|

بازیابی گذشته

شرق: جنگ تنها آدم‌ها و مکان‌ها را از بین نمی‌برد؛ بلکه زندگی و روابط آنهایی را که از جنگ جان سالم به در برده‌اند، هم بحرانی می‌کند. بخش مهمی از داستان‌هایی که به جنگ مربوط‌اند، به همین بحران انسانی پس از جنگ پرداخته‌اند. «منظومه‌ای از پدیده‌های حیاتی» اثر آنتونی مارا، از‌جمله آثاری است که به سرنوشت آنهایی که پس از جنگ زنده مانده‌اند، پرداخته است. رمان با این سطور آغاز می‌شود: «صبح فردای شبی که فدها خانه حوا را سوزاندند و پدرش را بردند، حوا از خواب شقایق‌های دریایی بیدار شد. همان موقع که لباس می‌پوشید، احمد که تمام شب را نخوابیده بود، از اتاق خواب بیرون آمد، به تماشای آسمان ایستاد که در آن سوی پنجره روشن می‌شد؛ تا به حال نشده بود که احمد با دیدن آفتاب سحرگاه احساس کند دیرش شده. وقتی دختر از اتاق خواب بیرون زد، از دختر هشت‌ساله سابق بزرگ‌تر می‌نمود؛ احمد چمدان دختر را گرفت و دختر به دنبالش از در بیرون رفت. احمد دختر را تا وسط خیابان برده بود که سر بلند کرد و به چیزی که زمانی خانه دختر بود، نگاه کرد. گفت، حوا، باید برویم؛ اما هیچ‌کدام از جای‌شان جنب نخوردند». «منظومه‌ای از پدیده‌های حیاتی» مدتی پیش با ترجمه فرزانه قوجلو و محمدرضا جعفری در نشر نو منتشر شد.
در این رمان با ماجراهای دهکده‌ای دورافتاده در چچن در آخرین روزهای دسامبر ۲۰۰۴ روبه‌رو می‌شویم. جنگ وضعیت دهکده و زندگی آدم‌هایش را به حالت بحرانی درآورده است. حوا، دختربچه‌ای هشت‌ساله است که در جنگل پناه گرفته است. او شاهد بحرانی است که در کنارش در حال وقوع است. سربازان روس پدرش را می‌برند و خانه‌شان را به آتش می‌کشند. احمد، همسایه و دوست قدیمی پدرش است که حوا را با خود می‌برد. آنها به بیمارستان بمباران‌شده‌ای پناه می‌برند که تنها یک پزشک برایش باقی مانده و او به زخمی‌ها و مجروحان جنگ داخلی رسیدگی می‌کند. آدم‌هایی که زندگی‌شان با جنگ به هم ریخته و بحرانی شده، در طول پنج روز نقبی به گذشته‌های‌شان می‌زنند و با مرور خاطرات‌شان اسراری را فاش و مرور می‌کنند که زندگی آنها را به هم پیوند زده است. زندگی آدم‌های این رمان، با بحران جنگ تکه‌تکه شده و سرگذشت شخصی هر‌کدام از آنها قطعه‌ای از کلیت روایت است. آنها با مرور گذشته می‌خواهند آنچه را که از دست رفته، بازیابند.
آنتونی مارا از نویسندگان معاصر آمریکایی است که در سال ۱۹۸۴ در واشنگتن متولد شده است. او نویسنده‌ای است که برای آثار مختلفش جوایز گوناگونی کسب کرده و همین رمانی که اخیرا از او به فارسی ترجمه شده، نیز جوایزی به دست آورده است. آنتونی مارا نویسنده‌ای است که در سراسر اروپای شرقی تحصیل و زندگی و سفر کرده و اکنون در کالیفرنیا زندگی می‌کند.
در پایان کتاب، گفت‌وگویی کوتاه با این نویسنده ترجمه شده که او در بخشی از آن درباره بازنویسی چندباره رمانش می‌گوید: «پیش‌نویس این اثر را چهار بار تمام از اولین تا آخرین کلمه نوشتم. هر بار که پیش‌نویسی جدید را تمام می‌کردم، از آن چاپ می‌گرفتم و آن را جلوی صفحه کلیدم قرار می‌دادم و دوباره کل رمان را تایپ می‌کردم. چون تایپ دوباره تقلیدی است از عمل اصیل خلاقانه، به چاه خلاقانه‌ای نقب می‌زند که جملات برای اول‌بار از آن سر برآوردند. رمان در هر پیش‌نویس تغییر کرد، بعد این تغییر اساسا بیشتر در درون آن رخ داد تا از طریق حوادثی که در آن تلفیق شد. در همان اوایل رمان صحنه‌ای است که حسن وقتی می‌فهمد باید بیش از سه هزار صفحه تاریخ را دوباره تایپ کند، دلسرد می‌شود. خدا را شکر که منظومه‌ای از پدیده‌های حیاتی به آن بلندی نیست؛ اما من دقیقا احساس او را درک می‌کردم. همچنین هر روز تعداد کلمات را می‌شمردم. هدفم این بود که به هزار کلمه در روز برسم. روزهایی که تعداد کلماتم صفر بود احساس می‌کردم روزهای عبثی بوده. هر هفته به کلیسا و به مدرسه یکشنبه‌ها می‌رفتم و عاقبت قادر بودم که از حس گناه کاتولیک‌ها بهره بگیرم». او همچنین درباره اینکه چرا درباره چچن می‌نویسد، می‌گوید وقتی در سن‌پترزبورگ دانشجو بوده، برای اولین‌بار به این منطقه علاقه‌مند می‌شود. او می‌گوید کمی بعد از کشته‌شدن آنا پولتیکوفسکایای روزنامه‌نگار که به احتمال زیاد به خاطر گزارشش از چچن کشته شده بود، به پترزبورگ رسیده است و اگرچه چچن جایی بوده که حتی نمی‌توانسته روی نقشه پیدایش کند؛ اما پیامد جنگ‌هایش تا شمال و به جایی دور مثل پترزبورگ رسیده بود.

شرق: جنگ تنها آدم‌ها و مکان‌ها را از بین نمی‌برد؛ بلکه زندگی و روابط آنهایی را که از جنگ جان سالم به در برده‌اند، هم بحرانی می‌کند. بخش مهمی از داستان‌هایی که به جنگ مربوط‌اند، به همین بحران انسانی پس از جنگ پرداخته‌اند. «منظومه‌ای از پدیده‌های حیاتی» اثر آنتونی مارا، از‌جمله آثاری است که به سرنوشت آنهایی که پس از جنگ زنده مانده‌اند، پرداخته است. رمان با این سطور آغاز می‌شود: «صبح فردای شبی که فدها خانه حوا را سوزاندند و پدرش را بردند، حوا از خواب شقایق‌های دریایی بیدار شد. همان موقع که لباس می‌پوشید، احمد که تمام شب را نخوابیده بود، از اتاق خواب بیرون آمد، به تماشای آسمان ایستاد که در آن سوی پنجره روشن می‌شد؛ تا به حال نشده بود که احمد با دیدن آفتاب سحرگاه احساس کند دیرش شده. وقتی دختر از اتاق خواب بیرون زد، از دختر هشت‌ساله سابق بزرگ‌تر می‌نمود؛ احمد چمدان دختر را گرفت و دختر به دنبالش از در بیرون رفت. احمد دختر را تا وسط خیابان برده بود که سر بلند کرد و به چیزی که زمانی خانه دختر بود، نگاه کرد. گفت، حوا، باید برویم؛ اما هیچ‌کدام از جای‌شان جنب نخوردند». «منظومه‌ای از پدیده‌های حیاتی» مدتی پیش با ترجمه فرزانه قوجلو و محمدرضا جعفری در نشر نو منتشر شد.
در این رمان با ماجراهای دهکده‌ای دورافتاده در چچن در آخرین روزهای دسامبر ۲۰۰۴ روبه‌رو می‌شویم. جنگ وضعیت دهکده و زندگی آدم‌هایش را به حالت بحرانی درآورده است. حوا، دختربچه‌ای هشت‌ساله است که در جنگل پناه گرفته است. او شاهد بحرانی است که در کنارش در حال وقوع است. سربازان روس پدرش را می‌برند و خانه‌شان را به آتش می‌کشند. احمد، همسایه و دوست قدیمی پدرش است که حوا را با خود می‌برد. آنها به بیمارستان بمباران‌شده‌ای پناه می‌برند که تنها یک پزشک برایش باقی مانده و او به زخمی‌ها و مجروحان جنگ داخلی رسیدگی می‌کند. آدم‌هایی که زندگی‌شان با جنگ به هم ریخته و بحرانی شده، در طول پنج روز نقبی به گذشته‌های‌شان می‌زنند و با مرور خاطرات‌شان اسراری را فاش و مرور می‌کنند که زندگی آنها را به هم پیوند زده است. زندگی آدم‌های این رمان، با بحران جنگ تکه‌تکه شده و سرگذشت شخصی هر‌کدام از آنها قطعه‌ای از کلیت روایت است. آنها با مرور گذشته می‌خواهند آنچه را که از دست رفته، بازیابند.
آنتونی مارا از نویسندگان معاصر آمریکایی است که در سال ۱۹۸۴ در واشنگتن متولد شده است. او نویسنده‌ای است که برای آثار مختلفش جوایز گوناگونی کسب کرده و همین رمانی که اخیرا از او به فارسی ترجمه شده، نیز جوایزی به دست آورده است. آنتونی مارا نویسنده‌ای است که در سراسر اروپای شرقی تحصیل و زندگی و سفر کرده و اکنون در کالیفرنیا زندگی می‌کند.
در پایان کتاب، گفت‌وگویی کوتاه با این نویسنده ترجمه شده که او در بخشی از آن درباره بازنویسی چندباره رمانش می‌گوید: «پیش‌نویس این اثر را چهار بار تمام از اولین تا آخرین کلمه نوشتم. هر بار که پیش‌نویسی جدید را تمام می‌کردم، از آن چاپ می‌گرفتم و آن را جلوی صفحه کلیدم قرار می‌دادم و دوباره کل رمان را تایپ می‌کردم. چون تایپ دوباره تقلیدی است از عمل اصیل خلاقانه، به چاه خلاقانه‌ای نقب می‌زند که جملات برای اول‌بار از آن سر برآوردند. رمان در هر پیش‌نویس تغییر کرد، بعد این تغییر اساسا بیشتر در درون آن رخ داد تا از طریق حوادثی که در آن تلفیق شد. در همان اوایل رمان صحنه‌ای است که حسن وقتی می‌فهمد باید بیش از سه هزار صفحه تاریخ را دوباره تایپ کند، دلسرد می‌شود. خدا را شکر که منظومه‌ای از پدیده‌های حیاتی به آن بلندی نیست؛ اما من دقیقا احساس او را درک می‌کردم. همچنین هر روز تعداد کلمات را می‌شمردم. هدفم این بود که به هزار کلمه در روز برسم. روزهایی که تعداد کلماتم صفر بود احساس می‌کردم روزهای عبثی بوده. هر هفته به کلیسا و به مدرسه یکشنبه‌ها می‌رفتم و عاقبت قادر بودم که از حس گناه کاتولیک‌ها بهره بگیرم». او همچنین درباره اینکه چرا درباره چچن می‌نویسد، می‌گوید وقتی در سن‌پترزبورگ دانشجو بوده، برای اولین‌بار به این منطقه علاقه‌مند می‌شود. او می‌گوید کمی بعد از کشته‌شدن آنا پولتیکوفسکایای روزنامه‌نگار که به احتمال زیاد به خاطر گزارشش از چچن کشته شده بود، به پترزبورگ رسیده است و اگرچه چچن جایی بوده که حتی نمی‌توانسته روی نقشه پیدایش کند؛ اما پیامد جنگ‌هایش تا شمال و به جایی دور مثل پترزبورگ رسیده بود.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.