پاموک و دغدغه 40 سالهاش
شرق: اورهان پاموک نهفقط از مهمترین نویسندگان ادبیات ترکیه بلکه یکی از نویسندگان شناختهشده جهانی است که در ایران هم مورد توجه زیادی بوده و تاکنون آثار متعددی از او به فارسی منتشر شدهاند. «شبهای طاعون» تازهترین رمانی از او است که با ترجمه ایلناز حقوقی در نشر نگاه منتشر شده است. آنطورکه از عنوان این رمان هم میتوان حدس زد، پاموک در این آخرین اثرش به همهگیری یک بیماری پرداخته و عجیب آنکه کار نوشتن این رمان با همهگیری بیماری کرونا مقارن میشود.
«شبهای طاعون» به ماجرای شیوع بیماری طاعون در یک جزیره در دوران عثمانی مربوط است و سال 1901 زمان رخدادن این حادثه است: «مسافران کشتی بخاری که در سال ۱۹۰۱ از استانبول به مقصد اسکندریه به راه افتاده بود و در میان دودهای غلیظی که از دودکشهایش بیرون میرفت دریا را درمینوردید، پس از چهار روز حرکت به سمت جنوب و پشتسرگذاشتن جزیره رودس و نصف روز حرکت در آبهای خطرناک و طوفانی جنوب، میتوانستند از دور برجهای ظریف قلعه آرکاز را در جزیره مینگر ببینند. بسیاری از مسافران کشتی به این قلعه که در مسیر استانبول به اسکندریه بود و از دور مانند شبحی اسرارانگیز مینمود، با کنجکاوی و شیفتگی مینگریستند. بعضی از کاپیتانها که روحیه لطیفی داشتند، وقتی جزیره چون الماسی سبز در افق نمایان میشد، با لحن هومر در ایلیاد، میگفتند الماس سبز از سنگ صورتی و مسافران را به عرشه دعوت میکردند تا از تماشای این منظره لذت ببرند. نقاشهایی که رهسپار شرق بودند این منظره رمانتیک را با طوفانهای کبود میآمیختند و با اشتیاق فراوان روی بوم میآوردند».
نوشتن «شبهای طاعون» پنج سال زمان برده است و میتوان این رمان را از مهمترین آثار پاموک دانست. مترجم در بخشی از مقدمهاش درباره این رمان و جزیرهای که طاعون در آن رواج یافته، نوشته است: «این جزیره که مینگر نام دارد، خیالی است ولی اتفاقاتی که در آن رخ میدهد، بیشباهت به وقایع جهان امروز ما نیست. راوی داستان زنی است به نام مینا مینگرلی. در مقدمه داستان مینا مینگرلی مختصرا خودش را معرفی میکند و توضیح میدهد که ابتدا تصمیم داشته نامههای دختر سوم مراد پنجم، پاکیزه سلطان، را تنظیم و پس از نگارش مقدمهای منتشر کند. اما بعد، تصمیم گرفت متن نامهها را در قالب رمانی تاریخی منتشر کند و برای پربارترشدن رمان، تاریخ حوادث رمان را نیز وارد آن کند و بدینترتیب، به قول خودش، هم رمانی تاریخی نوشته باشد و هم تاریخی را در قالب رمان روایت کرده باشد». راوی رمان شخصیتی خیالی است و در روایتش تاریخ جزیرهای خیالی را شرح میدهد. پاموک این جزیره خیالی را با تمام جزئیاتش طراحی کرده و شخصیتها و حوادث داستان را در بستری تاریخی نشانده است. آنطورکه در مقدمه مترجم آمده، پاموک در مصاحبهای گفته که ذهنش چهل سال درگیر شکلگیری روایت این
رمان بوده و درنهایت در طول پنج سال آن را نوشته است. عجیب آنکه زمان نوشتن این رمان با بحران کرونا یکی شده است.
روایت «شبهای طاعون» مربوط به سال ۱۹۰۱ است. پس از شیوع بیماری در جزیره، پادشاه عبدالحمید، برای جلوگیری از شیوع طاعون از مینگر به اروپا، پزشکانی به جزیره میفرستد. در میانه بحران بیماری، مضامینی چون امید به زندگی در روزهایی تاریک و مهینپرستی و قدرت علم و همچنین عشق و دلدادگی روایت شدهاند. در بخشی از «شبهای طاعون» میخوانیم: «پاکیزهسلطان، همسر دکتر نوری، با اشتیاق خاطرات کودکی و جوانیاش را به یاد آورده بود. یازده سال قبل، در شبی تابستانی، وقتی خودش، مادرش و دیگر زنان حرمسرا در کاخی زندانی شده بودند و در تب یک بیماری واگیردار میسوختند و حالشان پریشان بود، عبدالحمید حکم داده بود علت بیماری یک میکروب است و سرکیمیاگر را برای نمونهگیری فرستاده بود. یکبار هم عمویش، عبدالحمید، بونکوفسکیپاشا را برای تحلیل آب آشامیدنی کاخ چراغان مأمور کرده بود که پاکیزهسلطان و خانوادهاش در آن زندگی میکردند. عبدالحمید برادرش، پادشاه مراد پنجم، را در کاخ چراغان زندانی کرده بود و او را تحت فشار شدید قرار داده بود و هر حرکتش را زیر نظر داشت اما اگر پای بیماری در میان بود، بهترین پزشکان را به آنجا میفرستاد. وقتی
پاکیزهسلطان کوچک بود، سرپزشک پدر عمویش، شاه عبدالعزیز مقتول، دکتر ریشسیاه رومی مارکوپاشا و نیز سرپزشک مخصوص عبدالحمید، ماوروینیپاشا، را نیز چندین بار در کاخ و اتاقهای حرم دیده بود». «درسگفتارهای داستاننویسی» با ترجمه عینله غریب و «خانه خاموش» با ترجمه مرضیه خسروی از دیگر کتابهای پاموک هستند که پیشتر در نشر نگاه ه چاپ رسیده بودند.
شرق: اورهان پاموک نهفقط از مهمترین نویسندگان ادبیات ترکیه بلکه یکی از نویسندگان شناختهشده جهانی است که در ایران هم مورد توجه زیادی بوده و تاکنون آثار متعددی از او به فارسی منتشر شدهاند. «شبهای طاعون» تازهترین رمانی از او است که با ترجمه ایلناز حقوقی در نشر نگاه منتشر شده است. آنطورکه از عنوان این رمان هم میتوان حدس زد، پاموک در این آخرین اثرش به همهگیری یک بیماری پرداخته و عجیب آنکه کار نوشتن این رمان با همهگیری بیماری کرونا مقارن میشود.
«شبهای طاعون» به ماجرای شیوع بیماری طاعون در یک جزیره در دوران عثمانی مربوط است و سال 1901 زمان رخدادن این حادثه است: «مسافران کشتی بخاری که در سال ۱۹۰۱ از استانبول به مقصد اسکندریه به راه افتاده بود و در میان دودهای غلیظی که از دودکشهایش بیرون میرفت دریا را درمینوردید، پس از چهار روز حرکت به سمت جنوب و پشتسرگذاشتن جزیره رودس و نصف روز حرکت در آبهای خطرناک و طوفانی جنوب، میتوانستند از دور برجهای ظریف قلعه آرکاز را در جزیره مینگر ببینند. بسیاری از مسافران کشتی به این قلعه که در مسیر استانبول به اسکندریه بود و از دور مانند شبحی اسرارانگیز مینمود، با کنجکاوی و شیفتگی مینگریستند. بعضی از کاپیتانها که روحیه لطیفی داشتند، وقتی جزیره چون الماسی سبز در افق نمایان میشد، با لحن هومر در ایلیاد، میگفتند الماس سبز از سنگ صورتی و مسافران را به عرشه دعوت میکردند تا از تماشای این منظره لذت ببرند. نقاشهایی که رهسپار شرق بودند این منظره رمانتیک را با طوفانهای کبود میآمیختند و با اشتیاق فراوان روی بوم میآوردند».
نوشتن «شبهای طاعون» پنج سال زمان برده است و میتوان این رمان را از مهمترین آثار پاموک دانست. مترجم در بخشی از مقدمهاش درباره این رمان و جزیرهای که طاعون در آن رواج یافته، نوشته است: «این جزیره که مینگر نام دارد، خیالی است ولی اتفاقاتی که در آن رخ میدهد، بیشباهت به وقایع جهان امروز ما نیست. راوی داستان زنی است به نام مینا مینگرلی. در مقدمه داستان مینا مینگرلی مختصرا خودش را معرفی میکند و توضیح میدهد که ابتدا تصمیم داشته نامههای دختر سوم مراد پنجم، پاکیزه سلطان، را تنظیم و پس از نگارش مقدمهای منتشر کند. اما بعد، تصمیم گرفت متن نامهها را در قالب رمانی تاریخی منتشر کند و برای پربارترشدن رمان، تاریخ حوادث رمان را نیز وارد آن کند و بدینترتیب، به قول خودش، هم رمانی تاریخی نوشته باشد و هم تاریخی را در قالب رمان روایت کرده باشد». راوی رمان شخصیتی خیالی است و در روایتش تاریخ جزیرهای خیالی را شرح میدهد. پاموک این جزیره خیالی را با تمام جزئیاتش طراحی کرده و شخصیتها و حوادث داستان را در بستری تاریخی نشانده است. آنطورکه در مقدمه مترجم آمده، پاموک در مصاحبهای گفته که ذهنش چهل سال درگیر شکلگیری روایت این
رمان بوده و درنهایت در طول پنج سال آن را نوشته است. عجیب آنکه زمان نوشتن این رمان با بحران کرونا یکی شده است.
روایت «شبهای طاعون» مربوط به سال ۱۹۰۱ است. پس از شیوع بیماری در جزیره، پادشاه عبدالحمید، برای جلوگیری از شیوع طاعون از مینگر به اروپا، پزشکانی به جزیره میفرستد. در میانه بحران بیماری، مضامینی چون امید به زندگی در روزهایی تاریک و مهینپرستی و قدرت علم و همچنین عشق و دلدادگی روایت شدهاند. در بخشی از «شبهای طاعون» میخوانیم: «پاکیزهسلطان، همسر دکتر نوری، با اشتیاق خاطرات کودکی و جوانیاش را به یاد آورده بود. یازده سال قبل، در شبی تابستانی، وقتی خودش، مادرش و دیگر زنان حرمسرا در کاخی زندانی شده بودند و در تب یک بیماری واگیردار میسوختند و حالشان پریشان بود، عبدالحمید حکم داده بود علت بیماری یک میکروب است و سرکیمیاگر را برای نمونهگیری فرستاده بود. یکبار هم عمویش، عبدالحمید، بونکوفسکیپاشا را برای تحلیل آب آشامیدنی کاخ چراغان مأمور کرده بود که پاکیزهسلطان و خانوادهاش در آن زندگی میکردند. عبدالحمید برادرش، پادشاه مراد پنجم، را در کاخ چراغان زندانی کرده بود و او را تحت فشار شدید قرار داده بود و هر حرکتش را زیر نظر داشت اما اگر پای بیماری در میان بود، بهترین پزشکان را به آنجا میفرستاد. وقتی
پاکیزهسلطان کوچک بود، سرپزشک پدر عمویش، شاه عبدالعزیز مقتول، دکتر ریشسیاه رومی مارکوپاشا و نیز سرپزشک مخصوص عبدالحمید، ماوروینیپاشا، را نیز چندین بار در کاخ و اتاقهای حرم دیده بود». «درسگفتارهای داستاننویسی» با ترجمه عینله غریب و «خانه خاموش» با ترجمه مرضیه خسروی از دیگر کتابهای پاموک هستند که پیشتر در نشر نگاه ه چاپ رسیده بودند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.