|

حکومت نوستالژی

مرضیه رسولی : بین تقویم‌های مختلف و متنوعی که برای سال 1393 آمده آن تقویمی را انتخاب می‌کنم که هرروز را در صفحه مستقلی مشخص کرده، جا برای نوشتن دارد، خوش‌دست و خوش‌قواره است و شیرازه‌اش بعد از یک‌ماه متلاشی نمی‌شود. تقویم‌هایی با این مشخصات کم نیستند اما من سراغ آن تقویمی می‌روم که ورق‌هایش مثل دفترمشق‌های مدرسه خط‌کشی شده. خط‌های بی‌شمار آبی کمرنگ که به موازات هم کل برگه را پر کرده‌اند. تولیدکننده دست روی جای خوبی گذاشته؛ روی خاطراتم، روی آن چیزی که به آن نوستالژی می‌گویند. کاسب‌ها بیشتر از همیشه یاد نوستالژی افتاده‌‌اند و فهمیده‌اند بازارش داغ‌داغ است و هرروز به خیل تاجران نوستالژی اضافه می‌شود. به‌تازگی مغازه‌هایی را دیده‌ام که اسم خود را «دهه 60» گذاشته‌اند و به عرضه محصولاتی که سه‌دهه پیش تولید می‌شد مشغولند. مثلا می‌گویند اینجا سوسیس در نان بولکی سفید عرضه می‌شود؛ همان نانی که در دهه60 می‌خوردید. گروه‌های موسیقی آهنگ‌های خاطره‌انگیزمان را از نوار کاست‌های منقرض شده بیرون می‌کشند و دوباره اجرا می‌کنند. مرضیه برومند دوباره یاد مدرسه موش‌ها افتاده و می‌خواهد شخصیت‌هایش را زنده کند، تلویزیون برنامه‌های مفصلی که یادآور دهه60 است پخش می‌کند. این کلمه حتی وارد ترانه خواننده محبوبمان شده است، دارد از سروکولمان بالا می‌رود و خرخره‌مان را فشار می‌دهد. کاسب‌ها در حال شخم‌زدن گذشته و پیداکردن گنجی برای فروشند، این گنج از چیپس استقلال تا چراغ گردسوز و رادیو ترانزیستوری و خانم رضایی، مجری برنامه کودک گستردگی دارد. نسخه رنگ‌ورورفته و قلابی از زندگی پیشینمان را جلو چشممان گرفته‌اند و ما هم سپاسگزار و دست‌به‌جیبیم. اتفاق قریب‌الوقوع که کشور را تهدید می‌کند این است که چینی‌ها از این ولع فروشندگان و خریداران ایرانی آگاه شوند و کامیون کامیون نوستالژی از چین به مقصد ایران روان کنند. تجارت نوستالژی راحت و پرسود و پرطرفدار است، دیگر لازم نیست تولیدکننده برای تولید محصول جدید، به خودش زحمت دهد و تولید را عقب بیندازد و دست آخر هم بنشیند منتظر که آیا محصول به مذاق مخاطبش خوش می‌آید یا نه. نوستالژی امتحانش را پس داده و فقط یک کالا نیست، عاطفه زیادی همراهش است و آدم‌ها نمی‌توانند به خاطرات خود، به گذشته شیرین و دست‌نیافتنی خود خیانت کنند و بی‌خیال از آن عبور کنند، مثلا من نمی‌توانم تقویم با خط‌های آبی کمرنگ را نادیده بگیرم و تقویم دیگری که رنگ‌وبوی دیروز را ندارد، بخرم. فقدان یک‌چیز، باعث تکاملش می‌شود، چون از جلو چشم کنار می‌رود و حفره‌های خالی‌اش، ناکارآمدی‌ها و نواقصش در ذهن دوستدارانش پر می‌شود. قانونی پنهان و نانوشته وجود دارد که می‌گوید آنچه دم‌دستی است، کامل نیست، یک دلیلش این است که نتوانسته از وسوسه‌بودن رها شود. وقتی چیزی را که عمرش را کرده و رفته و در ذهن ما هم به تکامل رسیده، دوباره نبش‌قبر می‌کنند و جلو چشم ما می‌آورند و زندگی مصنوعی به آن می‌بخشند، مصنوعی‌بودن این زندگی و بنجل‌بودنش از تمامی‌اش پیداست.
مرضیه رسولی : بین تقویم‌های مختلف و متنوعی که برای سال 1393 آمده آن تقویمی را انتخاب می‌کنم که هرروز را در صفحه مستقلی مشخص کرده، جا برای نوشتن دارد، خوش‌دست و خوش‌قواره است و شیرازه‌اش بعد از یک‌ماه متلاشی نمی‌شود. تقویم‌هایی با این مشخصات کم نیستند اما من سراغ آن تقویمی می‌روم که ورق‌هایش مثل دفترمشق‌های مدرسه خط‌کشی شده. خط‌های بی‌شمار آبی کمرنگ که به موازات هم کل برگه را پر کرده‌اند. تولیدکننده دست روی جای خوبی گذاشته؛ روی خاطراتم، روی آن چیزی که به آن نوستالژی می‌گویند. کاسب‌ها بیشتر از همیشه یاد نوستالژی افتاده‌‌اند و فهمیده‌اند بازارش داغ‌داغ است و هرروز به خیل تاجران نوستالژی اضافه می‌شود. به‌تازگی مغازه‌هایی را دیده‌ام که اسم خود را «دهه 60» گذاشته‌اند و به عرضه محصولاتی که سه‌دهه پیش تولید می‌شد مشغولند. مثلا می‌گویند اینجا سوسیس در نان بولکی سفید عرضه می‌شود؛ همان نانی که در دهه60 می‌خوردید. گروه‌های موسیقی آهنگ‌های خاطره‌انگیزمان را از نوار کاست‌های منقرض شده بیرون می‌کشند و دوباره اجرا می‌کنند. مرضیه برومند دوباره یاد مدرسه موش‌ها افتاده و می‌خواهد شخصیت‌هایش را زنده کند، تلویزیون برنامه‌های مفصلی که یادآور دهه60 است پخش می‌کند. این کلمه حتی وارد ترانه خواننده محبوبمان شده است، دارد از سروکولمان بالا می‌رود و خرخره‌مان را فشار می‌دهد. کاسب‌ها در حال شخم‌زدن گذشته و پیداکردن گنجی برای فروشند، این گنج از چیپس استقلال تا چراغ گردسوز و رادیو ترانزیستوری و خانم رضایی، مجری برنامه کودک گستردگی دارد. نسخه رنگ‌ورورفته و قلابی از زندگی پیشینمان را جلو چشممان گرفته‌اند و ما هم سپاسگزار و دست‌به‌جیبیم. اتفاق قریب‌الوقوع که کشور را تهدید می‌کند این است که چینی‌ها از این ولع فروشندگان و خریداران ایرانی آگاه شوند و کامیون کامیون نوستالژی از چین به مقصد ایران روان کنند. تجارت نوستالژی راحت و پرسود و پرطرفدار است، دیگر لازم نیست تولیدکننده برای تولید محصول جدید، به خودش زحمت دهد و تولید را عقب بیندازد و دست آخر هم بنشیند منتظر که آیا محصول به مذاق مخاطبش خوش می‌آید یا نه. نوستالژی امتحانش را پس داده و فقط یک کالا نیست، عاطفه زیادی همراهش است و آدم‌ها نمی‌توانند به خاطرات خود، به گذشته شیرین و دست‌نیافتنی خود خیانت کنند و بی‌خیال از آن عبور کنند، مثلا من نمی‌توانم تقویم با خط‌های آبی کمرنگ را نادیده بگیرم و تقویم دیگری که رنگ‌وبوی دیروز را ندارد، بخرم. فقدان یک‌چیز، باعث تکاملش می‌شود، چون از جلو چشم کنار می‌رود و حفره‌های خالی‌اش، ناکارآمدی‌ها و نواقصش در ذهن دوستدارانش پر می‌شود. قانونی پنهان و نانوشته وجود دارد که می‌گوید آنچه دم‌دستی است، کامل نیست، یک دلیلش این است که نتوانسته از وسوسه‌بودن رها شود. وقتی چیزی را که عمرش را کرده و رفته و در ذهن ما هم به تکامل رسیده، دوباره نبش‌قبر می‌کنند و جلو چشم ما می‌آورند و زندگی مصنوعی به آن می‌بخشند، مصنوعی‌بودن این زندگی و بنجل‌بودنش از تمامی‌اش پیداست.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.