سؤالهای سرنوشتساز ملی:
آیا رأیندادن کنشگری است؟
نسیم نوروزی*
هدف تحریم انتخابات یا بایکوت، ایجاد ضرر و ضربه برای رقیب شما یا گروه و اشخاصی است که شما با مواضع آنها مخالف هستید؛ اما این پایان جواب نیست، این کار باید سودی برای رسیدن شما به هدفتان هم داشته باشد. مثلا تحریم ایران از سوی آمریکا، هدفش کلافهکردن مردم و تغییر رفتار آنها و ایجاد تورم و بیثباتی و ایزولهکردن اقتصادی ایران است. با اینکه معتقدم کاری غیرانسانی است، اما برای هدف و سود گروه تحریمکننده طراحی شده است. مثال دیگر وقتی است که کنشگران، کالاهای تولیدشده از سوی شرکتها و کارخانههای اسرائیلی را که در خاک فلسطین بنا شدهاند، تحریم میکنند؛ هدف این بایکوت، واردکردن ضربه به اقتصاد کارخانههایی است که روی زمینهای اشغالشده و گرفتهشده از یک ملت بنا شدهاند. شما به جای اینکه برند X از یک کالا را بخرید، یک برند دیگر را انتخاب میکنید و به تولیدکننده پیام میدهید که با نخریدنم، تو را در مضیقه مالی قرار خواهم داد و اینطور به تو ضربه وارد میکنم. در نتیجه، هدف تحریم و بایکوت ایجاد ضربه به دیگری است.
تحریمی که حق خودتان را ضایع کند، نامش جهل است. ممکن است بگویید رأیندادن راه مؤثری در کاهش مقبولیت یک سیستم است و من میخواهم به این هدف برسم. این فقط وقتی درست است که مخالفان شما نیز با شما در رأیندادن همصدا بشوند یا شما تنها گروه رأیدهنده یک کشور باشید. وقتی گروه مخالف شما که موافق آن سیستم است، همیشه از حق رأی خود استفاده کرده و مقبولیت نظام سیاسی حاکم بر یک کشور را با رأی خود تأیید میکند، با تحریم انتخابات بهترین خدمت را به گروهی کردهاید که برخلاف شما، هیچوقت حق رأی خودش را واگذار نکرده و نخواهد کرد. این یکی از مسائلی است که نشان میدهد شما با تحریم، حق خود را ضایع میکنید و حق رقیب فکری خود را دو برابر. خوب است یک یادآوری کنیم؛ اینکه هدف تحریم، «ایجاد ضربه به آن دیگری یا کل سیستم» بود. نکته مهم دیگری که اصلا مطرح نمیشود، این است. فکر کنید رأی ندادید و بعد مثلا همه دیدند که مقبولیت سیستم کاهش پیدا کرد، یک پرسشگر خوب تازه سؤالهایش شروع میشود: بعد از آن چه میشود؟ رهاورد این «پیامرساندن» به کشورهای خارجی، برای کشورهای همسایه ما چه بوده است؟ برای ایران چه؟ جز اینکه لابیهای اپوزیسیون خارج از
کشور برای تحریم و سختی بیشتر، راه هموارتری پیدا کردهاند، آیا چیز دیگری سهم ما شد؟ اینجاست که یک پرسشگر ممکن است به این فکر کند که رأیندادن کنشگری عاقلانه محسوب نمیشود؛ چون برای دو قدم بعد از عمل خود، هیچ استدلال قابل دفاع و آزمودهشده تاریخی ندارد. در نتیجه تحریم انتخابات به خودآزاری از روی جهل بیشتر شبیه است تا به یک جراحی و خلق لحظهای متفاوت از شرایطی ناخواستنی. سؤال مهم بعدی که باید به آن پرداخت، این است: تا کی باید به گزینشهای محدودکننده انتخابی تن داد و کجدار و مریز جلو رفت؟ این سؤال سرنوشتساز ملی بعدی است که بعدتر درباره آن فکر خواهیم کرد.
*دانشآموخته فلسفه
و تعلیم و تربیت، دانشگاه مکگیل
هدف تحریم انتخابات یا بایکوت، ایجاد ضرر و ضربه برای رقیب شما یا گروه و اشخاصی است که شما با مواضع آنها مخالف هستید؛ اما این پایان جواب نیست، این کار باید سودی برای رسیدن شما به هدفتان هم داشته باشد. مثلا تحریم ایران از سوی آمریکا، هدفش کلافهکردن مردم و تغییر رفتار آنها و ایجاد تورم و بیثباتی و ایزولهکردن اقتصادی ایران است. با اینکه معتقدم کاری غیرانسانی است، اما برای هدف و سود گروه تحریمکننده طراحی شده است. مثال دیگر وقتی است که کنشگران، کالاهای تولیدشده از سوی شرکتها و کارخانههای اسرائیلی را که در خاک فلسطین بنا شدهاند، تحریم میکنند؛ هدف این بایکوت، واردکردن ضربه به اقتصاد کارخانههایی است که روی زمینهای اشغالشده و گرفتهشده از یک ملت بنا شدهاند. شما به جای اینکه برند X از یک کالا را بخرید، یک برند دیگر را انتخاب میکنید و به تولیدکننده پیام میدهید که با نخریدنم، تو را در مضیقه مالی قرار خواهم داد و اینطور به تو ضربه وارد میکنم. در نتیجه، هدف تحریم و بایکوت ایجاد ضربه به دیگری است.
تحریمی که حق خودتان را ضایع کند، نامش جهل است. ممکن است بگویید رأیندادن راه مؤثری در کاهش مقبولیت یک سیستم است و من میخواهم به این هدف برسم. این فقط وقتی درست است که مخالفان شما نیز با شما در رأیندادن همصدا بشوند یا شما تنها گروه رأیدهنده یک کشور باشید. وقتی گروه مخالف شما که موافق آن سیستم است، همیشه از حق رأی خود استفاده کرده و مقبولیت نظام سیاسی حاکم بر یک کشور را با رأی خود تأیید میکند، با تحریم انتخابات بهترین خدمت را به گروهی کردهاید که برخلاف شما، هیچوقت حق رأی خودش را واگذار نکرده و نخواهد کرد. این یکی از مسائلی است که نشان میدهد شما با تحریم، حق خود را ضایع میکنید و حق رقیب فکری خود را دو برابر. خوب است یک یادآوری کنیم؛ اینکه هدف تحریم، «ایجاد ضربه به آن دیگری یا کل سیستم» بود. نکته مهم دیگری که اصلا مطرح نمیشود، این است. فکر کنید رأی ندادید و بعد مثلا همه دیدند که مقبولیت سیستم کاهش پیدا کرد، یک پرسشگر خوب تازه سؤالهایش شروع میشود: بعد از آن چه میشود؟ رهاورد این «پیامرساندن» به کشورهای خارجی، برای کشورهای همسایه ما چه بوده است؟ برای ایران چه؟ جز اینکه لابیهای اپوزیسیون خارج از
کشور برای تحریم و سختی بیشتر، راه هموارتری پیدا کردهاند، آیا چیز دیگری سهم ما شد؟ اینجاست که یک پرسشگر ممکن است به این فکر کند که رأیندادن کنشگری عاقلانه محسوب نمیشود؛ چون برای دو قدم بعد از عمل خود، هیچ استدلال قابل دفاع و آزمودهشده تاریخی ندارد. در نتیجه تحریم انتخابات به خودآزاری از روی جهل بیشتر شبیه است تا به یک جراحی و خلق لحظهای متفاوت از شرایطی ناخواستنی. سؤال مهم بعدی که باید به آن پرداخت، این است: تا کی باید به گزینشهای محدودکننده انتخابی تن داد و کجدار و مریز جلو رفت؟ این سؤال سرنوشتساز ملی بعدی است که بعدتر درباره آن فکر خواهیم کرد.
*دانشآموخته فلسفه
و تعلیم و تربیت، دانشگاه مکگیل
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.