|

معاون نخست‌وزیر جمهوری آذربایجان به ‌همراه هیئت اقتصادی به ایران آمد

تهران‌-‌باکو از تنش سیاسی تا همکاری اقتصادی

شرق: معاون نخست‌وزیر جمهوری آذربایجان در صدر هیئتی اقتصادی به تهران آمد تا با مقامات ایران درباره همکاری‌های دوجانبه به گفت‌وگو بنشیند. شاهین مصطفی‌اف، معاون نخست‌وزیر آذربایجان که ریاست آذربایجانی کمیسیون دولتی همکاری‌های اقتصادی، تجاری و فرهنگی آذربایجان و ایران را بر عهده دارد در این سفر دیدار با وزرای امور خارجه، نفت و راه‌وشهرسازی را در برنامه داشت. او پیش از این سفر، جمعه در باکو با سیدعباس موسوی، سفیر ایران در جمهوری آذربایجان نیز دیدار داشت.
سفر در میانه تنش
سفر این مقام آذربایجانی به تهران در حالی انجام می‌شود که روابط دو کشور در ماه‌های اخیر دچار چالش‌های متعددی بوده است که البته از سوی جمهوری آذربایجان کلید خورده‌اند. برجسته‌ترین نمود این چالش‌ها ماجرای تعیین ناگهانی عوارض سنگین برای کامیون‌های ایرانی عبورکننده از جاده گوریس- قاپان، ممانعت از عبور آنها و دستگیری دو نفر در این زمینه بود. ماجرای بازداشت البته با آزادی دو راننده ختم به خیر شد اما چالش‌های موجود همچنان برقرار هستند. جمهوری آذربایجان درحالی‌که سال‌ها بود از مسیر ایران به‌ صورت رایگان برای گذر به نخجوان استفاده می‌کرد، به خاطر ادعاهای سرزمینی در نتیجه تحولات اخیر قره‌باغ، مدعی بخشی ۲۵ کیلومتری از این جاده شده بود و برای این محدوده، عوارض چند صد دلاری تعیین کرده بود. علاوه‌براین، تعاملاتی بین جمهوری آذربایجان و ترکیه نیز انجام شده است که در آنها ادعاهایی نسبت‌ به منطقه آذربایجان شرقی و غربی در ایران نیز مطرح شده است. باکو که تهران را به حمایت از ارمنستان در مقابل خود متهم می‌کند، هم‌زمان با افزایش تعاملات خود با اسرائیل، در یک نمونه، رزمایشی نیز با حضور پاکستان در نزدیکی مرز ایران برگزار کرد و البته ایران نیز به‌ نوبه خود در همان منطقه رزمایشی داشت. بی‌احترامی به سفارت ایران در باکو و نیز برخی اظهارنظرها از سوی مقامات جمهوری آذربایجان و مقامات ترکیه در حمایت از آنها ازجمله دیگر اقدامات تنش‌آفرین این دولت علیه ایران بوده است. تنش‌ها در ماه گذشته اندکی فروکش کرده‌اند، اما همچنان برقرارند. به‌خصوص که چالش‌آفرینی جمهوری آذربایجان در مسیرهای ترانزیتی مهمی انجام شده است که برای ایران هزینه بالایی ایجاد می‌کند. درعین‌حال، باکو این تنش‌ها را در حالی کلید زده است که طبق گزارش‌های گمرک ایران در سال جاری، جمهوری آذربایجان از کشورهای مهم طرف معامله ایران است که در گزارش مرداد امسال جزء پنج کشور دارای بیشترین تراز مثبت اعلام‌ شده بود. حسین پیرمؤذن، رئیس اتاق مشترک بازرگانی ایران و آذربایجان، مهرماه امسال در گفت‌وگویی با ایلنا درباره مثبت و منفی وضعیت تعامل تجاری ایران و آذربایجان اظهار کرد: «خوشبختانه تراز تجاری ما با جمهوری آذربایجان در وضعیت مناسبی قرار دارد، با وجود اینکه با شیوع کرونا بسیاری از مرزها بسته شد، می‌توان گفت تنها مرزی که از روز اول کار تجارت خارجی را انجام می‌داد مرزها و گمرکات ایران و آذربایجان بوده است». او ادامه داد: «در صادرات محصولات کشاورزی و صنعتی به آذربایجان نسبت به سال گذشته حدودا 30 تا 35 درصد افزایش داشته‌ایم؛ البته بیشتر رشد تراز تجاری ما با آذربایجان به ‌علت افزایش نرخ ارز در ایران است. وقتی قیمت کالا افزایش می‌یابد طبیعتا مبادلات تجاری هم تأثیر می‌گذارد». درعین‌حال او درباره فقدان مشارکت شرکت‌های ایرانی در پروژه‌های بازسازی پس از جنگ قره‌باغ هم توضیحاتی داشت: «در اتاق ایران و آذربایجان، لیست شرکت‌هایی که توانمندی بالایی دارند و می‌توانند در بازساری قره‌باغ شرکت کنند، از طریق کمیسیون مشترک به طرف آذربایجانی داده شده است. ولی با وجود مذاکرات متعدد تا امروز استقبالی از طرف آذربایجان نبوده است».
امیدواری اوجی به افزایش همکاری‌ها
جواد اوجی، وزیر نفت ایران، پس از دیدار با مصطفی‌اف، با بیان اینکه «جلسه خوبی برگزار شد و توافقاتی شکل گرفت»، افزود: «ایران با داشتن ذخایر نفت و گاز غنی، ظرفیت همکاری خوبی با جمهوری آذربایجان می‌تواند داشته باشد». او ادامه داد: «در این جلسه درباره قرارداد گازی با جمهوری آذربایجان، سوآپ گاز از کشورهای همسایه به جمهوری آذربایجان، قرارداد گازی به نخجوان و توسعه میادین نفتی در خزر صحبت‌های اولیه مطرح شد». اوجی تأکید کرد: «امیدواریم این نشست در هفته‌های آتی منجر به توسعه همکاری‌های نفت و گاز و توسعه میادین دو کشور شود».
قاسمی از تلاش برای حل مشکلات حمل‌ونقل گفت
وزیر راه‌وشهرسازی نیز دیروز با معاون نخست‌وزیر جمهوری آذربایجان دیدار و درخصوص روابط دو‌جانبه مذاکره کرد. رستم قاسمی با بیان اینکه ایران مشتقات زیادی با جمهوری آذربایجان دارد، گفت: «امیدواریم با این سفر و جلسات متعدد موانع سر راه دو کشور به‌زودی برطرف شود و ما در حوزه‌های مختلف، به‌ویژه اقتصادی با جمهوری آذربایجان همکاری داشته باشیم». او افزود: «به نظر من برای همکاری بین دو کشور ظرفیت‌های زیادی موجود است و امروز ما امکانات را بررسی خواهیم کرد». قاسمی تأکید کرد: «در این مذاکرات سعی می‌کنیم منافع دو کشور تأمین شود». وزیر راه‌وشهرسازی با اشاره به اینکه پل مرزی صد‌متری خودرویی در کنار پل آستاراچای تکمیل می‌شود، گفت: «کریدور ریلی رشت- آستارا را که برای هر دو کشور مهم است در این سفر مورد مذاکره قرار می‌دهیم». او گفت: «دوستان آذربایجانی و آستارایی ایران سرمایه‌گذاری برای احداث ترمینال خودرویی را انجام می‌دهند که بخشی از آن انجام شده و بخش دیگری در حال اجرا است». قاسمی افزود: «براساس مذاکرات انجام‌شده ما راه‌آهن مسافری نخجوان‌- مشهد را دوباره فعال می‌کنیم و همکاری حمل‌ونقلی بین ایران و آذربایجان را افزایش خواهیم داد؛ همچنین ترانزیت در این بخش توسعه می‌یابد». وزیر راه‌وشهرسازی گفت: «سعی می‌کنیم تردد ناوگان جاده‌ای در کشور را افزایش دهیم و در موافقت‌نامه‌ای امضاشده تأمین کریدور دریای سیاه به خلیج ‌فارس را نیز در دستور کار داریم». قاسمی در ادامه گفت: «صادرات خودرو به کشور آذربایجان در قالب سی‌کی‌دی انجام می‌شود، به‌طوری‌که ۴۰۰ دستگاه خودرو صادر می‌شد که امسال به ۱۴۰۰ دستگاه افزایش می‌یابد». وی افزود: «با افزایش تولیدات شرکت ایران‌خودرو محصولات کشورمان را به جمهوری آذربایجان صادر خواهیم کرد و از طریق این کشور صادرات این محصولات به سایر کشور‌ها را افزایش می‌دهیم». وزیر راه‌وشهرسازی با اشاره به «مشکلاتی در بخش حمل‌ونقل و عوارض با جمهوری آذربایجان» گفت: «درحال‌حاضر مذاکراتی در این خصوص دیده شده، چراکه پیش از این تردد‌ها روان و ساده بود. امیدواریم با مذاکراتی که انجام خواهیم داد از این پس هم بتوانیم این تردد‌ها را روان‌تر کنیم».
مصطفی‌اف: با وزارتخانه‌های مختلف ایران در حال مذاکره‌ایم
معاون نخست‌وزیر آذربایجان نیز در حاشیه دیدار با قاسمی و در جلسه کمیسیون مشترک اقتصادی ایران و آذربایجان با اشاره به اشتراکات زیاد فرهنگی، دینی و تاریخی دو کشور ایران و جمهوری آذربایجان گفت: «امروز دیدار‌هایی با مقامات ارشد ایرانی از جمله وزیر راه‌وشهرسازی برگزار شد و بخشی از هیئت اعزامی از آذربایجان در دیگر وزارتخانه‌ها در حال مذاکره هستند». او افزود: «به‌عنوان رؤسای کمیسیون اقتصادی دو کشور روابط تنگاتنگی با یکدیگر داریم و ملاقات‌های بیشتری با رئیس ایرانی این کمیسیون برگزار خواهیم کرد». مصطفی‌اف تأکید کرد: «نشست بعدی این کمیسیون در باکو برگزار می‌شود و سفر ما با مذاکرات پرثمر ادامه می‌یابد». معاون نخست‌وزیر آذربایجان گفت: «کمیسیون مشترک اقتصادی دو کشور، کل حوزه‌های اقتصادی را پوشش می‌دهد و در زمینه افزایش روابط تجاری می‌توانیم مذاکره داشته باشیم». او افزود: «وزیر راه‌وشهرسازی به صادرات و تولید مشترک خودرو در آذربایجان اشاره کرد، اما به عقیده من در زمینه تولید قطعات خودرو هم می‌توان با ایران همکاری کرد». مصطفی‌اف، پس از دیدار با اوجی نیز با بیان اینکه ایران و جمهوری آذربایجان کشورهای دوست و همسایه هستند، گفت: «بین مردمان دو کشور از دیرباز پیوندهای دینی و تاریخی وجود داشته است». او افزود: «بین دو کشور همکاری‌های موفقیت‌آمیز و مؤثری در زمینه نفت و گاز وجود دارد». مصطفی‌اف ادامه داد: «با وزیر نفت درخصوص همکاری موجود بین دو کشور و چند پروژه جدید مذاکره کردیم و باور دارم در آینده‌ای نزدیک در نتیجه این مذاکرات، سندهای جدید امضا خواهد شد». وی با تأکید بر اینکه گروه کارشناسان، هیئت جمهوری آذربایجان را در این سفر همراهی می‌کند، گفت: «این ملاقات بسیار نتیجه‌بخش بود».
ایران به‌ دنبال مسیر جایگزین
از سوی دیگر، وزارت راه چهارشنبه گذشته نیز اخباری درباره تلاش برای پیداکردن راه‌حل‌های جایگزین داشت که نشان می‌داد تهران تخم‌مرغ‌های زیادی در سبد به‌نتیجه‌رسیدن گفت‌وگو با باکو نگذاشته است. داریوش امانی، معاون وزیر راه‌وشهرسازی و رئیس سازمان راهداری و حمل‌ونقل جاده‌ای در این نشست خبری از سفر مدیرکل دفتر ترانزیت این سازمان به جمهوری آذربایجان برای رایزنی دراین‌باره خبر داد و گفت: «ساخت و بهره‌برداری از جاده جایگزین در خاک ارمنستان نیز در دستور کار است». او توضیح داد پرداخت عوارض و نیز مذاکرات دراین‌باره ادامه دارد. امانی افزود: «ما به دنبال راه جدیدی هستیم تا از جمهوری آذربایجان عبور نداشته باشیم».

شرق: معاون نخست‌وزیر جمهوری آذربایجان در صدر هیئتی اقتصادی به تهران آمد تا با مقامات ایران درباره همکاری‌های دوجانبه به گفت‌وگو بنشیند. شاهین مصطفی‌اف، معاون نخست‌وزیر آذربایجان که ریاست آذربایجانی کمیسیون دولتی همکاری‌های اقتصادی، تجاری و فرهنگی آذربایجان و ایران را بر عهده دارد در این سفر دیدار با وزرای امور خارجه، نفت و راه‌وشهرسازی را در برنامه داشت. او پیش از این سفر، جمعه در باکو با سیدعباس موسوی، سفیر ایران در جمهوری آذربایجان نیز دیدار داشت.
سفر در میانه تنش
سفر این مقام آذربایجانی به تهران در حالی انجام می‌شود که روابط دو کشور در ماه‌های اخیر دچار چالش‌های متعددی بوده است که البته از سوی جمهوری آذربایجان کلید خورده‌اند. برجسته‌ترین نمود این چالش‌ها ماجرای تعیین ناگهانی عوارض سنگین برای کامیون‌های ایرانی عبورکننده از جاده گوریس- قاپان، ممانعت از عبور آنها و دستگیری دو نفر در این زمینه بود. ماجرای بازداشت البته با آزادی دو راننده ختم به خیر شد اما چالش‌های موجود همچنان برقرار هستند. جمهوری آذربایجان درحالی‌که سال‌ها بود از مسیر ایران به‌ صورت رایگان برای گذر به نخجوان استفاده می‌کرد، به خاطر ادعاهای سرزمینی در نتیجه تحولات اخیر قره‌باغ، مدعی بخشی ۲۵ کیلومتری از این جاده شده بود و برای این محدوده، عوارض چند صد دلاری تعیین کرده بود. علاوه‌براین، تعاملاتی بین جمهوری آذربایجان و ترکیه نیز انجام شده است که در آنها ادعاهایی نسبت‌ به منطقه آذربایجان شرقی و غربی در ایران نیز مطرح شده است. باکو که تهران را به حمایت از ارمنستان در مقابل خود متهم می‌کند، هم‌زمان با افزایش تعاملات خود با اسرائیل، در یک نمونه، رزمایشی نیز با حضور پاکستان در نزدیکی مرز ایران برگزار کرد و البته ایران نیز به‌ نوبه خود در همان منطقه رزمایشی داشت. بی‌احترامی به سفارت ایران در باکو و نیز برخی اظهارنظرها از سوی مقامات جمهوری آذربایجان و مقامات ترکیه در حمایت از آنها ازجمله دیگر اقدامات تنش‌آفرین این دولت علیه ایران بوده است. تنش‌ها در ماه گذشته اندکی فروکش کرده‌اند، اما همچنان برقرارند. به‌خصوص که چالش‌آفرینی جمهوری آذربایجان در مسیرهای ترانزیتی مهمی انجام شده است که برای ایران هزینه بالایی ایجاد می‌کند. درعین‌حال، باکو این تنش‌ها را در حالی کلید زده است که طبق گزارش‌های گمرک ایران در سال جاری، جمهوری آذربایجان از کشورهای مهم طرف معامله ایران است که در گزارش مرداد امسال جزء پنج کشور دارای بیشترین تراز مثبت اعلام‌ شده بود. حسین پیرمؤذن، رئیس اتاق مشترک بازرگانی ایران و آذربایجان، مهرماه امسال در گفت‌وگویی با ایلنا درباره مثبت و منفی وضعیت تعامل تجاری ایران و آذربایجان اظهار کرد: «خوشبختانه تراز تجاری ما با جمهوری آذربایجان در وضعیت مناسبی قرار دارد، با وجود اینکه با شیوع کرونا بسیاری از مرزها بسته شد، می‌توان گفت تنها مرزی که از روز اول کار تجارت خارجی را انجام می‌داد مرزها و گمرکات ایران و آذربایجان بوده است». او ادامه داد: «در صادرات محصولات کشاورزی و صنعتی به آذربایجان نسبت به سال گذشته حدودا 30 تا 35 درصد افزایش داشته‌ایم؛ البته بیشتر رشد تراز تجاری ما با آذربایجان به ‌علت افزایش نرخ ارز در ایران است. وقتی قیمت کالا افزایش می‌یابد طبیعتا مبادلات تجاری هم تأثیر می‌گذارد». درعین‌حال او درباره فقدان مشارکت شرکت‌های ایرانی در پروژه‌های بازسازی پس از جنگ قره‌باغ هم توضیحاتی داشت: «در اتاق ایران و آذربایجان، لیست شرکت‌هایی که توانمندی بالایی دارند و می‌توانند در بازساری قره‌باغ شرکت کنند، از طریق کمیسیون مشترک به طرف آذربایجانی داده شده است. ولی با وجود مذاکرات متعدد تا امروز استقبالی از طرف آذربایجان نبوده است».
امیدواری اوجی به افزایش همکاری‌ها
جواد اوجی، وزیر نفت ایران، پس از دیدار با مصطفی‌اف، با بیان اینکه «جلسه خوبی برگزار شد و توافقاتی شکل گرفت»، افزود: «ایران با داشتن ذخایر نفت و گاز غنی، ظرفیت همکاری خوبی با جمهوری آذربایجان می‌تواند داشته باشد». او ادامه داد: «در این جلسه درباره قرارداد گازی با جمهوری آذربایجان، سوآپ گاز از کشورهای همسایه به جمهوری آذربایجان، قرارداد گازی به نخجوان و توسعه میادین نفتی در خزر صحبت‌های اولیه مطرح شد». اوجی تأکید کرد: «امیدواریم این نشست در هفته‌های آتی منجر به توسعه همکاری‌های نفت و گاز و توسعه میادین دو کشور شود».
قاسمی از تلاش برای حل مشکلات حمل‌ونقل گفت
وزیر راه‌وشهرسازی نیز دیروز با معاون نخست‌وزیر جمهوری آذربایجان دیدار و درخصوص روابط دو‌جانبه مذاکره کرد. رستم قاسمی با بیان اینکه ایران مشتقات زیادی با جمهوری آذربایجان دارد، گفت: «امیدواریم با این سفر و جلسات متعدد موانع سر راه دو کشور به‌زودی برطرف شود و ما در حوزه‌های مختلف، به‌ویژه اقتصادی با جمهوری آذربایجان همکاری داشته باشیم». او افزود: «به نظر من برای همکاری بین دو کشور ظرفیت‌های زیادی موجود است و امروز ما امکانات را بررسی خواهیم کرد». قاسمی تأکید کرد: «در این مذاکرات سعی می‌کنیم منافع دو کشور تأمین شود». وزیر راه‌وشهرسازی با اشاره به اینکه پل مرزی صد‌متری خودرویی در کنار پل آستاراچای تکمیل می‌شود، گفت: «کریدور ریلی رشت- آستارا را که برای هر دو کشور مهم است در این سفر مورد مذاکره قرار می‌دهیم». او گفت: «دوستان آذربایجانی و آستارایی ایران سرمایه‌گذاری برای احداث ترمینال خودرویی را انجام می‌دهند که بخشی از آن انجام شده و بخش دیگری در حال اجرا است». قاسمی افزود: «براساس مذاکرات انجام‌شده ما راه‌آهن مسافری نخجوان‌- مشهد را دوباره فعال می‌کنیم و همکاری حمل‌ونقلی بین ایران و آذربایجان را افزایش خواهیم داد؛ همچنین ترانزیت در این بخش توسعه می‌یابد». وزیر راه‌وشهرسازی گفت: «سعی می‌کنیم تردد ناوگان جاده‌ای در کشور را افزایش دهیم و در موافقت‌نامه‌ای امضاشده تأمین کریدور دریای سیاه به خلیج ‌فارس را نیز در دستور کار داریم». قاسمی در ادامه گفت: «صادرات خودرو به کشور آذربایجان در قالب سی‌کی‌دی انجام می‌شود، به‌طوری‌که ۴۰۰ دستگاه خودرو صادر می‌شد که امسال به ۱۴۰۰ دستگاه افزایش می‌یابد». وی افزود: «با افزایش تولیدات شرکت ایران‌خودرو محصولات کشورمان را به جمهوری آذربایجان صادر خواهیم کرد و از طریق این کشور صادرات این محصولات به سایر کشور‌ها را افزایش می‌دهیم». وزیر راه‌وشهرسازی با اشاره به «مشکلاتی در بخش حمل‌ونقل و عوارض با جمهوری آذربایجان» گفت: «درحال‌حاضر مذاکراتی در این خصوص دیده شده، چراکه پیش از این تردد‌ها روان و ساده بود. امیدواریم با مذاکراتی که انجام خواهیم داد از این پس هم بتوانیم این تردد‌ها را روان‌تر کنیم».
مصطفی‌اف: با وزارتخانه‌های مختلف ایران در حال مذاکره‌ایم
معاون نخست‌وزیر آذربایجان نیز در حاشیه دیدار با قاسمی و در جلسه کمیسیون مشترک اقتصادی ایران و آذربایجان با اشاره به اشتراکات زیاد فرهنگی، دینی و تاریخی دو کشور ایران و جمهوری آذربایجان گفت: «امروز دیدار‌هایی با مقامات ارشد ایرانی از جمله وزیر راه‌وشهرسازی برگزار شد و بخشی از هیئت اعزامی از آذربایجان در دیگر وزارتخانه‌ها در حال مذاکره هستند». او افزود: «به‌عنوان رؤسای کمیسیون اقتصادی دو کشور روابط تنگاتنگی با یکدیگر داریم و ملاقات‌های بیشتری با رئیس ایرانی این کمیسیون برگزار خواهیم کرد». مصطفی‌اف تأکید کرد: «نشست بعدی این کمیسیون در باکو برگزار می‌شود و سفر ما با مذاکرات پرثمر ادامه می‌یابد». معاون نخست‌وزیر آذربایجان گفت: «کمیسیون مشترک اقتصادی دو کشور، کل حوزه‌های اقتصادی را پوشش می‌دهد و در زمینه افزایش روابط تجاری می‌توانیم مذاکره داشته باشیم». او افزود: «وزیر راه‌وشهرسازی به صادرات و تولید مشترک خودرو در آذربایجان اشاره کرد، اما به عقیده من در زمینه تولید قطعات خودرو هم می‌توان با ایران همکاری کرد». مصطفی‌اف، پس از دیدار با اوجی نیز با بیان اینکه ایران و جمهوری آذربایجان کشورهای دوست و همسایه هستند، گفت: «بین مردمان دو کشور از دیرباز پیوندهای دینی و تاریخی وجود داشته است». او افزود: «بین دو کشور همکاری‌های موفقیت‌آمیز و مؤثری در زمینه نفت و گاز وجود دارد». مصطفی‌اف ادامه داد: «با وزیر نفت درخصوص همکاری موجود بین دو کشور و چند پروژه جدید مذاکره کردیم و باور دارم در آینده‌ای نزدیک در نتیجه این مذاکرات، سندهای جدید امضا خواهد شد». وی با تأکید بر اینکه گروه کارشناسان، هیئت جمهوری آذربایجان را در این سفر همراهی می‌کند، گفت: «این ملاقات بسیار نتیجه‌بخش بود».
ایران به‌ دنبال مسیر جایگزین
از سوی دیگر، وزارت راه چهارشنبه گذشته نیز اخباری درباره تلاش برای پیداکردن راه‌حل‌های جایگزین داشت که نشان می‌داد تهران تخم‌مرغ‌های زیادی در سبد به‌نتیجه‌رسیدن گفت‌وگو با باکو نگذاشته است. داریوش امانی، معاون وزیر راه‌وشهرسازی و رئیس سازمان راهداری و حمل‌ونقل جاده‌ای در این نشست خبری از سفر مدیرکل دفتر ترانزیت این سازمان به جمهوری آذربایجان برای رایزنی دراین‌باره خبر داد و گفت: «ساخت و بهره‌برداری از جاده جایگزین در خاک ارمنستان نیز در دستور کار است». او توضیح داد پرداخت عوارض و نیز مذاکرات دراین‌باره ادامه دارد. امانی افزود: «ما به دنبال راه جدیدی هستیم تا از جمهوری آذربایجان عبور نداشته باشیم».

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.