد غذایی خانوارهای ایرانی دارد و چنین کاهش عجیبی در مدت ۳۲ سال مردم را در وضعیت بخور و نمیری قرار داده است. آیا ما اکنون در وضعیتی مشابه کره شمالی قرار داریم؟ آیا باید به دور کشور گتو (حصار) بکشیم و مردم را تسلیم محض تصمیمات حکمرانان بدانیم؟ البته این تنها گوشت نیست که از سبد خانوادهها حذف شده است. در خبرها آمده بود که در شب یلدا هم خرید میوه ۳۰ درصد کاهش پیدا کرده است. به نظر میرسد این بحرانهای اقتصادی و تنگناهای معیشتی همه جنبههای زندگی ایرانیها را تحت تأثیر قرار داده و به محاق برده است. از سلامت آنها که با حذف اقلام اساسی با تهدید جدیای مواجه شده، تا فرهنگ و تاریخ آنها که تحت تأثیر این فشارها ممکن است به ورطه فراموشی برود. چنانکه شب یلدا هم در هفتهای که گذشت با بسامد کمتری در میان خانوادههای ایرانی گرامی داشته شد که مشکلات اقتصادی تنها دلیل آن بود. علت این وضعیت کاملا آشکار است. ارزش پول ملی ما نسبت به 10 سال پیش به یکسیام رسیده است و این مسئله تأثیرش را بر زندگی مردم به صورت آشکاری میگذارد. در چنین شرایطی عجیب نیست که پیشنهاد چند سال پیش امام جمعه مشهد به واقعیتی تکراری در زندگی ایرانیها بدل شود که خورش نان مردم ایران تنها اشکنه باشد! مانند یک بلوک دومینو که افتادنش سایر اجزا را هم تغییر میدهد، این تغییر مهم در زندگی ایرانی سایر اجزای آن را هم تحت تأثیر قرار میدهد. واضح است که در چنین شرایطی حیات اجتماعی انسان در کشور ما در معرض آسیب قرار میگیرد و جرائم خیابانی از قبیل سرقت، کیفقابی و ربودن موبایل افزایش مییابد. حتی مسئله در سطوحی دیگر هم دیده شده و از دزدیدن درِ چاههای فاضلاب تا میلگردهای تیرهای برق و سنگ قبر هم در این روزها به رویدادی طبیعی و نرمال در کشور تبدیل شده است. واقعیت این است که اگر نیروهای پلیس آمارهای دقیق میزان دزدی و سرقت در کشور را درحالحاضر بیان کنند، احتمالا تصوری که از امنیت در ذهن خانوادههای ایرانی شکل گرفته، از میان میرود و حتی کسی جرئت نمیکند فرزندانش را به پارک و تفرجگاههای شهری ببرد. در چنین جایی است که توصیه و برنامه شهردار تهران قطعا به کار میآید که کودکان را برای تفریح به بهشت زهرا ببریم. در چنین جایی است که احتمالا کودکان امروز میتوانند از درددلهای خودشان بگویند. از مسئولانی که فرزندانشان در سوئیس و کانادا زندگی میکنند؛ اما شرایط را برای آنها طوری رقم زدهاند که سر از بهشت زهرا گردی درآوردهاند.
در هفتهای که گذشت به سیاق همیشه مدتی از وقتم را مشغول خواندن اخبار کشور عزیزمان ایران بودم؛ خبرهای ناراحتکنندهای که شاید کنار هم قراردادنشان تصویری درستتر را از آنچه امروز در کشورمان جریان دارد، بسازد. آقای فرشاد مؤمنی که از اقتصاددانهای برجسته کشورمان هستند، هفته گذشته آمار تکاندهندهای را منتشر کردند که شنیدن و خواندنش برای من سخت بود. نمیدانم این خبر با مسئولان کشورمان چه کرده و واکنش آنها به این خبر چگونه بود؟ فرشاد مؤمنی در یک سخنرانی در دانشگاه علامه طباطبایی گفته بود: «آیا شهروندان گرامی و حکومتگران میدانند که در بدترین سالهای جنگ براساس گزارشهای رسمی بانک مرکزی و مرکز آمار، خانوادههای این مملکت سالانه ۱۲۲ کیلوگرم گوشت قرمز مصرف کردهاند و این میزان الان به شش تا هفت کیلوگرم در سال رسیده است؟ واقعا شما اینها را میخواستید؟ این میزان سهلانگاری و بیتوجهی نسبت به سیاستهای تورمزا و توسل به پنهانکاری و فریب و بازیچه رباخوارها و دلالها شدن برای حکومت چه عاقبتی را پیش خواهد آورد؟». گزارش دکتر فرشاد مؤمنی درخصوص مقایسه مصرف سالانه یک خانواده در دوران جنگ هشتساله ایران و عراق و امروز زنگی است که ناشنیدن آن از طریق حکمرانان کشور کیان ملک و ملت را به لرزه درمیآورد. این مطلب که در آن شرایط محنتبار جنگ هر خانواده ایرانی در طول سال ۱۲۲ کیلوگرم گوشت مصرف میکرد و امروز مصرف گوشت یک خانواده به هفت کیلوگرم، یعنی کمتر از یکبیستم آن رسیده است، اگر دل هر انسان را به درد نیاورد، باید شعر سعدی را برایش خواند که: «تو کز محنت دیگران بیغمی/ نشاید که نامت نهند آدمی». پر واضح است که مصرف گوشت و محصولات پروتئینی سهم مهمی در سبد غذایی خانوارهای ایرانی دارد و چنین کاهش عجیبی در مدت ۳۲ سال مردم را در وضعیت بخور و نمیری قرار داده است. آیا ما اکنون در وضعیتی مشابه کره شمالی قرار داریم؟ آیا باید به دور کشور گتو (حصار) بکشیم و مردم را تسلیم محض تصمیمات حکمرانان بدانیم؟ البته این تنها گوشت نیست که از سبد خانوادهها حذف شده است. در خبرها آمده بود که در شب یلدا هم خرید میوه ۳۰ درصد کاهش پیدا کرده است. به نظر میرسد این بحرانهای اقتصادی و تنگناهای معیشتی همه جنبههای زندگی ایرانیها را تحت تأثیر قرار داده و به محاق برده است. از سلامت آنها که با حذف اقلام اساسی با تهدید جدیای مواجه شده، تا فرهنگ و تاریخ آنها که تحت تأثیر این فشارها ممکن است به ورطه فراموشی برود. چنانکه شب یلدا هم در هفتهای که گذشت با بسامد کمتری در میان خانوادههای ایرانی گرامی داشته شد که مشکلات اقتصادی تنها دلیل آن بود. علت این وضعیت کاملا آشکار است. ارزش پول ملی ما نسبت به 10 سال پیش به یکسیام رسیده است و این مسئله تأثیرش را بر زندگی مردم به صورت آشکاری میگذارد. در چنین شرایطی عجیب نیست که پیشنهاد چند سال پیش امام جمعه مشهد به واقعیتی تکراری در زندگی ایرانیها بدل شود که خورش نان مردم ایران تنها اشکنه باشد! مانند یک بلوک دومینو که افتادنش سایر اجزا را هم تغییر میدهد، این تغییر مهم در زندگی ایرانی سایر اجزای آن را هم تحت تأثیر قرار میدهد. واضح است که در چنین شرایطی حیات اجتماعی انسان در کشور ما در معرض آسیب قرار میگیرد و جرائم خیابانی از قبیل سرقت، کیفقابی و ربودن موبایل افزایش مییابد. حتی مسئله در سطوحی دیگر هم دیده شده و از دزدیدن درِ چاههای فاضلاب تا میلگردهای تیرهای برق و سنگ قبر هم در این روزها به رویدادی طبیعی و نرمال در کشور تبدیل شده است. واقعیت این است که اگر نیروهای پلیس آمارهای دقیق میزان دزدی و سرقت در کشور را درحالحاضر بیان کنند، احتمالا تصوری که از امنیت در ذهن خانوادههای ایرانی شکل گرفته، از میان میرود و حتی کسی جرئت نمیکند فرزندانش را به پارک و تفرجگاههای شهری ببرد. در چنین جایی است که توصیه و برنامه شهردار تهران قطعا به کار میآید که کودکان را برای تفریح به بهشت زهرا ببریم. در چنین جایی است که احتمالا کودکان امروز میتوانند از درددلهای خودشان بگویند. از مسئولانی که فرزندانشان در سوئیس و کانادا زندگی میکنند؛ اما شرایط را برای آنها طوری رقم زدهاند که سر از بهشت زهرا گردی درآوردهاند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.