|

مخالفت با واکسیناسیون پیوند منافع و عقاید

روز شنبه گزارشی در روزنامه همشهری به چاپ رسید که نشان از زنده‌بودن روزنامه‌نگاری گزارشی تحقیقی دارد و موضوع آن نیز جدی است و می‌تواند روشن‌کننده ابعاد بسیاری دیگر از سوژه‌های مشابه باشد. در این گزارش، ادعا شده پشت‌ پرده واکسن‌ستیزی، تجارت میلیاردی داروهای طب سنتی خوابیده است. عقاید عموما به منافع گره خورده‌اند و جایی که دشواری در دریافتن هدف و اثر یک عقیده وجود دارد، بد نیست دنبال سرنخ منافع گره‌خورده با آن رفت. این گزارش در مطلع خود تصویری ترسیم می‌کند: گروه چند‌میلیون‌نفری فعال در فضای مجازی، تعدادی پزشک و فعال طب سنتی، گروهی تریبون‌به‌دست و افرادی که فریب خورده‌اند؛ این خلاصه فعالیت شبکه‌ای علیه تزریق واکسن کرونا در ایران است. خبرهایی که نشان می‌دهد افرادی کاسب، با صرف هزینه‌های کلان، تبلیغات علیه تزریق واکسن کرونا را در دست گرفته‌اند تا به سودهای میلیاردی از فروش داروهای گیاهی‌شان برسند؛ داروهایی که مورد تأیید سازمان غذا و دارو نیست و حتی گفته می‌شود مصرف آن مضر است. این گروه از ابتدای شیوع کرونا تاکنون کاسبی درخور توجهی برای فروش محصولات‌ خود به راه‌ انداخته‌اند. فعالیت این گروه‌ها در فضای مجازی نیز شایان توجه است؛ به‌طوری‌که نتیجه یک پژوهش نشان داده آنها یک شبکه اجتماعی داخلی با سه میلیون دنبال‌کننده در دست دارند و از آن طریق فیلم‌ها و خبرهای ضدواکسنی درباره عوارض و مضرات تزریق واکسن را منتشر می‌کنند. همچنین یکی از تریبون‌های آنها، نشریه‌ای بود که در آن اقدام به انتشار اخبار ضدواکسن می‌کردند. با پیگیری‌های وزارت بهداشت و از طریق ستاد ملی مقابله با کرونا، با این نشریه برخورد قضائی شد. برخی هم به گروهی پول می‌دهند تا علیه واکسن تبلیغ و در تجمع‌ها شرکت کنند. سپس سراغ کارشناسان می‌رود. بررسی‌ها نشان می‌دهد بیشتر کسانی که در فضای مجازی علیه واکسن‌ها تولید محتوا و به‌صورت ساختاریافته فعالیت می‌کنند، اهداف از پیش تعیین‌شده‌‌ای دارند. بررسی بسیاری از محتواهای تولیدشده از سوی آنها در نهایت به سمت تبلیغ داروهایی است که مطالعات تأیید‌‌شده ندارند و حتی گفته می‌شود برای سلامت مضر هستند. اینها را احمد مهری، اپیدمیولوژیست و کارشناس بهداشت عمومی که در زمینه فعالیت واکسن‌ستیزان فعالیت می‌کند، می‌گوید. این کارشناس معتقد است: «ما با افراد معدودی مواجهیم که مدرک مرتبط با رشته‌های پزشکی دارند، اما باز هم علیه واکسن‌ها اظهارنظر می‌کنند. بیشتر مباحث مطرح‌شده از سوی آنها، در پایین‌ترین سطح از توجیهات قرار دارد. همچنین بر اساس مطالعاتی که انجام داده‌ایم، مشخص شده بیشتر سرگروه‌های جریان مخالفت با واکسن‌ها، اغلب با تولیدکنندگان داروهایی ارتباط دارند که درباره محصولات آنها هیچ‌گونه مطالعات بالینی مورد تأییدی وجود ندارد. آنها با این روش، دنبال فضایی برای جذب مشتری و فروش محصولات‌ خود هستند. آنها به مردم می‌گویند واکسن نزنید و سپس با تبلیغ داروهایشان، اعلام می‌کنند از طریق همین داروها می‌توانند سیستم ایمنی بدنشان را تقویت یا میزان استرس‌شان را کم کنند. گروهی از افراد هم فریب این اظهارنظرها را می‌خورند و هزینه‌های کلان برای خرید داروهایی می‌دهند که هیچ منفعتی برای سلامتی‌شان ندارد». مهری یکی از چالش‌های موجود برای پاسخ‌گویی به دلایل ضدواکسن‌ها را فرصت کم در رسانه‌ می‌‌داند و تأکید می‌کند: «در یکی از جلسات، مخالفان واکسن 53 گزاره به‌عنوان دلایل رد واکسن مطرح کردند. بیش از 40 مورد از موارد مطرح‌شده را می‌توان از طریق علم اپیدمیولوژی به‌طور قانع‌کننده پاسخ داد، اما نیاز به زمان دارد و نمی‌توان تنها در دو دقیقه این مباحث را جمع‌بندی کرد» و نظر کارشناسی دیگر را می‌آورد که مخالف است و می‌گوید: «نمی‌توان به‌صراحت گفت تمام فعالیت‌های ضدواکسن، صرفا برای کسب منافع اقتصادی است. برخی از این افراد از دل و جان در تبلیغ علیه واکسن‌ها مایه گذاشته‌اند و هزینه می‌کنند. این افراد درباره واکسن کرونا دچار فریب علمی شده‌اند و دیدگاه‌شان در مقطع کنونی، دستاوردی جز ضرر برای سلامتی جامعه ندارد؛ چراکه ما با بیماری‌ای مواجهیم که حداقل در مقطع کنونی، واکسن به‌عنوان اصلی‌ترین عامل کاهش مرگ و ابتلای شدید به آن مطرح است». او درباره تمرکز گروهی از واکسن‌ستیزان بر باورهای سنتی افراد برای قانع‌کردن‌ آنها به واکسن‌نزدن، می‌گوید: «درست یا نادرست، طب سنتی بیشتر خاستگاه سنتی دارد و جامعه سنتی به آن اعتقاد دارند؛ البته مطالعات میدانی دقیقی در‌این‌باره وجود ندارد و این‌گونه هم نیست که افراد متدین و مذهبی بیشتر مخالف واکسن باشند»‌. متن کامل این گزارش را می‌توان به شکل آنلاین و در وب‌سایت همشهری مطالعه کرد.

روز شنبه گزارشی در روزنامه همشهری به چاپ رسید که نشان از زنده‌بودن روزنامه‌نگاری گزارشی تحقیقی دارد و موضوع آن نیز جدی است و می‌تواند روشن‌کننده ابعاد بسیاری دیگر از سوژه‌های مشابه باشد. در این گزارش، ادعا شده پشت‌ پرده واکسن‌ستیزی، تجارت میلیاردی داروهای طب سنتی خوابیده است. عقاید عموما به منافع گره خورده‌اند و جایی که دشواری در دریافتن هدف و اثر یک عقیده وجود دارد، بد نیست دنبال سرنخ منافع گره‌خورده با آن رفت. این گزارش در مطلع خود تصویری ترسیم می‌کند: گروه چند‌میلیون‌نفری فعال در فضای مجازی، تعدادی پزشک و فعال طب سنتی، گروهی تریبون‌به‌دست و افرادی که فریب خورده‌اند؛ این خلاصه فعالیت شبکه‌ای علیه تزریق واکسن کرونا در ایران است. خبرهایی که نشان می‌دهد افرادی کاسب، با صرف هزینه‌های کلان، تبلیغات علیه تزریق واکسن کرونا را در دست گرفته‌اند تا به سودهای میلیاردی از فروش داروهای گیاهی‌شان برسند؛ داروهایی که مورد تأیید سازمان غذا و دارو نیست و حتی گفته می‌شود مصرف آن مضر است. این گروه از ابتدای شیوع کرونا تاکنون کاسبی درخور توجهی برای فروش محصولات‌ خود به راه‌ انداخته‌اند. فعالیت این گروه‌ها در فضای مجازی نیز شایان توجه است؛ به‌طوری‌که نتیجه یک پژوهش نشان داده آنها یک شبکه اجتماعی داخلی با سه میلیون دنبال‌کننده در دست دارند و از آن طریق فیلم‌ها و خبرهای ضدواکسنی درباره عوارض و مضرات تزریق واکسن را منتشر می‌کنند. همچنین یکی از تریبون‌های آنها، نشریه‌ای بود که در آن اقدام به انتشار اخبار ضدواکسن می‌کردند. با پیگیری‌های وزارت بهداشت و از طریق ستاد ملی مقابله با کرونا، با این نشریه برخورد قضائی شد. برخی هم به گروهی پول می‌دهند تا علیه واکسن تبلیغ و در تجمع‌ها شرکت کنند. سپس سراغ کارشناسان می‌رود. بررسی‌ها نشان می‌دهد بیشتر کسانی که در فضای مجازی علیه واکسن‌ها تولید محتوا و به‌صورت ساختاریافته فعالیت می‌کنند، اهداف از پیش تعیین‌شده‌‌ای دارند. بررسی بسیاری از محتواهای تولیدشده از سوی آنها در نهایت به سمت تبلیغ داروهایی است که مطالعات تأیید‌‌شده ندارند و حتی گفته می‌شود برای سلامت مضر هستند. اینها را احمد مهری، اپیدمیولوژیست و کارشناس بهداشت عمومی که در زمینه فعالیت واکسن‌ستیزان فعالیت می‌کند، می‌گوید. این کارشناس معتقد است: «ما با افراد معدودی مواجهیم که مدرک مرتبط با رشته‌های پزشکی دارند، اما باز هم علیه واکسن‌ها اظهارنظر می‌کنند. بیشتر مباحث مطرح‌شده از سوی آنها، در پایین‌ترین سطح از توجیهات قرار دارد. همچنین بر اساس مطالعاتی که انجام داده‌ایم، مشخص شده بیشتر سرگروه‌های جریان مخالفت با واکسن‌ها، اغلب با تولیدکنندگان داروهایی ارتباط دارند که درباره محصولات آنها هیچ‌گونه مطالعات بالینی مورد تأییدی وجود ندارد. آنها با این روش، دنبال فضایی برای جذب مشتری و فروش محصولات‌ خود هستند. آنها به مردم می‌گویند واکسن نزنید و سپس با تبلیغ داروهایشان، اعلام می‌کنند از طریق همین داروها می‌توانند سیستم ایمنی بدنشان را تقویت یا میزان استرس‌شان را کم کنند. گروهی از افراد هم فریب این اظهارنظرها را می‌خورند و هزینه‌های کلان برای خرید داروهایی می‌دهند که هیچ منفعتی برای سلامتی‌شان ندارد». مهری یکی از چالش‌های موجود برای پاسخ‌گویی به دلایل ضدواکسن‌ها را فرصت کم در رسانه‌ می‌‌داند و تأکید می‌کند: «در یکی از جلسات، مخالفان واکسن 53 گزاره به‌عنوان دلایل رد واکسن مطرح کردند. بیش از 40 مورد از موارد مطرح‌شده را می‌توان از طریق علم اپیدمیولوژی به‌طور قانع‌کننده پاسخ داد، اما نیاز به زمان دارد و نمی‌توان تنها در دو دقیقه این مباحث را جمع‌بندی کرد» و نظر کارشناسی دیگر را می‌آورد که مخالف است و می‌گوید: «نمی‌توان به‌صراحت گفت تمام فعالیت‌های ضدواکسن، صرفا برای کسب منافع اقتصادی است. برخی از این افراد از دل و جان در تبلیغ علیه واکسن‌ها مایه گذاشته‌اند و هزینه می‌کنند. این افراد درباره واکسن کرونا دچار فریب علمی شده‌اند و دیدگاه‌شان در مقطع کنونی، دستاوردی جز ضرر برای سلامتی جامعه ندارد؛ چراکه ما با بیماری‌ای مواجهیم که حداقل در مقطع کنونی، واکسن به‌عنوان اصلی‌ترین عامل کاهش مرگ و ابتلای شدید به آن مطرح است». او درباره تمرکز گروهی از واکسن‌ستیزان بر باورهای سنتی افراد برای قانع‌کردن‌ آنها به واکسن‌نزدن، می‌گوید: «درست یا نادرست، طب سنتی بیشتر خاستگاه سنتی دارد و جامعه سنتی به آن اعتقاد دارند؛ البته مطالعات میدانی دقیقی در‌این‌باره وجود ندارد و این‌گونه هم نیست که افراد متدین و مذهبی بیشتر مخالف واکسن باشند»‌. متن کامل این گزارش را می‌توان به شکل آنلاین و در وب‌سایت همشهری مطالعه کرد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.