|

ظرفیت را افزایش دادند

امیر عربی- چشم‌پزشک

در هفته‌های اخیر صحبت‌های زیادی درباره بحث افزایش ظرفیت رشته پزشکی مطرح شده است. از یک‌سو خانواده‌های شادمان از پزشک‌پروری، در هاله‌ای از ناباوری که چگونه فرزند دلبندشان پزشک شد، در دل مهر مسئولان را می‌پرورند. از سوی دیگر مسئولان خرسند هستند که مسئله را ریشه‌ای حل کرده‌اند. در‌این‌بین عده‌ای با دهان باز و چشم گرد‌شده به فواره هوش بشری می‌نگرند که چگونه یک موضوع عمیق و چند‌لایه را می‌توان با یک تصمیم ساده حل کرد!‌ نکته مهم معطوف به عوام است که شاید از جزئیات مشکل خبردار نباشند. قضیه از این قرار است که تمایل پزشکان خصوصا متخصصان برای حضور در مناطق محروم کم شده است و علت آن هم کاملا قابل‌رؤیت و قابل‌درک است. دریافتی نازل که هم در ارزیابی مطلق، از روند تورم و گرانی عقب می‌افتد و هم در ارزیابی نسبی، در مقام قیاس با سایر مشاغل پیراپزشکی به‌‌شدت غیر‌قابل‌توجیه است، خصوصا وقتی بدانیم که یک متخصص به شکل میانگین ۱4،۱3 سال درس پزشکی خوانده و این رقم گاهی سه، چهار برابر بیشتر از مدت زمان تحصیل افرادی است که در همان بیمارستان دریافتی برابر یا بیشتر از پزشک متخصص دارند. اگر‌هم احیانا با خود می‌گویید که متخصصان تحصیل مجانی کرده‌اند و باید تاوانش را در قالب طرح بدهند، باید خاطرنشان کرد که این موضوع در مورد دوره پزشکی عمومی صدق می‌کند اما وضع طرح نیروی انسانی برای دوره تخصص در قالب تعهد خاص و در‌حالی‌که در تمام مدت تحصیل در‌حال انجام کارهای سنگین مرتبط با بیمارستان‌های شلوغ دولتی بوده‌اند و جزء اصلی و لاینفک درآمد بیمارستان‌ها بوده‌اند، شک‌ و‌ شبهه‌هایی در اذهان کنجکاو بر‌می‌انگیزد. از این مباحث ریشه‌ای بگذریم، برمی‌گردیم به همان نقطه اول، پزشکان جوان متخصص تمایل به کار در مناطق محروم ندارند. حساب این پزشکان جوان و تازه‌وارد را از پزشکان با‌تجربه با مطب‌های شلوغ و استبداد خانوادگی (همان مافیای خودمان)‌ یا پزشکان آقازاده که مشغول کار در طب آرایشی هستند، جدا کنید. از پزشکانی صحبت می‌کنیم که با بهترین نمره‌ها و رتبه‌ها از شهرستان و تهران وارد بهترین دانشگاه‌ها شدند و پس از سال‌ها هنگام خروج از در دانشگاه‌ها و بیمارستان‌ها چنان حس غربت و بیگانگی‌ای با رؤیاهایشان دارند که گویی از غار کهف خارج شده‌اند. ‌این شرایط را با شرایط حاکم در اواسط دولت یازدهم مقایسه کنید که بهبود دریافتی پزشکان طرحی سبب شده بود که برای محروم‌ترین منطقه کشور پزشکان رقابت و قرعه‌کشی می‌کردند و بعضا در‌به‌در پیگیر پارتی بودند تا دوهزار کیلومتر از خانه‌شان دور باشند. این موضوع صرفا به این دلیل بود که حقوق مناسب آن زمان باعث می‌شد پزشک جوان پس از دو سال با پس‌انداز خود، حتی در پایتخت خانه رهن کند و ازدواج کند.

البته گفتنی است که نطفه شوم این شرایط در زمان همان دولت و همان وزارت و با سرنگون‌شدن طرح تحول نظام سلامت گذاشته شد. حتما شما هم از این سطور این برداشت را کردید که راه‌حل عدم تمایل پزشکان برای کار در مناطق محروم نه از دل جلسات و برنامه‌های تلویزیونی و کمیسیون‌های منفعل بلکه از دل مرور اتفاقات همین پنج‌، شش سال گذشته درمی‌آید. بگذریم...
برگردیم به افزایش ظرفیت‌ها. ذات پزشکی و حرفه‌های درمانی به گونه‌ای است که به دلیل تخصصی و علمی بودنش چون گردابی می‌ماند که خیلی از اشتباهات و تصمیمات غلط را در خود حل می‌کند، بدون اینکه مردم و مشخصا بیماران متوجه شوند که چه بر سرشان آمده است. شاید اطمینان‌خاطر قانون‌گذار هم ریشه در همین موضوع دارد. با خود می‌گوید پزشکان را زیاد می‌کنیم، بالاخره یکی از آنها راضی می‌شود با همین دریافتی به مناطق محروم برود. مردم هم متوجه نمی‌شوند که کیفیت آموزش پزشکی شاید کم شود، زیرساخت آموزش اصولی دانشجویان پزشکی شاید فراهم نشود، دل خوش کردن به پزشکان متوسط باعث فرار و مهاجرت پزشکان نخبه‌تر شود‌ و به‌طور‌کلی کیفیت ارائه خدمت درمانی نزول کند تا جایی که در تعادل جدید بیماری‌ای که قبلا با درصد بالا درمان می‌شده، اکنون با تشخیص نامناسب و درمان غلط تبدیل به یک بیماری مخوف شود. همه اینهایی که گفتیم، در گرداب پزشکی حل می‌شود و مردم آنها را نمی‌بینند، اگر‌چه ذره‌ذره این گرداب از درون گل‌آلود می‌شود.
بحث را خلاصه کنیم و خوش‌بین‌تر باشیم. ان‌شاءالله تعداد بیشتر پزشکان، شرایط را برای اعزام آنها به مناطق محروم هموار کند و مردم این مناطق را به یکی از حقوق اساسی‌شان نزدیک کند که همان دسترسی آسان به امکانات و نیروهای درمانی کارآمد است. از طرفی همسو با افزایش ظرفیت پزشکی، ما مردم هم ظرفیتمان را بالا ببریم تا با عواقب این تصمیم در آینده راحت‌تر کنار بیايیم.

در هفته‌های اخیر صحبت‌های زیادی درباره بحث افزایش ظرفیت رشته پزشکی مطرح شده است. از یک‌سو خانواده‌های شادمان از پزشک‌پروری، در هاله‌ای از ناباوری که چگونه فرزند دلبندشان پزشک شد، در دل مهر مسئولان را می‌پرورند. از سوی دیگر مسئولان خرسند هستند که مسئله را ریشه‌ای حل کرده‌اند. در‌این‌بین عده‌ای با دهان باز و چشم گرد‌شده به فواره هوش بشری می‌نگرند که چگونه یک موضوع عمیق و چند‌لایه را می‌توان با یک تصمیم ساده حل کرد!‌ نکته مهم معطوف به عوام است که شاید از جزئیات مشکل خبردار نباشند. قضیه از این قرار است که تمایل پزشکان خصوصا متخصصان برای حضور در مناطق محروم کم شده است و علت آن هم کاملا قابل‌رؤیت و قابل‌درک است. دریافتی نازل که هم در ارزیابی مطلق، از روند تورم و گرانی عقب می‌افتد و هم در ارزیابی نسبی، در مقام قیاس با سایر مشاغل پیراپزشکی به‌‌شدت غیر‌قابل‌توجیه است، خصوصا وقتی بدانیم که یک متخصص به شکل میانگین ۱4،۱3 سال درس پزشکی خوانده و این رقم گاهی سه، چهار برابر بیشتر از مدت زمان تحصیل افرادی است که در همان بیمارستان دریافتی برابر یا بیشتر از پزشک متخصص دارند. اگر‌هم احیانا با خود می‌گویید که متخصصان تحصیل مجانی کرده‌اند و باید تاوانش را در قالب طرح بدهند، باید خاطرنشان کرد که این موضوع در مورد دوره پزشکی عمومی صدق می‌کند اما وضع طرح نیروی انسانی برای دوره تخصص در قالب تعهد خاص و در‌حالی‌که در تمام مدت تحصیل در‌حال انجام کارهای سنگین مرتبط با بیمارستان‌های شلوغ دولتی بوده‌اند و جزء اصلی و لاینفک درآمد بیمارستان‌ها بوده‌اند، شک‌ و‌ شبهه‌هایی در اذهان کنجکاو بر‌می‌انگیزد. از این مباحث ریشه‌ای بگذریم، برمی‌گردیم به همان نقطه اول، پزشکان جوان متخصص تمایل به کار در مناطق محروم ندارند. حساب این پزشکان جوان و تازه‌وارد را از پزشکان با‌تجربه با مطب‌های شلوغ و استبداد خانوادگی (همان مافیای خودمان)‌ یا پزشکان آقازاده که مشغول کار در طب آرایشی هستند، جدا کنید. از پزشکانی صحبت می‌کنیم که با بهترین نمره‌ها و رتبه‌ها از شهرستان و تهران وارد بهترین دانشگاه‌ها شدند و پس از سال‌ها هنگام خروج از در دانشگاه‌ها و بیمارستان‌ها چنان حس غربت و بیگانگی‌ای با رؤیاهایشان دارند که گویی از غار کهف خارج شده‌اند. ‌این شرایط را با شرایط حاکم در اواسط دولت یازدهم مقایسه کنید که بهبود دریافتی پزشکان طرحی سبب شده بود که برای محروم‌ترین منطقه کشور پزشکان رقابت و قرعه‌کشی می‌کردند و بعضا در‌به‌در پیگیر پارتی بودند تا دوهزار کیلومتر از خانه‌شان دور باشند. این موضوع صرفا به این دلیل بود که حقوق مناسب آن زمان باعث می‌شد پزشک جوان پس از دو سال با پس‌انداز خود، حتی در پایتخت خانه رهن کند و ازدواج کند.

البته گفتنی است که نطفه شوم این شرایط در زمان همان دولت و همان وزارت و با سرنگون‌شدن طرح تحول نظام سلامت گذاشته شد. حتما شما هم از این سطور این برداشت را کردید که راه‌حل عدم تمایل پزشکان برای کار در مناطق محروم نه از دل جلسات و برنامه‌های تلویزیونی و کمیسیون‌های منفعل بلکه از دل مرور اتفاقات همین پنج‌، شش سال گذشته درمی‌آید. بگذریم...
برگردیم به افزایش ظرفیت‌ها. ذات پزشکی و حرفه‌های درمانی به گونه‌ای است که به دلیل تخصصی و علمی بودنش چون گردابی می‌ماند که خیلی از اشتباهات و تصمیمات غلط را در خود حل می‌کند، بدون اینکه مردم و مشخصا بیماران متوجه شوند که چه بر سرشان آمده است. شاید اطمینان‌خاطر قانون‌گذار هم ریشه در همین موضوع دارد. با خود می‌گوید پزشکان را زیاد می‌کنیم، بالاخره یکی از آنها راضی می‌شود با همین دریافتی به مناطق محروم برود. مردم هم متوجه نمی‌شوند که کیفیت آموزش پزشکی شاید کم شود، زیرساخت آموزش اصولی دانشجویان پزشکی شاید فراهم نشود، دل خوش کردن به پزشکان متوسط باعث فرار و مهاجرت پزشکان نخبه‌تر شود‌ و به‌طور‌کلی کیفیت ارائه خدمت درمانی نزول کند تا جایی که در تعادل جدید بیماری‌ای که قبلا با درصد بالا درمان می‌شده، اکنون با تشخیص نامناسب و درمان غلط تبدیل به یک بیماری مخوف شود. همه اینهایی که گفتیم، در گرداب پزشکی حل می‌شود و مردم آنها را نمی‌بینند، اگر‌چه ذره‌ذره این گرداب از درون گل‌آلود می‌شود.
بحث را خلاصه کنیم و خوش‌بین‌تر باشیم. ان‌شاءالله تعداد بیشتر پزشکان، شرایط را برای اعزام آنها به مناطق محروم هموار کند و مردم این مناطق را به یکی از حقوق اساسی‌شان نزدیک کند که همان دسترسی آسان به امکانات و نیروهای درمانی کارآمد است. از طرفی همسو با افزایش ظرفیت پزشکی، ما مردم هم ظرفیتمان را بالا ببریم تا با عواقب این تصمیم در آینده راحت‌تر کنار بیايیم.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.