همسایه عباس آقا
شهاب طباطبایی
با آن ضربه پرشتاب و مستقیم و محکم، طبیعی بود کاسه بلور قدیمی روی طاقچه کنار پذیرایی طاقت نیاورد. بعد از خردشدن کاسه، قاب عکس خانواده صادقی هم با صدایی نخراشیده جوری کف اتاق افتاد که نگاه آدمهای توی عکس برای اولینبار سقف پذیرایی کوچک خانه را دید. زهرا شانس آورد، او که روی صندلی میز ناهارخوری هم کتاب میخواند و هم زیرچشمی حواسش به مرتضی بود، بهموقع از جلوی توپ بسکتبال نو و پرباد برادرش جاخالی داد. صدای خردشدن کاسه بلوری و افتادن قاب عکس و ضربه توپ به دیواری که بین پذیرایی و اتاق خواب فاصله انداخته بود، هوشنگخان را چنان از خواب عمیق عصر جمعه پراند که یک دم احساس کرد روح از بدن رعشهگرفتهاش جا مانده، خیالش که راحت شد تا جایی که تارهای صوتی حنجرهاش اجازه میداد، فریاد کشید. تا زهرا لیوان آب را برساند، مرتضی از کوچه بنبست هم رد شده بود و رسیده بود به خیابان اصلی. شهرزاد خانم هم از آشپزخانه پریده بود بیرون... چند بار گفتم حیاط را درست کن که این بچه حداقل هوایی به سروکلهاش بخورد. توی کوچه رفتن را که قدغن کردی، همکلاسیهایش را هم که اطمینان نداری... حداقل همت داشته باش و حیاط را مرتب کن از این وضعیت آشفته دربیاید... ایراد دارد مثل مهناز خانم و بچههایش توی حیاط بنشینیم؟ پوسیدیم توی این خانه... آخ ببین کاسه بلور نازنینم خرد شد... زهرا مادر بیا کمک کن... مرد همین امروز حیاط را جمعوجور کن... یاد بگیر از این عباس آقای همسایه... .
از روزی که اسبابکشی کرده بودند، قرار بود حیاط خانه را مرتب کند و سروسامانی بدهد، هر بار هم کار مهمتری پیش آمده بود یا اینکه هوا سرد شده بود و خلاصه مانده بود برای دفعه بعدی که انگار هیچ وقت نمیرسید. این بار ضربه محکم توپ بسکتبال مرتضی و نیش و کنایههای شهرزاد خانم اثر کرده بود. هوشنگخان رفت توی حیاط و دستِ تنها تا نزدیک غروب همه آشغال و خرده چوبها و کارتنپارهها را جمع کرد، حالا مانده بود آب و جاروی کف حیاط. شیر آب را امتحان کرد، لولهای که از کف زمین بیرون میآمد غرید، فشار کم آب با آن غرش اولیه جور درنمیآمد؛ اما کار را راه میانداخت. فقط هرچه لابهلای آتوآشغالهای کنار انبار گشت، شلنگ را پیدا نکرد... . امشب هر طور شده اینجا را درست میکنم... نگاهش به پنجره اتاق وسطی افتاد، شهرزاد خانم داشت نگاهش میکرد. احتمالا راضی بود، از چشمهایش میفهمید. فكر كرد برود سراغ عباس آقا، همسایه بغلدستیشان و شلنگ رنگورورفتهای را كه همیشه باغچهشان را با آن آب میدادند، بگیرد. معطل نکرد، از در بیرون آمد و چند قدم بعد درست قبل از اینکه دستش را روی زنگ فشار بدهد، یك لحظه رفت توی فكر. دستش را پایین انداخت. عباس آقا آدم بدی نیست، اما اگر بخواهد حالم را بگیرد و جلوی زن و بچهاش ضایعم كند و شلنگ را ندهد و بگوید مهناز خانم میخواهد به باغچه آب بدهد چه؟... باغچه، یك باغچهای میگوید كه اگر آدم ندیده باشد، فكر میكند باغ فردوس است. نه، عباس آقا چنین آدمی نیست، شلنگ را میدهد و حرفی هم نمیزند. دستش را به طرف شاسی زنگ برد، دوباره تردید كرد. اگر بخواهد شلنگ را بدهد و بعد پشت سرم حرف بزند چه؟ بگوید اینها یك شلنگ هم توی خانهشان ندارند و حیفشان میآید شلنگ بخرند. نه عباسآقا چنین حرفی نمیزند. خودش را مرتب كرد و یك خنده عجیب دوستانه روی لبش نشاند و دوباره دست را برد سمت زنگ. اگر بخواهد قیافه بگیرد و شلنگ را با منت و اخم بدهد چه؟ اگر از آن نگاههای تحقیرآمیز حوالهام بدهد چه كار كنم؟ از عباسآقا این كارها بعید است. اینقدر فهمیده هست كه به خاطر یك شلنگ چندمتری قیافه نگیرد. با اطمینان و آرامش محكمتر از قبل دستش را برد جلو كه زنگ را بزند. اگر بپرسد كه اصلا شلنگ میخواهی چه كنی و بخواهد با سؤال و جواب به رویم بیاورد كه شلنگ را نمیدهد چه؟ اصلا چند باری احساس كردهام كه بدش نمیآید از موضع بالا برخورد كند و دار و ندار و زندگیاش را به رخم بكشد. به خاطر یك شلنگ از این عباس آقا حرف درشت شنیدن هم زور دارد. همینجور که داشت بلندبلند با خودش كلنجار میرفت در باز شد. عباس آقا بیرون آمد که جایی برود، به نظرش رسید سرتاپای نگاهش دارد مسخرهاش میکند. دیگر معطلش نكرد... مردك بیهمهچیز، حالا برای یك شلنگ پوسیده رنگورورفته آبروی آدم را جلوی در و همسایه میبری؟ این همه افاده و غرور برای دو متر شلنگ پلاستیكی؟ همسایه هم همسایههای قدیم. حالا نیممتر باغچه را باید توی سرِ ما بزنی؟ یك كلام بگو نمیخواهم شلنگ را بدهم، دیگر این بازیها را ندارد كه. حالا دیگر باید همه جا بشینی و بگویی اینها همت و شلنگ توی خانهشان ندارند؟! مرد باش عباس آقا. خیلی نامردی! تف به مرام و معرفت نداشتهات. تف به... . عباس آقا مات و مبهوت همانجا توی چارچوب در نگاهش افتاده بود به تف بزرگ پهنشده روی آسفالت پیادهرو. هوشنگخان همچنان داد میکشید. آدمهای قاب عکس هنوز به سقف پذیرایی نگاه میکردند.
با آن ضربه پرشتاب و مستقیم و محکم، طبیعی بود کاسه بلور قدیمی روی طاقچه کنار پذیرایی طاقت نیاورد. بعد از خردشدن کاسه، قاب عکس خانواده صادقی هم با صدایی نخراشیده جوری کف اتاق افتاد که نگاه آدمهای توی عکس برای اولینبار سقف پذیرایی کوچک خانه را دید. زهرا شانس آورد، او که روی صندلی میز ناهارخوری هم کتاب میخواند و هم زیرچشمی حواسش به مرتضی بود، بهموقع از جلوی توپ بسکتبال نو و پرباد برادرش جاخالی داد. صدای خردشدن کاسه بلوری و افتادن قاب عکس و ضربه توپ به دیواری که بین پذیرایی و اتاق خواب فاصله انداخته بود، هوشنگخان را چنان از خواب عمیق عصر جمعه پراند که یک دم احساس کرد روح از بدن رعشهگرفتهاش جا مانده، خیالش که راحت شد تا جایی که تارهای صوتی حنجرهاش اجازه میداد، فریاد کشید. تا زهرا لیوان آب را برساند، مرتضی از کوچه بنبست هم رد شده بود و رسیده بود به خیابان اصلی. شهرزاد خانم هم از آشپزخانه پریده بود بیرون... چند بار گفتم حیاط را درست کن که این بچه حداقل هوایی به سروکلهاش بخورد. توی کوچه رفتن را که قدغن کردی، همکلاسیهایش را هم که اطمینان نداری... حداقل همت داشته باش و حیاط را مرتب کن از این وضعیت آشفته دربیاید... ایراد دارد مثل مهناز خانم و بچههایش توی حیاط بنشینیم؟ پوسیدیم توی این خانه... آخ ببین کاسه بلور نازنینم خرد شد... زهرا مادر بیا کمک کن... مرد همین امروز حیاط را جمعوجور کن... یاد بگیر از این عباس آقای همسایه... .
از روزی که اسبابکشی کرده بودند، قرار بود حیاط خانه را مرتب کند و سروسامانی بدهد، هر بار هم کار مهمتری پیش آمده بود یا اینکه هوا سرد شده بود و خلاصه مانده بود برای دفعه بعدی که انگار هیچ وقت نمیرسید. این بار ضربه محکم توپ بسکتبال مرتضی و نیش و کنایههای شهرزاد خانم اثر کرده بود. هوشنگخان رفت توی حیاط و دستِ تنها تا نزدیک غروب همه آشغال و خرده چوبها و کارتنپارهها را جمع کرد، حالا مانده بود آب و جاروی کف حیاط. شیر آب را امتحان کرد، لولهای که از کف زمین بیرون میآمد غرید، فشار کم آب با آن غرش اولیه جور درنمیآمد؛ اما کار را راه میانداخت. فقط هرچه لابهلای آتوآشغالهای کنار انبار گشت، شلنگ را پیدا نکرد... . امشب هر طور شده اینجا را درست میکنم... نگاهش به پنجره اتاق وسطی افتاد، شهرزاد خانم داشت نگاهش میکرد. احتمالا راضی بود، از چشمهایش میفهمید. فكر كرد برود سراغ عباس آقا، همسایه بغلدستیشان و شلنگ رنگورورفتهای را كه همیشه باغچهشان را با آن آب میدادند، بگیرد. معطل نکرد، از در بیرون آمد و چند قدم بعد درست قبل از اینکه دستش را روی زنگ فشار بدهد، یك لحظه رفت توی فكر. دستش را پایین انداخت. عباس آقا آدم بدی نیست، اما اگر بخواهد حالم را بگیرد و جلوی زن و بچهاش ضایعم كند و شلنگ را ندهد و بگوید مهناز خانم میخواهد به باغچه آب بدهد چه؟... باغچه، یك باغچهای میگوید كه اگر آدم ندیده باشد، فكر میكند باغ فردوس است. نه، عباس آقا چنین آدمی نیست، شلنگ را میدهد و حرفی هم نمیزند. دستش را به طرف شاسی زنگ برد، دوباره تردید كرد. اگر بخواهد شلنگ را بدهد و بعد پشت سرم حرف بزند چه؟ بگوید اینها یك شلنگ هم توی خانهشان ندارند و حیفشان میآید شلنگ بخرند. نه عباسآقا چنین حرفی نمیزند. خودش را مرتب كرد و یك خنده عجیب دوستانه روی لبش نشاند و دوباره دست را برد سمت زنگ. اگر بخواهد قیافه بگیرد و شلنگ را با منت و اخم بدهد چه؟ اگر از آن نگاههای تحقیرآمیز حوالهام بدهد چه كار كنم؟ از عباسآقا این كارها بعید است. اینقدر فهمیده هست كه به خاطر یك شلنگ چندمتری قیافه نگیرد. با اطمینان و آرامش محكمتر از قبل دستش را برد جلو كه زنگ را بزند. اگر بپرسد كه اصلا شلنگ میخواهی چه كنی و بخواهد با سؤال و جواب به رویم بیاورد كه شلنگ را نمیدهد چه؟ اصلا چند باری احساس كردهام كه بدش نمیآید از موضع بالا برخورد كند و دار و ندار و زندگیاش را به رخم بكشد. به خاطر یك شلنگ از این عباس آقا حرف درشت شنیدن هم زور دارد. همینجور که داشت بلندبلند با خودش كلنجار میرفت در باز شد. عباس آقا بیرون آمد که جایی برود، به نظرش رسید سرتاپای نگاهش دارد مسخرهاش میکند. دیگر معطلش نكرد... مردك بیهمهچیز، حالا برای یك شلنگ پوسیده رنگورورفته آبروی آدم را جلوی در و همسایه میبری؟ این همه افاده و غرور برای دو متر شلنگ پلاستیكی؟ همسایه هم همسایههای قدیم. حالا نیممتر باغچه را باید توی سرِ ما بزنی؟ یك كلام بگو نمیخواهم شلنگ را بدهم، دیگر این بازیها را ندارد كه. حالا دیگر باید همه جا بشینی و بگویی اینها همت و شلنگ توی خانهشان ندارند؟! مرد باش عباس آقا. خیلی نامردی! تف به مرام و معرفت نداشتهات. تف به... . عباس آقا مات و مبهوت همانجا توی چارچوب در نگاهش افتاده بود به تف بزرگ پهنشده روی آسفالت پیادهرو. هوشنگخان همچنان داد میکشید. آدمهای قاب عکس هنوز به سقف پذیرایی نگاه میکردند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.