|

گلشیری؛ از عشق و انگشت ششم

یونس تراکمه

«من فکر می‌کنم عشق با شم تشخیص تفاوت صداها شروع می‌شود، یعنی وقتی که می‌شود چشم‌بسته حتی کوچه‌های ناآشنا را رفت، بی‌آنکه احتیاجی باشد دست کوچک و سردش را در دست بگیری. می‌گفت: مطمئنم که تو همه چیز را برایم نگفته‌ای. می‌گفتم: باور کن چیز زیادی نبوده.» (مجموعه داستان نمازخانه کوچک من، هوشنگ گلشیری) اگر اشتباه نکنم تابستان 1354 بود که انتشارات «کتاب زمان» مجموعه داستان «نمازخانه کوچک من» گلشیری را منتشر کرد. در داستان «نمارخانه... » از این مجموعه راوی انگشت ششم پای چپش را حتی از معشوقش پنهان می‌کند. و من جوان رمانتیک آن سال‌ها این را نقص داستان می‌دانستم؛ و باور داشتم که در عشق و فقط در عشق است که همه پرده‌ها کنار می‌رود و همه زوایا و نهان‌ها عیان می‌شود. در پیاده‌روی‌های شبانه دنبال رودخانه (زاینده‌رود) چند باری درباره این داستان و معنا و مفهوم عشق با گلشیری گپ زدیم و در نهایت قرار شد عصر جمعه‌ای در این‌باره و درباره این مجموعه، با او گفت‌وگو کنم؛ و گفت‌وگو را ضبط و پیاده کنم. این بحث و گفت‌وگو به دو یا سه عصر جمعه کشید؛ که هم گفت‌وگو بود و هم دفع کسالت‌های چسبنده عصر جمعه‌ها. عصرهای جمعه خلوت و خالی و دلگیر خیابان فروغی اصفهان و آن کوچه درختی منشعب از این خیابان را هنوز هم به‌یاد دارم. بخش زیادی از ضبط‌شده‌ها را در دفتر مشق صدبرگی با خودکار قرمز پیاده کردم. در طول سالیان، آن نوارها گم شد؛ انگار قاطی شد با نوارهای موسیقی خواهرم در خانه و بعد که به‌صرافت افتادم دیگر پیدا نشد که نشد. در جابه‌جایی‌ها، از اصفهان به تهران و در تهران هر دو، سه‌سالی از این خانه به آن خانه و از این محله به آن محله، چیزهایی گم می‌شد (و گم می‌شود) و گم‌شده‌هایی هم پیدا می‌شد (و پیدا می‌شود). این دفتر کهنه گم‌شده با ورقه‌های زردشده از گذر زمان هم یک‌باره پیدا شد. و حالا من مانده‌ام با متن بدون صدای گفت‌وگویی با هوشنگ گلشیری درباره عشق و مفاهیمی دیگر در مجموعه داستان «نمازخانه کوچک من» که حتی لحظه‌لحظه آن گفت‌وگو را به‌یاد می‌آورم بی‌آن‌‌که دلیلی بر وقوع آن داشته باشم. ولی خب، شاید روزی این متن را با عنوان «گفت‌وگویی خیالی با هوشنگ گلشیری» به کسی یا کسانی ارایه دادم. گفت‌وگوی خیالی که دیگر سند و مدرک نمی‌خواهد؛ می‌خواهد؟
«من فکر می‌کنم عشق با شم تشخیص تفاوت صداها شروع می‌شود، یعنی وقتی که می‌شود چشم‌بسته حتی کوچه‌های ناآشنا را رفت، بی‌آنکه احتیاجی باشد دست کوچک و سردش را در دست بگیری. می‌گفت: مطمئنم که تو همه چیز را برایم نگفته‌ای. می‌گفتم: باور کن چیز زیادی نبوده.» (مجموعه داستان نمازخانه کوچک من، هوشنگ گلشیری) اگر اشتباه نکنم تابستان 1354 بود که انتشارات «کتاب زمان» مجموعه داستان «نمازخانه کوچک من» گلشیری را منتشر کرد. در داستان «نمارخانه... » از این مجموعه راوی انگشت ششم پای چپش را حتی از معشوقش پنهان می‌کند. و من جوان رمانتیک آن سال‌ها این را نقص داستان می‌دانستم؛ و باور داشتم که در عشق و فقط در عشق است که همه پرده‌ها کنار می‌رود و همه زوایا و نهان‌ها عیان می‌شود. در پیاده‌روی‌های شبانه دنبال رودخانه (زاینده‌رود) چند باری درباره این داستان و معنا و مفهوم عشق با گلشیری گپ زدیم و در نهایت قرار شد عصر جمعه‌ای در این‌باره و درباره این مجموعه، با او گفت‌وگو کنم؛ و گفت‌وگو را ضبط و پیاده کنم. این بحث و گفت‌وگو به دو یا سه عصر جمعه کشید؛ که هم گفت‌وگو بود و هم دفع کسالت‌های چسبنده عصر جمعه‌ها. عصرهای جمعه خلوت و خالی و دلگیر خیابان فروغی اصفهان و آن کوچه درختی منشعب از این خیابان را هنوز هم به‌یاد دارم. بخش زیادی از ضبط‌شده‌ها را در دفتر مشق صدبرگی با خودکار قرمز پیاده کردم. در طول سالیان، آن نوارها گم شد؛ انگار قاطی شد با نوارهای موسیقی خواهرم در خانه و بعد که به‌صرافت افتادم دیگر پیدا نشد که نشد. در جابه‌جایی‌ها، از اصفهان به تهران و در تهران هر دو، سه‌سالی از این خانه به آن خانه و از این محله به آن محله، چیزهایی گم می‌شد (و گم می‌شود) و گم‌شده‌هایی هم پیدا می‌شد (و پیدا می‌شود). این دفتر کهنه گم‌شده با ورقه‌های زردشده از گذر زمان هم یک‌باره پیدا شد. و حالا من مانده‌ام با متن بدون صدای گفت‌وگویی با هوشنگ گلشیری درباره عشق و مفاهیمی دیگر در مجموعه داستان «نمازخانه کوچک من» که حتی لحظه‌لحظه آن گفت‌وگو را به‌یاد می‌آورم بی‌آن‌‌که دلیلی بر وقوع آن داشته باشم. ولی خب، شاید روزی این متن را با عنوان «گفت‌وگویی خیالی با هوشنگ گلشیری» به کسی یا کسانی ارایه دادم. گفت‌وگوی خیالی که دیگر سند و مدرک نمی‌خواهد؛ می‌خواهد؟

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.