|

تبعات برگزیت و کرونا موقعیت نخست‌وزیر بریتانیا را به خطر انداخته است

جانسون بر لبه تیغ

خروج بریتانیا از اتحادیه اروپا، نه‌تنها پایان چالش‌های نخست‌وزیر بریتانیا نبود، بلکه موقعیت بوریس جانسون از زمان رسمیت‌یافتن برگزیت متزلزل‌تر از قبل شده است و او خود را بیش از هر زمان تحت فشار می‌بیند.
در روزهای گذشته خبر استعفای «دیوید فراست»، وزیر برگزیت دولت محافظه‌کار بریتانیا، تأیید شد و جانسون تصمیم گرفت «لیز تراس»، وزیر خارجه این کشور را با حفظ سمت به‌طور موقت مسئول پیگیری مذاکرات پس از برگزیت با اتحادیه اروپا کند. فراست به دلیل «رویکرد نامناسب» دولت جانسون در قبال اتحادیه اروپا، به‌خصوص درباره وضعیت ایرلند شمالی، از سمت خود کناره‌گیری کرد تا جانسون یکی از نزدیک‌ترین مشاوران خود را از دست بدهد. هفته گذشته و قبل از کناره‌گیری فراست نیز بخشی از نمایندگان حزب محافظه‌کار در مجلس عوام در مخالفت با رویکرد دولت بوریس جانسون از حزب محافظه‌کار انشعاب کردند و دو روز بعد از آن، محافظه‌کاران یک انتخابات میان‌دوره‌ای محلی را به رقبای لیبرال‌دموکرات خود باختند. این چالش‌ها در شرایطی عملکرد ماه‌های اخیر دولت بوریس جانسون را زیر سؤال برده است که شیوع گسترده سویه امیکرون ویروس کرونا، دردسرهایی جدی در بریتانیا ایجاد کرده و پزشکان در آستانه تعطیلات کریسمس و جشن‌های سال نو میلادی، خواستار اجرای دوباره قرنطینه و بازگرداندن محدودیت‌ها شده‌اند.
در ابتدا انتظار می‌رفت که دولت جانسون با این خواسته مقام‌های درمانی موافقت کند. جانسون در حالی بعدازظهر دوشنبه در جلسه ویدئویی با اعضای کابینه شرکت کرد که رسانه‌ها انتظار اعلام محدودیت‌های جدید پس از این جلسه را داشتند. جلسه ویدئویی کابینه بریتانیا حدود سه ساعت به طول انجامید و پس از آن بوریس جانسون با حضور در برابر دوربین‌ها اعلام کرد چیزی تغییر نکرده است و محدودیت خاصی اعمال نمی‌شود؛ «وضعیت بسیار دشوار است و استدلال‌های موافق و مخالف درباره وضع محدودیت‌ها متعادل هستند؛ بنابراین دولت باید به داده‌ها توجه کند. همه گزینه‌ها روی میز هستند و ما باید امکان انجام اقدامات بیشتر برای محافظت از مردم و کادر درمان خود را محفوظ نگه داریم و از مردم بخواهیم تا برای تزریق دُز تقویتی واکسن اقدام کنند». به این ترتیب، در نبرد پیش‌بینی‌ مقام‌‌های درمانی در مقابل واقع‌‌گرایان متکی بر داده‌ها، فعلا دومی پیروز شده است. در این جلسه چه گذشت و جانسون چه وضعیتی داشت؟ یکی از وزیران می‌گوید: «بوریس کار بزرگی انجام داد و فضا را برای ایجاد یک بحث مناسب آماده کرد و به دیدگاه‌های دیگر احترام گذاشت. او تواضع بسیار زیادی نشان داد». بااین‌حال، همه چیز این‌گونه نبود. مایکل گوو، مطابق معمول، استدلال‌ها برای قرنطینه بیشتر را رهبری می‌کرد، اما این بار برخلاف گذشته مسئله مهم این بود که مدل‌سازی‌ها اعتبار خود را نزد مقام‌‌های دولتی از دست داده بودند و اعضای کابینه حاضر نبودند به آنها استناد کنند. از طرف دیگر، موقعیت متزلزل جانسون نیز در خروجی این نشست تأثیرگذار بود.
اگر قرار نبود تغییری ارائه شود، پس برگزاری این جلسه توجیهی نداشت. بر اساس گفته‌های نزدیکان نخست‌وزیر بریتانیا، جانسون در حالی تصمیم به برگزاری جلسه کابینه گرفت که تصور می‌کرد می‌تواند با همراهی کابینه، تصمیمی درباره اعمال محدودیت‌های جدید اتخاذ کند، اما او در نهایت هیچ تغییری را اعلام نکرد. برخی هم می‌گویند جانسون یکی از مخالفان اعمال هرگونه محدودیت در آستانه کریسمس و سال نو شده است. به گفته کریس ویتی، یکی از اعضای ارشد کابینه، بسیاری از اعضای کابینه جانسون در ظاهر به‌شدت با محدودیت‌های جدید مخالف هستند، اما مخالفت آنها کاملا رنگ و بویی سیاسی دارد. از یک طرف آنها استدلال می‌کنند که قبل از اعمال هرگونه محدودیت، باید داده‌های واضح‌تری درباره سویه امیکرون وجود داشته باشد و مشخص شود این سویه جدید تا چه اندازه خطرناک و مرگ‌بار است و از طرف دیگر، با بالا‌گرفتن زمزمه استعفای بوریس جانسون، می‌خواهند در شرایط سیاسی متفاوتی با اعمال محدودیت‌های جدید که بسیار پرهزینه خواهد بود، موافقت کنند.
گفته می‌شود در پشت صحنه، «ریشی سوناک»، وزیر ارشد ملکه در دولت بریتانیا، نقشی کلیدی در هشدار‌دادن به عجله در تصمیم‌گیری‌هایی که ممکن است میلیاردها هزینه داشته باشد، ایفا کرده است؛ اگرچه او در جلسه ساکت‌تر بود و تنها زمانی صحبت کرد که جانسون مستقیما از او خواست تا نظرش را بیان کند. وزرای دیگری که مشتاق ارائه داده‌های علمی بیشتر هستند، عبارت‌اند از کواسی کوارتنگ، رهبر مجلس عوام و جاکوب ریس‌موگ، وزیر حمل‌ونقل که استدلال می‌کرد مردم چگونه می‌توانند سفر خود را بدون اینکه در قرنطینه قرار نگیرند، کاهش دهند. وزرای دیگر هم بر جانسون فشار آورده‌اند که هرگونه اقدام جدید می‌تواند راهنمایی باشد و نه الزاما اعمال محدودیت.
عدم صداقت
بحث بر سر اعمال محدودیت‌های جدید در دولت جانسون در شرایطی بالا گرفته و در میان اعضای کابینه شکاف ایجاد شده که بوریس جانسون به دلیل عدم صداقت درباره اتفاقات کریسمس سال گذشته در دفتر نخست‌وزیری تحت فشار قرار دارد. جانسون اخیرا به‌ دلیل انتشار ویدئویی که نشان می‌دهد کارکنان دفتر نخست‌وزیر درباره گزارش‌های مربوط به یک جشن کریسمس در مقر نخست‌وزیری در زمان قرنطینه سال گذشته کرونا شوخی می‌کنند، عذرخواهی کرده است. با‌این‌حال، جانسون برپایی میهمانی و نقض مقررات را رد کرده است. نخست‌وزیر بریتانیا در پارلمان این کشور گفته است بارها به او اطمینان خاطر داده‌اند که هیچ میهمانی‌ای برگزار نشده است. او گفت درباره نقض احتمالی مقررات تحقیق خواهد شد. اتهام برگزاری میهمانی در مقر نخست‌وزیری در زمانی که هر نوع تجمعی از سوی دولت ممنوع شده بود، باعث بروز خشم عمومی در بریتانیا شده است. موضوع میهمانی کریسمس سال گذشته در جلسه پرسش و پاسخ هفتگی نخست‌وزیر در مجلس عوام نیز مطرح شده و نمایندگان خواستار توضیحات جانسون شدند. کی‌یر استارمر، رهبر حزب کارگر، مهم‌ترین حزب مخالف دولت محافظه‌کار بریتانیا، در یک مصاحبه تلویزیونی گفت این ویدئو نشان می‌دهد که «آنها قوانین را زیر پا گذاشتند، میهمانی برگزار کردند و بعد به این موضوع خندیدند». او با یادآوری تکذیب جانسون گفت: «متأسفانه نخست‌وزیری داریم که از حقیقت فاصله اجتماعی گرفته است». استارمر گفته است آنچه جانسون در این خصوص بیان می‌کند، اعتبار ندارد. با وجود انتقاد شدید حزب کارگر از جانسون، تا‌‌کنون مقامات ارشد این حزب صرفا به درخواست پذیرش مسئولیت و عذرخواهی او اکتفا کرده و برخلاف انتظار، خواستار کناره‌گیری او نشده‌اند. با‌این‌حال، ایان بلکفورد، رهبر حزب ملی‌گرای اسکاتلند در مجلس عوام نیز با یادآوری اینکه تخلف از مقررات مقابله با کرونا اقدامی مجرمانه بوده و مجازات دارد، گفته است: «این ویدئو تأییدی برای تخلف نخست‌وزیر است و او را ناگزیر به پاسخ‌گویی می‌‌کند». او گفته است اگر این موارد درست باشد، «موقعیت نخست‌وزیر غیرقابل‌دفاع است و او باید فورا از سمت خود استعفا دهد».
بوریس جانسون در شرایطی به استقبال کریسمس و آغاز سال جدید میلادی می‌رود که شاید مدت زیادی در خانه شماره 10 داونینگ‌استریت مستقر نباشد و تبعات برگزیت که از آن حمایت می‌کرد و ساده‌انگاری همه‌گیری کرونا، عمر دوره نخست‌وزیری او را کوتاه‌تر از انتظار کند.

خروج بریتانیا از اتحادیه اروپا، نه‌تنها پایان چالش‌های نخست‌وزیر بریتانیا نبود، بلکه موقعیت بوریس جانسون از زمان رسمیت‌یافتن برگزیت متزلزل‌تر از قبل شده است و او خود را بیش از هر زمان تحت فشار می‌بیند.
در روزهای گذشته خبر استعفای «دیوید فراست»، وزیر برگزیت دولت محافظه‌کار بریتانیا، تأیید شد و جانسون تصمیم گرفت «لیز تراس»، وزیر خارجه این کشور را با حفظ سمت به‌طور موقت مسئول پیگیری مذاکرات پس از برگزیت با اتحادیه اروپا کند. فراست به دلیل «رویکرد نامناسب» دولت جانسون در قبال اتحادیه اروپا، به‌خصوص درباره وضعیت ایرلند شمالی، از سمت خود کناره‌گیری کرد تا جانسون یکی از نزدیک‌ترین مشاوران خود را از دست بدهد. هفته گذشته و قبل از کناره‌گیری فراست نیز بخشی از نمایندگان حزب محافظه‌کار در مجلس عوام در مخالفت با رویکرد دولت بوریس جانسون از حزب محافظه‌کار انشعاب کردند و دو روز بعد از آن، محافظه‌کاران یک انتخابات میان‌دوره‌ای محلی را به رقبای لیبرال‌دموکرات خود باختند. این چالش‌ها در شرایطی عملکرد ماه‌های اخیر دولت بوریس جانسون را زیر سؤال برده است که شیوع گسترده سویه امیکرون ویروس کرونا، دردسرهایی جدی در بریتانیا ایجاد کرده و پزشکان در آستانه تعطیلات کریسمس و جشن‌های سال نو میلادی، خواستار اجرای دوباره قرنطینه و بازگرداندن محدودیت‌ها شده‌اند.
در ابتدا انتظار می‌رفت که دولت جانسون با این خواسته مقام‌های درمانی موافقت کند. جانسون در حالی بعدازظهر دوشنبه در جلسه ویدئویی با اعضای کابینه شرکت کرد که رسانه‌ها انتظار اعلام محدودیت‌های جدید پس از این جلسه را داشتند. جلسه ویدئویی کابینه بریتانیا حدود سه ساعت به طول انجامید و پس از آن بوریس جانسون با حضور در برابر دوربین‌ها اعلام کرد چیزی تغییر نکرده است و محدودیت خاصی اعمال نمی‌شود؛ «وضعیت بسیار دشوار است و استدلال‌های موافق و مخالف درباره وضع محدودیت‌ها متعادل هستند؛ بنابراین دولت باید به داده‌ها توجه کند. همه گزینه‌ها روی میز هستند و ما باید امکان انجام اقدامات بیشتر برای محافظت از مردم و کادر درمان خود را محفوظ نگه داریم و از مردم بخواهیم تا برای تزریق دُز تقویتی واکسن اقدام کنند». به این ترتیب، در نبرد پیش‌بینی‌ مقام‌‌های درمانی در مقابل واقع‌‌گرایان متکی بر داده‌ها، فعلا دومی پیروز شده است. در این جلسه چه گذشت و جانسون چه وضعیتی داشت؟ یکی از وزیران می‌گوید: «بوریس کار بزرگی انجام داد و فضا را برای ایجاد یک بحث مناسب آماده کرد و به دیدگاه‌های دیگر احترام گذاشت. او تواضع بسیار زیادی نشان داد». بااین‌حال، همه چیز این‌گونه نبود. مایکل گوو، مطابق معمول، استدلال‌ها برای قرنطینه بیشتر را رهبری می‌کرد، اما این بار برخلاف گذشته مسئله مهم این بود که مدل‌سازی‌ها اعتبار خود را نزد مقام‌‌های دولتی از دست داده بودند و اعضای کابینه حاضر نبودند به آنها استناد کنند. از طرف دیگر، موقعیت متزلزل جانسون نیز در خروجی این نشست تأثیرگذار بود.
اگر قرار نبود تغییری ارائه شود، پس برگزاری این جلسه توجیهی نداشت. بر اساس گفته‌های نزدیکان نخست‌وزیر بریتانیا، جانسون در حالی تصمیم به برگزاری جلسه کابینه گرفت که تصور می‌کرد می‌تواند با همراهی کابینه، تصمیمی درباره اعمال محدودیت‌های جدید اتخاذ کند، اما او در نهایت هیچ تغییری را اعلام نکرد. برخی هم می‌گویند جانسون یکی از مخالفان اعمال هرگونه محدودیت در آستانه کریسمس و سال نو شده است. به گفته کریس ویتی، یکی از اعضای ارشد کابینه، بسیاری از اعضای کابینه جانسون در ظاهر به‌شدت با محدودیت‌های جدید مخالف هستند، اما مخالفت آنها کاملا رنگ و بویی سیاسی دارد. از یک طرف آنها استدلال می‌کنند که قبل از اعمال هرگونه محدودیت، باید داده‌های واضح‌تری درباره سویه امیکرون وجود داشته باشد و مشخص شود این سویه جدید تا چه اندازه خطرناک و مرگ‌بار است و از طرف دیگر، با بالا‌گرفتن زمزمه استعفای بوریس جانسون، می‌خواهند در شرایط سیاسی متفاوتی با اعمال محدودیت‌های جدید که بسیار پرهزینه خواهد بود، موافقت کنند.
گفته می‌شود در پشت صحنه، «ریشی سوناک»، وزیر ارشد ملکه در دولت بریتانیا، نقشی کلیدی در هشدار‌دادن به عجله در تصمیم‌گیری‌هایی که ممکن است میلیاردها هزینه داشته باشد، ایفا کرده است؛ اگرچه او در جلسه ساکت‌تر بود و تنها زمانی صحبت کرد که جانسون مستقیما از او خواست تا نظرش را بیان کند. وزرای دیگری که مشتاق ارائه داده‌های علمی بیشتر هستند، عبارت‌اند از کواسی کوارتنگ، رهبر مجلس عوام و جاکوب ریس‌موگ، وزیر حمل‌ونقل که استدلال می‌کرد مردم چگونه می‌توانند سفر خود را بدون اینکه در قرنطینه قرار نگیرند، کاهش دهند. وزرای دیگر هم بر جانسون فشار آورده‌اند که هرگونه اقدام جدید می‌تواند راهنمایی باشد و نه الزاما اعمال محدودیت.
عدم صداقت
بحث بر سر اعمال محدودیت‌های جدید در دولت جانسون در شرایطی بالا گرفته و در میان اعضای کابینه شکاف ایجاد شده که بوریس جانسون به دلیل عدم صداقت درباره اتفاقات کریسمس سال گذشته در دفتر نخست‌وزیری تحت فشار قرار دارد. جانسون اخیرا به‌ دلیل انتشار ویدئویی که نشان می‌دهد کارکنان دفتر نخست‌وزیر درباره گزارش‌های مربوط به یک جشن کریسمس در مقر نخست‌وزیری در زمان قرنطینه سال گذشته کرونا شوخی می‌کنند، عذرخواهی کرده است. با‌این‌حال، جانسون برپایی میهمانی و نقض مقررات را رد کرده است. نخست‌وزیر بریتانیا در پارلمان این کشور گفته است بارها به او اطمینان خاطر داده‌اند که هیچ میهمانی‌ای برگزار نشده است. او گفت درباره نقض احتمالی مقررات تحقیق خواهد شد. اتهام برگزاری میهمانی در مقر نخست‌وزیری در زمانی که هر نوع تجمعی از سوی دولت ممنوع شده بود، باعث بروز خشم عمومی در بریتانیا شده است. موضوع میهمانی کریسمس سال گذشته در جلسه پرسش و پاسخ هفتگی نخست‌وزیر در مجلس عوام نیز مطرح شده و نمایندگان خواستار توضیحات جانسون شدند. کی‌یر استارمر، رهبر حزب کارگر، مهم‌ترین حزب مخالف دولت محافظه‌کار بریتانیا، در یک مصاحبه تلویزیونی گفت این ویدئو نشان می‌دهد که «آنها قوانین را زیر پا گذاشتند، میهمانی برگزار کردند و بعد به این موضوع خندیدند». او با یادآوری تکذیب جانسون گفت: «متأسفانه نخست‌وزیری داریم که از حقیقت فاصله اجتماعی گرفته است». استارمر گفته است آنچه جانسون در این خصوص بیان می‌کند، اعتبار ندارد. با وجود انتقاد شدید حزب کارگر از جانسون، تا‌‌کنون مقامات ارشد این حزب صرفا به درخواست پذیرش مسئولیت و عذرخواهی او اکتفا کرده و برخلاف انتظار، خواستار کناره‌گیری او نشده‌اند. با‌این‌حال، ایان بلکفورد، رهبر حزب ملی‌گرای اسکاتلند در مجلس عوام نیز با یادآوری اینکه تخلف از مقررات مقابله با کرونا اقدامی مجرمانه بوده و مجازات دارد، گفته است: «این ویدئو تأییدی برای تخلف نخست‌وزیر است و او را ناگزیر به پاسخ‌گویی می‌‌کند». او گفته است اگر این موارد درست باشد، «موقعیت نخست‌وزیر غیرقابل‌دفاع است و او باید فورا از سمت خود استعفا دهد».
بوریس جانسون در شرایطی به استقبال کریسمس و آغاز سال جدید میلادی می‌رود که شاید مدت زیادی در خانه شماره 10 داونینگ‌استریت مستقر نباشد و تبعات برگزیت که از آن حمایت می‌کرد و ساده‌انگاری همه‌گیری کرونا، عمر دوره نخست‌وزیری او را کوتاه‌تر از انتظار کند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.