|

موسیقی؛ درمان و دغدغه‌ای طبیبانه

عبدالرضا ناصرمقدسی متخصص مغز و اعصاب

سخنان یکی از نمایندگان محترم مجلس درمورد آلات موسیقی و اینکه هر کس در این مورد نظری دیگر دارد از ایران برود، واکنش‌های زیادی را در سطح جامعه برانگیخت. گفتنی‌ها گفته شد. نکته‌ای که من می‌خواهم در اینجا عنوان کنم اهمیت موسیقی و به‌طور کلی هنر در ارتقا و شکل‌گیری فرهنگ یک جامعه است. فرهنگی که فقط متکی بر رزق روزانه باشد و به مسائل متعالی همانند موسیقی و شعر و نقاشی و سینما و... فکر نکند، فرهنگی مرده است و آینده‌ای جز فروپاشی نخواهد داشت. فرهنگی زنده است که لبریز از هنر و شعر و نوای موسیقی باشد. این نکته‌ای است که متأسفانه این روزها نه‌تنها سیاست‌مداران و مسئولان مملکت بدان توجهی ندارند بلکه مردم عادی نیز به دلیل مشغله‌های بسیار از آن غافل‌اند. درحالی‌که وقتی غذای روح نباشد غذای جسم نیز آن‌قدر بی‌توان و بی‌بنیه می‌شود که دیگر نمی‌توان در زندگانی انسان‌ها معنایی یافت. اینجاست که دغدغه‌ای طبیبانه نیز نقش می‌گیرد: اینکه روح بیمار جامعه بیش از پیش به‌ سوی فروپاشی و انهدام می‌رود. موسیقی همواره با انسان بوده و اتفاقا فلات قاره ایران نیز یکی از مهدهای اصلی آن بوده است. یکی از اولین نت‌های بازسازی‌شده مربوط به تمدن عیلامی است. مجسمه‌هایی از نوازندگان که در حال نواختن ساز هستند در این تمدن یافت شده است. همچنین در نقشی مربوط به این تمدن چندین نفر در حال نواختن سازهای مختلف هستند که نشان‌دهنده وجود نوعی ارکستر در این تمدن است. شاید اوج شکوه موسیقیایی ایران در دوران پیش از اسلام را بتوان در دوره ساسانیان مشاهده کرد. وجود چهره شناخته‌شده‌ای چون باربد نشان از اهمیت والای موسیقی در این دوره دارد. بعد از اسلام نیز موسیقی ارج بسیاری در نزد متفکران این سرزمین داشته و فیلسوفی بزرگ همچون فارابی خود موسیقی‌دانی بزرگ نیز بوده است. کتاب «موسیقی کبیر» وی شاهکاری در علم موسیقی به‌شمار می‌رود. این مثال‌ها همه نشان از اهمیت موسیقی در رشد یک فرهنگ دارد. نمی‌توان فرهنگی را بدون موسیقی تصور کرد. موسیقی زبانی جهانی است که انسان‌ها را به هم نزدیک کرده و ورای اختلافات نژادی و زبانی و ... ارزش‌های مشترک آنها را یادآور می‌شود. به‌غیر از این موسیقی ارزش درمانی بسیاری دارد. این ارزش هم در سطح فردی و هم در سطح جمعی قابل تحلیل و بررسی است. موسیقی‌درمانی یکی از روش‌های شناخته‌شده در درمان بیماران به‌خصوص برای توان‌بخشی ذهنی و جسمی بوده و کسانی چون ابوعلی سینا نیز به‌صورت مفصل بدان پرداخته‌اند. اما به‌غیر از ارزش درمانی فردی، موسیقی، ارزش درمانی جمعی دارد. چیزی که خود را در ارتقای فرهنگی یک جامعه و بهبود شرایط روحی و ذهنی آن نشان می‌دهد. موسیقی و به‌طور کلی هنر می‌تواند پناهگاهی برای مردمی ‌باشد که از شرایط اجتماعی و سیاسی و اقتصادی تحت فشار و آسیب هستند. همچنین موسیقی می‌تواند عاملی برای اتحاد و یکی‌شدن محسوب شود زیرا بازتابی عمیق از فرهنگ یک سرزمین و دغدغه‌های آن است. پس مشخص است که منع‌کردن یک ملت از موسیقی و صحبت‌های این‌چنینی چه ضربه جبران‌ناپذیری به این فرهنگ و جامعه وارد خواهد کرد.

سخنان یکی از نمایندگان محترم مجلس درمورد آلات موسیقی و اینکه هر کس در این مورد نظری دیگر دارد از ایران برود، واکنش‌های زیادی را در سطح جامعه برانگیخت. گفتنی‌ها گفته شد. نکته‌ای که من می‌خواهم در اینجا عنوان کنم اهمیت موسیقی و به‌طور کلی هنر در ارتقا و شکل‌گیری فرهنگ یک جامعه است. فرهنگی که فقط متکی بر رزق روزانه باشد و به مسائل متعالی همانند موسیقی و شعر و نقاشی و سینما و... فکر نکند، فرهنگی مرده است و آینده‌ای جز فروپاشی نخواهد داشت. فرهنگی زنده است که لبریز از هنر و شعر و نوای موسیقی باشد. این نکته‌ای است که متأسفانه این روزها نه‌تنها سیاست‌مداران و مسئولان مملکت بدان توجهی ندارند بلکه مردم عادی نیز به دلیل مشغله‌های بسیار از آن غافل‌اند. درحالی‌که وقتی غذای روح نباشد غذای جسم نیز آن‌قدر بی‌توان و بی‌بنیه می‌شود که دیگر نمی‌توان در زندگانی انسان‌ها معنایی یافت. اینجاست که دغدغه‌ای طبیبانه نیز نقش می‌گیرد: اینکه روح بیمار جامعه بیش از پیش به‌ سوی فروپاشی و انهدام می‌رود. موسیقی همواره با انسان بوده و اتفاقا فلات قاره ایران نیز یکی از مهدهای اصلی آن بوده است. یکی از اولین نت‌های بازسازی‌شده مربوط به تمدن عیلامی است. مجسمه‌هایی از نوازندگان که در حال نواختن ساز هستند در این تمدن یافت شده است. همچنین در نقشی مربوط به این تمدن چندین نفر در حال نواختن سازهای مختلف هستند که نشان‌دهنده وجود نوعی ارکستر در این تمدن است. شاید اوج شکوه موسیقیایی ایران در دوران پیش از اسلام را بتوان در دوره ساسانیان مشاهده کرد. وجود چهره شناخته‌شده‌ای چون باربد نشان از اهمیت والای موسیقی در این دوره دارد. بعد از اسلام نیز موسیقی ارج بسیاری در نزد متفکران این سرزمین داشته و فیلسوفی بزرگ همچون فارابی خود موسیقی‌دانی بزرگ نیز بوده است. کتاب «موسیقی کبیر» وی شاهکاری در علم موسیقی به‌شمار می‌رود. این مثال‌ها همه نشان از اهمیت موسیقی در رشد یک فرهنگ دارد. نمی‌توان فرهنگی را بدون موسیقی تصور کرد. موسیقی زبانی جهانی است که انسان‌ها را به هم نزدیک کرده و ورای اختلافات نژادی و زبانی و ... ارزش‌های مشترک آنها را یادآور می‌شود. به‌غیر از این موسیقی ارزش درمانی بسیاری دارد. این ارزش هم در سطح فردی و هم در سطح جمعی قابل تحلیل و بررسی است. موسیقی‌درمانی یکی از روش‌های شناخته‌شده در درمان بیماران به‌خصوص برای توان‌بخشی ذهنی و جسمی بوده و کسانی چون ابوعلی سینا نیز به‌صورت مفصل بدان پرداخته‌اند. اما به‌غیر از ارزش درمانی فردی، موسیقی، ارزش درمانی جمعی دارد. چیزی که خود را در ارتقای فرهنگی یک جامعه و بهبود شرایط روحی و ذهنی آن نشان می‌دهد. موسیقی و به‌طور کلی هنر می‌تواند پناهگاهی برای مردمی ‌باشد که از شرایط اجتماعی و سیاسی و اقتصادی تحت فشار و آسیب هستند. همچنین موسیقی می‌تواند عاملی برای اتحاد و یکی‌شدن محسوب شود زیرا بازتابی عمیق از فرهنگ یک سرزمین و دغدغه‌های آن است. پس مشخص است که منع‌کردن یک ملت از موسیقی و صحبت‌های این‌چنینی چه ضربه جبران‌ناپذیری به این فرهنگ و جامعه وارد خواهد کرد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.