آزمون جدی و زودهنگام سیاست خارجی صدراعظم جدید آلمان
چالشهای شرقی شولتس
تغییر قدرت در برلین و رویکارآمدن اولاف شولتس که پایانبخش 16 سال صدراعظمی آنگلا مرکل بود، امیدهایی را در سراسر اروپا و آن سوی اقیانوس اطلس برانگیخت که شاید دولت صدراعظم جدید آلمان تغییری در موضع منفعلانه برلین درمورد همه چیز از خطوط لوله گرفته تا چالش لهستان ایجاد کند و رویکرد «چرا ما نمیتوانیم همواره دوست باشیم» را که از سوی مرکل جدی گرفته نمیشد، اجرا کند. اما واقعیت این است که نهتنها این رویکرد تغییر چندانی نخواهد کرد؛ بلکه حتی ممکن است با شدت بیشتری دنبال شود. با وجود تنشهای جدی که در کشورهای جنوب اتحادیه اروپا وجود دارد و همچنین معاملات تجاری و چالشهای فناوری این اتحادیه با ایالات متحده، انتظار میرود آلمان بهعنوان قدرتمندترین و پرجمعیتترین کشور اتحادیه اروپا بر موضع سالهای گذشته خود بماند و رفتار روزهای گذشته شولتس نیز نشان داده که صدراعظم جدید آلمان هم برای حفظ منافع اقتصادی مهمترین کشور اتحادیه اروپا حاضر به ایجاد تنش با دیگر شرکای خود نیست. شولتس ائتلافی را تشکیل داده که با توجه به دشواری دستیابی به نقاط مشترک بین سه حزب سوسیالدموکرات، سبزها و دموکراتهای آزاد باید به توجه به متن
180صفحهای ائتلاف، آن را منسجم، اساسی و جاهطلبانه دانست. با این حال، دولت اولاف شولتس از همان اول با چالشهای بزرگی مواجه است و مانند گذشته بسیاری از این چالشها در شرق قرار دارند. اولین مورد در داخل مرزهای آلمان و در آلمان شرقی سابق است. در انتخابات سراسری ماه سپتامبر، تقریبا یکچهارم آرا در ایالتهای «زاکسن» و «تورینگن» در شرق آلمان به حزب راست افراطی و بیگانههراس آلترناتیو برای آلمان (AfD) رسید. در روزهای گذشته هم اعتراضهایی در زاکسن علیه واکسیناسیون اجباری برگزار شد که فعالان راست افراطی آن را سازماندهی کرده بودند. روانشناسی اجتماعی آن دو ایالت آلمان شرقی نشان میدهد که ساکنان آنها بیش از آنکه مثلا با هامبورگ یا اشتوتگارت اشتراکات داشته باشند، به دیگر کشورهای اروپای مرکزی پساکمونیستی ازجمله لهستان و مجارستان، خود را نزدیک میدانند. دومین چالش شرقی و نسبتا جدید آلمان درمورد فرسایش دموکراسی و حاکمیت قانون در لهستان و مجارستان است. حضور اقتصادی آلمان در این کشورها بسیار پررنگ است و براساساین برلین در دوران آنگلا مرکل تا حد زیادی مسئول ایجاد یک موضع بسیار نرم اتحادیه اروپا در قبال حاکمان پوپولیست
این کشورها بود. توافقنامه ائتلاف سهحزبی به صدراعظمی شولتس بر لزوم وحدت بیشتر اروپا و احترام به حاکمیت قانون تأکید میکند و حال مسئله مهم این است که آیا دولت جدید آلمان این برنامه را دنبال خواهد کرد و در نقش مدافع قاطع وحدت اروپا، برای احیای دموکراسی در مجارستان و حاکمیت قانون در لهستان وارد عمل خواهد شد؟
تعادل میان روسیه و شرق اروپا
چالشهای سوم و چهارم درهمتنیده هستند و به سرزمینهای بین اتحادیه اروپا و روسیه-اوکراین و بلاروس و همچنین خود روسیه مربوط میشوند. حفظ تعادل بین روابط با روسیه و رابطه با سایر کشورهای اروپای مرکزی و شرقی یکی از قدیمیترین معماهای سیاست خارجی آلمان است. در 300 سال گذشته هرگونه تحولی در این منطقه میان آلمان و روسیه رخ داده است؛ ازجمله تقسیم وحشیانه و کامل لهستان بین آلمان هیتلری و اتحاد جماهیر شوروی استالین در یک خط توافقشده مخفیانه در پاییز 1939. این تحولات هنوز در ذهن ساکنان اروپای شرقی باقی مانده و بههمیندلیل احداث خط لوله گاز «نورداستریم 2» که گاز روسیه را مستقیما به آلمان وصل میکند، بهعنوان نمونهای دیگر از اولویت رابطه نزدیک با روسیه در سیاست خارجی آلمان میدانند. در چنین شرایطی، توافقنامه ائتلاف سهحزبی در آلمان امری درخورتوجه است. بهایندلیل که این توافق، روابط با اوکراین و بلاروس را بلافاصله پس از روابط با ایالات متحده و بریتانیا و مهمتر از رابطه با روسیه قرار میدهد. ائتلاف جدید آلمان از درخواست اپوزیسیون بلاروس برای برگزاری انتخابات جدید حمایت کرده و اعلام میکند: «مداخله روسیه به نفع
الکساندر لوکاشنکو، رئیسجمهوری بلاروس، اقدامی غیرقابل قبول است». آلمان متعهد به حمایت از احیای «تمامیت ارضی و حاکمیت کامل» اوکراین است و خواستار پایان هرگونه تلاش بیشتر برای بیثباتکردن این کشور بهویژه در مرزهای شرقی آن است. با این حال، قبل از اینکه جوهر این توافق خشک شود، زمان راستیآزمایی آن فرارسیده است. ولادیمیر پوتین رئیسجمهوری روسیه در حال جمعآوری نیروی نظامی گستردهای در مرزهای شرقی اوکراین است و خواستار احترام به «خط قرمز» خود شده است که براساسآن اوکراین نباید به ناتو بپیوندد یا هرکدام از اعضای ناتو از این کشور حمایت نظامی و تسلیحاتی کنند. گزارشهای اطلاعاتی ایالات متحده نشان میدهد که این بار تهاجم روسیه جدیتر از قبل به نظر میرسد؛ اما نهادهای اطلاعاتی آلمان هنوز هم این هشدارها را جدی نمیگیرند. بهتازگی رئیسجمهوری آمریکا تهدید کرده که حمله روسیه به اوکراین تبعات اقتصادی غیرقابل تصوری دارد و مشخصا به خط لوله نورداستریم 2 هم اشاره شده است. باید دید شولتس حاضر است از منافع اقتصادی چشمپوشی کند و حتی به طور خصوصی به پوتین هشدار دهد که در صورت عملیشدن تهدید حمله به اوکراین، این خط لوله
برچیده خواهد شد یا خیر.
چالش چین
مسئله روسیه-اوکراین فوریترین چالش شرقی آلمان به شمار میآید؛ اما پنجمین چالش، در درازمدت بزرگترین چالش آلمان است: چین. اگر تصور کنیم که مسئله چین، شرقی نیست و به خاور دور مربوط میشود، پس بهتر است به حضور پررنگ چین در لابهلای سطور توافق دولت ائتلافی نگاه بیندازیم. این ائتلاف فرمول رسمی اتحادیه اروپا در قبال حکومت چین را به رسمیت میشناسد و به نقض حقوق بشر در سین کیانگ، نابودی «یک کشور، دو سیستم» در هنگکنگ و لزوم هماهنگی فراآتلانتیکی با سیاستهای چین اشاره میکند. ائتلاف جدید آلمان تأکید دارد که هرگونه تغییر وضعیت موجود در تنگه تایوان تنها میتواند به صورت مسالمتآمیز و با توافق دوجانبه اتفاق بیفتد. به تعبیر دیگر هرگونه تحولی باید با موافقت چین انجام شود. در چنین شرایطی، چین تمام واردات خود از لیتوانی را متوقف کرده تا این کشور کوچک حوزه دریای بالتیک و عضو اتحادیه اروپا را به دلیل افتتاح دفتر نمایندگی در تایوان مجازات کند. پکن حتی شرکتهای چندملیتی را تحت فشار قرار داده است تا تأمینکنندگان لیتوانیایی خود را کنار بگذارند. اتحادیه اروپا که بازار تجاری واحدی محسوب میشود، باید واکنشی متحد و یکصدا به
پکن نشان دهد و براساساین کمیسیون اروپا قصد دارد مجموعهای از اقدامات را برای مقابله با اینگونه رفتارهای چین آماده کند؛ اما آیا آلمان که مهمترین و قدرتمندترین عضو اتحادیه اروپا محسوب میشود، آماده است تا از پاسخ محکم اتحادیه اروپا به تلاش پکن برای تفرقهانداختن در داخل اتحادیه اروپا حمایت کند یا ترجیح میدهد مانع از آسیبدیدن روابط اقتصادی گسترده خود با چین شود؟ برای مواجهه با این چالشهای شرقی، دولت جدید آلمان با دو مانع بزرگ داخلی مواجه است: اول، کسبوکار و اقتصاد آلمان که در بیشتر موارد فقط میخواهد به رشد خود ادامه دهد و این رشد بدون همکاری با چین غیرممکن است و دوم، افکار عمومی آلمان که در اکثر موارد باور ندارد که جهان بهویژه در شرق تا چه اندازه خطرناک و تهدیدآمیز شده است.
صدراعظم جدید آلمان در اولین سفر خارجی خود به پاریس و بروکسل رفته است. در هر دو جا با وجود اشتراکات، اختلافنظرها هم با میزبانان کم نیست؛ از مسئله مربوط به انرژی اتمی و رویکردهای حقوقبشری تا رعایت توافقات ناتو. اولاف شولتس در کاخ الیزه از سوی امانوئل مکرون، رئیسجمهوری فرانسه، مورد استقبال قرار گرفت. در کنفرانس مطبوعاتی مشترکی که پس از این دیدار برگزار شد، مکرون بر عزم کشورش برای تداوم همکاری با آلمان تأکید کرد و خواهان ادامه مناسبات حسنهای شد که به گفته او در زمان آنگلا مرکل، سلف شولتس میان دو کشور جریان داشته است. در همین حال رئیسجمهوری فرانسه در کنفرانس خبری مشترک با اولاف شولتس گفت: این خیلی سودمند است که جو بایدن، رئیسجمهوری آمریکا، با ولادیمیر پوتین، رئیسجمهوری روسیه، گفتوگو کردند. خواسته رایج ما این است که به چنین گفتوگوهایی میان بایدن و پوتین درخصوص وضعیت اوکراین ادامه دهیم. سخنان مکرون توسط شولتش هم تکرار شد. او گفت: ما همگی نسبت به وضعیت مرز در اوکراین نگران هستیم. طبیعی است که از دیدن آن حجم از سرباز نگران باشیم و همه جا درباره این مسئله گفتوگو شود. پیگیری و گفتوگوی رئیسجمهور آمریکا با رئیسجمهور روسیه درخصوص این مسئله، اتفاق خوبی است. در همین حال، مکرون و شولتس آمادگی خود را برای کمک به میانجیگری در درگیری روسیه و اوکراین بهعنوان بخشی از فرمت موسوم به «نرماندی» که رهبران اوکراین، روسیه، آلمان و فرانسه را برای کمک به پایاندادن به درگیری در شرق اوکراین بین «نیروهای کییف» و «جداییطلبان طرفدار روسیه» گرد هم آورده است، ابراز کردند. شولتس پیش از انتخابش در مجلس به صدراعظمی آلمان اعلام کرده بود که اولین مقصد سفرش پاریس و دیدار با مکرون است. در دهههای گذشته به طور سنتی اولین سفر خارجی صدراعظمهای آلمان به فرانسه بوده است؛ تأکیدی بر اهمیت محور پاریس- برلین در گستره اروپا و در سطح بینالمللی. صدراعظم آلمان پس از دیدار با مکرون، مانند وزیر خارجه دولت خود در روز قبل عازم بروکسل شد تا با مقامات اتحادیه اروپا، ازجمله رئیس کمیسیون و رئیس شورای این اتحادیه و نیز با دبیرکل سازمان ناتو دیدار و گفتوگو کند. در اتحادیه اروپا همه کشورها با خشنودی به استقبال دولت جدید آلمان نرفتهاند. ویکتور اوربان، نخستوزیر مجارستان، در مقالهای در نشریه بیلدتسایتونگ آلمان، دولت جدید را به انحراف از راه هلموت کهل و در مسیر تبدیل اروپا به یک نهاد مرکزگرا و مهاجرپذیر و فمینیستی توصیف کرده است.
تغییر قدرت در برلین و رویکارآمدن اولاف شولتس که پایانبخش 16 سال صدراعظمی آنگلا مرکل بود، امیدهایی را در سراسر اروپا و آن سوی اقیانوس اطلس برانگیخت که شاید دولت صدراعظم جدید آلمان تغییری در موضع منفعلانه برلین درمورد همه چیز از خطوط لوله گرفته تا چالش لهستان ایجاد کند و رویکرد «چرا ما نمیتوانیم همواره دوست باشیم» را که از سوی مرکل جدی گرفته نمیشد، اجرا کند. اما واقعیت این است که نهتنها این رویکرد تغییر چندانی نخواهد کرد؛ بلکه حتی ممکن است با شدت بیشتری دنبال شود. با وجود تنشهای جدی که در کشورهای جنوب اتحادیه اروپا وجود دارد و همچنین معاملات تجاری و چالشهای فناوری این اتحادیه با ایالات متحده، انتظار میرود آلمان بهعنوان قدرتمندترین و پرجمعیتترین کشور اتحادیه اروپا بر موضع سالهای گذشته خود بماند و رفتار روزهای گذشته شولتس نیز نشان داده که صدراعظم جدید آلمان هم برای حفظ منافع اقتصادی مهمترین کشور اتحادیه اروپا حاضر به ایجاد تنش با دیگر شرکای خود نیست. شولتس ائتلافی را تشکیل داده که با توجه به دشواری دستیابی به نقاط مشترک بین سه حزب سوسیالدموکرات، سبزها و دموکراتهای آزاد باید به توجه به متن
180صفحهای ائتلاف، آن را منسجم، اساسی و جاهطلبانه دانست. با این حال، دولت اولاف شولتس از همان اول با چالشهای بزرگی مواجه است و مانند گذشته بسیاری از این چالشها در شرق قرار دارند. اولین مورد در داخل مرزهای آلمان و در آلمان شرقی سابق است. در انتخابات سراسری ماه سپتامبر، تقریبا یکچهارم آرا در ایالتهای «زاکسن» و «تورینگن» در شرق آلمان به حزب راست افراطی و بیگانههراس آلترناتیو برای آلمان (AfD) رسید. در روزهای گذشته هم اعتراضهایی در زاکسن علیه واکسیناسیون اجباری برگزار شد که فعالان راست افراطی آن را سازماندهی کرده بودند. روانشناسی اجتماعی آن دو ایالت آلمان شرقی نشان میدهد که ساکنان آنها بیش از آنکه مثلا با هامبورگ یا اشتوتگارت اشتراکات داشته باشند، به دیگر کشورهای اروپای مرکزی پساکمونیستی ازجمله لهستان و مجارستان، خود را نزدیک میدانند. دومین چالش شرقی و نسبتا جدید آلمان درمورد فرسایش دموکراسی و حاکمیت قانون در لهستان و مجارستان است. حضور اقتصادی آلمان در این کشورها بسیار پررنگ است و براساساین برلین در دوران آنگلا مرکل تا حد زیادی مسئول ایجاد یک موضع بسیار نرم اتحادیه اروپا در قبال حاکمان پوپولیست
این کشورها بود. توافقنامه ائتلاف سهحزبی به صدراعظمی شولتس بر لزوم وحدت بیشتر اروپا و احترام به حاکمیت قانون تأکید میکند و حال مسئله مهم این است که آیا دولت جدید آلمان این برنامه را دنبال خواهد کرد و در نقش مدافع قاطع وحدت اروپا، برای احیای دموکراسی در مجارستان و حاکمیت قانون در لهستان وارد عمل خواهد شد؟
تعادل میان روسیه و شرق اروپا
چالشهای سوم و چهارم درهمتنیده هستند و به سرزمینهای بین اتحادیه اروپا و روسیه-اوکراین و بلاروس و همچنین خود روسیه مربوط میشوند. حفظ تعادل بین روابط با روسیه و رابطه با سایر کشورهای اروپای مرکزی و شرقی یکی از قدیمیترین معماهای سیاست خارجی آلمان است. در 300 سال گذشته هرگونه تحولی در این منطقه میان آلمان و روسیه رخ داده است؛ ازجمله تقسیم وحشیانه و کامل لهستان بین آلمان هیتلری و اتحاد جماهیر شوروی استالین در یک خط توافقشده مخفیانه در پاییز 1939. این تحولات هنوز در ذهن ساکنان اروپای شرقی باقی مانده و بههمیندلیل احداث خط لوله گاز «نورداستریم 2» که گاز روسیه را مستقیما به آلمان وصل میکند، بهعنوان نمونهای دیگر از اولویت رابطه نزدیک با روسیه در سیاست خارجی آلمان میدانند. در چنین شرایطی، توافقنامه ائتلاف سهحزبی در آلمان امری درخورتوجه است. بهایندلیل که این توافق، روابط با اوکراین و بلاروس را بلافاصله پس از روابط با ایالات متحده و بریتانیا و مهمتر از رابطه با روسیه قرار میدهد. ائتلاف جدید آلمان از درخواست اپوزیسیون بلاروس برای برگزاری انتخابات جدید حمایت کرده و اعلام میکند: «مداخله روسیه به نفع
الکساندر لوکاشنکو، رئیسجمهوری بلاروس، اقدامی غیرقابل قبول است». آلمان متعهد به حمایت از احیای «تمامیت ارضی و حاکمیت کامل» اوکراین است و خواستار پایان هرگونه تلاش بیشتر برای بیثباتکردن این کشور بهویژه در مرزهای شرقی آن است. با این حال، قبل از اینکه جوهر این توافق خشک شود، زمان راستیآزمایی آن فرارسیده است. ولادیمیر پوتین رئیسجمهوری روسیه در حال جمعآوری نیروی نظامی گستردهای در مرزهای شرقی اوکراین است و خواستار احترام به «خط قرمز» خود شده است که براساسآن اوکراین نباید به ناتو بپیوندد یا هرکدام از اعضای ناتو از این کشور حمایت نظامی و تسلیحاتی کنند. گزارشهای اطلاعاتی ایالات متحده نشان میدهد که این بار تهاجم روسیه جدیتر از قبل به نظر میرسد؛ اما نهادهای اطلاعاتی آلمان هنوز هم این هشدارها را جدی نمیگیرند. بهتازگی رئیسجمهوری آمریکا تهدید کرده که حمله روسیه به اوکراین تبعات اقتصادی غیرقابل تصوری دارد و مشخصا به خط لوله نورداستریم 2 هم اشاره شده است. باید دید شولتس حاضر است از منافع اقتصادی چشمپوشی کند و حتی به طور خصوصی به پوتین هشدار دهد که در صورت عملیشدن تهدید حمله به اوکراین، این خط لوله
برچیده خواهد شد یا خیر.
چالش چین
مسئله روسیه-اوکراین فوریترین چالش شرقی آلمان به شمار میآید؛ اما پنجمین چالش، در درازمدت بزرگترین چالش آلمان است: چین. اگر تصور کنیم که مسئله چین، شرقی نیست و به خاور دور مربوط میشود، پس بهتر است به حضور پررنگ چین در لابهلای سطور توافق دولت ائتلافی نگاه بیندازیم. این ائتلاف فرمول رسمی اتحادیه اروپا در قبال حکومت چین را به رسمیت میشناسد و به نقض حقوق بشر در سین کیانگ، نابودی «یک کشور، دو سیستم» در هنگکنگ و لزوم هماهنگی فراآتلانتیکی با سیاستهای چین اشاره میکند. ائتلاف جدید آلمان تأکید دارد که هرگونه تغییر وضعیت موجود در تنگه تایوان تنها میتواند به صورت مسالمتآمیز و با توافق دوجانبه اتفاق بیفتد. به تعبیر دیگر هرگونه تحولی باید با موافقت چین انجام شود. در چنین شرایطی، چین تمام واردات خود از لیتوانی را متوقف کرده تا این کشور کوچک حوزه دریای بالتیک و عضو اتحادیه اروپا را به دلیل افتتاح دفتر نمایندگی در تایوان مجازات کند. پکن حتی شرکتهای چندملیتی را تحت فشار قرار داده است تا تأمینکنندگان لیتوانیایی خود را کنار بگذارند. اتحادیه اروپا که بازار تجاری واحدی محسوب میشود، باید واکنشی متحد و یکصدا به
پکن نشان دهد و براساساین کمیسیون اروپا قصد دارد مجموعهای از اقدامات را برای مقابله با اینگونه رفتارهای چین آماده کند؛ اما آیا آلمان که مهمترین و قدرتمندترین عضو اتحادیه اروپا محسوب میشود، آماده است تا از پاسخ محکم اتحادیه اروپا به تلاش پکن برای تفرقهانداختن در داخل اتحادیه اروپا حمایت کند یا ترجیح میدهد مانع از آسیبدیدن روابط اقتصادی گسترده خود با چین شود؟ برای مواجهه با این چالشهای شرقی، دولت جدید آلمان با دو مانع بزرگ داخلی مواجه است: اول، کسبوکار و اقتصاد آلمان که در بیشتر موارد فقط میخواهد به رشد خود ادامه دهد و این رشد بدون همکاری با چین غیرممکن است و دوم، افکار عمومی آلمان که در اکثر موارد باور ندارد که جهان بهویژه در شرق تا چه اندازه خطرناک و تهدیدآمیز شده است.
صدراعظم جدید آلمان در اولین سفر خارجی خود به پاریس و بروکسل رفته است. در هر دو جا با وجود اشتراکات، اختلافنظرها هم با میزبانان کم نیست؛ از مسئله مربوط به انرژی اتمی و رویکردهای حقوقبشری تا رعایت توافقات ناتو. اولاف شولتس در کاخ الیزه از سوی امانوئل مکرون، رئیسجمهوری فرانسه، مورد استقبال قرار گرفت. در کنفرانس مطبوعاتی مشترکی که پس از این دیدار برگزار شد، مکرون بر عزم کشورش برای تداوم همکاری با آلمان تأکید کرد و خواهان ادامه مناسبات حسنهای شد که به گفته او در زمان آنگلا مرکل، سلف شولتس میان دو کشور جریان داشته است. در همین حال رئیسجمهوری فرانسه در کنفرانس خبری مشترک با اولاف شولتس گفت: این خیلی سودمند است که جو بایدن، رئیسجمهوری آمریکا، با ولادیمیر پوتین، رئیسجمهوری روسیه، گفتوگو کردند. خواسته رایج ما این است که به چنین گفتوگوهایی میان بایدن و پوتین درخصوص وضعیت اوکراین ادامه دهیم. سخنان مکرون توسط شولتش هم تکرار شد. او گفت: ما همگی نسبت به وضعیت مرز در اوکراین نگران هستیم. طبیعی است که از دیدن آن حجم از سرباز نگران باشیم و همه جا درباره این مسئله گفتوگو شود. پیگیری و گفتوگوی رئیسجمهور آمریکا با رئیسجمهور روسیه درخصوص این مسئله، اتفاق خوبی است. در همین حال، مکرون و شولتس آمادگی خود را برای کمک به میانجیگری در درگیری روسیه و اوکراین بهعنوان بخشی از فرمت موسوم به «نرماندی» که رهبران اوکراین، روسیه، آلمان و فرانسه را برای کمک به پایاندادن به درگیری در شرق اوکراین بین «نیروهای کییف» و «جداییطلبان طرفدار روسیه» گرد هم آورده است، ابراز کردند. شولتس پیش از انتخابش در مجلس به صدراعظمی آلمان اعلام کرده بود که اولین مقصد سفرش پاریس و دیدار با مکرون است. در دهههای گذشته به طور سنتی اولین سفر خارجی صدراعظمهای آلمان به فرانسه بوده است؛ تأکیدی بر اهمیت محور پاریس- برلین در گستره اروپا و در سطح بینالمللی. صدراعظم آلمان پس از دیدار با مکرون، مانند وزیر خارجه دولت خود در روز قبل عازم بروکسل شد تا با مقامات اتحادیه اروپا، ازجمله رئیس کمیسیون و رئیس شورای این اتحادیه و نیز با دبیرکل سازمان ناتو دیدار و گفتوگو کند. در اتحادیه اروپا همه کشورها با خشنودی به استقبال دولت جدید آلمان نرفتهاند. ویکتور اوربان، نخستوزیر مجارستان، در مقالهای در نشریه بیلدتسایتونگ آلمان، دولت جدید را به انحراف از راه هلموت کهل و در مسیر تبدیل اروپا به یک نهاد مرکزگرا و مهاجرپذیر و فمینیستی توصیف کرده است.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.