|

افزایش ظرفیت‌های پزشکی چه مشکلی را حل می‌کند؟

محمدعلی آرامی- متخصص مغز و اعصاب

نظام سلامت هر کشوری از اجزای مختلفی تشکیل شده است و عملکرد استاندارد هرکدام از این اجزا برای تحقق نتایج بهتر و کارآمدی سیستم ضرورت مبرم دارد. هرگاه عملکرد تنها یکی از این اجزا دچار نقص و مشکل شود، سیستم دچار ناکارآمدی خواهد شد. نیروی انسانی یکی از این اجزای مهم در تمامی سازمان‌هاست و همان‌گونه که کمبود یا بی‌کیفیتی افراد بازده سیستم را تقلیل می‌دهد، افزایش نیروی انسانی نیز پیامدهای جبران‌ناپذیر گوناگونی در پی خواهد داشت. رشد متوازن و متعادل توسعه تمام اجزای سیستم یک رهنمود کلیدی در تمام برنامه‌های توسعه است. افزایش پزشکان بدون تعیین جایگاه آنها در سیستم به جز تحمیل هزینه، افت کیفیت آموزش و نیز افزودن به تعداد پزشکان بی‌کار یا شاغل در حرفه‌های غیرپزشکی یا حرفه‌های پزشکی خارج از جایگاه تعریف‌شده آنها، چه حاصلی در پی خواهد داشت؟ اگر طرفداران افزایش ظرفیت معتقدند که با کمبود پزشک مواجه هستیم، چرا جایگاه‌های خالی پزشکان را به نیروهای موجود و به‌ویژه پزشکان عمومی بی‌کار نشان نمی‌دهند؟ آیا عدم اجرای سیستم سطح‌بندی و ارجاع به‌ خاطر کمبود پزشک است؟ کدام کار کارشناسی و پژوهش مستند نشان می‌دهد که مشکلات موجود در نظام سلامت ما ناشی از کمبود پزشک است؟ اگر چنین مطالعات و گزارش‌های مستند و مدللی وجود دارند، چرا آنها را منتشر نمی‌کنید و در پیوست طرح افزایش ظرفیت نیامده است؟ مسئله مهم و نگران‌کننده در این میان علاوه بر افزایش خیل پزشکان بی‌کار و لاجرم مهاجر که هم سرمایه‌های ملی هستند و هم با صرف هزینه‌های گزاف تربیت شده‌اند، غفلت از پرداختن به مشکلات بنیادین و مزمن نظام سلامت است. تصویب این طرح یک آسودگی خاطر گذرا و شاید با عاقبتی ویرانگر را برای طرفداران آن فراهم می‌کند و پرداختن به مشکلات اساسی را بار دیگر به تأخیر می‌اندازد و رضایتی ساده‌انگارانه و عوام‌فریبانه به معترضان وضع موجود می‌دهد که نوعی وعده سر خرمن دادن است که نوعی گریز از حل مسئله است نه پرداختن جدی و مسئولانه به آن. برای خواست غیرمنطقی، غیرکارشناسی، پرهزینه و البته احساسی مردم مناطق کم‌برخوردار و کم‌جمعیت و گاه نمایندگان آنها باید پاسخی درخور داشت که همانا اجرای صحیح نظام ‌سطح‌بندی است. مردم این مناطق باید بدانند که یک نظام سطح‌بندی و ارجاع کارآمد بسیار مهم‌تر از وجود پزشک عمومی یا متخصص در روستا و شهر کوچک آنهاست. نظامی که دسترسی سریع و آسان و کم‌هزینه آنها را به سطوح بالا و مجهز و باکیفیت تضمین می‌کند. به جای پرداختن به ریشه مشکلات موجود، مشکلی تازه بر مشکلات سیستم نیفزاییم.

نظام سلامت هر کشوری از اجزای مختلفی تشکیل شده است و عملکرد استاندارد هرکدام از این اجزا برای تحقق نتایج بهتر و کارآمدی سیستم ضرورت مبرم دارد. هرگاه عملکرد تنها یکی از این اجزا دچار نقص و مشکل شود، سیستم دچار ناکارآمدی خواهد شد. نیروی انسانی یکی از این اجزای مهم در تمامی سازمان‌هاست و همان‌گونه که کمبود یا بی‌کیفیتی افراد بازده سیستم را تقلیل می‌دهد، افزایش نیروی انسانی نیز پیامدهای جبران‌ناپذیر گوناگونی در پی خواهد داشت. رشد متوازن و متعادل توسعه تمام اجزای سیستم یک رهنمود کلیدی در تمام برنامه‌های توسعه است. افزایش پزشکان بدون تعیین جایگاه آنها در سیستم به جز تحمیل هزینه، افت کیفیت آموزش و نیز افزودن به تعداد پزشکان بی‌کار یا شاغل در حرفه‌های غیرپزشکی یا حرفه‌های پزشکی خارج از جایگاه تعریف‌شده آنها، چه حاصلی در پی خواهد داشت؟ اگر طرفداران افزایش ظرفیت معتقدند که با کمبود پزشک مواجه هستیم، چرا جایگاه‌های خالی پزشکان را به نیروهای موجود و به‌ویژه پزشکان عمومی بی‌کار نشان نمی‌دهند؟ آیا عدم اجرای سیستم سطح‌بندی و ارجاع به‌ خاطر کمبود پزشک است؟ کدام کار کارشناسی و پژوهش مستند نشان می‌دهد که مشکلات موجود در نظام سلامت ما ناشی از کمبود پزشک است؟ اگر چنین مطالعات و گزارش‌های مستند و مدللی وجود دارند، چرا آنها را منتشر نمی‌کنید و در پیوست طرح افزایش ظرفیت نیامده است؟ مسئله مهم و نگران‌کننده در این میان علاوه بر افزایش خیل پزشکان بی‌کار و لاجرم مهاجر که هم سرمایه‌های ملی هستند و هم با صرف هزینه‌های گزاف تربیت شده‌اند، غفلت از پرداختن به مشکلات بنیادین و مزمن نظام سلامت است. تصویب این طرح یک آسودگی خاطر گذرا و شاید با عاقبتی ویرانگر را برای طرفداران آن فراهم می‌کند و پرداختن به مشکلات اساسی را بار دیگر به تأخیر می‌اندازد و رضایتی ساده‌انگارانه و عوام‌فریبانه به معترضان وضع موجود می‌دهد که نوعی وعده سر خرمن دادن است که نوعی گریز از حل مسئله است نه پرداختن جدی و مسئولانه به آن. برای خواست غیرمنطقی، غیرکارشناسی، پرهزینه و البته احساسی مردم مناطق کم‌برخوردار و کم‌جمعیت و گاه نمایندگان آنها باید پاسخی درخور داشت که همانا اجرای صحیح نظام ‌سطح‌بندی است. مردم این مناطق باید بدانند که یک نظام سطح‌بندی و ارجاع کارآمد بسیار مهم‌تر از وجود پزشک عمومی یا متخصص در روستا و شهر کوچک آنهاست. نظامی که دسترسی سریع و آسان و کم‌هزینه آنها را به سطوح بالا و مجهز و باکیفیت تضمین می‌کند. به جای پرداختن به ریشه مشکلات موجود، مشکلی تازه بر مشکلات سیستم نیفزاییم.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.